Cytaty o samotności
strona 4

„Człowiek jest w życiu tak bardzo samotny, że zadaje sobie pytanie, czy samotność agonii nie jest symbolem ludzkiej egzystencji.”

Emil Cioran (1911–1995) pisarz pochodzenia rumuńskiego

Na szczytach rozpaczy

Pytanie

„(…) jeśli chcemy prawdziwej opowieści o nas, musimy sami zacząć pisać. Niemi nie mają racji. Trzeba pamiętać, że wszyscy i zawsze mówimy wyłącznie o sobie. Czy dramat samotności nie na tym właśnie polega? Że wszyscy i wiecznie chcą opowiadać o sobie, a nikt i nigdy nie chce tego wysłuchiwać? To chyba znana myśl?”

Monika Rakusa (1966)

Żona Adama
Źródło: s. 262

O myślach, O myśleniu

„Tragiczną była samotność Obrońców Warszawy. Bezcenna dla nas, tak obfitym strumieniem przelana krew, nie pójdzie jednak na marne! Świat zrozumie, że na tak bezprzykładne czyny bohaterstwa może się zdobyć tylko ten, kto walczy o najświętsze ideały. Dlatego Warszawa wstrząsnęła sumieniem świata i walka jej stała się dla wszystkich walką nie tylko o Honor i Niepodległość Polski, ale także walką o Sprawiedliwość i prawdziwą Wolność Świata.”

Władysław Anders (1892–1970) polski generał

do żołnierzy II Korpusu Polskiego, Włochy, 4 października 1944.
Źródło: Andrzej Krzysztof Kunert, Rzeczpospolita Walcząca. Powstanie Warszawskie 1944, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1994, s. 379.

O świecie, O sprawiedliwości, O wolności, O walce

„nie wiedzieć, nie mieć, nie pytać
dlaczego właśnie tu, tędy
przez mięso: twoje paznokcie piszą
co zaśpiewa dopiero samotność”

Ivo Harák (1964)

Tom Miękkie gumy (2006)
Źródło: Nie wiedzieć, nie mieć, nie pytać

„Bardzo trudno jest robić filmy o współczesności. Generalnie człowiek ma pewien rodzaj zniechęcenia. Co innego kręcić film psychologiczny, wchodzić w sektor samotności człowieka czy poruszać kwestie poszukiwania miłości itp. Są to tematy uniwersalne i dosyć łatwo czytelne. Robiąc jednak film w rodzaju, o jakim tutaj mówimy, człowiek naraża się, że jego wizja rzeczywistości po pierwsze nie zawsze zgadzać się będzie z odbiorem widzów, a po drugie z rzeczywistością projektowaną przez krytyków w swoich recenzjach. Jak się realizuje film historyczny ma się absolutną przewagę. Tymczasem w tym przypadku każdy może zawetować klucz, którym się posłużono do zobrazowania tej współczesności.”

Filip Bajon (1947) polski reżyser

Źródło: Wywiad, 2008 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=49504

O poszukiwaniu, O rzeczywostości

„Potem”: eufemizm na stratę i samotność, na praktyczne i emocjonalne porządki po rytuałach śmierci.”

Deirdre Purcell (1945)

Ostatnie lato w Arkadii
Źródło: Rozdział 45.

O śmierci

„Czasami samotność przychodzi, kiedy wokół ciebie jest dwadzieścia osób – kamera to zarejestruje. Ja byłem jedynakiem, dorastając spędzałem mnóstwo czasu samemu. Nie czuję absolutnie żadnego żalu z tego powodu, ponieważ dzięki temu rozumiem, czym jest samotność.”

Richard Jenkins (1947) aktor amerykański

Źródło: Wywiad, 2011 http://www.stopklatka.pl/wydarzenia/wydarzenie.asp?wi=76102

O czasie

„Wyruszamy w kosmos, przygotowani na wszystko, to znaczy, na samotność, na walkę, męczeństwo i śmierć. Ze skromności nie wypowiadamy tego głośno, ale myślimy sobie czasem, że jesteśmy wspaniali. Tymczasem, tymczasem to nie wszystko, a nasza gotowość okazuje się pozą. Wcale nie chcemy zdobywać kosmosu, chcemy tylko rozszerzyć Ziemię do jego granic. Jedne planety mają być pustynne jak Sahara, inne lodowate jak biegun albo tropikalne jak dżungla brazylijska. Jesteśmy humanitarni i szlachetni, nie chcemy podbijać innych ras, chcemy tylko przekazać im nasze wartości i w zamian przejąć ich dziedzictwo. Mamy się za rycerzy świętego Kontaktu. To drugi fałsz. Nie szukamy nikogo oprócz ludzi. Nie potrzeba nam innych światów. Potrzeba nam luster. Nie wiemy, co począć z innymi światami. Wystarczy ten jeden, a już się nim dławimy.”

Stanisław Lem książka Solaris

Snaut w rozmowie z Kelvinem.
Utwory, Solaris

O śmierci, O ludziach, O świecie, O myślach

„Z samotnością w sercu, z pragnieniem w głodnych oczach, z rezygnacją w dłoniach. Kocham.”

Barbara Rosiek (1959) pisarka i poetka polska

Serce, Kochać się

„Dla mnie bez wątpienia jest to również tekst o samotności. Ale jest to przede wszystkim manifestacja oglądu rzeczywistości, w której żyjemy. Dlaczego Koltes pierwszy swój poważny tekst napisał w formie monologu? Dlatego, że jak mówi Ferry, przepełniony był w owym czasie wielkim smutkiem. Ten smutek w tej opowieści jest bardzo eksponowany. Bo ta historia jest nie tylko o samotności, ale i o smut ku. O smutku egzystencji. O obcości. Moje wewnętrzne poczucie obcości jest większe niż parę lat temu i pewnie dlatego, z potrzeby chwili właśnie teraz sięgnąłem po Noc tuż przed lasami.”

