Cytaty o złu
strona 3

„Nie tylko zło jest w nas skryte. Najgłębiej ukryte jest dobro.”

Janusz Pasierb (1929–1993) polski ksiądz, poeta, eseista, historyk sztuki

Życie duchowe

„Mamy w tym kraju jeden punkt, z którego pochodzi wszystko zło: to Warszawa.
Gdybyśmy nie mieli Warszawy w Generalnym Gubernatorstwie, to nie mielibyśmy 4/5 trudności, z którymi musimy walczyć. Warszawa jest i pozostaje ogniskiem zamętu, punktem, z którego rozprzestrzenia się niepokój w tym kraju.”

Hans Frank (1900–1946) nazista, gubernator Generalnego Gubernatorstwa

konferencja w Krakowie, 14 grudnia 1943.

„Jeśli chodzi o Jaruzelskiego, to nie zamierzam dołączyć się do fali krytyki jego osoby. Mając do wyboru czołgi radzieckie na ulicach Warszawy lub stan wojenny, wybrał to drugie. Rozumiem decyzję Jaruzelskiego o wprowadzeniu stanu wojennego, on uważał to rozwiązanie za mniejsze zło. My oczywiście nie mogliśmy zająć takiej pozycji i tego nie zrobiliśmy.”

Alexander Haig (1924–2010) generał amerykański, naczelny dowódca Połączonych Sił Zbrojnych NATO w Europie

wypowiedź w audycji Polskiego Radia Program III 13 grudnia 2006 r. <br class="br">Źródło: przegląd.pl, 28 października 2008 http://www.przeglad-tygodnik.pl/pl/artykul/wyjasnienia-gen-wojciecha-jaruzelskiego-zlozone-przed-sadem-okregowym-warszawie

O decyzjach

„Jak można usprawiedliwiać największe zło wiarą, że ma się boskie pełnomocnictwo? Może to jednak nie takie dziwne. Tyle milionów ludzi zamordowano w imię Boga. Widocznie jest w tym coś, co pociąga, uwodzi i odurza.”

Camilla Läckberg (1974) szwedzka pisarka

Postać: Patrik Hedström
Kaznodzieja

O Bogu, O ludziach, O wierze

„A taka to była spokojna okolica. Nawet skrzaty z rzadka jeno szczały tu babom do mleka.”

Andrzej Sapkowski (1948) polski pisarz

Caldemeyn do Geralta.
Ostatnie życzenie
Źródło: Mniejsze zło

„Żyć to czynić zło: innym i sobie samemu poprzez innych. Okrutna ziemio! Jak to zrobić, żeby nie dotykać niczego? Jakie znaleźć ostateczne wygnanie?”

Albert Camus (1913–1960) francuski pisarz, noblista

Dzienniki z podróży

„Społeczeństwa demokratyczne, które zagwarantowały obywatelom wolność polityczną powiększając jednocześnie despotyzm administracyjny, reprezentują bardzo osobliwy sposób myślenia. Uważa się tam, że obywatelom nie można powierzyć drobnych spraw, do których wystarcza zdrowy rozsądek, natomiast powierza się im wielkie prerogatywy w dziedzinie rządzenia państwem. Są oni na zmianę zabawką w ręku władzy lub jej zwierzchnikami, są czymś więcej niż królowie i czymś mniej niż ludzie zarazem. Wypróbowawszy wszystkie możliwe systemy wyborcze i nie znalazłszy żadnego, który by im odpowiadał, społeczeństwa takie, zdumione, ciągle nie ustają w poszukiwaniach, tak jakby zło nie wynikało z samej konstytucji kraju, lecz z systemu wyborczego. Trudno zresztą zrozumieć, w jaki sposób ludzie, którzy wyrzekli się rządzenia samymi sobą, mogliby dokonać właściwego wyboru tych, którzy mają nimi rządzić. Trudno uwierzyć, by głosowanie zniewolonych ludzi mogło kiedykolwiek powołać rząd liberalny, silny i mądry.”

