Cytaty o samotności
strona 2

„Dusze ludzkie – samotnice wieczne,
Samotnice – jak planety błędne:
Każda błąka się przez drogi mleczne,
Każda toczy koło swe bezwzględne.”

Antoni Lange (1862–1929) polski poeta, dramatopisarz i powieściopisarz okresu Młodej Polski, także poliglota i tłumacz

Cytaty z utworów poetyckich
Źródło: Samotność w: Poezye cz. 1, Kraków 1895.

O duszy

„[…] pytasz
o istotę rzeczy. Najwierniejsza była
samotność, a w pewnym wieku, także osamotnienie.”

Andrzej Babaryko (1952–2006) polski poeta, dziennikarz i animator kultury

Źródło: W pewnym wieku

O wieku

„Potrzebujemy takiego sposobu spędzania wolnego czasu, który pozwoli nam na kontemplację i medytację. Dlatego właśnie ludziom potrzebna jest odwaga samotności.”

Viktor Frankl (1905–1997) psychiatra austriacki

Źródło: Frances Wilks, Inteligentne emocje, s. 244.

O czasie, O odwadze

„Dopiero w samotności człowiek jest naprawdę sobą.”

José Ortega y Gasset (1883–1955) filozof i eseista hiszpański

„Oj, tak, proszę państwa, samotność jest koszmarem. Nie ma nic gorszego od samotności… No, może jedynie obecność drugiej osoby…”

Rafał Kmita (1965)

Jeszcze nie pora nam spać! 2012 r.
Cytaty ze spektakli teatralnych i programów kabaretowych

„Zapaliłeś świecę nadziei.
Jej ciepły zielony płomień
ogrzał samotność.”

Agata Maria Kyzioł (1973)

Źródło: Świece, „Sekrety ŻAR-u” 2008, nr 3

„Tylko w samotności rodzą się wielkie dzieła i nieśmiertelne myśli.”

Andrzej Czesław Klimuszko (1905–1980)

O myślach, O myśleniu

„Ośmiela do nauki
jeszcze jednego języka,
który zrozumie
wszystkie drogi,
jakimi jeszcze przejdę.

Samotność,
moja wierna przyjaciółka,
z kieszeniami zawsze
pełnymi cukierków.”

Neda Miranda Blažević (1951)

Źródło: Samotność

O nauce

„Żeby nie zwariować trzeba uciec w samotność.”

Eldo (1979) polski raper

Eternia
Źródło: Plaża

„Wiem, co to samotność, i to mi wystarczy.”

Konstantinos Tsatsos (1899–1987)

„Samotność jest zerwaniem ze starym światem, przygotowaniem do powrotu i ostatecznej walki.”

Octavio Paz (1914–1998) meksykański poeta, dziennikarz, krytyk i eseista, noblista

Źródło: Labirynt samotności

O świecie, O zerwaniu, O walce

„Dałam się na nią namówić tylko dlatego, że miała artystyczne uzasadnienie. Nagość dla nagości nigdy mnie nie interesowała.”

Anna Dereszowska (1981) polska aktorka

o scenie rozbieranej w spektaklu Panna Tutli Putli. <br class="br">Źródło: Źle znoszę samotność, „Rzeczpospolita” nr 34, „TV magazyn”, 11 lutego 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/110924.html

„Zamiast piętnastu minut sławy, wszyscy będą chcieli dostać piętnaście minut prywatności. Jak wiadomo, satelity, kamery czy internet tropią nas w każdej sekundzie. To irytujące, a może być już tylko gorzej. Następne pokolenie młodych ludzi będzie błagać o samotność. Nieustające wpatrywanie się w mass media pożera nas, to nowy potwór.”

Chuck Palahniuk (1962)

Źródło: Palahniuk: Chętnie obejrzałbym stand-up tragedię, krytykapolityczna.pl, 6 czerwca 2012 http://www.krytykapolityczna.pl/Serwiskulturalny/PalahniukChetnieobejrzalbymstand-uptragedie/menuid-305.html

O ludziach

„Zapomnieli, jak mówi się niewypowiedziane dotąd słowa, i coś dławiło ich w gardle. To „coś” to były ich serca, ich ciała, ich zakochane dusze, ich łzy, ich śmiech, który wyrywał się na wolność. Nadchodził kres czekania bez końca, martwych godzin, smutnej samotności. Znikły poranki zasnute nieprzyjemną mgłą, noce przepełnione koszmarnymi snami, nicość życia bez sensu, strach przed śmiercią, zaciekła walka o pamięć, ciągłe borykanie się z zapominaniem. Wszystko sprawił boski cud, że byli razem.”

Ángela Becerra (1957)

Przedostatnie marzenie

O śmierci, O strachu, O duszy, O śmiechu

„Bardzo często jestem samotny z wyboru, ale nie czuję się opuszczony – to jest zasadnicza różnica. Przecież wiele rzeczy trzeba robić w samotności i właściwie najważniejsze rzeczy w życiu (…) ludzie wymyślili w samotności. Ale wtedy jest to samotność, którą się wybrało świadomie. (…) Samotność jest chronicznym przeziębieniem duszy. Ludziom samotnym, co zresztą zostało zbadane, jest autentycznie zimno. Wielu ludzi samotnych idzie do internisty z przeziębieniem, a powinni iść do psychiatry, ponieważ są przemarznięci od środka i nie można ich ogrzać ani pod kołdrą, ani alkoholem. To rodzaj wirusa, bo jak tylko znajdują kogoś, to nagle wszystkie choroby im mijają. Dzisiaj to się nazywa psychosomatyzmem. Nie można leczyć ciała i zaniedbywać duszy albo odwrotnie.”