Radosław Krzyżowski (1972)

Źródło: „Dziennik Polski”, 13 lutego 2010 http://www.teatry.art.pl/n/czytaj/18946

O smutku, O historii, O rzeczywostości, O czasie

„Szumi las, płynie czas, słowa płyną
Choć są miną i pchną w obłoki płyną
Pod peleryną prawdy nie całkiem zmokną
Choć na początku i końcu jest samotność
Żeby dotknąć i poczuć, że sens
Doprawdy jest, liczy się gest po sam kres.”

Donguralesko (1980)

Źródło: Giovanni dziadzia

O czasie, Sens

„Tak jak twórcy brytyjskiego kina społecznego, Niewrzęda potrafi być konkretny. Nie chodzi o zaangażowanie polityczne, lecz o bystre oko, które dostrzega odbicia neonów w karoserii samochodu i specyfikę picia już nie do lustra, ale do video. Udaje mu się wyczuć pewne głębokie zależności, rozbłyskujące analogie, dziwne, a jednak zupełnie prawdziwe pokrewieństwa.(…) Jego atutami są szczerość i „czystość” w oddawaniu prawdy miasta, ukazywaniu samotności i wykorzenienia.”

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

Autorka: Katarzyna Szumlewicz, STRZASKANY ŚWIAT, „Twórczość” Nr 2/2001.
O Krzysztofie Niewrzędzie

O piciu, O szczerości

„Samotność. Czasami to okropne uczucie skłania człowieka do zrobienia czegoś głupiego.”

Natsuo Kirino (1951) japońska pisarka

Prawdziwy świat (2010)
Źródło: rozdział 6

O emocjach

„Sztuka Lidii Amejko to zbiór przeróżnych anegdot. Ja skoncentrowałem się na opowieści głównego bohatera, sześcioletniego chłopca, któremu wydaje się, że Pan Bóg włożył mu do gardła dziadkową łyżkę do butów. To metafora lęku przed umieraniem, przed samotnością. Temat ujęty został w bardzo ciekawej formie. Pan Dwadrzewko rozumie chłopca, bo on czuje w gardle lufę karabinu. Sam dobrze poznał życie i przeprowadza dziecko przez ten labirynt bólu. Tłumaczy, że z tym lękiem można żyć, że należy on do natury ludzkiej.”

Piotr Mularuk (1966)

o sztuce Dwadrzewko. <br class="br">Źródło: „Gazeta Wyborcza”, Wrocław, 28 października 2004 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/dbamo.htm

O życiu, O Bogu, O dzieciach, O sztuce

„Podział na aktorów teatralnych, filmowych i telewizyjnych powoli się zaciera. Polski rynek aktorski jest zbyt mały.”

Anna Dereszowska (1981) polska aktorka

Źródło: Źle znoszę samotność, „Rzeczpospolita” nr 34, „TV magazyn”, 11 lutego 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/110924.html

„Tylko w samotności myśli przyjmują swoje właściwe wymiary, tak jak szepty w ciszy nocy.”

Konstantinos Tsatsos (1899–1987)

O myślach, O myśleniu

„Wszystko, co wyobrażamy sobie jako piekło, cały ból i okropności, całe cierpienie i samotność już istnieją. Nieustannie są dookoła.”

Aryn Kyle (1978)

Bóg zwierząt

O bólu, O piekle, O cierpieniu

„Wszystkie sakramenty, będąc spotkaniem Boga i człowieka, wymierzone są przeciwko samotności.”

Janusz Pasierb (1929–1993) polski ksiądz, poeta, eseista, historyk sztuki

Kościół

O Bogu

„Nigdy nie zapomnę emocji i uczuć, jakie wzbudziły we mnie pierwsze spotkania ze światem Disneya. Na ile było to możliwe, starałem się poprzez swoją pracę przekazać te przeżycia czytelnikom. Mam nadzieję, że się udało. Uważam się za szczęśliwca, po tylu latach nie straciłem bowiem entuzjazmu w stosunku do swojej pracy. To bez wątpienia także zasługa czytelników, którzy przez lata przysyłali mi pełne sympatii listy, które bardzo mnie cieszyły. Nie można zapominać, że twórca pracuje w samotności swojego gabinetu, a łączność z zewnętrznym światem zapewnia mu jedynie druk jego dzieł. Kiedy przekaz zostaje odebrany i doceniony, autor odczuwa ogromną satysfakcję.”

Marco Rota (1942)

Źródło: Kaczogród, wyd. Egmont Polska, Warszawa, ISBN 978-83-237-2993-8, tłum. Jacek Drewnowski, s. 12.

O świecie, O emocjach, O zapominaniu

„O wszystkim powinniśmy mówić Jezusowi. A ty o czym chciałbyś Mu powiedzieć? Może o tym, że odszedł ktoś bliski, kto już nigdy nie wróci. Albo powiesz o zranionej czy zdradzonej miłości, niezrealizowanych planach, bo w życiu znów coś nie wyszło. Powiedz Jezusowi, że szukasz pracy, że jesteś bezdomny, że brak miłości w domu, że masz kłopoty z dziećmi, które nie chcą docenić wkładu serca, że są konflikty w pracy, sąsiedzkie gniewy i spory. Powiedz Jezusowi, jak trudno jest dziś być matką i ojcem. Powiedz o swojej samotności, takiej nawet wśród ludzi. Powiedz o chorobie, która tak bardzo dokucza. O czym jeszcze powiesz…?”