Alexis de Tocqueville książka Dawny ustrój i rewolucja

Dawny ustrój i rewolucja, O demokracji w Ameryce

O ludziach, O poszukiwaniu, O myślach, O wolności

„Zawsze Bóg odkrywał przed ludźmi skarby swej mądrości i ducha, lecz teraz, gdy zło więcej odsłania oblicze, On hojniej je odkrywa.”

Jan od Krzyża (1542–1591)

O Bogu

„Matka Boża już była naznaczona w swojej Ikonie Jasnogórskiej cierpieniem, ale to z ręki wroga. A gdy Polak podnosi rękę na Matkę Boża, to jest źle, a jeśli w ten sam sposób czyni, podnosząc też na wszystkie matki i żony w Polsce, jest to udział Matki Bożej Jasnogórskiej w cierpieniu naszego narodu. Nie był on potrzebny, Maryja nie boi się cierpienia, Maryja zawsze idzie z Chrystusem, swoim Synem, aby pokonywać zło i pokazywać drogę do nawrócenia. Myślę, że z tego doświadczenia my, Polacy powinniśmy wyciągnąć głębokie wnioski.”

Jan Pawłowski (1960)

Źródło: o. Stanisław Tomoń, Nuncjusz apostolski abp Jan Pawłowski na Jasnej Górze http://jasnagora.com/wydarzenie.php?ID=7673, jasnagora.com, 15 grudnia 2012

O matce, O myślach, O cierpieniu, O myśleniu

„Jeśli ktoś jest złym człowiekiem, będzie popełniał zło w każdych okolicznościach.”

Wiktor Suworow (1947) pisarz rosyjski

Wywiady
Źródło: Tom kultury nr 12, 2007

„A tak właśnie było w przypadku dziewczynek urodzonych po zaćmieniu, u których stwierdzono wręcz niepoczytalną skłonność do okrucieństwa, agresji, gwałtownych wybuchów gniewu, a także wybujały temperament.
– U każdej baby można stwierdzić coś takiego.”

Andrzej Sapkowski (1948) polski pisarz

rozmowa Geralta z czarodziejem Stregoborem.
Ostatnie życzenie
Źródło: Mniejsze zło

„Zresztą, czym tak naprawdę są dobro i zło? Tylko głupimi kategoriami. Głupimi kategoriami, które ograniczają ludzi, każą ich karać i nagradzać zależnie od tego, czy uda im się poskromić własną naturę, na którą tak naprawdę nie mają wpływu.”

Richelle Mead (1976)

Melancholia sukuba (2007)

O ludziach, O naturze

„Teraz łatwo jest pisarzom, politykom i różnym ludziom z zacisza wygodnych gabinetów rzucać oskarżenia, że Polacy byli obojętni, że za mało pomagali, mordowali. Nie chcą przyjąć do wiadomości, jak wyglądała wojenna rzeczywistość, ani tego, że wojna wyzwala skrajne emocje i skrajne reakcje w ludziach różnych nacji. Nastąpiła wtedy sublimacja dobra i sublimacja zła. Dobro w ludziach zostało spotęgowane do bohaterstwa, a zło do rozmiarów zbrodniczych. Między tymi skrajnościami była przestrzeń, którą chętnie zagospodarowywały strach i (lub) lojalizm.”

Barbara Stanisławczyk (1962)

Źródło: Stanisławczyk: Żydzi czasem denuncjowali Polaków u których się ukrywali. Czy nam to osądzać?, Polskatimes.pl, 18 marca 2011 http://www.polskatimes.pl/artykul/381587,stanislawczyk-zydzi-czasem-denuncjowali-polakow-u-ktorych-sie-ukrywali-czy-nam-to-osadzac,id,t.html

O wojnie, O strachu, O rzeczywostości, O czasie

„Wolność leży u podstaw zamysłu Bożego odnoszącego się do świata i człowieka. Wolność rodzi zło, ale bez wolności nie ma również dobra. Przymusowe dobro nie byłoby dobrem. W tym właśnie tkwi podstawowa sprzeczność wolności. Wolność czynienia zła jest warunkiem wolności czynienia dobra. Zlikwidujecie przemocą zło, a nic nie pozostanie dla wolności dobra. Oto dlaczego Bóg znosi istnienie zła. Wolność rodzi tragedię życia i cierpienie życia. Dlatego wolność jest trudna i surowa.”

