Cytaty o religii

Zbiór cytatów na temat bóg, chrystus, religia, ludzie.

Najlepsze cytaty o religii

„Nauka bez religii jest kaleką, religia bez nauki jest ślepa.”

Albert Einstein (1879–1955) fizyk niemiecki, noblista

Die Naturwissenschaft ohne Religion ist lahm, die Religion ohne Naturwissenschaft ist blind. (niem.)

„Początkiem religii jest strach.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

„Żyć i umrzeć bez żalu, oto moja jedyna religia.”

Milarepa (1052–1135)

„Umrzeć za religię jest łatwiej, niż absolutnie nią żyć.”

Jorge Luis Borges (1899–1986) argentyński pisarz, poeta i eseista

„Religia jest i była zawsze sojusznikiem tyranii.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

„Owoce religii psują się przez krańcowość.”

William James (1842–1910) filozof i psycholog amerykański

Doświadczenia religijne

„Ani króla, ani praw, ani religii.”

Samuel de Champlain (1567–1635) francuski podróżnik, odkrywca, gubernator generalny Nowej Francji

komentarz na temat indiańskich mieszkańców Kanady.
Źródło: Jan Grabowski, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 25.

„W religii, aby być posłusznym, trzeba najpierw być wolnym.”

Józef Tischner (1931–2000) filozof polski, ksiądz katolicki

„Religia jest dla ludzi bez rozumu.”

Józef Piłsudski (1867–1935) polski działacz niepodległościowy i polityk, premier, Naczelnik Państwa, twórca tzw. rządów sanacyjnych

na podstawie zapiski w dzienniku jego brata Bronisława.
Źródło: Wacław Jędrzewicz, Kronika Józefa Piłsudskiego, s. 26.

„Musisz dać się ukrzyżować.”

Paul François Jean Nicolas, wicehrabia de Barras (1755–1829) polityk francuski

reakcja na przechwałki antyklerykalnego polityka Larevelliere’a-Lapauxa, który snuł plany o stworzeniu własnej religii.
Źródło: Przemysław Słowiński, Sławni ludzie w anegdocie, Videograf II, Katowice 2009, ISBN 9788371837272.

Cytaty o religii

„Kościół winien być oddzielony od państwa, nie wolno mu zajmować się kształceniem młodzieży. Naród winien być panem własnego losu i jego prawa powinny być nadrzędne wobec praw Kościoła. Żadna religia nie może im przeczyć, odwołując się do prawa boskiego, przeciwnie, każda religia powinna być posłuszna prawom ustanowionym przez naród.”

Tadeusz Kościuszko (1746–1817) polski i amerykański generał

list do Adama Czartoryskiego (1814) o potrzebie rozdziału Kościoła od państwa, napisany podczas kongresu wiedeńskiego.
Źródło: „Kwartalnik Historyczny”, R. LXXII, nr 4, 1965.

O losie, O młodzieży

„Ludzi należy dzielić na dobrych i złych. Rasa, pochodzenie, religia, wykształcenie, majątek – nie mają żadnego znaczenia. Tylko to, jakim kto jest człowiekiem.”

Irena Sendlerowa (1910–2008) polska działaczka społeczna, uczestniczka akcji pomocy Żydom w czasie II wojny światowej

Źródło: Anna Mieszkowska, Anioł czasu zagłady, „Przegląd Polski”, 23 maja 2008 http://www.dziennik.com/www/dziennik/kult/archiwum/01-06-08/pp-05-23-02.html.

O ludziach, O wykształceniz, O aniołach, O czasie

„Gdy tysiąc ludzi przez miesiąc wierzy w jakąś zmyśloną opowieść, jest to fake news. Gdy miliard ludzi wierzy w nią przez tysiąc lat, jest to religia – i ten, kto nazywa ją fake newsem, ma tego nie robić, żeby nie ranić uczuć wierzących.”

Yuval Noah Harari (1976) izraelski historyk i profesor

21 lekcji na XXI wiek
Źródło: s. 301.

O ludziach, O emocjach

„Religie, które nie dostosowują się do zmian naukowych i społecznych, są moim zdaniem skazane na zanik. Zbiór przekonań może się rozwijać i zachować znaczenie tylko wtedy, gdy reaguje na najpoważniejsze zarzuty, jakie można wytoczyć przeciw niemu. (…) Moim zdaniem religie dla własnego dobra powinny zachęcać do sceptycznej oceny dowodów, na których opierają się ich fundamentalne zasady. Nie ma wątpliwości, że religie zapewniają pociechę i wsparcie, są podporą emocjonalną i mogą być użyteczne społecznie. Z tego jednak nie wynika, że religie powinny być chronione przed krytyką i sceptyczną analizą.(…) Twierdzę, że jeżeli jakiś system wierzeń nie może przetrwać krytyki, to nie warto go głosić. Te, które są w stanie przetrwać krytyczną ocenę, zapewne zawierają przynajmniej jądro prawdy.”

Carl Sagan (1934–1996) astronom amerykański, popularyzator muzyki

O zachowaniu, O wsparciu

„Chłop zachował w najgorszych chwilach ziemię, religię i narodowość. Te trzy wartości dały podstawę do stworzenia państwa.”

Wincenty Witos (1874–1945) polski działacz ruchu ludowego, premier II Rzeczypospolitej

O zachowaniu

„Kiedy chce się zniszczyć religię, zaczyna się od ataków na kapłanów, bo tam, gdzie nie ma kapłana, nie ma już ofiary i religii.”

Jan Maria Vianney (1786–1859) francuski duchowny, święty kościoła katolickiego

„Religia zabija człowieczeństwo, napełniając serca okrucieństwem.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

Serce

„Wystarczy spojrzeć na Koran: ta marna książka wystarczyła do stworzenia religii światowej, do zaspokojenia od 1200 lat metafizycznej potrzeby niezliczonych milionów ludzi, stała się podstawą ich moralności i znacznej pogardy wobec śmierci, a także potrafiła zagrzać ich do krwawych wojen i dalekosiężnych podbojów. Tutaj odnajdujemy najsmutniejszą i najuboższą postać teizmu. Być może wiele zagubiło się przez przekład, ale nie udało mi się znaleźć w Koranie ani jednej wartościowej myśli.”

Arthur Schopenhauer (1788–1860) filozof niemiecki

Man betrachte zum Beispiel den Koran: dieses schlechte Buch war hinreichend, eine Weltreligion zu begründen, das metaphysische Bedürfnis zahlloser Millionen Menschen seit 1200 Jahren zu befriedigen, die Grundlage ihrer Moral und einer bedeutenden Verachtung des Todes zu werden, wie auch, sie zu blutigen Kriegen und den ausgedehntesten Eroberungen zu begeistern. Wir finden in ihm die traurigste und ärmlichste Gestalt des Theismus. Viel mag durch die Übersetzungen verloren gehen; aber ich habe keinen einzigen wertvollen Gedanken darin entdecken können. (niem.)
Świat jako wola i przedstawienie
Źródło: t. 2, rozdz. 17

O śmierci, O ludziach, O książkach, O myślach

„Dosłownie każda religia nakazuje kochać bliźniego jak siebie samego i głosi, że człowiek powinien poświęcić się dla dobra innych. A jednak powodem najkrwawszych wojen na naszej planecie była właśnie religia.”

Marlon Brando (1924–2004) amerykański aktor

Kochać się

„Człowiek pobożny i ateista mówią wciąż o religii: jeden mówi o tym, co kocha, drugi o tym, czego się lęka.”