Roman Marcinkowski (1942) polski duchowny katolicki, biskup

Źródło: homilia w sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Krakowie-Łagiewnikach, 3 lipca 2011.

O dzieciach, O ludziach, O chorobach, O domu

„Na moich warunkach”. Żyć pod tym hasłem, to nabyć znajomość linii życia – za cenę samotności.”

Dag Hammarskjöld (1905–1961) szwedzki polityk, dyplomata, ekonomista i prawnik

„Samotność ma to do siebie, że najpierw boli, a potem człowiek zaczyna ją cenić.”

Jonathan Kellerman (1949)

Nad krawędzią

„Czy często ktoś obcy ratuje nas z opresji? Czy w ogóle ktokolwiek kiedykolwiek nas ratuje? I jak to jest, że wycieka z nas cała zdolność do przebaczania i dobroci – tak z nas wycieka, że jeden drobny miłosierny uczynek pozostaje w pamięci na całe życie? W jaki sposób do tego dochodzimy? To właśnie sobie myślę, wspominając ogorzałą twarz włóczęgi spod Indio, kiedy zastanawiam się nad moim światem – jego twarz przekonuje mnie, że zawsze jest, w co wierzyć, gdy nie ma już, w co wierzyć. To twarz dla ludzi, takich jak ja, popchniętych na samą krawędź samotności, może nawet zepchniętych w dół, którzy, gdy wdrapali się z powrotem na górę, zobaczyli zupełnie już zmieniony świat.”

Douglas Coupland (1961)

Życie po Bogu

O życiu, O ludziach, O świecie, O górach

„Jakże miłe, wolne od męki i samotności myśli jest natychmiastowe rozpoznanie prawdziwej obecności niekwestionowanego ludzkiego piękna!”

Virginia Woolf (1882–1941) angielska pisarka

Chwile istnienia. Eseje autobiograficzne (1976)

O myślach, O myśleniu

„Znasz to uczucie, gdy nie wierzy w ciebie nikt?
Musisz uciec, ale nie wiesz którędy masz iść
i gubiąc kluczyk, gubisz ich.”

Buka (1988)

Po drugiej stronie lustra
Źródło: utwór Oni mówią samotność

O emocjach

„Później po powrocie do domu, w chwili wdowiego zamyślenia Maxine siada w samotności, gasi światło, wyjmuje kopertę z gotówką i wdycha ostatnie ślady zapachu jego podłej wody kolońskiej, próbując przywołać z powrotem coś równie niewidzialnego, nieważkiego i niemożliwego do opisania jak jego dusza…”

Thomas Pynchon (1937) amerykański pisarz

W sieci
Źródło: s. 493-494

O domu, O duszy, O świetle

„Moja samotność brała się stąd, że nie miałem nigdy kumpli, którzy w 1941 r. rozproszyli się we Lwowie. Ani, z tych samych powodów, belfrów. Stąd mój kompleks outsidera i poczucie, że egzamin będę zdawał u Pana Boga.”

Adam Hanuszkiewicz (1924–2011) polski aktor i reżyser

Źródło: Janusz R. Kowalczyk, Zbierał zachwyty i cięgi, „Rzeczpospolita” nr 282, 5 grudnia 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/128574.html

O Bogu

„Żyjemy w świecie, w którym księża są pedofilami, agencje towarzyskie rosną jak na drożdżach, ludzie jeżdżą na seksturystykę do Tajlandii, a w internecie wybucha sponsoring…”

Piotr Szulkin (1950–2018) polski reżyser, scenarzysta, pisarz

Źródło: Piotr Kletowski, Samotność seksualna kobiety http://www.dwutygodnik.com/artykul/3775/, Dwutygodnik.com, nr 87/2012.

O kobietach, O ludziach

„Zostawiony na tej skale gniję z samotności.”

Layne Staley (1967–2002) amerykański muzyk rockowy, wokalista

Still You leave me rotting on this rock all alone. (ang.)
Z tekstów piosenek, Music Bank (1999)
Źródło: „Died”

„Śmierć jest lustrem, które odbija daremne gestykulacje życia.”

Octavio Paz (1914–1998) meksykański poeta, dziennikarz, krytyk i eseista, noblista

Źródło: Labirynt samotności

O śmierci

„Samotność jest przedsionkiem śmierci.”

Anne-Louise Germaine Necker (1766–1817)

O śmierci

„Jedynacy mają skłonność do życia w samotności, nie chcą potem z nikim współdziałać. Zamykają się sami w sobie i chyba mają trudności w utrzymaniu stosunków z innymi ludźmi.”

Yasunari Kawabata (1899–1972) japoński prozaik i poeta, noblista

Tysiąc żurawi

„Aktor nie znosi samotności. Dosłownie umiera w samotności, przestaje czuć i myśleć.”

Gustaw Holoubek (1923–2008) polski aktor teatralny i filmowy, reżyser

O myślach, O myśleniu

„To stara pieśń, skarga macho, przyznanie się do własnej bezsilności i jednocześnie daremny bunt przeciw temu. (…) słuchał muzyki, jakiej nie słyszał nigdy wcześniej. Porywał go pulsujący rytm, a także… samotność? I pożądanie, które żyje w bluesie.”

Wolfgang Schorlau (1951)

Błękitna lista

„Samotność jest niezbędna dla zdrowia psychicznego.”