Nikołaj Bierdiajew (1874–1948)

Źródło: Głoszę wolność

O Bogu, O wolności, O cierpieniu

„Razem z Goździkiem zaczęliśmy burzyć ten spokój, organizując wiece. Powtarzaliśmy: „Nie bójcie się wrogów, mogą was tylko zabić. Nie bójcie się przyjaciół, mogą was tylko zdradzić. Ale bójcie się ludzi obojętnych, bo za ich milczącą zgodą dzieje się zbrodnia, krzywda, zło.””

Jacek Kuroń (1934–2004) polski historyk, pisarz, polityk, działacz społeczny i polityczny

Źródło: PRL dla początkujących

O ludziach, O krzywdzie

„Zło jest przecież zawsze do przełknięcia tylko pod postacią dobra.”

Szymon Hołownia (1976) polski dziennikarz

Cytaty z książek, Tabletki z krzyżykiem (2007)

„Śmiertelniku, zagoniony przez ludzi i los! Rozstając się z tym światem,
Zło uczynione ci przez ludzi i zrządzenia losu – z serca przebacz i zapomnij.
Ostatni raz obróć swe oczy ku słońcu, jak Rousseau, i miej tę oto pociechę:
W cierniach zasnąwszy tutaj – w mircie przebudzisz się tam.”

Anton Delwig (1798–1831) baron, rosyjski poeta, redaktor i wydawca

Źródło: Pocieszenie

O losie, O ludziach, O świecie, Serce

„Czym jest umysł? Nie wiem. To „nie wiem” jest twoim prawdziwym umysłem. Prawdziwy umysł odcina wszelkie myślenie. Dlatego umysł nie jest umysłem. Pusty umysł jest przed myśleniem. Przed myśleniem nie ma słów ani mowy. Umysł nie jest umysłem. Umysł jest tylko nazwą, która została stworzona przez myślenie. Jeżeli odetniesz myślenie, wtedy nie ma umysłu. Jeżeli myślisz, tworzysz przeciwieństwa: dobro i zło, oświecony i nieoświecony. Jednak kiedy odetniesz myślenie, nie ma przeciwieństw, jest tylko Absolut. Słowa przeciwieństw są martwymi słowami. Słowa Absolutu są żywymi słowami.”

Seung Sahn (1927–2004)

Strzepując popiół na Buddę

O myślach, O myśleniu

„Chciałbym oświadczyć jako poseł urodzony i mieszkający w rodzinnej parafii ks. Jerzego, że pamięć o ks. Jerzym jest bardzo żywa. W 17. rocznicę męczeńskiej śmierci sługi bożego ks. Jerzego Popiełuszki chciałbym powiedzieć: Księże Jerzy, pamiętamy! Księże Jerzy, przyrzekamy! Niech Jego męczeńska śmierć poniesiona w obronie wiary i godności człowieka będzie dla nas wyzwaniem do odtworzenia wzajemnej solidarności i jedności. Życzę Wysokiej Izbie, aby wezwanie ks. Jerzego: zło dobrem zwyciężaj, było dominujące w naszej codziennej pracy. Szczęść Boże!”

Piotr Krutul (1960) polski polityk

Źródło: Wystąpienie na posiedzeniu Sejmu, 19 października 2001 http://orka2.sejm.gov.pl/Debata4.nsf/5c30b337b5bc240ec125746d0030d0fc/d039f91e544c10e9c12574710030b6d5?OpenDocument