Monteskiusz (1689–1755) francuski filozof i pisarz

Kochać się

„Dajcie mi spokój z tą waszą ohydną rzeczywistością! Cóż to jest rzeczywistość? Jedni widzą czarno, drudzy niebiesko, większość widzi głupio. Nie ma nic mniej naturalnego niż Michał Anioł i nic odeń potężniejszego. Troska o zewnętrzną prawdę jest znamieniem upadku naszych czasów; jeśli tak dalej pójdzie, sztuka stanie się jakimś błazeństwem mniej poetycznym od religii i mniej zajmującym od polityki.”

Gustave Flaubert (1821–1880) powieściopisarz francuski

Szkoła uczuć. Dzieje pewnego młodzieńca

O sztuce, O aniołach, O rzeczywostości

„Każda religia nakazuje cierpliwość, rezygnację, posłuszeństwo.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

O cierpliwości

„Religia przyszłości będzie religią kosmiczną. Powinna ona przekraczać koncepcję Boga osobowego oraz unikać dogmatów i teologii. Zawierając w sobie zarówno to, co naturalne, jak i to, co duchowe, powinna oprzeć się na poczuciu religijności wyrastającym z doświadczania wszelkich rzeczy naturalnych i duchowych jako pełnej znaczenia jedności. Buddyzm odpowiada takiemu opisowi.(…) Jeżeli istnieje w ogóle religia, która może sprostać wymaganiom współczesnej nauki, to jest nią buddyzm.”

Albert Einstein (1879–1955) fizyk niemiecki, noblista

O Bogu, O nauce, O przyszłości

„Tym spośród nas, którzy łatwo znajdują zadowolenie, a pogodni są tylko z pozoru, przeciwstawiają się inni ludzie i całe ludzkie pokolenia, których pogoda nie jest powierzchowną igraszką, ale powaga i głębią. Jednego z nich znałem, był to dawny nasz mistrz muzyki, którego sam niegdyś widywałeś w Waldzell czasami, człowiek ten w ciągu ostatnich lat swojego życia posiadł cnotę pogody w tak znacznym stopniu, że promieniowała zeń jak światło ze słońca, że w postaci życzliwości, radości życia, dobrego humoru, ufności i zaufania przechodziła ona na wszystkich dookoła, we wszystkich też dalej promieniując, we wszystkich tych, którzy prawdziwie blask jej wchłonęli i pozwolili się nim przeniknąć. Ja również oświecony zostałem jego blaskiem, mnie również udzielił on nieco swej jasności i promienistości serca (…) Osiągnięcie takiej pogody jest dla mnie, a wraz ze mną dla wielu, celem najwyższym i najszlachetniejszym. Znajdziesz ową pogodę także u niektórych ojców z kierownictwa zakonu. A pogoda ta nie jest ani igraszką, ani upodobaniem w samym w sobie, jest najwyższą świadomością i miłością, jest afirmacją wszelkiej rzeczywistości, czuwaniem na skraju wszelkich głębin i przepaści, jest cnota rycerzy i świętych, cnota niezniszczalną, która wraz z wiekiem i przybliżaniem się śmierci stale jeno wzrasta. Jest ona tajemnica piękna i właściwą substancją wszelkiej sztuki. Poeta, który cuda i potworności życia taneczną miara swych wierszy opiewa, muzyk, co pozwala im rozbrzmiewać w postaci czystej współczesności, jest szafarzem światła, pomnaża radość i jasność na ziemi, nawet jeśli nas najpierw wiedzie przez łzy i ból. Może ów poeta, którego wiersze tak nas zachwycają, jest smutnym samotnikiem, może i muzyk ów był posępnym marzycielem, lecz także i wówczas dzieło jego uczestniczy w radości gwiazd i bogów. To, co nam daje, nie jest już jego mrokiem, cierpieniem czy trwogą, to kropla czystego światła, wiekuistej radości. Nawet całe narody czy języki zgłębić usiłują głębiny świata przez mity, kosmogonie, religie, radość ta jest ostatecznym i najważniejszym celem, który mogą osiągnąć.”

Hermann Hesse książka Gra szklanych paciorków

Józef Knecht do swojego przyjaciela Plinia Designori
Gra szklanych paciorków
Źródło: Gra szklanych paciorków (rozdz. Rozmowa), tłum. Maria Kurecka, Wydawnictwo Poznańskie 1971, s. 319–322.

O śmierci, O Bogu, O bólu, O ludziach

„Religia daje nadzieję, jeśli się w nią wierzy. Ale ja chcę docierać do pewnych rzeczy racjonalnie.”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

„Religia zabija w ludziach poczucie sprawiedliwości, które jest czujnym strażnikiem braterstwa i bez którego nie do pomyślenia jest zwycięstwo pokoju.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

O pokoju, O sprawiedliwości, O zwycięstwie

„Niebo religii jest jedynie mirażem, w którym człowiek rozpromieniony wiarą długo dostrzega własny obraz, tyle że powiększony i odwrócony, to znaczy ubóstwiony.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

O wierze, Obraz

„Zaciekłość, z jaką rządy bronią religii, dowodzi,, że z religią musimy walczyć dopóty, dopóki jej nie unicestwimy całkowicie.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

„Prawdy nie zwiastuje się za pomocą miecza i strzały lub broni, lecz rozumem i przekonywaniem (…). Jest to właściwością prawdziwej religii, nie zmuszać, lecz przekonywać.”

Atanazy Wielki (295–373) ojciec Kościoła, patriarcha Aleksandrii

Źródło: Epist. ad Solit

O pomocy

„Jeśli oddasz swoje prawo w ręce sędziów, a swoją religię w ręce biskupów, rychło znajdziesz się bez prawa i bez religii.”

François de La Rochefoucauld (1613–1680) pisarz i filozof francuski

„Najcięższym ciosem, jaki kiedykolwiek spadł na ludzkość było nadejście chrześcijaństwa. Bolszewizm jest nieślubnym dzieckiem chrześcijaństwa. Jedno i drugie zostało wymyślone przez Żydów.”

Adolf Hitler (1889–1945) kanclerz Rzeszy, twórca i dyktator III Rzeszy niemieckiej

rozmowa z 11–12 lipca 1941 pochodząca z tajnych notatek spisanych przez Martina Bormanna, który słynął ze swojej wrogości do religii chrześcijańskiej.
Cytaty przypisywane, Rozmowy przy stole (1941–1945)

O wrogości, O dzieciach

„W jedno wierzę: że wolny, badawczy umysł jednostki jest najcenniejszą rzeczą na świecie. A o to będę walczył: by umysł miał możność podążać, niekierowany, tą drogą, jaką zapragnie. A przeciw temu muszę walczyć: przeciwko każdej idei, religii czy rządowi, które ograniczają lub niszczą jednostkę. Tym jestem i takie są moje dążenia.”

John Steinbeck książka Na wschód od Edenu

Na wschód od Edenu

„Kiedy najeźdźcy, jak wzburzona fala,
Jej wieś zalali, w las uprowadzona
Zginęła z ręki dzikiego Moskala
Po krwawej walce śmiertelnie raniona.
Droższą niż życie była dla niej cnota,
Gdy w jej obronie stoczyła bój z wrogiem.
Milszą śmierć sroga niż grzechu sromota,
Więc męczennicą stanęła przed Bogiem.”