Magdalena Kumorek (1979) aktorka polska

Źródło: Maciej Gajewski, Pozory mylą, „Pani” nr 6, czerwiec 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/120957.html

„Uświadomienie sobie, że samemu jest się źródłem własnej samotności, nie uleczy jej. Będzie jednak krokiem ku zrozumieniu, że nie jest ona nieunikniona i że decyzja tkwienia w niej nie musi być nieodwołalna.”

Robin Hobb (1952) amerykańska pisarka science fiction

Złocisty błazen (2003)

O zrozumieniu, O decyzjach

„Miłość rozbija okowy samotności.”

André Maurois (1885–1967)

O miłości

„Nie obnoszę się z kompleksami. Wspominam o nich tylko wtedy, gdy jestem pytana. Myślę, że mam zdrowe podejście do siebie i jak każdy człowiek czuję własne niedostatki. Na strony internetowe oczywiście nie mam wpływu, choć, oczywiście, łechcą moją próżność.”

Anna Dereszowska (1981) polska aktorka

Źródło: Źle znoszę samotność, „Rzeczpospolita” nr 34, „TV magazyn”, 11 lutego 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/110924.html

O myślach, O myśleniu

„W same usta całuj składnie,
A całus do serca wpadnie:
Bez przymusu, bez rozpusty
Dotknij zręcznie swemi usty.Ani wiele, ani mało,
Bo się to na nic nie zdało.
Gdy milczkiem lub z trzaskiem palnie,
To bardzo nienaturalnie. (…)Wpół z przyciskiem, wpół z westchnieniem,
Usta w usta zatop z drżeniem,
A pamiętaj – w jakiej chwili,
Bo w samotności najmilej.”

Paul Fleming (1609–1640) poeta niemiecki

Źródło: O całusach

Serce

„Nie znam drugiego tak towarzyskiego człowieka, który tak by lubił samotność jak ja.”

Kuba Wojewódzki (1963) polski dziennikarz muzyczny

Źródło: „Exklusiv”, 2009

„Kiedy obcy się biją, my padamy pierwsi.”

Juda Halevi (1079–1141)

Źródło: Hanna Zaremska, Trzy pierścienie Andaluzji, w: Historia Żydów. Trzy tysiące lat samotności, „Polityka”, wydanie specjalne 1/2008.

O historii

„Niewypowiedziana tajemnica wydaje się nam zawsze bardziej kusząca niż rzeczywistość.”

Piotr Szulkin (1950–2018) polski reżyser, scenarzysta, pisarz

Źródło: Piotr Kletowski, Samotność seksualna kobiety http://www.dwutygodnik.com/artykul/3775/, Dwutygodnik.com, nr 87/2012.

O kobietach, O tajemnicy, O rzeczywostości

„Tak jak wszystko również samotność ma swoją dobrą i złą stronę. Dobra, to ta, która każe nam szukać. A zła odsuwa od ludzi. Odsunięcie się od ludzi ma podtekst egoizmu. Samotność uszlachetnia i upadla jednocześnie.”

Krzysztof Pieczyński (1957) aktor polski

Wywiad dla „Zwierciadła”, 2007, nr 4/1926

O ludziach, O egoiźmie

„Akceptacja samego siebie – szczególnie nowego samego siebie jest niezwykle trudnym i długim procesem. Zaakceptowanie i realizowanie tradycyjnego modelu rodziny też nie jest łatwe, też może powodować poczucie zagubienia i samotności. Są również ludzie, którzy potrzebują czuć się wolni, żeby funkcjonować – nawet za cenę jeszcze większej samotności.”

Joachim Trier (1974) norweski reżyser i scenarzysta filmowy

Źródło: Anna Bielak, Mówi reżyser „Oslo, 31 sierpnia”, portalfilmowy.pl, 9 stycznia 2012 http://www.portalfilmowy.pl/wydarzenia,5,4448,4,1,Mowi-rezyser-Oslo-31-sierpnia.html

O ludziach

„Dzięki temu o wiele dobitniej zrozumiałem, co to utrata, samotność i ta potwornie intensywna tragedia, przez którą przeszło w tym czasie wielu ludzi. Mniej faktów przyjmuję teraz za pewnik. To bardzo cenne doświadczenie, szczególnie, że zdobyte w młodym wieku.”

Adrien Brody (1973) amerykański aktor

komentując swoją rolę Władysława Szpilmana w filmie Romana Polańskiego Pianista.

O ludziach, O czasie, O wieku

„Życie w hotelach i pociągach ma także swoje złe strony… Samotność. Oderwanie od świata, zmęczenie.”

Magdalena Waligórska (1981) polska aktorka

Źródło: „Tele Tydzień”, nr 17, 21 maja 2007

O życiu

„Samotność we dwoje ciąży podwójnie.”

Urszula Zybura (1952)

„Przytłumiona, kojąca cisza, która w końcu wydawała się jak najbardziej odpowiednia do mojej bladej i bezbarwnej samotności.”

Ysabelle Lacamp (1954)

Tajlandzka księżniczka

O ciszy

„Samotność, to taka straszna trwoga.”

Ryszard Riedel (1956–1994) polski muzyk rockowy, wokalista

Źródło: Dżem, List do M.

„Fuentes stwierdza śmierć manicheizmu, niemożność oddzielenia dobra od zła. Fuentes mówi o pokusie wolności, która prowadzi do integracji zła.”

Dagmar Ploetz (1946)

o Carlosie Fuentesie – uwagi dot. Stu lat samotności
Gabriel Garcia Marquez

O śmierci, O wolności

„Był raczej samotnym człowiekiem. Znalazł jednak sposób na swą samotność. Otóż wieczorami udawał się do pobliskiej knajpy, zajmował stolik na osiem osób, a następnie tak prędko przesiadał się z miejsca na miejsce, iż w końcu był przekonany, że to kolacja w gronie przyjaciół.”