Janusz Leon Wiśniewski (1954) polski naukowiec i pisarz

Arytmia uczuć

O ludziach, O chorobach, O duszy

„Wszędzie można samotnym być…”

Anna Dąbrowska (1981) piosenkarka polska

Źródło: Tylko słowa, z płyty Samotność po zmierzchu

„Umieram (tu) na samotność.”

Elżbieta Wojnarowska (1953)

Niekochani

„Główną i prawdziwą przyczyną rewolucji jest obrzydliwy duch, ożywiający rząd przez całe to długie panowanie; duch oszustwa, podłości i korupcji, który osłabił i upodlił klasę średnią, pozbawił ją wszelkiej myśli politycznej, natchnął ją egoizmem tak nieinteligentnym, że ostatecznie całkowicie oderwała się od ludu, z którego się wywodzi, i pozostawiła go na pastwę rad tych wszystkich ludzi, którzy pod pretekstem przyjścia mu z pomocą w samotności, w jakiej go pozostawiono, napchali mu głowę fałszywymi ideami. Oto główna i głęboka przyczyna, cała reszta to przypadki.”

Alexis de Tocqueville książka Dawny ustrój i rewolucja

o Rewolucji lutowej 1848.
Dawny ustrój i rewolucja, Listy

O ludziach, O myślach, O pomocy, O egoiźmie

„Ta książka, a ściślej przemyślenia, które były z nią związane, pogłębiły moją samotność. Formalnie nic się nie zmieniło – wśród wrzeszczących jestem niemową, wśród dewotów ateistą, wśród krwiożerczych antysemitów Żydem, wśród fanatycznych lewaków oficerem białej gwardii, wśród zwariowanych ekologów, którzy mylą elektrownie jądrowe z bombą atomową, jestem radioaktywną cząsteczką wzbogaconego uranu, a wśród głodnych chciałbym być manną. Lecz wychodzę z tej przygody pisarskiej smutniejszy i głębiej pogrążony w samotności.”

Waldemar Łysiak (1944) polski pisarz i publicysta

Wyspy bezludne

O książkach

„Nie należę do świata normalnych ani do świata obłąkanych, dlatego ta samotność ma wymiar skrajnej pojedynczności. Wzbroniony jest mi wstęp do pierwszego, a przed drugim bronię się rozpaczliwie. A po za tym nie chcę należeć ani do pierwszego, ani do drugiego.”

Barbara Rosiek (1959) pisarka i poetka polska

„Uncja przeproszenia warta jest tyle co tona samotności.”

Joseph Joubert (1754–1824)

„Istnieje poziom całości życia –
nie stworzysz życia w samotności.”

Jacek Bierut (1964) polski poeta, prozaik i krytyk literacki

Źródło: Życie, świat, energia, sztuka

O życiu, O świecie, O sztuce

„Nim podejdzie od tyłu
I strzeli nam celnie w ostatni oddech
Ta podła Podstępna i nieuchwytna od wieków
Samotność ludzka”

Ewa Klajman-Gomolińska (1966)

Milczenia z Bogiem
Źródło: Bądź mym tancerzem

O wieku

„Samotność… to zasadniczy i nieunikniony aspekt ludzkiej egzystencji.”

Thomas Wolfe (1900–1938) amerykański powieściopisarz

Źródło: Timothy Perry, Thomas Wolfe [w:] 501 wielkich pisarzy pod red. Juliana Patricka, wyd. MWK, Warszawa 2009, ISBN 9788361095333, s. 358, tłum. Hanna Pawlikowska-Gannon, Julita Degórska, Małgorzata Koenig

„Małżeństwo to zalegalizowana samotność we dwoje.”

Jean Genet (1910–1986) pisarz i dramaturg francuski

O małżeństwie

„W Sejmie poznałem prawdziwą samotność polityka. Nie ma tam gry zespołowej, jak sobie wyobrażałem.”

Jerzy Fedorowicz (1947) aktor polski

Wywiad dla „Dużego Formatu” nr 28, 25 czerwca 2007

„Lubię samotność nawet wtedy, gdy jestem sam.”

Jules Renard (1864–1910)

„Lud polski to jest niedzielna msza i tygodniowa porcja tabloidów, obrona dziecka poczętego i porno w domowym internecie, pielgrzymka na Jasną Górę i codzienny język brudnych przekleństw, miłość do Ojczyzny i twarde pragnienie, by z Ojczyzny wyjechać na zawsze gdzieś, gdzie będzie lepiej, nienawiść do Niemców i pragnienie, by pracować u Niemca, bo dobrze płaci, chociaż jest potomkiem Hitlera, stawianie talerza dla wędrowca na wigilijnym obrusie i ochota, by walnąć kijem bejsbolowym „ciapatych”, którzy uciekają do Europy przed straszną wojną w Syrii. Lud polski – takie jest moje podejrzenie – nie lubi wolności.”

Stefan Chwin (1949) polski pisarz

Źródło: Samotność mędrka, „Gazeta Wyborcza”, 29–30 października 2016, nr 254, s. 24.