O śmierci, O Bogu, O szczęściu, O wierze

„Wtedy ja usiadłam do fortepianu. Chwila namysłu, a potem mocnym dźwiękiem popłynęła melodia najpierw Jeszcze Polska nie zginęła, a potem – Oto dziś dzień krwi i chwały. Wszyscy stają na baczność, coś drży w całym ciele. Z wielkim wzruszeniem pełną piersią śpiewamy Warszawiankę – zakazane od pięciu lat słowa, nucone wiele razy przy szczelnie zamkniętych drzwiach i oknach: „Kto przeżyje wolnym będzie, kto umiera, wolnym już”. Trudno powstrzymać płacz. Łzy spadają mi na klawisze. Oto pierwszy oddech wolności, pierwsze spotkanie z tym, o czym człowiek marzył, o co się modlił i o co walczył. Wolność Woli. Wolność śpiewa w duszy, wolność drży w klawiszach fortepianu, w odgłosach salw karabinowych, w naszej młodości, która zespolona w oczekiwaniu na nieprzyjacielski czołg, chce zgnieść zło, podłość i fałsz. Dom pełen chłopców, żołnierzy AK, którzy przed chwilą butelkami benzyny pokonali czołg. Wychodzimy na ulicę – pełni entuzjazmu i szczęścia wołamy – Warszawa wolna! I nagle zrywa się pieśń inna, potężny, poważny hymn – modlitwa: „Przed Twe ołtarze zanosim błaganie, Ojczyznę wolną racz nam wrócić, Panie!” Stoimy wyprostowani, na baczność, a śpiew nasz biegnie na ulicę, oczekującą w ciszy na nowy szturm. Wiele jeszcze razy w ciągu powstania śpiewało się tę pieśń, ale nigdy już z takim entuzjazmem, mocą, szczęściem i łzami, jak wówczas w trzecim dniu powstania, w trzecim dniu walki na Woli, między zdobywaniem jednego czołgu po drugim.”

Maria Okońska (1920–2013)

Źródło: Maria Okońska, Wspomnienie z powstania warszawskiego, op. cit., s. 26–27.

O szczęściu, O domu, O duszy, O wolności

„Powszechna wiedza o losach Kaszubów czy Ślązaków była bardzo niska. Wynikało to też z tego, że PRL, choć oficjalnie był państwem legitymującym się za pomocą internacjonalistycznej, rewolucyjnej ideologii, tak naprawdę często sięgał po nacjonalizm.
(…) PRL w dużej mierze był spełnioną endecką utopią: państwo jednego narodu, gdzie mieszkają Polacy, a wszyscy inni powinni te ziemie opuścić. Takie działania władz PRL cieszyły się bardzo szerokim poparciem społecznym. Nie tylko powrót na Ziemie Odzyskane i wysiedlenie stamtąd Niemców, ale także akcja „Wisła” i represje wobec Ukraińców.”

Lech Nijakowski (1977)

Źródło: rozmowa Jakuba Majmurka, Zrzućmy całe zło na komunistów, krytykapolityczna.pl, 6 marca 2012 http://www.krytykapolityczna.pl/Wywiady/NijakowskiZrzucmycalezlonakomunistow/menuid-1.html

O losie, O wiedzę, O pomocy

„Fjallbäcka przypominała mrowisko, w którym panuje ciągły ruch. Teraz było tak spokojnie, jakby miasteczko zapadło w sen. A przecież wiedziała, że to złudny spokój, że pod powierzchnią kłębi się to samo zło co wszędzie, gdzie są ludzie. Napatrzyła się na to w Sztokholmie. Tu jednak niebezpieczeństwo wydawało się jeszcze większe. Nienawiść, zawiść, chciwość i zemsta – wszystko to zamiatano pod dywan, bo „co ludzie powiedzą.””

Camilla Läckberg książka Księżniczka z lodu

Pod wyglansowaną powierzchnią kipiało: zło, małostkowość i złośliwość.
Postać: Erika Falck
Księżniczka z lodu

O nienawiści, O ludziach, O zemście, O snach

„Ze złem trzeba walczyć, bo zło nie tylko uderzy w prawy i lewy policzek, ale może i głowę razem z policzkami oderwać.”