Rafał Kmita (1965)

Trzy zdania o umieraniu 1994 r.
Cytaty ze spektakli teatralnych i programów kabaretowych

„Poszłam daleko w głąb siebie, w straszliwy labirynt i oślepłam tam wewnątrz, i już niczego nie uda mi się zobaczyć ponad to, co już zobaczyłam. I widziałam samotność, smutek i wielki żal. I chwilę radości, która nie należała do mnie.”

Barbara Rosiek (1959) pisarka i poetka polska

O smutku

„Samotność stanowi dla duszy cudowną sposobność, by się poznać, dopilnować i ukształtować. Tylko puste głowy i niestałe serca boją się zostać w ciszy sam na sam ze sobą. W takich właśnie chwilach widzimy czy nasze uczucia są solidne i czy przypadkiem nie była to tylko pusta wrzawa. Wzniosłe uczucia mogą żyć własnym życiem, bez obecności fizycznej. Przeciwnie – odosobnienie oczyszcza je i zwielokrotnia.”

Léon Degrelle (1906–1994) belgijski polityk faszystowski

O emocjach, O duszy, Serce

„Samotność nie bierze jeńców: albo zabija, albo puszcza wolno.”

Jonathan Carroll (1949) pisarz amerykański

Czarny koktajl

„Nie jesteś sam w swojej samotności. Takich „samych” jest więcej.”

Jerzy Drobnik (1894–1974)

„(…) dla kobiety w pewnym wieku aktorstwo potrafi być jeszcze bardziej niewdzięczne. Mężczyzna aktor jest jak wino – im starszy, tym więcej ciekawych i głębszych ról. W przypadku kobiety jest znacznie gorzej.”

Anna Dereszowska (1981) polska aktorka

Źródło: Źle znoszę samotność, „Rzeczpospolita” nr 34, „TV magazyn”, 11 lutego 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/110924.html

O kobietach, O winie, O wieku

„Miłość – to główny sposób ucieczki od samotności, której doświadcza większość mężczyzn i kobiet przez większą część życia.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

O miłości, O kobietach

„Samotność jest dla umysłu tym, czym dieta dla ciała.”

Luc de Clapiers de Vauvenargues (1715–1747)

„Dorośli mówią mi dorośnij, wielcy kreatorzy szarej prozy codzienności.”

Buka (1988)

Po drugiej stronie lustra
Źródło: utwór Oni mówią samotność

„Być sobą znaczy zawsze stawać się tym innym, którym jesteśmy i którego nosimy ukrytego w naszym wnętrzu, choćby jako obietnicę czy możliwość bycia.”

Octavio Paz (1914–1998) meksykański poeta, dziennikarz, krytyk i eseista, noblista

Źródło: Labirynt samotności, tłum. Jan Zych

„W moim osobistym głębokim przekonaniu człowiek wyzwala się od samotności i śmierci, jeśli przekracza małość swojego kruchego „ja”. Przez społeczeństwo, przez twórczy udział w rzeczywistości ludzkiej człowiek niejako wrasta w rzeczywistość powszechną, w jedność przyrody.”

Jerzy Grotowski (1933–1999) polski reżyser, teoretyk teatru, pedagog

Źródło: Impresje zapisane w Szwajcarii http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=5777, „Dziennik Polski” nr 3, 4/5 stycznia 1959, s. 5, 7.

O śmierci, O rzeczywostości

„W trudzie, w bólu, w cierpieniu odnajdujemy na powrót w czystym stanie ostateczność, jaką jest tragedia samotności.”

Emmanuel Lévinas (1906–1995) filozof francuski narodowości żydowskiej

O cierpieniu

„Lubię aktorów, jakimi byli kiedyś i jakimi widział ich Fellini, jaskrawo przedstawiając błazeństwo aktorskiego fachu. Wszyscy odnajdywaliśmy się w jego filmach i postaciach, mających odniesienia do naszego dzieciństwa, naszych rodziców, naszej bezradności, samotności, miłości. Ubierał aktorów w kolorowe szmatki naszych wspomnień i marzeń, by odtańczyli i odśpiewali, wylali łzy i zanieśli się śmiechem nad naszym życiem. Aktorzy powinni być komediantami.”

Beata Tyszkiewicz (1938) aktorka polska

Źródło: „Film” nr 12/1996

O rodzicach, O śmiechu, O dzieciństwie, O łzach

„Każda samotność może stać się solidarnością.”

Janusz Pasierb (1929–1993) polski ksiądz, poeta, eseista, historyk sztuki

Wspólnota

„Tu nie ma wody tu jest tylko skała
Skała bez wody i piaszczysta droga
Droga wijąca się wśród gór nad nami
Między skałami głazami bez wody
Gdyby tu była woda stanąłbym i pił
Lecz pośród skał nie można myśleć ani stać
Suchy jest pot a stopy grzęzną w piachu
Gdyby tu woda spływała ze skał
Martwa jest paszcza gór spróchniałe zęby pluć nie mogą
Tutaj nie można usiąść leżeć ani stać
I ciszy nawet nie ma w górach
Tylko bezpłodny suchy grzmot bez deszczu
I samotności nawet nie ma w górach
Tylko posępne czerwone twarze - drwią i szydzą
W drzwiach lepianek z popękanej gliny
Gdyby tu była woda
A nie skała
Gdyby tu była skała
Ale i woda
I woda
Źródło
Sadzawka wśród skał
Gdyby tu był chociażby wody dźwięk
A nie cykada
I śpiew suchych traw
Ale na skale wody dźwięk
Gdzie drozd-pustelnik śpiewa pośród sosen
Krop kap krop kap kap kap kap
Ale tu nie ma wody

Kim jest ten trzeci, który zawsze idzie obok ciebie?
Gdy liczę nas, jesteśmy tylko ty i ja
Lecz gdy spoglądam przed siebie w biel drogi
Zawsze ktoś jeszcze idzie obok ciebie,
Stąpa spowity płaszczem brunatnym, w kapturze
Nie wiem czy jest to kobieta czy mąż
- Kim jest ten, który idzie po twej drugiej stronie?