Karolina Kózka (1898–1914) polska błogosławiona

napis na tablicy ku pamięci Karoliny Kózki zamordowanej 18 listopada 1914 r. <br class="br">Źródło: Bł. Karolina Kózkówna - patronka czystych serc http://www.deon.pl/religia/swiety-patron-dnia/art,53,bl-karolina-kozkowna-patronka-czystych-serc.html, deon.pl

O życiu, O śmierci, O Bogu, O walce

„Przyjaciele, (…) każdy z was wie, że fundamentem naszej religii jest miłość, bez której rozsypałaby się ona w proch, gdyż bez tego nie będziemy naprawdę katolikami, dopóki nie spełnimy, a raczej nie ukształtujemy całego naszego życia zgodnie z dwoma przykazaniami zawierającymi w sobie istotę wiary katolickiej: kochać Boga ze wszystkich naszych sił i kochać bliźniego jak siebie samego.”

Pier Giorgio Frassati (1901–1925) student włoski, błogosławiony Kościoła katolickiego

z mowy o miłosierdziu do kolegów z FUCI.

O miłości, O Bogu, O wierze, Kochać się

„W tym krwawym misterium zawsze ofiarą jest człowiek, kapłan zaś, który też jest człowiekiem, ale uprzywilejowanym przez łaskę – bożym katem; dlatego duchowni wszystkich religii, ci najlepsi, najbardziej humanitarni, mają niemal zawsze w głębi serca – a jeśli nie w sercu, to w wyobraźni, myśli, w uczuciach swych – każdy z nich kryje coś okrutnego i krwiożerczego.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

O emocjach, O myślach, O myśleniu, Serce

„W chrystianizmie znajduje pełny wyraz istota wszelkiej religii: systematyczne i bezwzględne zubożanie, unicestwianie i poniżanie człowieka gwoli większej chwały istoty boskiej.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

„Religia zawsze broni silniejszych, uprzywilejowanych, na których spływa łaska i błogosławieństwo boże i którymi bóg szczególnie się opiekuje.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

O Bogu

„Wewnętrzne życie księdza polega więc na nieustającej walce seksualności z religią. To smutne życie. Po odprawieniu tych dwóch, trzech mszy dziennie ksiądz wraca do pustej plebanii i zżera go samotność. Publicznie nie mówi się o patologiach, które występują w stanie kapłańskim: hazardzie, alkoholizmie. Bo co ten dorosły mężczyzna ma robić, jak wróci na pustą plebanię?”

Andrzej Depko (1962) polski seksuolog i neurolog

Źródło: Czas, żeby Kościół zaczął mówić o seksualności, polskatimes.pl, 26 października 2013 http://www.polskatimes.pl/artykul/1027131,czas-zeby-kosciol-zaczal-mowic-o-seksualnosci-nasz-wywiad-z-seksuologiem-andrzejem-depko,id,t.html

O życiu, O samotności, O czasie, O walce

„Rozglądając się po świecie, wprędce spostrzegamy, że każdy, choćby najmniejszy wzrost uczuć humanitarnych, każda reforma kodeksu karnego, każdy krok w kierunku zmniejszenia niebezpieczeństwa wojny, każda próba poprawy położenia ras kolorowych lub złagodzenia niewolnictwa, każdy postęp moralny, który się udało osiągnąć, był stale zwalczany przez zorganizowane Kościoły całego świata. Oświadczam po dojrzałym namyśle, że religia chrześcijańska w postaci, jaką jej nadały Kościoły, była i jest jeszcze głównym nieprzyjacielem moralnego postępu świata.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

Źródło: Dlaczego nie jestem chrześcijaninem?

O wojnie, O emocjach

„Wszystkie religie oraz ich bogowie, to nic innego jak wytwór fantazji łatwowiernych i naiwnych ludzi, którzy jeszcze nie dorośli do tego, by wznieść się w rejony czystego rozumowania i wolnej myśli, opartej na nauce.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

O Bogu, O ludziach, O fantazji, O myślach

„Już jako małe dziecko poczułem się zmęczony religią. Wierzę w ludzkość, wierzę w ludzi, ale nie wierzę w coś, czego istnienie przez tysiąclecia nie zostało potwierdzone absolutnie żadnym dowodem.”

John Malkovich (1953) aktor amerykański

O dzieciach, O ludziach

„Religia jest szkołą dyscypliny moralnej i socjalnej, czynnikiem mocy w narodzie i państwie; zamiana religii na „gruby materializm jakiejś nacjonalistycznej wiary” nie tylko prowadzi za sobą zgubną w następstwach swoich agresywność w stosunku tak do sąsiadów, jak i do własnych współobywateli innej wiary i mowy, ale staje się źródłem rozkładu wewnętrznego, anarchii, wzajemnego pożerania się aż do ostatecznej w końcu zagłady.”

Wacław Lipiński (1882–1931)

Religia i Kościół w historii Ukrainy

O wierze

„Księża będą zawsze wykorzystywać ciemnotę i przesądy ludu. Będą posługiwać się religią jak maską, pod którą kryje się obłuda i zbrodniczość ich poczynań.”

Tadeusz Kościuszko (1746–1817) polski i amerykański generał

list do Adama Czartoryskiego (1814).
Źródło: „Kwartalnik Historyczny”, R. LXXII, nr 4, 1965.

O ludziach

„Widziano rządy despotyczne posługujące się tą zasłoną religii w przekonaniu, że była ona najmocniejszą podporą ich władzy; wówczas to wyposażono w sposób możliwie najbogatszy księży kosztem nędzy ludów. Przyznano im najbardziej oburzające przywileje łącznie z zasiadaniem przy tronie. Słowem, do tego stopnia rozmnożono łaski, dobra i bogactwa duchowieństwa, że połowa narodu z tego powodu cierpi i jęczy w nędzy, podczas gdy oni nic nie robiąc opływają we wszystko.”

Tadeusz Kościuszko (1746–1817) polski i amerykański generał

list do Adama Czartoryskiego (1814).
Źródło: „Kwartalnik Historyczny”, R. LXXII, nr 4, 1965.

O ludziach, O cierpieniu, O bogactwie

„Religia jest kompletnym nonsensem i okropną szkodą dla ludzkiej cywilizacji.”

Steven Weinberg (1933) fizyk amerykański

„Religia niszczy twórczą energię, ponieważ każe gardzić życiem ziemskim, liczyć jedynie na osiągnięcie szczęśliwości w niebie.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

„Sceptycyzm jest może najrozumniejszym stanowiskiem, ale, wyzwalając nas od błędu, zabija on życie. Dojrzałość umysłu polega, być może, na tym, ażeby dobrowolnie brać udział w przymusowej grze życia, zachowując pozory kogoś, co grę tę traktuje poważnie. Taka dobrowolna rezygnacja, uzupełniona przez lekki uśmiech ironii, zachowuje nam przynajmniej pozory swobody.(…) Kto wpadł już w potrzask życia, powinien los swój znosić pogodnie; opór nie prowadzi do niczego, co najwyżej – do szaleństwa, jeżeli już odmawiamy sobie samobójstwa. Rezygnacja pełna pokory – czyli stanowisko religii – lub też pogodne rozczarowanie z pewną domieszką ironii – oto jedyne dwa wyjścia.”

Henri Frédéric Amiel (1821–1881)

Dziennik intymny

O życiu, O losie, O uśmiechu, O rozczarowaniu

„Kiedy byłem dzieckiem, co roku w Wielki Tydzień między czwartkiem i sobotą umierał Bóg. Mówiono: „Żydzi zabili Jezusa”. Obwiniali o to Żydów! (…) I tak to trwało przez 2 tys. lat. Nie sądzę, żeby ktokolwiek był bardziej spotwarzany od Żydów. O wiele bardziej niż muzułmanie. Żydów oczerniano i obwiniano o wszystko. A muzułmanów o nic się historycznie nie oskarża. Irański rząd musi zrozumieć, że Żydów wypędzono z ich ziemi, prześladowano, poniewierano i gromiono na całym świecie, bo oskarżano ich, że to oni zabili Boga. (…) Przetrwali jako naród dzięki kulturze i religii. Ich los był o wiele cięższy niż nasz. Niczego nie da się porównać do Holocaustu. Rząd Iranu lepiej przysłuży się pokojowi, jeśli uzna tę unikalną historię antysemityzmu i zrozumie, dlaczego Izraelczycy tak boją się o swoje przetrwanie.”