Jan Twardowski (1915–2006) poeta polski, duchowny katolicki

„(…) unikałem sytuacji, w których muzyka jest wyłącznie ilustracyjna. Niektórzy traktują muzykę, jak zło konieczne w filmie, „jak się coś nie uda, to podbiję to muzyką”. Ja się zawsze starałem, żeby miała ona jakąś funkcję dramaturgiczną.(…) każdy kompozytor ma swój styl, ja nie mogłem przez cały czas pracować z jednym. Np. Fellini pracował z Nino Rotą, dopóki ten nie umarł. Ośmielę się powiedzieć cynicznie, że dobrze, że umarł, bo reżyser zaczął pracować z innymi kompozytorami, którzy wnieśli mu coś nowego do filmów.”

Daniel Szczechura (1930) polski reżyser

Źródło: Wywiad, 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=67535

O muzyce, O czasie

„Tylko w chwilach umysłowej słabości mogę pomyśleć, że Dobro i Zło to nie są lokalne jakości, współistniejące z ludźmi i obracające w nicość, kiedy ludzi nie stanie, lecz że są to jakieś byty przez lub poza ludźmi.”

Stanisław Lem (1921–2006) polski pisarz, futurysta

Źródło: Stanisław Bereś, Rozmowy ze Stanisławem Lemem

O ludziach

„To jest wielka dojrzałość duchowa jeśli człowiek potrafi powiedzieć „nie” swojemu koledze, czy koleżance, jeśli potrafi powiedzieć „nie” mediom, jeśli potrafi powiedzieć „nie” kanałom telewizyjnym, gazetom, które sieją zło.”

Stanisław Wielgus (1939) polski arcybiskup katolicki

Źródło: Homilia w kościele Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Hrubieszowie podczas uroczystości 25–lecia istnienia parafii, 24 czerwca 2007.

O matce, O pomocy

„Twój język jest jak ostra brzytwa, sprawco podstępu. Miłujesz bardziej zło niż dobro, bardziej kłamstwo niż mowę sprawiedliwą.”

Roger Mortimer, 1. hrabia Marchii (1287–1330)

fragment psalmu 52. z Księgi Psalmów w Biblii odczytany Mortimerowi przez jego kata (tłum. A. Jankowski, L. Stachowiak).
Źródło: Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, op. cit., s. 83.

O kłamstwie, O historii

„Miłość jest naszą odpowiedzią na najwyższe wartości. Nie może być niczym innym. Człowiek, który sprzeniewierzy się własnym wartościom i własnej wizji istnienia i będzie głosił, że miłość to nie radość z własnego ja, lecz jego negacja, że cnotą nie jest duma, lecz litość, ból, słabość lub poświęcenie, że największą miłość rodzi nie podziw, lecz chęć wsparcia, nie odzew na wartości, lecz na skazy - zostanie rozdarty na dwie części. Jego ciało nie będzie mu posłuszne, nie będzie reagować na wdzięki kobiety, którą rzekomo kocha, zamiast tego każąc mu pragnąć najnędzniejszej z możliwych dziwek. Ciało zawsze będzie się kierować żelazną logiką jego najgłębszych przekonań: jeśli człowiek uwierzył, że wady są zaletami, potępił własne istnienie jako zło, a zatem zło będzie go pociągać. Potępił siebie, więc będzie czuł, że tylko zepsucie może mu dawać radość. Zrównał cnotę z bólem, więc uzna, że jedynym źródłem przyjemności jest występek. A potem będzie wrzeszczał, że jego ciało odczuwa podłe pragnienia, których umysł nie potrafi pokonać, że seks jest grzechem, a prawdziwa miłość czystym stanem ducha. I będzie się zastanawiał, dlaczego miłość potrafi go jedynie nudzić, a seks - zawstydzać.”

Ayn Rand książka Atlas zbuntowany

Atlas zbuntowany

O miłości, O kobietach, O bólu, O przyjemności

„Jeżeli teraz miałoby się okazać, że Andrzej Lepper narażając siebie na więzienie, chciał „sypać” w sprawie afery gruntowej, przeciekowej i być może także innych afer III RP, to ostatecznie zawaliłaby się cała misternie budowana od 3 lat konstrukcja oskarżania rządu Kaczyńskiego o wszelkie zło. I to zwaliłaby się tuż przed wyborami, a przecież w oparciu o straszenie powrotem Kaczyńskiego do władzy, miała być oparta strategia wyborcza Platformy. Może, żeby do tego nie dopuścić, trzeba się było Andrzeja Leppera pozbyć? Czy prokuratura jest w stanie udźwignąć ciężar niezależnego śledztwa w tej sprawie?”