O miłości, O nienawiści, O wojnie, O dzieciach

„Określiłbym (…) swoje życie jako samotność długodystansowca.”

Leon Niemczyk (1923–2006) aktor polski

Źródło: „Rzeczpospolita”, 13 grudnia 2003 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/samotnoscdl.htm

O życiu

„Człowiek który pragnie swe życie odmienić
Lecz brak mu nadziei i wiary w swe siły
W swej samotności nic nie może już zmienić
I świat ten już przestaje być dla niego miły
I nagłe spotkanie, miała dobre oczy
Jej uśmiech mu pomógł zacząć nowe życie
Dziś jest innym człowiekiem a życie się toczy
Jak niezwykłe radosne i piękne odkrycie”

Marek Grechuta (1945–2006) polski piosenkarz

Dziesięć ważnych słów
Źródło: Solidarność

O życiu, O świecie, O wierze, O uśmiechu

„Jeśli chcesz być pisarzem, jeśli naprawdę pragniesz się temu poświęcić, musisz koniecznie, ale to absolutnie koniecznie nauczyć się samotności. Nie można tego uniknąć. Musisz być sam.”

Truman Capote (1924–1984) pisarz amerykański

Źródło: Gerald Clarke, Truman Capote, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2008, tłum. Jarosław Mikos, s. 462.

„Komponowanie a śpiewanie to dwie bardzo różne rzeczy, których nie można ze sobą porównywać. To tak, jakbym zapytał, czy woli Pani czytać książkę czy grać w tenisa. Możemy lubić i jedno i drugie. To dwie różne sprawy. Są takie dni, kiedy wolę zostać u siebie i spokojnie poczytać książkę. Są też takie momenty, kiedy mam ochotę na partię tenisa. Kompozycja jest rodzajem samotności. Wewnętrznego rozpoznania i skupienia.”

Éric Serra (1959) kompozytor francuski

Źródło: Jadwiga Polus, Eric Zawodowiec. Rozmowa z kompozytorem Luca Bessona, Stopklatka.pl, 8 czerwca 2008 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=46372

O czytaniu

„Dźwięcząca samotność
podnosi cienie
Tworzy nową chwilę
z otwartej odwieczności”

Fernand Versehen (1913) belgijski poeta, tłumacz

Źródło: Czyste formy, tłum. Grzegorz Słącz

„Jakiś rodzaj wewnętrznej samotności wszyscy mamy w genach. Jestem o tym absolutnie przekonany.”

Łukasz Nowicki (1973) polski aktor

Źródło: Beata Nowicka, „Grazia” nr 7, 2 kwietnia 2013.

„Pan Bóg klęczy i się modli
Do oceanu swojej samotności
Klasztoru własnych cieni
Pojękującego serca od ciężaru miłosierdzia
Wtedy trzęsie się ziemia i wieszają skazańca
Ktoś depcze płytę Mozarta”

Ewa Klajman-Gomolińska (1966)

Eloi
Źródło: Boski Mozart

O Bogu, Serce

„Zatem nic mu po mnie. Mam ja własne mroki
I własną samotność nie cierpiącą zwłoki.”

Jacek Kaczmarski (1957–2004) polski bard, poeta i prozaik

Źródło: Przypowieść na własne 44 urodziny, 1 marca 2001

O urodzinach

„Nie ma człowieka, który się niczego nie boi. Oprócz tego, że, jak każdy, martwię się też o zdrowie moich najbliższych, to boję się samotności na starość. Boję się, że nie znajdę osoby, z którą będę mógł spędzić resztę życia.”

Zbigniew Bartman (1987) polski siatkarz

Źródło: m-volley.pl http://m-volley.pl/artykul/zobacz/zbigniew-bartman-od-dziecka-powtarzalem-ze-bede-gral-w-reprezentacji-i-na-pewno-mi-sie-uda-618

O dzieciach, O zdrowiu, O starości

„Aktor musi być zawsze odszczepieńcem. Nigdy tak jak wszyscy. Tworzyć w samotności, wybuchać ekstazą twórczą na oczach innych. A potem znowu do swojej celi! Cela nie w sensie wyobcowania ze społeczeństwa, ale w sensie umiejętności poświęcenia siebie samego pracy twórczej.”

Wsiewołod Meyerhold (1874–1940)

Źródło: Przed rewolucją (1905–1917)

Sens

„W pewnym sensie każdy człowiek skazany jest na samotność, przynajmniej do jakiegoś stopnia. Mogę być otoczony tłumem przyjaciół, a jednak są we mnie sprawy, których nie rozumie absolutnie nikt. Nikt nie potrafi dotrzeć do rdzenia duszy drugiego człowieka. I każdy człowiek posiada w swej duszy pewne zakątki, pewne rezerwaty, których nie przekroczy nawet najbliższy przyjaciel. Po prostu nie rozumie wszystkich moich spraw, a i ja nie umiem wszystkich spraw wypowiedzieć i wyjaśnić.”

Tadeusz Olszański (1929) dziennikarz polski, tłumacz

O duszy, Sens

„Z wszystkich sztuk pięknych najpoufalej przemawia do ludzkiej duszy sztuka pisarska, albowiem można z nią obcować w samotności, bez świadków, bezsenną nocą, na łożu boleści.”