Fidel Castro (1926–2016) przywódca kubański

krytykując prezydenta Mahmuda Ahmadineżada za politykę wobec Izraela.

O Bogu, O losie, O dzieciach, O pokoju

„Oddziaływanie Bóstwa na nas możemy stwierdzić jedynie za pośrednictwem psychiki, przy czym jednak nie jesteśmy w stanie rozróżnić, czy oddziaływanie to pochodzi od Boga, czy od nieświadomości, tzn. nie możemy rozpoznać, czy Bóstwo i nieświadomość to dwie różne wielkości.”

Carl Gustav Jung (1875–1961) szwajcarski psychiatra i psycholog

Źródło: Odpowiedź Hiobowi, w: Psychologia a religia

O Bogu

„Byłby to najwspanialszy ze wszystkich możliwych światów, gdyby nie było na nim religii.”

John Adams (1735–1826) amerykański polityk, prezydent Stanów Zjednoczonych

Źródło: cytowane za: R. Dawkins, Bóg urojony, Warszawa 2007, s. 73.

O Bogu, O świecie

„Wszystkie religie są okrutne, wszystkie mają fundamenty we krwi; opierają się bowiem głównie na idei ofiary, czyli prowadzą do nieustannej rzezi Ludzkości poddanej nienasyconej zemście Boskości.”

Michał Bakunin (1814–1876) rosyjski myśliciel, rewolucjonista

Religia

O zemście

To tłumaczenie czeka na recenzję. Czy to jest poprawne?

„Skoro nienawiść jest definiowana jako intensywna niechęć, co jest złego w żywieniu silnej niechęci do religii, jeśli działania lub nauki tej religii są tak skandaliczne, irracjonalne lub naruszają prawa człowieka, że zasługują na potępienie?”

Rowan Atkinson (1955) brytyjski aktor komediowy

O nauce, O nienawiści

„By Polska mogła mogła się rozwijać, musi być przede wszystkim Polską sprawiedliwą, musi być krajem dla wszystkich Polaków, nie dla wybranych, nie dla tych, którzy mają lepsze dojścia, nie dla tych, którzy mieszkają w dużych miastach. Dla wszystkich polskich regionów i dla wszystkich polskich pokoleń. Drugą kwestią, o którą chodzi w tym sporze jest nasza tożsamość – żebyśmy byli mocną wspólnotą polityczną, żebyśmy byli mocnym państwem i społeczeństwem, musimy nasze więzi opierać na wartościach, na polskiej tożsamości, na polskiej historii i polskiej religii. Także na polskiej kulturze.”

Piotr Gliński (1954) polski socjolog, wykładowca akademicki, ekolog i polityk

Źródło: Wicepremier do uczestników manifestacji Klubów GP: Jesteście solą demokracji http://niezalezna.pl/90911-wicepremier-do-uczestnikow-manifestacji-klubow-gp-jestescie-sola-demokracji, niezależna.pl, 18 grudnia 2016.

O demokracji, O historii

„Jeżeli tym, co uznajesz za święte, nie jest osoba, do której mógłbyś się modlić i uważać ją za właściwego adresata twojej wdzięczności (albo gniewu, gdy bezsensownie ginie ktoś ci bliski), to jesteś ateistą.”

Daniel Dennett książka Odczarowanie

Odczarowanie. Religia jako zjawisko naturalne
Źródło: Odczarowanie. Religia jako zjawisko naturalne, PIW, Warszawa 2008, tłum. Barbara Stanosz

„Począwszy od XV w., rośnie znaczenie dyscypliny malarstwa. Staje się ono selektywnym zwierciadłem swego czasu, najpełniejszym dokumentem przemian duchowych, stosunku do przyrody i człowieka, do nauki, religii, przemian społecznych. Jest najwrażliwszym zapisem osobowości i sztuką o największych możliwościach odtwórczych i o funkcji najbardziej wielorakiej pośród wszystkich innych dyscyplin artystycznych.”

Maria Rzepińska (1917–1993)

Źródło: Siedem wieków malarstwa europejskiego, wyd. II, popr., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1986, s. 5, 6.

O nauce, O czasie, O wieku, O malarstwie

„Jest tylko jeden Bóg – jest on Wszechobecny;
Jest tylko jedna religia – religia Miłości;
Jest tylko jedna kasta – kasta Ludzkości;
Jest tylko jeden język – język Serca.”

Sathya Sai Baba (1926–2011)

Misterium Sai
Źródło: s. 42

O Bogu, Serce

„Wydaje mi się, że jeśli człowiek kieruje się w życiu chęcią uzyskania rodzicielskiego „uznania” czy „błogosławieństwa”, popełnia wielki błąd. Im szybciej powie sobie: „Dobra, oni to oni, ja to ja”, tym lepiej na tym wyjdzie w życiu. Moglibyśmy znacznie ograniczyć występowanie chorób psychicznych w skali całego świata, gdybyśmy przyznali, że rodzice mogą doprowadzić dzieci do szaleństwa. Jestem przekonany, że do pewnego stopnia to właśnie oni są winni temu, że dzieciom odbija. Mają w tym większy udział niż telewizja czy płyty z rock and roiłem. Istnieją tylko dwie rzeczy, które biją pod tym względem telewizję i rodziców – religia i narkotyki.”

Frank Zappa (1940–1993) amerykański muzyk rockowy, multiinstrumentalista, kompozytor

Źródło: Takiego mnie nie znacie

O dzieciach, O błędach, O rodzicach, O szaleństwie

„Religia jest rzeczą bardzo prostą; po pierwsze, należy kochać Boga i służyć Jemu; po drugie należy kochać bliźniego i również jemu służyć.”

Robert Baden-Powell (1857–1941) brytyjski wojskowy, pisarz, twórca skautingu

Skauting i Bóg

O Bogu, Kochać się

„(…) chciałem cię zachęcić do poznania Boga w Jego dziełach, gdzie Go dostrzeżesz być może w większym blasku, niż gdybyś Go szukał w książkach. Tak właśnie czynili, jak o tym wiem, liczni ludzie puszczy, marynarze, żołnierze, eksploatatorzy, którzy mając oczy dobrze otwarte na przyrodę – znaleźli w niej Boga. Ma się rozumieć, że po tym wszystkim trzeba uczynić drugi krok, tj. zwrócić się do kapłana swego wyznania. On właśnie jest powołany do tego, aby ci wskazać, jak można wzmocnić w sobie wiarę i jak należy praktykować swą religię.”