Co to za dźwięki wysoko w powietrzu
Pomruk matczynych lamentów
Co to za hordy w kapturach, jak roje
Na bezkresnych równinach, utykają na spękanej ziemi
Otoczonej jedynie płaskim horyzontem
Co to za miasto nad łańcuchem gór
Pęka i zrasta się i rozpryskuje - w fioletowym wietrze
Walące się wieże
Jeruzalem Ateny Aleksandria
Wiedeń Londyn
Nierzeczywiste”

Thomas Stearns Eliot (1888–1965) poeta, dramaturg i eseista angielski

The Wasteland, Prufrock and Other Poems

O myślach, O myśleniu, O kobietach, O trawie

„Izolacja przykroiła mnie na swój obraz i podobieństwo. Obecność drugiej osoby - jakiejkolwiek osoby - opóźnia natychmiast mój proces myślenia i podczas gdy normalnego człowieka kontakt z innymi pobudza do rozmowy i wyrażenia czegoś, na mnie ten kontakt działa paraliżująco, jeśli tak można rzec. Będąc sam, jestem zdolny wymyślić różne dowcipne powiedzenia, odpowiedzieć szybko na to, czego nikt nie powiedział, błysnąć inteligentną towarzyskością wobec nikogo. Ale to wszystko znika, gdy znajdę się w czyjejś obecności: znika inteligencja, nie potrafię mówić i po jakichś piętnastu minutach odczuwam jedynie senność. Tylko moi wyimaginowani i widmowi przyjaciele, tylko moje rozmowy prowadzone z nimi w marzeniach są dla mnie realne i znaczące, pobudzają mój umysł, który odbija się w nich niczym w lustrze.
Ciąży mi zresztą wszelka myśl o zmuszaniu się do kontaktu z innymi. Zwykłe zaproszenie na obiad z przyjacielem budzi we mnie trudny do określenia niepokój. Myśl o jakimś obowiązku towarzyskim - pójściu na pogrzeb, rozmowie z kimś na jakiś temat w biurze, udaniu się na dworzec po kogoś, znanego czy nieznanego - sama ta myśl już mi zakłóca dzień, a niekiedy nawet w przeddzień już się trapię, źle śpię, gdy tymczasem samo zdarzenie nie ma żadnego znaczenia i nie usprawiedliwia niczego. I to zawsze się powtarza, nigdy nie mogę się tego oduczyć.
"Moje obyczaje skłaniają mnie ku samotności, a nie ku ludziom": nie wiem, czy to Rousseau, czy Senancour powiedział. Ale był to ktoś w moim rodzaju, choć chyba nie mogę powiedzieć, że z mojej rasy.”

Fernando Pessoa książka Księga niepokoju

The Book of Disquiet

O inteligencji, O myślach, O myśleniu, Obraz

„Samotność - odwieczny refren życia. Nie gorszy i nie lepszy od paru innych rzeczy. Za dużo się o tym mówi. Człowiek zawsze jest sam i nigdy sam nie jest. Nagle pojawiły się skrzypce, nakładając się gdzieś na półmrok. Jakiś ogród na wzgórzach otaczających Budapeszt. Ciężki zapach kasztanów. Wiatr. I sny jak młode sowy, siedziące skulone na ramieniu, o oczach coraz jaśniejszych o zmierzchu. Noc, która nigdy nie staje się nocą. Pora, w której wszystkie kobiety pięknieją. Duże brązowe motyle skrzydła wieczoru.”

Erich Maria Remarque książka Łuk triumfalny (powieść)

Arch of Triumph: A Novel of a Man Without a Country

O nocy, O kobietach, Pora roku

„Semolina, mąka z pszenicy durum.
Złote ziarno rodzące się na polach Włoch.
Włosi byliby pewnie zaskoczeni, gdyby wiedzieli, że w roku 1971 eksportowali "samotność".”

Haruki Murakami (1949) pisarz japoński

Blind Willow, Sleeping Woman

„… uczucie samotności potężnieje, kiedy próbujemy mu się sprzeciwiać, a słabnie, kiedy najzwyczajniej w świecie je ignorujemy.”