Józef Wittlin (1896–1976) polski poeta i pisarz

O sztuce, O duszy

„Jest taki moment w życiu każdego dziecka, gdy zaczyna się buntować. Zamiast ćwiczyć wiele godzin w samotności wolny czas wolałam spędzać z towarzystwem. W takich momentach rodzice zawsze pytali: „Chcesz być taka jak wszyscy? A może chcesz zrobić w życiu coś fajnego?”. To na mnie działało. Poza tym szkoła muzyczna nauczyła mnie bardzo wcześnie szacunku do pracy. Jako nastolatka zarabiałam grając, później śpiewając w knajpach.”

Aneta Todorczuk-Perchuć (1978) polska aktorka

Źródło: wywiad, 2009 http://www.echodnia.eu/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090828/ZYCIEGWIAZD/657141166

O dzieciach, O szkole, O rodzicach, O czasie

„Z jakiego powodu zgoda na samotność jest fundamentem relacji? Im bardziej sami dla siebie jesteśmy atrakcyjni oraz wartościowi, im więcej z własnej obecności czerpiemy poczucia spokoju i przyjemności, tym jesteśmy bogatsi i bardziej przygotowani do współuczestnictwa w relacji. Nowotestamentowe przykazanie „Kochaj bliźniego swego jak siebie samego” wprowadza jedną z najciekawszych i najbardziej użytecznych norm: kochaj innych nie bardziej, nie mniej, ale tak jak siebie. Innymi słowy, jeśli twoje poczucie wartości jest niskie, atrakcyjność słaba, a tym samym miłość do siebie niewielka, nie możesz ani dawać, gdyż postrzegasz siebie jako osobę ubogą emocjonalnie, ani brać, gdyż nęka cię poczucie, że nie zasługujesz na miłość.”

Maciej Bennewicz (1961)

Miłość toksyczna, miłość dojrzała. Coaching relacji (2011)

O miłości, O przyjemności, O relacjach, Kochać się

„Doświadczenie w rożnym stopniu potwierdza reguły biegunowo przeciwne: żyj rozsądkiem – żyj wyobraźnią; żyj życiem czynnym – nie, właśnie żyj życiem kontemplacyjnym; przeklinaj samotność nad ludzi – przekładaj ludzi nad samotność. Wszystkie te reguły maja zastosowanie, ale żadna nie ma powszechnego. Każdy musi sam wypróbować, która z nich mu odpowiada”

Władysław Tatarkiewicz książka O szczęściu

Źródło: O szczęściu

O ludziach

„Nie należy nigdy porzucać kobiet, które się kocha; ogarnia je samotność, zwątpienie, zniechęcenie – i więcej nie trzeba.”

Romain Gary (1914–1980) francuski pisarz i dyplomata

Obietnica poranka

O kobietach, Kochać się

„Przyjaciele, czy chcą tego, czy nie, napotykają wokół siebie samotność, ową barierę wznoszącą się między nimi i stadem ludzkim.”

Clive Staples Lewis (1898–1963) angielski pisarz, historyk, filozof i teolog

Cztery miłości

„Samotność jest w jakimś stopniu przypisana pisarstwu, pisanie jest możliwe tylko w samotności – nie można nagle w tłumie zacząć pisać wiersza.”

Julia Hartwig (1921–2017) poetka polska

Źródło: Błyski, jakich nie było, z Julią Hartwig rozmawia Jarosław Mikołajewski, „Gazeta Wyborcza”, 19 grudnia 2002

„Niesamowity południowy księżyc, spłaszczony na szczycie, oświetla wody w kierunku południowym. Wyobraźnia podsuwa obraz tych tysięcy kilometrów, tych samotności, gdzie zwarte i lśniące wody są jak oleista ziemia. To przynajmniej byłby spokój.”

Albert Camus (1913–1960) francuski pisarz, noblista

Dzienniki z podróży

Obraz

„Góry się moim zdaniem nie zmieniają się, ale czasy na pewno tak. Zmienia się podejście do wspinaczki, jesteśmy bardziej niecierpliwi, nie mamy czasu, chcemy osiągnąć sukces szybko i jak najłatwiej. Przez to nastąpiła tzw. komercjalizacja wypraw himalajskich. Myślę, że ta zmiana dotyczy bardziej Polaków niż np. Amerykanów, którzy od dawna mieli podobne podejście. To my się amerykanizujemy, coraz trudniej jest znaleźć samotność pod ośmiotysięcznikami, chyba że się tam wybierzemy zimą…”

Dariusz Załuski (1959)

Źródło: wywiad Jerzego Porębskiego, cyt. za: Dariusz Załuski, drytooling.com.pl, 24 sierpnia 2011 http://drytooling.com.pl/baza/ludzie/1418-dariusz-zaluski

O ludziach, O myślach, O zimie, O zmianach

„Samotność nigdy nie jest dobrą przyprawą życia, a w moim wieku wszystko, czego dotknie, zamienia w lód.”

Eduardo Mendoza książka Oliwkowy labirynt

Oliwkowy labirynt (1982)

O wieku

„Widzieć, że śpisz tak pewna i bezpieczna, wierny nurt opuszczenia, czysta linia, tak blisko moich ramion splątanych.”