Zbigniew Kuźmiuk (1956) polski polityk

Źródło: Czy śmierć Andrzeja Leppera spowoduje polityczne trzęsienie ziemi? „Czy prokuratura jest w stanie udźwignąć ciężar niezależnego śledztwa”, wpolityce.pl, 8 sierpnia 2011 http://wpolityce.pl/artykuly/12869-czy-smierc-andrzeja-leppera-spowoduje-polityczne-trzesienie-ziemi-czy-prokuratura-jest-w-stanie-udzwignac-ciezar-niezaleznego-sledztwa

O śmierci

„O wiele łatwiej jest zapamiętać sobie o ludziach złe [plastyczne] niż dobre [abstrakcja]. Zło jest charakterystyczne, dobre jest banalne.”

Karol Irzykowski (1873–1944) polski prozaik, dramaturg i krytyk literacki

Źródło: Aforystyka dwudziestolecia, op. cit., s. 43.

„W naszym wieku, w naszym świecie pozbawionym złudzeń, nie umiemy już wierzyć w marzenia utopistów, więc społeczeństwa zrodzone z naszej fantazji odtwarzają w wyolbrzymionej postaci zło, do którego przywykliśmy w codziennym życiu.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

O marzeniach, O fantazji, O wieku

„Swoją drogą, szynkarzu, powiedzcie mi, jak to jest? Mówicie, że zło tam drzemie, a nie przeszkadza wam to handlować ich miodem, ba, zachwalać jako najlepszy? (…)
– Wszystko to są dary od Pana – odparł Giovanni spiesznie – a jako takich, jak wiadomo, zły skalać nie może. Czyż to nie Lukrecjasza z Uroku, świątobliwego mnicha, Pan natchnął, że ten po raz pierwszy miód wysycił? Zaiste ku chwale bożej to uczynił i za boskim życzeniem!”

Marcin Pągowski (1978)

Hedaard w rozmowie z karczmarzem z Lutnej.
Zima mej duszy, Cena ułudy

„Wśród większości najwybitniejszych mężów stanu z okresu kształtowania się starej konstytucji (…) powszechnie panował pogląd, że branie do niewoli Afrykańczyków jest pogwałceniem prawa natury, że jest to zło zasadnicze z moralnego, społecznego i politycznego punktu widzenia. Nie bardzo umiano sobie poradzić z tym, ale w powszechnie panującej wówczas opinii, dzięki zrządzeniu Opatrzności instytucja ta miałaby kiedyś prze-minąć. Poglądy te opierały się na równości ras. I na tym polegał ich błąd. Nasze nowe państwo powstaje na wręcz przeciwnej zasadzie. Fundamentem tego państwa, jego kamieniem węgielnym jest wielka prawda, że Murzyn nie jest równy białemu człowiekowi, że niewolnictwo – podporządkowanie się rasie doskonalszej – jest sytuacją naturalną i normalną (…) zgodną z nakazami Stwórcy (…). Nasza Konfederacja zbudowana jest na zasadach ściśle zgodnych z tym prawem. Kamień odrzucony przez pierwszych budowniczych stał się opoką, kamieniem węgielnym nowego gmachu.”

Alexander Stephens (1812–1883)

Źródło: Krzysztof Michałek, Dyplomaci i okręty z dziejów polityki zagranicznej skonfederowanych Stanów Ameryki 1861–1865, Warszawa 1987, s. 30–31.

O prawdzie, O błędach, O naturze

„Rozumiem, na czym polegało to zło.”

Rudolf Höß (1901–1947) administrator niemiecki, nazista

Źródło: Joanna Lubecka, Kat, który kochał dzieci, „Pamięć.pl” nr 1 (34)/2015, s. 35.