Paulo Coelho (1947) pisarz brazylijski

O emocjach

„Uwielbiam Cię, mój Boże, Trójco Przenajświętsza! Dopomóż mi zupełnie zapomnieć o sobie, abym nieporuszona i uspokojona mogła zamieszkać w Tobie tak, jakby moja dusza znajdowała się już w wieczności. Oby już nic nie zdołało zamącić mego pokoju ani wyprowadzić mnie z Ciebie, o Mój Ty Niezmienny, lecz niech każda minuta coraz głębiej zanurza mnie w Twoją Tajemnicę. Napełnij pokojem moją duszę, uczyń w niej swoje niebo, swoje ulubione mieszkanie i miejsce swego odpoczynku. Obym nigdy nie zostawiała Ciebie samego, lecz była tam zawsze cała, cała czuwająca z wiarą, cała pogrążona w adoracji i cała zdana na Twoje stwórcze działanie. O mój umiłowany Chryste, z miłości ukrzyżowany, chciałabym być oblubienicą Twego Serca, chciałabym Cię otaczać chwałą i chciałabym Cię miłować tak, żebym umarła z miłości. Lecz czuję moją niemoc i dlatego proszę Cię, abyś mnie «przyoblókł w siebie samego» – tak, aby wszystkie poruszenia mojej duszy utożsamiały się ze wszystkimi poruszeniami Twojej duszy, abym się zanurzyła w Tobie, została przez Ciebie ogarnięta tak, abyś Ty zajął moje miejsce, aby moje życie było tylko promieniowaniem Twojego Życia. Przyjdź do mnie jako Wielbiciel, Wynagrodziciel i Zbawiciel. Słowo Przedwieczne, Słowo mego Boga, chcę spędzić moje życie na słuchaniu Ciebie; chcę być w pełni pojętną, tak, aby się wszystkiego nauczyć od Ciebie. A potem poprzez wszystkie noce, wszystkie próżnie, wszystkie niemoce chcę zawsze być w Tobie i trwać w Twoim wielkim świetle. O moja umiłowana Gwiazdo, zachwycaj mnie, abym nie mogła już uchylić się spod Twego promieniowania. O Ogniu trawiący, Duchu miłości, «zstąp na mnie», aby w mej duszy dokonało się jakby nowe wcielenie Słowa. Niech będę dla Niego dodatkowym człowieczeństwem, w którym On odnowi całe swoje Misterium. A Ty, Ojcze, pochyl się nad swoim biednym stworzeniem, «okryj je swoim cieniem» i dostrzegaj w nim tylko «Umiłowanego, w którym złożyłeś całe swoje upodobanie». O moi Trzej, moje Wszystko, moja Szczęśliwości, nieskończona Samotności, Niezmierzoności, w której się gubię, oddaję się Wam jako ofiara. Ukryjcie się we mnie, abym ja mogła się ukryć w Was, w oczekiwaniu na kontemplowanie w Waszym świetle przepaści Waszej wielkości. [modlitwa napisana przez św. Elżbietę od Trójcy 21 listopada 1904 r. ]”

Elżbieta od Trójcy Przenajświętszej (1880–1906)

Źródło: Modlitewny testament. Modlitwa do Trójcy Przenajświętszej http://www.karmel.pl/modlitewny-testament, karmel.pl

O życiu, O Bogu, O tajemnicy, O wierze

„Aborcja nie jest nigdy odpowiedzią, jakiej poszukują kobiety i rodziny. To raczej strach przed chorobą i samotnością wywołują wahania rodziców.”

Franciszek (papież) (1936) papież

Źródło: Mocne słowa papieża Franciszka o aborcji https://fakty.interia.pl/religia/news-mocne-slowa-papieza-franciszka-o-aborcji,nId,3009651#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=chrome, interia.pl, 25 maja 2019.

O rodzicach, O strachu, O kobietach, O poszukiwaniu

„Pamiętajmy o tych tysiącach niewinnych i bezbronnych dzieci, które nie rozumiejąc okrucieństwa otaczającego ich świata, nie były w stanie walczyć o swoje życie. My, pielęgnując dziś pamięć o nich, ze wszystkich sił starajmy się stworzyć lepszy świat i zapewnić najmłodszym beztroskie dzieciństwo, by już nigdy żadne dziecko nie musiało przechodzić przez pełne samotności i cierpienia piekło wojny.”

Piotr Gliński (1954) polski socjolog, wykładowca akademicki, ekolog i polityk

o Dzieciach Zamojszczyzny, uroczystość odsłonięcia tablicy poświęconej Dzieciom Zamojszczyzny na Pawiaku, Warszawa, 20 września 2018. <br class="br">Źródło: Tablicę poświęconą pamięci dzieci Zamojszczyzny odsłonięto na Pawiaku https://dzieje.pl/aktualnosci/tablice-poswiecona-pamieci-dzieci-zamojszczyzny-odslonieto-na-pawiaku, dzieje.pl, 20 września 2018.

O wojnie, O dzieciach, O dzieciństwie, O świecie

„Jeśli towarzyszy ci smutek, nie narzekaj na samotność.”

Krzysztof Bilica (1946)

Źródło: Krzysztof Bilica Myślnik. 303 aforyzmy z "Przekroju", Wydawnictwo Polskie, Wołomin 2009

O smutku

„Śmierć to samotność i wolność ostatnia.”

Leopold Staff (1878–1957) poeta polski

Źródło: Myślę, więc jestem…, oprac. Czesława i Joachim Glenskowie, op. cit., s. 311.

O wolności, O śmierci

„Dzieci księży i ich matki żyją w bańce samotności. Nie mają z kim porozmawiać, nie otrzymują wsparcia: ani od Kościoła, ani od rodziny księdza, czy swoich bliskich. A dzieci nie dość, że mają ograniczony kontakt ze swoim ojcem, to jeszcze nie mogą publicznie o nim mówić. Bo jak powiedzą, to ich ojciec zostanie przeniesiony na drugi koniec Polski i w ogóle nie będą się z nim widywać.”

Marta Abramowicz (1978) polska działaczka na rzecz osób LGBT, psycholog, trenerka, terapeutka

Źródło: "Dzieci księży żyją w bańce samotności" http://weekend.gazeta.pl/weekend/1,152121,24108956,dzieci-ksiezy-zyja-w-bance-samotnosci.html#s=BoxWeSl_1_2, gazeta.pl, 3 listopada 2018.