Gabriel García Márquez (1927–2014) pisarz kolumbijski, noblista

sonet Gerarda Diego.
Dwanaście opowiadań tułaczych
Źródło: Samotność śpiącej królewny

„Mogę zamknąć drzwi
klucz wyrzucić
i wiem nie uda się zapomnieć
mogę uciec gdzieś
by nie widzieć Cię
już nie umiem Cię zapomnieć”

Anna Dąbrowska (1981) piosenkarka polska

Źródło: Nie mogę Cię zapomnieć z płyty Samotność po zmierzchu

„Przyjaźń, drogi balsam… Uśmiech pośród zachmurzonych twarzy; umiłowany promień słońca; uścisk w samotności; schronienie w trudnościach; radość w smutku.”

Percy Bysshe Shelley (1792–1822) angielski poeta

O przyjaźni, O uśmiechu, Radość

„Nawet radość z obecności ukochanego mężczyzny najlepiej przeżywa się w samotności. Gdyby jego obecność trwała bezustannie, istniałaby właściwie jedynie poprzez swoje ustawiczne przemijanie. Zatrzymać ją można tylko w chwilach osamotnienia.”

Milan Kundera książka Śmieszne miłości

Śmieszne miłości

Radość

„Gdy byłem dzieckiem, samotność mi nie przeszkadzała. Teraz, kiedy dysponuję wiedzą, jaka została mi przekazana, jest ona dla mnie trudna. Och, mam wielu przyjaciół, wszyscy oni są wspaniałymi ludźmi, ale ci, którzy mnie znają, twierdzą, że jest jakaś cząstka mojej osoby, której nigdy nie ujawniam. To prawda. Nie sądzę, że kiedykolwiek zdołam opowiedzieć komuś o tej historii z Crossem, o tym, czego nie zdołałem dokonać tamtej nocy. Byłoby to wobec nich nieuczciwe.”

James Patrick Kelly (1951) pisarz science fiction i fantasy

10.16 do jednego

O dzieciach, O prawdzie, O historii

„Milczenie to sfera dokoła każdego czynu i każdego przejawu współżycia ludzkiego. Przyjaźń nie wymaga żadnych słów; to samotność, wolna od lęku samotności.”

Dag Hammarskjöld (1905–1961) szwedzki polityk, dyplomata, ekonomista i prawnik

O przyjaźni

„Wśród ludów prymitywnych w momencie wkraczania w dorosłe życie młody człowiek, który chciał zyskać nowe imię, był poddawany szeregowi egzaminów i prób. Jedni szukali samotności w górach. Drudzy, zamieszkując przez dłuższy czas opuszczone pieczary, żywili się tylko ziołami i łodygami różnych gatunków roślin. Jeszcze inni podążali w głąb dzikich lasów, by szukać tam kontaktu ze światem nadprzyrodzonym i jego siłami. Znad tej krawędzi albo nie powracano już w ogóle, albo wracał nowo uformowany człowiek potrafiący czerpać siłę ze świadomości, iż stoczył walkę o najwyższą stawkę: o siebie samego i swoje życie.”

Roman Warszewski (1959)

Źródło: Inicjacja

O życiu, O ludziach, O świecie, O sile

„Chciałbym (…) zrobić współczesny, psychologiczny film. Wydaje mi się bowiem, że nie ma ważniejszego tematu dla kina i sztuki w ogóle jak człowiek, jego wewnętrzne niepokoje, uwikłanie w otaczający go świat, ludzka walka o własne istnienie, o godność, o swój własny głos, ludzka samotność i ludzka wspólnota.”

Andrzej Titkow (1946)

Źródło: „Kino” 9/78

O świecie, O walce

„Czyż muzyka i rozmowa nie przypominają miłości? Kto się poważy twierdzić, iż między kochankami dochodzi do jakowejś namacalnej wymiany (myślę tu o miłości cielesnej, nie o rozmowie), ale w istocie czegoś nie wymieniają, nie ofiarują sobie wzajem, po czym odchodzą odświeżeni, na chwilę uleczeni z samotności?”

John Maxwell Coetzee książka Foe

Foe

O muzyce, O kochankach, O myślach, O myśleniu

„Może na zawsze zginę z areny,
Mój wzrok gaśnie w ponurym cieniu.
Przyjaciółkę niewierną miałem,
Dziś pogrążony jestem w milczeniu.”

Zdzisław Najmrodzki (1954–1995)

Źródło: Samotność w: Oblicza prawdy, Oficyna Wydawnicza Galicja, 1990

„Istota żyjąca w samotności, poza społeczeństwem, jest albo zwierzęciem, albo bogiem.”

Arystoteles (-384–-321 p. n. e.) Filozof starożytnej Grecji

O Bogu, O zwierzętach

„Samotność oraz międzyludzkie relacje są typowymi problemami naszych czasów.”

David Ondříček (1969) reżyser czeski

Źródło: wywiad, 2001 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=3201

O relacjach

„Wraz z zespoleniem dwojga kochających się ludzi nic nie staje się wspólne, wzrasta samotność.”

Rainer Maria Rilke (1875–1926) poeta austriacki

O ludziach

„Nienawidzę takich tematów tradycyjnie literackich, typu Żydzi, wykluczenie, samotność, miłość, przenikanie się kultur. Nie lubię pisać na temat, na który nie mam nic do powiedzenia. Za to lubię pisać o doświadczeniach, które nie każdemu są dane, a które ja poznałem od podszewki.”