Robert Baden-Powell (1857–1941) brytyjski wojskowy, pisarz, twórca skautingu

Skauting i Bóg

O Bogu, O ludziach, O książkach, O wierze

„Moja najlepsza rada dla każdego, kto chce wychować szczęśliwe, zdrowe na umyśle dziecko: trzymajcie ją czy też jego jak najdalej od kościoła. […] Jeśli tylko zbliżycie się z dzieckiem do jakiegoś kościoła, popadniecie w tarapaty.
[…] budować całą tę desperacką socjologię na pomyśle, że istnieje Facet w Chmurach, który ma Wielką Księgę, który wie, czy jesteście źli czy dobrzy, i którego to obchodzi – budować to wszystko na tym, ludzie, to przecież myślenie godne szympansa.
Jeśli o mnie chodzi, to każdy, kto odczuwa potrzebę przynależenia do jakiejś religii, ma do tego prawo. Popieram to. Jednak byłbym wdzięczny, gdyby ludzie ci okazali więcej szacunku tym, którzy nie podzielają ich poglądów, religijnego entuzjazmu i wiary w nekroegzystencję.
Zastanówcie się przez chwilę nad regułami chrześcijaństwa. Dobra, co to było, co zjadł Adam, a czego nie powinien był zjeść? To nie było zwykłe jabłko – to był owoc z Drzewa Wiadomości Dobrego i Złego.
Podtekst? «Jak będziesz chciał być za mądry, to ci tak wpierdolę, że się nie pozbierasz»”

Frank Zappa (1940–1993) amerykański muzyk rockowy, multiinstrumentalista, kompozytor

mówi Pan. Bóg jest najmądrzejszy i nie życzy sobie żadnej konkurencji.
Czyż nie jest to wobec tego religia w najwyższym stopniu antyintelektualistyczna?
Źródło: Takiego mnie nie znacie

O Bogu, O dzieciach, O ludziach, O wierze

„Zinstytucjonalizowane chrześcijaństwo stało się religią zdegenerowaną, zwyrodniałą, co objawia się poprzez rezygnację z wymogów etycznych i zastąpieniu ich zewnętrznymi oznakami kultu.”

Lew Tołstoj (1828–1910) pisarz rosyjski

Religia

„Odpowiadacie, że to wielka różnica, że wszystkie religie są dziełami ludzi, a tylko Kościół katolicki, apostolski i rzymski jest dziełem Boga.”

Voltaire (1694–1778) francuski pisarz epoki Oświecenia, filozof, dramaturg i historyk

O Bogu, O ludziach

„Anarchizm wyzwala człowieka z więzów religii, spod panowania własności i władzy; to obrona równości społecznej opierającej się na wolności stowarzyszania się jednostek.”

Emma Goldman książka Anarchism and Other Essays

Anarchism stands for the liberation of the human mind from the dominion of religion and liberation of the human body from the coercion of property; liberation from the shackles and restraint of government. It stands for a social order based on the free grouping of individuals… (ang.)
Źródło: Anarchism and Other Essays, Nowy Jork 1911

O wolności

„Rzymskie władze odwracają się od swoich poprzedników, wstępują na służbę wrogów chrześcijaństwa i powszechnego panowania Chrystusa Pana. Aktualne zachowanie Jana Pawła II i biskupów pokazuje coraz wyraźniej radykalną zmianę pojęcia wiary, Kościoła, kapłaństwa, świata i zbawienia przez łaskę. Ukoronowanie tego procesu stopniowego zrywania z poprzednim Magisterium Kościoła miało miejsce w Asyżu, po wizycie w synagodze. Publiczny grzech przeciw jedności Boga, przeciw Słowu Wcielonemu i przeciw Jego Kościołowi wywołuje przerażenie: zachęca się fałszywe religie, aby modliły się do swoich fałszywych bożków; skandal bez miary i bez precedensu. (…) To odrzucenie całej przeszłości Kościoła jest bezbożnością nie do pojęcia oraz upokorzeniem nie do wytrzymania dla tych, którzy zachowują wierność dwudziestu wiekom wyznawania jednej i tej samej katolickiej wiary.”

Marcel Lefebvre (1905–1991) francuski biskup katolicki, twórca schizmy

o spotkaniu międzyreligijnym w Asyżu.
Źródło: list otwarty z 1 grudnia 1986

O Bogu, O wierze, O zachowaniu, O wieku

„Gdyby ludzie nie wiedzieli, że umrą, to by religii nie było. – Religia powstała zatem nie wcześniej niż owa świadomość. Wcześniej była tylko magia. – Przejście od magii do religii polegało na tym, że poznano własną śmiertelność, na którą żadna magia nie pomoże.”

Bogusław Wolniewicz (1927–2017) filozof polski

Śmierć stoi ponad wszystkim, ponad medycyną też.

O śmierci, O ludziach

„To prawda, że nowoczesny chrześcijanin jest łagodniejszy, ale to nie dzięki chrześcijaństwu; to dzięki generacjom wolnomyślicieli, którzy od renesansu do obecnego dnia sprawiali, że chrześcijanie wstydzili się wielu swoich tradycyjnych przekonań. Zabawne jest gdy się słyszy, jak nowoczesny chrześcijanin mówi jak łagodne i racjonalistyczne jest naprawdę chrześcijaństwo gdy ignoruje on ten fakt, że cała ta łagodność i racjonalizm są zawdzięczane nauczaniu ludzi, którzy za swoich czasów byli prześladowani, przez wszystkich ortodoksyjnych chrześcijan.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

Źródło: Czy religia wniosła pożyteczny wkład do cywilizacji?

O ludziach, O prawdzie

„Pomiędzy różnymi religiami istnieją liczne sprzeczności i przeciwieństwa. Odnośnie do prawd, w które należy wierzyć: pomiędzy politeizmem, panteizmem i monoteizmem; widzimy też, że chrześcijaństwo wyznaje Bóstwo Jezusa Chrystusa, które jest negowane przez judaizm i islam; również nieomylność Kościoła jest uznawana przez katolików, a odrzucana przez protestantów. Odnośnie do zasad moralnych: w jednych religiach dopuszcza się poligamię i rozwody, w innych są zakazane – a przecież nie mogą być one (…) równocześnie dozwolone i niedozwolone. Odnośnie do kultu: niektóre są czyste i uczciwe, inne same w sobie nieludzkie i bezwstydne. Absurdem byłoby twierdzić, że Bóg może traktować na równi wszystkie religie. Podczas gdy jedna naucza prawdy, inne nauczają kłamstwa; jedna prowadzi do dobra, inne wiodą do zła. Byłoby to równoznaczne z twierdzeniem, że Bóg jest obojętny wobec dobra i zła, wobec tego, co jest uczciwe i bezwstydne.”

Reginald Garrigou-Lagrange (1877–1964)

De revelatione

O Bogu, O kłamstwie, Chrystus

„Widzimy, jak bolszewicy tępią religię. Słyszeliśmy nauki materialistów, pragnących ścieśnić wszechświat do tego tylko, co bezpośrednio zmysłami poznajemy i tak wmówić w siebie i w drugich, że nie ma Boga ani duszy. Teozofia wszczepia obojętność religijną, a badacze Pisma św. i inni protestanci grubymi dolarami jednają sobie wyznawców. Wszystkie te obozy tworzą zgodną linię bojową przeciw Kościołowi. Co ich łączy? Że socjalizmem kierują Żydzi i że oni rządzą obecnie w Bolszewii, wszystkim aż nadto wiadomo. Nie brak ich też w szeregach materialistów. Badacze zaś Pisma św. są (…) niczym innym jak tylko zamaskowanym bolszewizmem ze wszystkimi obietnicami talmudystycznymi.”

Maksymilian Maria Kolbe (1894–1941) polski działacz społeczny, święty kościoła katolickiego

Źródło: Grożące niebezpieczeństwo, „Rycerz Niepokalanej”, 2 stycznia 1923; cyt. za: Poprzednicy Radia Maryja w Drugiej Rzeczpospolitej http://liberte.pl/poprzednicy-radia-maryja-w-drugiej-rzeczpospolitej/, liberte.pl, 31 października 2012.