O dzieciach, O matce, O wsparciu

„Samotność i milczenie. Błądzenie za wewnętrzna wizją i nieustanne zmaganie się z warsztatem napinają myśli do granic, ale tych myśli się nie werbalizuje. Nie ma takiej potrzeby, kiedy obraz jest medium wewnętrznego z zewnętrznym. Dlatego przy okazji wywiadu, itp. każde zdanie może być bardzo kłopotliwe, bardzo niezręczne. Malarz ma malować. Tu początek i tu koniec…”

Michał Świder (1962–2019) polski malarz, absolwent krakowskiej ASP

Ariergarda Michała Świdra

Obraz, O myślach, O myśleniu

„Samotność jest pustką, którą najlepiej zdoła wypełnić jedynie druga taka pustka.”

Tomasz Wargala (1976)

Antologia del Premio internazionale per l’aforisma „Torino in sintesi”

„Mieszkał tam jakiś bajkopisarz, lecz zniknął nie wiadomo kiedy. We wsi trochę o nim gadano, ale nikt go właściwie nie znał. Tylko pan Łasica był u niego kilka razy, żeby dostarczyć zakupy. Mówił potem, że bajkopisarz nie wytrzymał samotności i szumu drzew i dlatego uciekł do miasta. Mieszkańcy bardzo się ucieszyli. Nie potrzebowali w swojej porządnej okolicy odludka i dziwoląga, zajmującego się czymś tak głupim jak pisanie bajek dla dzieci.”

Katarzyna Wasilkowska (1970)

Baltazar wraca do domu
Źródło: s.10.

O dzieciach

„Czytałem kiedyś w starej księdze, że człowiek powinien strzec się samotności. Na początku wydaje mu się, że to nic groźnego. Ale potem jego umysł zwraca się ku ponurym myślom, głos się zmienia, a on sam chodzi jak w zamroczeniu.”

Mosze Kulbak (1896–1937) żydowski pisarz tworzący w języku jidysz

Mesjasz z rodu Efraima
Źródło: s. 7.

O czytaniu

„Samotność mówi mi, że nie jestem sam. Że jest coś więcej.”

Carlos Fuentes (1928–2012) pisarz meksykański

Rozdział: Srebrna taśma
Święta strefa

„Pozostają mi tylko przeczucia, wierzyłam w tyle miejsc, które nie były moje, ile razy musiałam milczeć, jak połykałam słowa, które nie były moimi niespodziankami, niespodziankami nieświadomości tego, ile można wytrzymać, niespodziankami tych wszystkich spraw, które były we mnie, a ja ich nie znałam, już nie pamiętam, najgorsze jest to, co odgaduję na mój własny rachunek, i ryzyko, najgorsze jest to, że mogę popełnić wszystkie grzechy poza grzechem samotności, wszystko, tylko nie to, nie samotność, nie samotność wobec mojej twarzy w lustrze.”

Carlos Fuentes (1928–2012) pisarz meksykański

Rozdział: Erynie
Claudia Nervo, s. 132
Święta strefa

„Nigdy nie uważałem samotności za wadę. Pojawiła się we wczesnym dzieciństwie i towarzyszy mi przez całe życie.”

Alain Delon (1935–2024) aktor francuski

Źródło: Małgorzata Piwowar, Alain Delon, jakiego nie znamy http://www.rp.pl/Film/170309626-Alain-Delon-jakiego-nie-znamy.html, rp.pl, 3 marca 2017.

O dzieciństwie, O życiu

„Myśl dojrzewa w samotności, ale świat ją sieje.”

Feliks Chwalibóg (1866–1930)

Źródło: Aforyzmy, refleksje i nowe przysłowia http://zbc.uz.zgora.pl/dlibra/doccontent?id=17294, Gebethner i Wolff, Kraków 1929, s. 6.

O myślach, O myśleniu, O świecie

„Samotność jest elementem niezbędnym dla dojrzewania duszy.”

Zofia Kossak-Szczucka (1889–1968) pisarka polska

s. 79
Z otchłani

O duszy

„Lekarze, pracownicy ośrodków pomocy społecznej czy po prostu zwykli obywatele uczestniczą w tych nielegalnych działaniach dlatego, że czują się zmuszeni, czasem wbrew własnemu sumieniu, bo stają w obliczu sytuacji, na które nie mogą pozostać obojętni. Ponieważ stojąc przed kobietą zdecydowaną dokonać aborcji, wiedzą, że jeśli odmówią jej porady i pomocy, zostawią ją w samotności i strachu i skłonią do dokonania zabiegu w najgorszych warunkach, w których ryzykuje okaleczenie się do końca życia. Wiedzą, że ta sama kobieta, jeśli ma pieniądze, jeśli wie gdzie szukać informacji, wyjedzie do sąsiedniego kraju, czy nawet skorzysta z usług niektórych klinik we Francji i będzie mogła przerwać ciążę nie ponosząc ryzyka i nie obawiając się kary. Te kobiety nie są bardziej niemoralne i bardziej nieświadome niż inne. Jest ich 300 tysięcy każdego roku. To kobiety, które spotykamy codziennie, nie wiedząc nic o ich dramatach i rozpaczy.”

Simone Veil (1927–2017) francuska polityk

fragment przemówienia w parlamencie francuskim przed wprowadzeniem ustaw depenalizujących aborcję. <br class="br">Źródło: Natasza Quelvennec, Odeszła Simone Veil – kobieta, która zmieniła bieg historii http://www.democracyok.org/2017/06/30/odeszla-simone-veil-kobieta-ktora-zmienila-bieg-historii/, serwis „DOK – Democracy is OK”

O kobietach, O pieniądzach, O czasie, O strachu