Michał Witkowski (1975) pisarz polski

Źródło: Tomasz Kwaśniewski, Witkowski jedzie tirem, wyborcza.pl, 21 sierpnia 2009 http://wyborcza.pl/1,76842,6946944,Witkowski_jedzie_tirem.html?as=4&startsz=x

O miłości

„Romans – to marzenie człowieka samotnego, a samotność – marzenie człowieka, który ma romans.”

Julian Tuwim (1894–1953) polski poeta

Wiersze i aforyzmy, Jarmark rymów
Źródło: s. 530

„Lubię samotność kontrolowaną. Lubię włóczyć się po mieście. Nie boję się, że przyjdę do pustego mieszkania i sam położę się do łóżka. Boję się, że nie będę miał za kim tęsknić, kogo kochać. Potrzebuję ciepła i bliskości.”

Kuba Wojewódzki (1963) polski dziennikarz muzyczny

Źródło: „Pani”

Kochać się

„Lecz kiedyś, w czasach silniejszych, niż ta zbutwiała, samozwątpiała teraźniejszość, musi nam się zjawić przecie ten wyzwalający człowiek wielkiej miłości i pogardy, duch twórczy, którego napór sił własnych ciągle wygania z wszelkich uboczy i zaświatów, którego samotności tłum nie rozumie, jak gdyby ona była ucieczką przed rzeczywistością; tymczasem jest ona tylko jego zanurzeniem się, zagrzebaniem, zagłębieniem w rzeczywistość, by stamtąd kiedyś, gdy znowu wróci na światło, mógł wyzwolenie przynieść tej rzeczywistości: jej wyzwolenie od przekleństwa, którem obarczył ją dotychczasowy ideał. Ten człowiek przyszłości, który nas tak samo od dotychczasowego wyzwoli ideału, jak i od tego, co zeń wyróść musiało, od wielkiego wstrętu, od woli nicości, od nihilizmu, ten dzwon bijący południa i wielkiego rozstrzygnięcia, dzwon, który wolę znów wolną uczyni, który wróci ziemi jej cel, a człowiekowi jego nadzieję, ten antychryst i antynihilista, ten zwycięzca Boga i nicości – przyjść kiedyś musi.”

Friedrich Nietzsche książka Z genealogii moralności

Z genealogii moralności (1887)

O Bogu, O rzeczywostości, O świetle, O przyszłości

„Gdy ogarnie nas smutek, trzeba połączyć się z tłumem. Samotność podsyca ponure myśli.”

Théophile Gautier książka Romans mumii

Romans mumii (1858)
Źródło: s. 52

O smutku, O myślach, O myśleniu

„Zawsze byłam osobą wierzącą, ale jestem indywidualistką, która rozmowę z Bogiem woli prowadzić w samotności. Wiara przekładała się na coś bardzo intymnego i tak pozostało to u mnie do dziś. Stała się jednym ze stałych punktów mojego życia, przede wszystkim dała mi siłę do walki.”

Ewa Błaszczyk (1955) polska aktorka

Źródło: „Przewodnik Katolicki”, 22 lutego 2006 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/przeczytac.htm

O Bogu, O wierze, O sile, O walce

„Jak każdy człowiek, którego większość życia upłynęła w samotności, nosił w sobie wiele skrywanych lęków. Myśl o śmierci zawsze budziła w nim szczególne przerażenie.”

Matthew Pearl książka Klub Dantego

o Elishy Talbocie.
Klub Dantego

O śmierci, O myślach, O myśleniu

„Jestem za wolnymi związkami. Zakładając hipotetyczną sytuację, że żenię się z młodą dziewicą, to jest oczywiste, że powinienem jej dać wolność, nie mogę jej zobowiązać, żeby pozostała mi wierna jak zakonnica do grobowej deski. Taki związek owocowałby jej wyobrażeniami, że seks jest wielką, cudowną niewiadomą, seks nieraz bywa lepszy, a nieraz gorszy. Nie ma co mitologizować wierności. Jesteśmy ludźmi wolnymi. Związek partnerski jest czymś o wiele wartościowszym niż sprawa wierności fizycznej.”

Piotr Szulkin (1950–2018) polski reżyser, scenarzysta, pisarz

Źródło: Piotr Kletowski, Samotność seksualna kobiety http://www.dwutygodnik.com/artykul/3775/, Dwutygodnik.com, nr 87/2012.

O kobietach, O seksie, O wolności

„Jestem przeciwko sobie
Żeby być bardziej z innymi
Akceptacja walką z samotnością Dziwką która włazi na człowieka
I za gardło trzyma
W mieście samotnych uciec trudno przed
Jej pandemią(…)”

Ewa Klajman-Gomolińska (1966)

Milczenia z Bogiem
Źródło: Asertywność

O walce

„W więzieniu dojrzałem – w męce, samotności i tęsknocie za światem i życiem. A jednak zwątpienie o „sprawie” nigdy nie zajrzało mi jeszcze w oczy – i teraz, w czasie gdy pogrzebano na długie lata może wszystkie niedawne nadzieje w potokach krwi, gdy przygwożdżono je do słupów szubienicznych, gdy mnogie tysiące bojowników wolności zamknięto do lochów lub rzucono w zaspy śnieżne Syberii – i teraz dumny jestem.”