O Bogu, O duszy, O nauce, O wszechświecie

„Religia jest sprawą naturalną, zrodzoną bezpośrednio z naszych instynktownych potrzeb.”

Will Durant (1885–1981) filozof i historyk amerykański

Źródło: cyt. za Sayyid Mujtaba Musavi Lari Poznać Boga, s. 7 http://www.al-islam.org.pl/images/poznac%20boga.pdf

O Bogu

„Jaki jest sens ludzkiego życia? Każda odpowiedź na to pytanie wiąże się z religią. Można więc spytać, czy w ogóle warto je zadawać? Odpowiadam, że człowiek, który uważa życie swoje i innych istot ludzkich za bezsensowne, jest nie tylko nieszczęśliwy, ale właściwie nie zasługuje na życie.”

Albert Einstein (1879–1955) fizyk niemiecki, noblista

O życiu, Sens, Pytanie

„Republika nie rozumie dziś pojęcia dobra i zła. Broni jedynie reguł, prawa, ale nie jest w stanie powiązać ich z porządkiem moralnym.”

Nicolas Sarkozy (1955) polityk francuski

O Niemczech i Alzacji
Źródło: Religia, Republika, Nadzieja

O nadziei

„… a z upadkiem Chrystusa przyszła instytucja ekonomiczna religii, by opodatkować wasze dupska do śmierci, ku zbawieniu i nieznanemu.”

Serj Tankian (1967) wokalista rockowy (SOAD)

O śmierci, Chrystus

„Religia jest dla mądrych. A jak ktoś jest głupi i jak chce być głupi, nie powinien do tego używać religii, nie powinien religią swojej głupoty zasłaniać.”

Józef Tischner (1931–2000) filozof polski, ksiądz katolicki

O głupocie

„Polityka zmieni się w kicz, miłość w pornografię, muzyka w hałas, sport w prostytucję, religia w naukę, nauka w wiarę.”

Tadeusz Różewicz książka Matka odchodzi

Źródło: Matka odchodzi

O miłości, O wierze, O muzyce, O matce

„Religia i nauki przyrodnicze nie znajdują się w stosunku do siebie w opozycji, jak to niektórzy myślą, czy obawiają się tego, lecz prowadzą różnymi drogami do tego samego celu, a celem tym jest Bóg.”

Max Planck (1858–1947) fizyk niemiecki, noblista

Źródło: Vorträge und Erinnerungen

O Bogu, O myślach, O nauce, O myśleniu

„Dawkins (…) nie wyśmiewa religii i nie stosuje niezgrabnych kryteriów naukowych do jej oceny. Mówi tylko, że cała metafizyczna i quasi -historyczna warstwa religii jest zmyśleniem, że nie ma innego, lepszego świata, i nigdy nie było. Nie pójdziemy nigdy ani do nieba, ani do piekła. Mężczyzna nie został ulepiony z gliny. Kobieta nie była wyczarowana z żebra. Gatunki nie zostały stworzone w ciągu czterech dni. Dawkins argumentuje sucho i przekonująco – nie obciążajmy sobie wyobraźni bajkami o cudownym pochodzeniu żuka i żaby.”

Richard Dawkins (1941) angielski biolog

Źródło: Jacek Hołówka, „Gazeta Wyborcza”, cyt. za: racjonalista.pl http://www.racjonalista.pl/ks.php/k,1684

O kobietach, O piekle

„Miłość jednakowoż ma dzisiaj innego wroga, bardziej niebezpiecznego od religii, a mianowicie ewangelię pracy i materialnego powodzenia.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

Małżeństwo i moralność (1931)

O miłości

„Faszyzm jest religią; XX wiek będzie znany w dziejach jako wiek faszyzmu.”

Benito Mussolini (1883–1945) wódz ("duce") włoskich faszystów, premier Włoch

słowa wypowiedziane po dojściu do władzy Adolfa Hitlera w 1933.
Źródło: Przemysław Słowiński, Dyktatorzy i ich kobiety. Seks, władza i pieniądze, Wydawnictwo Videograf, Chorzów 2013, ISBN 9788378351320, s. 109.

O kobietach, O pieniądzach, O seksie, O wieku

„Czuję, że ten zespół uratował mi życie, dla mnie jest to warte, co najmniej kolejnych 3 lat z tymi ludźmi. Ten zespół stał się moją religią. Czymś, w co wierzę i o co się troszczę.”

Gerard Way (1977)

O życiu

„Różaniec jest „najpotężniejszą bronią odpędzającą demony” (…) Poza tym Różaniec Maryi ma wielką wartość nie tylko jako narzędzie do pokonania tych, którzy nienawidzą Boga i wrogów Religii, ale również dlatego, że zachęca, podtrzymuje i przybliża do naszych dusz cnoty ewangeliczne.”

Pius XI (1857–1939) papież

Źródło: encyklika Ingravescentibus malis, 29 września 1937.

O Bogu, O duszy

„Kiedy polityka dotrze aż do ołtarza, wówczas religia i Kościół oraz reprezentujący je papież mają nie tylko prawo, lecz i obowiązek udzielać wskazań i wytycznych, których dusze katolickie mają prawo domagać się i obowiązek przestrzegać.”

Pius XI (1857–1939) papież

Źródło: Karlheinz Deschner, Polityka papieska w XX wieku, t. 1, wyd. Uraeus, Warszawa 2006, s. 67, tłum. Robert Stiller.

O duszy, O wieku

„Znalazłem swoją religię, nic ponad książkę nie wydawało mi się ważniejsze. Bibliotekę poczytywałem za świątynię.”

Jean-Paul Sartre (1905–1980) powieściopisarz, dramaturg, eseista i filozof francuski, noblista

„Nie akceptuję zła. Człowiek jest doskonały. Dusza nie upada. Postęp istnieje. Dobro nie ponosi uszczerbku. Antychrysty, anioły-oskarżyciele, męki wieczyste, religie są produktem zwątpienia.
Dante, Milton, opisując przypuszczalne piekła, udowodnili, jakie to z nich były hieny pierwszej wody. Dowody dali nam niezbite, dzieła – złe. Nikt ich nie kupuje.”

Comte de Lautréamont książka Pieśni Maldorora

Pieśni Maldorora

O aniołach, O duszy, O piekle

„Prawa, które u nas są gwarantowane wszystkim religiom, powinny być także zapewnione w innych krajach.”

Nicolas Sarkozy (1955) polityk francuski

O Niemczech i Alzacji <br class="br">Źródło: „Nie pozwolę na «czystki» wobec chrześcijan” http://wiadomosci.onet.pl/swiat/sarkozy-nie-pozwole-na-czystki-wobec-chrzescijan,1,4099261,wiadomosc.html

„Wielu obdarzonych wyobraźnią przywódców marzyło o nadejściu czasów, kiedy istota ludzka nie będzie utożsamiała się z konkretnym państwem czy narodem, religią, rasą czy grupą zawodową, lecz uzna się za przynależną do rodzaju ludzkiego jako całości. (…) Świat wprawdzie zmierza w tym kierunku, lecz dzieje się to rozpaczliwie powoli. Istnieją poważne obawy, czy w skali globalnej taki stopień (samo)identyfikowania się ludzkości zostanie osiągnięty, zanim doprowadzimy do własnej zguby za pomocą środków technicznych, które powstały z udziałem naszej inteligencji.”

Carl Sagan (1934–1996) astronom amerykański, popularyzator muzyki

Źródło: Kosmiczne związki, s. 21

O świecie, O inteligencji, O pomocy

„Religia i nauki przyrodnicze walczą ramię w ramię w nigdy nie ustającej krucjacie przeciwko sceptycyzmowi i dogmatyzmowi, przeciwko niewierze i zabobonowi.”

Max Planck (1858–1947) fizyk niemiecki, noblista

Źródło: Max Planck, Where is science going?, New York 1977, s. 168, cyt. za: Naukowe dowody na istnienie Boga, fronda.pl http://www.fronda.pl/a/naukowe-dowody-na-istnienie-boga,43928.html

O Bogu, O nauce

„Religia zapobiega temu żeby nasze dzieci miały racjonalne kształcenie; religia nie dopuszcza do usunięcia podstawowych przyczyn wojny, religia nie pozwala nam na nauczanie etyki naukowego współdziałania zastępując to starymi dzikimi doktrynami grzechu i kary. Możliwe, że ludzkość stoi na progu złotego wieku, ale jeśli tak jest, niezbędne będzie naprzód uśmiercić smoka, który strzeże drzwi, a tym smokiem jest religia.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

Źródło: Czy religia wniosła pożyteczny wkład do cywilizacji?

O wojnie, O dzieciach, O karze, O wieku

„Kiedy religia i polityka jadą na tym samym wozie, ci, co powożą, wierzą, że nic nie może im stanąć na drodze. Zaczynają pędzić na łeb na szyję… i nie pamiętają, że pędzącemu na oślep człowiekowi ukazuje się przepaść, kiedy już jest za późno.”

Frank Herbert książka Diuna

Diuna

„Cóż to za religia, która potępia nienawiść, ale jeszcze mocniej miłość?”

Hugo Steinhaus (1887–1972) polski matematyk

Słownik racjonalny

O miłości, O nienawiści

„Wprowadzenie religii do szkół uczyniło wiele złego, niwelując różnicę pomiędzy faktami naukowymi a aktami wiary. Od ponad 20 lat dzieci uczą się jednocześnie, lekcja w lekcję, o grawitacji i zmartwychwstaniu. To tworzy umysły podatne na wszelkie poznawcze manipulacje. W świecie postprawdy takie umysły są bezradne, tracą orientację. Stąd rosną w siłę dwa narodowe grzechy – hipokryzja i konformizm. Hipokryzja jako najprostszy sposób utrzymywania podstawowej spójności poznawczej, a konformizm jako skutek nieumiejętności samodzielnego myślenia. W dzisiejszym chaotycznym świecie widzimy, jak ideologie oparte na religiach próbują wprowadzić swój porządek, który jest w istocie porządkiem wykluczenia – kobiet, obcych, inaczej myślących. Tylko laickie państwo jest w stanie przeciwstawić się temu.”

Olga Tokarczuk (1962) polska pisarka

Źródło: Olga Tokarczuk o „Pokocie” i o tym, że świat stał się brzydki https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/1714178,1,olga-tokarczuk-o-pokocie-i-o-tym-ze-swiat-stal-sie-brzydki.read, polityka.pl, 1 sierpnia 2017.

O myślach, O myśleniu, O sile, O kobietach

„Obecnie nauka dostarcza lepszych i bardziej spójnych logicznie odpowiedzi, ale ludzie zawsze będą się trzymać religii, ponieważ daje ona pocieszenie, a oni nie ufają nauce ani jej nie rozumieją.”

Stephen Hawking (1942–2018) astrofizyk, kosmolog i fizyk angielski

Źródło: Stephen Hawking, Krótkie odpowiedzi na wielkie pytania, tłum. Marek Krośniak, Wydawnictwo Zysk i s-ka, Poznań 2018, s. 51.

O ludziach, O nauce

„Religia to naturalny produkt uboczny funkcjonowania ludzkiego mózgu.”

Michael Brook (1952)

„Laickość jest zasadą, która ma jednoczyć, a nie dzielić. Wbrew temu, co sądzi się czasem w krajach, które nas nie znają, nie chodzi o kwestionowanie religii. Laickość to wolność sumienia dla każdego, prawo do wiary lub niewiary. Laickość to też gwarancja, że religia nie będzie wpływać na nasze życie polityczne i publiczne, nasze miejsca publiczne.”

François Hollande (1954) Prezydent Francji

Źródło: rozmowa Adama Michnika i Dominiki Pszczółkowskiej, Europo. Nie możesz tylko zaciskać pasa, „Gazeta Wyborcza”, 10–11 marca 2012.

O życiu, O wierze, O wolności, O czasie

„Krótko mówiąc, humanistyczny selfizm nie jest nauką, lecz popularnym świeckim substytutem religii, który stał się pożywką, a następnie upowszechnił dzisiejszy szeroko rozprzestrzeniony kult samouwielbienia.”

Paul Vitz (1935)

Psychologia jako religia
Źródło: s. 166

O nauce

„Według mnie korzenie stanowi wiara – odpowiedziała po cichu.
– Wiara w moją religię, nawet jeśli nie ja ją wybrałam… Ale liczy się także wiara w siebie, wiara w ludzi, których spotkasz. To będzie twoja prawdziwa rodzina.”

Ysabelle Lacamp (1954)

Tajlandzka księżniczka

O ludziach, O rodzinie, O wierze

„Religia może i jest iluzją, ale bardzo ważną i głęboką iluzją.”

Hanif Kureishi (1954)

Źródło: Erin Rozanski, Hanif Kureishi, 501 wielkich pisarzy pod red. Juliana Patricka, wyd. MWK, Warszawa, 2009, ISBN 9788361095333, s. 620, tłum. Hanna Pawlikowska-Gannon, Julita Degórska, Małgorzata Koenig.

„Jeśli ktoś mówi z całkowitą pewnością, że spotkał Boga, i nie ma nawet cienia wątpliwości, to nie jest w porządku. Dla mnie to istotny klucz. Jeśli ktoś ma odpowiedzi na wszystkie pytania, oto dowód, że Bóg nie jest z nim. To dowód, że jest fałszywym prorokiem, który używa religii do swoich celów. Wielcy przewodnicy ludu Bożego, tacy jak Mojżesz, zawsze pozostawiali miejsce dla wątpliwości.”

Franciszek (papież) (1936) papież

Źródło: rozmowa o. Antonio Spadaro, „Civiltà Cattolica”, tłum. Paweł Bravo i o. Kasper Mariusz Kaproń, Leczmy rany, „Tygodnik Powszechny” nr 39, 29 września 2013.

O Bogu, O ludziach, Pytanie

„Wszystkie polityczne i ekonomiczne problemy, na każdej płaszczyźnie, mogą być rozwiązane w oparciu o „Boską Zasadę” (…) kiedy przyjdzie odpowiedni moment, musimy automatycznie mieć teokrację, aby rządzić światem. Dlatego nie możemy oddzielać polityki od religii.”

Sun Myung Moon (1920–2012)

Źródło: przemówienie z 17 maja 1973; cyt. za Dariusz Kuncewicz, Kościół Zjednoczenia – charakterystyka i przekrój doktrynalno-socjologiczny organizacji, psychomanipulacja.pl http://www.psychomanipulacja.pl/art/kosciol-zjednoczenia-charakterystyka-i-przekroj.htm

O świecie

„Wiele osób nie jest zorientowanych, o co chodzi w transplantacji. Dostałem list od wiernych z chełmskiego, którzy twierdzili, że jest niezgodna z nauką Jana Pawła II. Wyjaśniałem im, że się mylą i dostałem przeprosiny. Jeśli dojdzie do przekłamania w informacji, powstanie efekt Ziobry prowadzący do wniosku, nie należy się poświęcać, bo lekarze mordują chorych na narządy. Przeszczepy są zgodne z religią chrześcijańską, są aktem miłości bliźniego.”