Feliks Dzierżyński (1877–1926) polski i rosyjski działacz komunistyczny

Pamiętnik więźnia
Źródło: s. 66

O świecie, O wolności, O czasie

„Zeszłego lata nazwałam jaskółki moimi ptakami i mama powiedziała, że przypominają jej mnie – zawsze zabiegane i zawsze pogodnie ćwierkające. Ty, Jo, jesteś jak mewa, silna i dzika, lubisz burzę i wiatr i lecisz daleko, szczęśliwa w samotności. Meg jest jak gołąb, a Ami jak słowik – próbuje wznieść się wysoko w obłoki, ale zawsze wraca w końcu do gniazda.”

Louisa May Alcott książka Małe kobietki

Małe kobietki. Część druga

O ptakach

„Każdy umiera w samotności.”

Hans Fallada (1893–1947)

Jeder stirbt für sich allein. (niem.)
Źródło: tytuł powieści

„Nie mogę uwierzyć w Boga, ponieważ jestem sam, a nie mogę uwolnić się od samotności, bo nie wierzę w Boga.”

Orhan Pamuk książka Śnieg

Śnieg (2006)

O Bogu

„Samotność może być sposobem na życie. Dla mnie jest to sposób na ten czas. Po to, by siebie uporządkować. Samotność daje poczucie wolności. A wolność jest rodzajem niewoli, którą się kocha ponad wszystko. A ja nie chcę być niewolnikiem.”

Maciej Kozłowski (1957–2010) polski aktor

Źródło: „Viva!” nr 8, 13 kwietnia 2004

O życiu, O wolności, O czasie, Kochać się

„Opowieść jako kategoria estetyczna jest dla mnie podstawą teatru, czyli spotkania żywego widza z żywym aktorem. Każdy z nas jest kopalnią opowieści o sobie i swoim życiu, ale istnieje mnóstwo pięknych opowieści o wymiarze uniwersalnym, ponadczasowym, z którymi wielu z nas się identyfikuje i wzrusza. Szekspir jest królem tych opowieści i wciąż na nowo je przedstawiamy w teatrze w najróżniejszych interpretacjach.”

Izadora Weiss

Źródło: Przemysław Gulda, Ironiczna opowieść o przezwyciężaniu samotności, „Gazeta Wyborcza - Trójmiasto” nr 117, 21 maja 2015 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/202575.html

„Pisanie jest desperacką próbą wydarcia z samotności odrobiny godności i trochę pieniędzy.”

Walter Moers (1957) niemiecki pisarz, malarz, autor komiksów

Miasto Śniących Książek

„Nie ma nic gorszego od samotności we dwoje.(…) Życie życiem równoległym. Dbali o majątek, wychowywali dzieci, a z braku innych tematów rozmawiali o pogodzie.”

Camilla Läckberg (1974) szwedzka pisarka

Postać: Laine Hult, żona Gabriela Hulta
Kaznodzieja

O życiu, O dzieciach, O pogodzie

„samotność.
Tak porażająca
i nagła,
że dać ją poznać po sobie
to jakby
w ręce własnych dzieci
włożyć odbezpieczony owoc
granatu,
wyszarpnąć zawleczkę ich snu.”

Leszek Żuliński (1949) polski krytyk literacki, poeta, tłumacz

Źródło: Samotność, z tomu W wielkim akwarium ciemności, Piła 1988

O dzieciach, O piciu

„Nie rozumiem, czemu po polsku mówi się „samotny” o kimś, kto jest po prostu pojedynczy – jest w tym słowie jakieś naznaczenie, a nawet ocena. Na przykład po angielsku można być „single”, „alone” czy „lonely”, a każde z tych słów oznacza inny rodzaj samotności.”

Katarzyna Leżeńska (1963)

Kamień w sercu

„Pięściarze to bardzo ciekawi ludzie, z nietuzinkowymi życiorysami, z ciekawych środowisk. Możesz osiągnąć szczyty, a zaraz potem upaść potrzaskany na dno. Poza tym boks i w ogóle walka w ringu ma dla mnie sens szerszy, wręcz filozoficzny, życiowy. W Tajlandii boks tajski jest niemal religią. W Chinach mnisi spędzają więcej czasu na doskonalenie umiejętności walki niż na medytacji. Poza tym kiedy wychodzisz na ring, do walki, jesteś sam, musisz pokazać czy masz charakter. To skrajna sytuacja będąca dla mnie metaforą naszej egzystencje, odwołującej się do podróży w samotności.”

Marcin Wrona (reżyser) (1973–2015) polski reżyser teatralny, telewizyjny i filmowy oraz scenarzysta

Źródło: wywiad, 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=62646

O ludziach, O religii, O charakterze, O czasie

„Chciałbym zapomnieć, czasem chciałbym odejść,
spalić marzenia, bo dla nich mnie już nie ma, odejść,
w półmroku cienia, gasnąc jak spojrzenia, powiedz, co to zmienia,
że mnie nie ma, powiedz, gdzie granice przeznaczenia?”