Józef Życiński (1948–2011) polski duchowny katolicki, arcybiskup lubelski

Źródło: Sportowcy i arcybiskup promują przeszczepy http://www.dziennikwschodni.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080327/LUBLIN/464696692, „Dziennik Wschodni”, 27 marca 2008

O nauce

„Wstąpiwszy w posiadanie ziem dziedzicznych postanowiłem prowadzić życie ciche, oddalone od świata, pracowite z pobudek religii i patriotyzmu, odpowiadające chęciom i zamiarom panujących monarchów; chciałem się zająć cały w ziemi i w dobrach swoich, dając poddaństwu nauki, jakie takie oświecenie i cywilizację, stosowną do ich stanu wieśniaczego, chciałem im ulżyć i znośniejszym uczynić poddaństwo, ile możności niewolę przemienić na rozumną wolność; nadałem im prawo albo raczej zawarłem z poddanymi rolnikami przymierze, tyle, ile to do objęcia ich i prostoty zbliżyć się mogło. Tak właśnie, jak Solon o Ateńczykach powiedział: „dałem im prawo, nie takie, jakie być powinno, ale jakie Ateńczykowie znosić potrafią.””

Ignacy Ścibor Marchocki (1755–1827)

Przymierze dziedzica z poddanymi rolnikami (rozprawa, 1804)
Źródło: Marek Urbański, Ignacy Ścibor Marchocki [w:] Andrzej Szwarc, Marek Urbański, Paweł Wieczorkiewicz, 100 postaci, które tworzyły historię Polski, wyd. Świat Książki, Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media, Warszawa 2000, ISBN 837311288X, s. 209.

O życiu, O książkach, O świecie, O historii

„Opowieści o UFO zostały wymyślone głównie w celu zaspokojenia potrzeb religijnych. W czasach gdy rozwój nauki utrudnia bezkrytyczną akceptację starych religii, zaproponowano alternatywę dla hipotezy Boga. Hipoteza ta przystrojona jest w naukowy żargon, niezwykłe możliwości istot z obcych planet są 'wyjaśnione' przez pozornie naukową terminologię, bogowie i demony dawnych czasów zstąpiły z nieba, by nawiedzać nas, by przedstawiać nam prorocze wizje i kusić obrazami bardziej obiecującej przyszłości. Rodzi się tajemnicza religia epoki kosmicznych podróży.”

Carl Sagan książka Świat nawiedzany przez demony

Świat nawiedzany przez demony

O Bogu, O nauce, O przyszłości, Obraz

„W latach sześćdziesiątych stopniowo przekonaliśmy się z Merabem Kostawą, że kontynuowanie podziemnej nielegalnej działalności politycznej było w ówczesnej Gruzji praktycznie niemożliwe. (…) Poważnie zastanawialiśmy się nad odrodzeniem duchowości i wiary religijnej, (…) bez których nie wyobrażaliśmy sobie odrodzenia narodu i ponownego ożywienia ruchu niepodległościowego. (…) Zaczęliśmy intensywnie studiować teologi, historię religii, (…) zakładaliśmy koła lektury Pisma Świętego, chodziliśmy do cerkwi, próbowaliśmy zainteresować młodzież religią i mistyką, powielaliśmy literaturę religijną, tworzyliśmy biblioteki książek religijnych.”

Zwiad Gamsachurdia (1939–1993) polityk gruziński

Źródło: Lewan Berdzeniszwili, Zwiad Gamsachurdia w: Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956–1989, tom II, wyd. Fundacja Ośrodka Karta, Warszawa 2007, ISBN 9788388288845, s. 204–205.

O książkach, O młodzieży, O wierze, O historii

„Chcemy zamanifestować solidarność z polskim parlamentem. PiS zrobił teraz kolejny zamach, a zaczęło się od zamachu na Trybunał Konstytucyjny. To wszystko dzieje się w Polsce, gdzie władza dopuszcza rasizm i działania chuligańskie. My wyrażamy solidarność z tymi, którzy są atakowani za kolor skóry, kraj pochodzenia i religię. Wierzę, że razem obronimy demokrację, a Polska będzie europejska.”

Józef Pinior (1955) polityk polski

Źródło: Demonstracja na Solnym w obronie demokracji. "Władza łamie prawo" http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/1,35771,21213594,demonstracja-na-solnym-w-obronie-demokracji-zdjecia.html#BoxLokPozLink, wyborcza.pl, 7 stycznia 2017

O kolorach, O demokracji

„Nie ma (…) wojny między muzułmanami i nie-muzułmanami, lecz jest wojna między ekstremistami i umiarkowanymi ze wszystkich religii.”

Rania (1970)

Źródło: Królowa Jordanii: islam nie nakazuje kobietom noszenia kwefu, muzulmanie.com, 10 lutego 2007 http://www.muzulmanie.com/index.php?option=com_content&task=view&id=259&Itemid=88

O kobietach, O wojnie

„Gdy jedna osoba cierpi na urojenia nazywa się to szaleństwem. Gdy wiele osób cierpi na urojenia nazywa się to religią.”

Robert M. Pirsig (1928–2017)

When one person suffers from a delusion it is called insanity. When many people suffer from a delusion it is called religion. (ang.)

O cierpieniu, O szaleństwie

„W religii chrześcijańskiej moralność nie ma żadnego związku z rzeczywistością.”

Friedrich Nietzsche (1844–1900) filozof niemiecki

O rzeczywostości, O morzu

„Kiedy odszedłem od mojej prostej, instynktownej religii natury, miałem nadzieję zyskać coś bardziej podniosłego, jak i bardziej zadowalającego intelektualnie. Tymczasem okazało się, że jest to bardziej bałamutne i pełne sprzeczności.”

Charles Alexander Eastman (1858–1939) amerykański działacz indiański, lekarz, instruktor skautingu

O odejściu, O naturze

„Uważam religię za narkotyk. Mój stosunek do religii jest taki sam jak do narkotyków – nie jestem ich fanatycznym przeciwnikiem, ale nie uważam też, że narkotyki powinny być podstawą funkcjonowania społeczeństwa. Społeczeństwo powinno być na ogół trzeźwe.”

Mariusz Agnosiewicz (1979) polski dziennikarz internetowy i wydawca

Źródło: Relatywizm? Tylko w łóżku, „Wysokie Obcasy”, 24 stycznia 2012 http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53668,11006248.html

„Zdolność do miłości jest struną, na której każdy człowiek wygrywa swoją religię.”

Józef Tischner (1931–2000) filozof polski, ksiądz katolicki

„Według znanych praw psychologii, nikt nie może działać sprawnie i gorąco w zakresie, w którym nie ma jasnych pojęć i mocnych wyobrażeń. Jakże moglibyśmy żyć w pełni naszą religią, skoro ona składa się u nas z niezrozumiałych i nigdy nie przemyślanych formułek? Jakże może być religijnym życie człowieka, którego ogólne wykształcenie stoi na poziomie uniwersyteckim, a prawdy wiary tkwią ciągle na nizinach nauczania szkół normalnych? Kto nie czyni prawd wiary przedmiotem swoich rozważań, naraża się na to, że jego religia będzie oparta wyłącznie na uczuciu i kiedy przyjdzie nacisk myśli wrogiej wierze, złamie się nie mogąc stawić oporu.”

Józef Maria Bocheński (1902–1995) polski duchowny katolicki, dominikanin, filozof

Kazania i przemówienia, Tom 1
Źródło: Myśl katolicka, Wydawnictwo Salwator, Kraków 2000, s. 143.

O życiu, O wykształceniz, O wierze, O emocjach