Buka (1988)

Cytaty z SumaStyli, De Integro
Źródło: utwór Skazani na samotność

O marzeniach, O odejściu, O czasie

„Znam pewną kobietę (…), która stale uskarża się na samotność. Nikt z krewnych nie chce się z nią zaprzyjaźnić – i nic dziwnego. Każdemu, kto do niej zajdzie, opowiada godzinami, co zrobiła dla swoich siostrzenic, gdy jeszcze były dziećmi…
A czy te siostrzenice ją odwiedzają? Owszem, od czasu do czasu, z poczucia obowiązku. Ale boją się tych wizyt. Wiedzą, że będą musiały siedzieć i godzinami słuchać dość niedwuznacznych wymówek. Usłyszą niekończącą się litanię gorzkich narzekań i biadoleń. A gdy tej damie nie udaje się już dłużej tyranizować i dręczyć swych siostrzenic ani zmusić ich do tego, żeby ją odwiedziły, wówczas sięga po jeszcze jedną „sztuczkę”. Dostaje ataku serca.
Czy to jest naprawdę atak serca? Oczywiście. Lekarze mówią, że cierpi na „nerwicę serca” i dostaje palpitacji. Poza tym lekarze twierdzą, że w niczym nie mogą jej pomóc, ponieważ jej dolegliwość ma podłoże emocjonalne.”

Dale Carnegie (1888–1955)

Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi

O kobietach, O dzieciach, O cierpieniu, O czasie

„Woody Allen powiedział: „Życie jest pełne bólu, cierpienia i samotności i jeszcze tak szybko przemija”. To prawda. Wynajęłam na Manhattanie mieszkanie, oswoiłam kawałek dzielnicy – znalazłam ulubioną kawiarnię, park, sklepik, ulicę, ale przede wszystkim zaczęłam chodzić na zajęcia. I nawet nie zauważyłam, jak upłynął mi rok.”

Anna Mucha (1980) aktorka polska

Źródło: „Gala”, 34/2008.

O życiu, O prawdzie, O cierpieniu

„Samotność? To stan nieuleczalny, niestety.”

John Burdett (1951)

Bangkok 8

„Każdy z nas przez całe życie jest ostatecznie sam ze sobą. Monodramy są trudniejsze, bardziej wymagające niż gra z innymi aktorami.(…) Gdy gramy w zespole, energia się rozkłada na wszystkich aktorów. A ja przecież będę na tej scenie cały czas sama! To jest wyzwanie. Dla mnie monodram to też straszna samotność.”

Marzena Wieczorek (1971)

Źródło: Agnieszka Drzewiecka, Monodram to straszna samotność, „Gazeta Wyborcza – Zielona Góra” nr 73, 29 marca 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/114249.html

O życiu, O górach, O grach, O czasie

„(…) w Polsce mieszka zaledwie 5–15 tys. Żydów (obliczenia są różne). Spotkać Żyda i być jego sąsiadem na co dzień jest dzisiaj rzadkością. Jeżeli go zatem spotykamy, to jest to ktoś dotknięty cierpieniami zagłady, samotności i opuszczenia. A przecież, mimo wszystko, pozostał z nami, utożsamiając się z historią i przyszłością naszej ojczyzny, chociaż wielu innych Żydów wyjechało i wybrało życie w lepszych warunkach. Ci, którzy pozostali, okazali się solidarni z naszym losem. Czyż jedyną odpowiedzią z naszej strony nie powinna być solidarność z nimi?”

Waldemar Chrostowski (1951)

Rozmowy o dialogu
Źródło: s. 69.

O życiu, O losie, O historii, O cierpieniu

„Kto posiada kota, nie musi się obawiać samotności.”

Daniel Defoe (1660–1731) pisarz angielski

„Politycy są głęboko samotnymi ludźmi. I im większa odpowiedzialność, tym większa samotność.”

Jerzy Fedorowicz (1947) aktor polski

Źródło: Najlepsze ciacho w Krakowie, „Przekrój” nr 10, 8 marca 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/112789.html

„Samotność jest jak światło bez słońca. Choćby słońce się wypaliło, zostanie jasność.”

Marcela Serrano (1951)

Meksykańska szarada

O świetle, O słońcu

„Dobry związek powinien być dynamiczny. Ponieważ jest bólem i ekstazą, musi się nieustannie odradzać. Ludzie, którzy tego nie rozumieją, skazują na samotność.”

Jurek Bogajewicz (1949) polski reżyser, scenarzysta i aktor

Źródło: onet.pl http://kasiaitomek1.onet.pl/1098074,wywiady.html

O ludziach

„Wpuszczenie innych do swojego życia może być trudne, pozwolenie im na to, by się naprawdę zbliżyli. Czasami samotność wydaje się bezpieczniejsza.”

Mats Strandberg (1976)

Cykl Engelsfors, Ogień

„Mnie akurat samotność nie przeszkadza. Więcej nawet: lubię być sama. Kiedy na planie krząta się koło mnie armia ludzi, jedni poprawiają mi ubranie, inni nakładają makijaż, modelują włosy, ktoś mówi mi, co mam robić, przechodząc z punktu A do punktu B – nie marzę o niczym innym, niż o tym, żeby wreszcie trochę pobyć we własnym towarzystwie. Posiedzieć w domu, wziąć gorącą kąpiel, poczytać książkę albo gazetę, pooglądać CNN… Pożyć własnym życiem, krótko mówiąc.”

Halle Berry (1966) amerykańska aktorka

Źródło: Yola Czaderska-Hayek, W „Catwoman” nie ma Batmana - mówi Halle Berry specjalnie dla Stopklatki,13 lutego 2004 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=18571, tłum. Krzysztof Lipka-Chudzik

O ludziach, O domu

„Nie ma gorszego nieszczęścia jak umierać w samotności.”

Gabriel García Márquez książka Rzecz o mych smutnych dziwkach

Rzecz o mych smutnych dziwkach