O dzieciach

„Wybaczam wam zło, jakie mi wyrządziliście. Kapłani, błagam, niech każdy z was ofiaruje za mnie mszę. Głosy pochodziły od Boga. Wszystko co uczyniłam, pochodziło z Bożego rozkazu. Moje objawienia pochodziły od Boga.”

Joanna d'Arc (1412–1431) francuska bohaterka narodowa, święta Kościoła katolickiego

krzycząc na stosie.

O Bogu

„Niema syntez; są tylko trujące mieszanki. Cała Europa choruje obecnie na pomieszanie cywilizacyj; oto przyczyna wszystkich a wszystkich „kryzysów”. Jakżeż bowiem można zapatrywać się dwojako, trojako (a w Polsce nawet czworako) na dobro i zło, na piękno i szpetność, na szkodę i pożytek, na stosunek społeczeństwa i państwa, państwa i Kościoła; jakżeż można mieć równocześnie czworaką etykę, czworaką pedagogię?! Tą drogą popaść można tylko w stan acywilizacyjny, co mieści w sobie niezdatność do kultury czynu. Następuje kręcenie się w kółko, połączone ze wzajemnym zżeraniem się. Oto obraz dzisiejszej Europy!”

Feliks Koneczny (1862–1949) historyk polski, historiozof

O cywilizacjach
Źródło: O wielości cywilizacyj, Wydawnictwo Antyk – Marcin Dybowski, Warszawa 2002, s. 365. ISBN 83-87809-69-1

Cytaty o pięknie, Obraz

„Nie wierzę w zderzenie cywilizacji. Wierzę w zderzenie emocji.(…) Emocje mają wpływ nie tylko na zachowanie poszczególnych ludzi. Istnieją też nastroje grupowe, które oddziałują na konflikty polityczne i społeczne. Są zawsze obecne, a mogą czynić zarówno dobro, jak i zło.”

Dominique Moïsi (1946)

Źródło: rozmowa Lilith Volkert, Psycho kontra ideolo, „Süddeutsche Zeitung”, tłum. „Forum”, 24 września 2012.

O ludziach, O zachowaniu

„Na życie, piękne, pełne życie składają się wszystkie składniki: szczęście, smutek, dobro, zło.”

Olga Špátová (1984)

Źródło: W hołdzie mistrzowi. Wywiad z Olgą Špátovą, Stopklatka, 13 października 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=70199

O życiu, O szczęściu, O smutku

„(…) od samego początku we wszechświecie istniały negatywne siły. Dobro nie może istnieć bez zła, bo bez niego nie miałoby znaczenia. Im większe jest dobro, tym większe jest zło.”

Graham Masterton (1946) brytyjski pisarz

Powrót Wojowników Nocy (2005)

O sile

„Po wszystkim, co mnie w życiu spotkało, wierzę w dobroć i dobrego ducha. Uważam, że religia po prostu spersonifikowała dobro i zło, i tak dobro [good] stało się Bogiem [God] po usunięciu „o”, natomiast zło [evil] stało się Diabłem [Devil] po dodaniu „d.””

Paul McCartney (1942) brytyjski muzyk rockowy, członek The Beatles

To jest moja opinia o religii.
With life and all I’ve been through, I do have a belief in goodness, a good spirit. I think what people have done with religion is personified good and evil, so good’s become God with 'o' out, and evil’s become Devil with a 'd' added. That’s my theory of religion. (ang.)
Źródło: The Beatles Anthology (2000)

O Bogu, O religii

„Zło, które czynimy, nie ściąga na nas tylu prześladowań i takiej nienawiści, co nasze przymioty.”

François de La Rochefoucauld książka Maksymy i rozważania moralne

Maksymy i rozważania moralne

„Pielęgnuje w sobie tę naiwność. Dzięki niej mogłem zająć się działalnością charytatywną, która wymaga zaufania do innych ludzi. Gdybym węszył w ludziach szwindel i złe intencje, nic bym mądrego w życiu nie zrobił. Naiwność czasem kosztuje, bo ktoś cię może zrobić w bambuko, ośmieszyć, zdradzić. Ale tę cenę warto zapłacić. Dużo większe koszty psychiczne ponosi się, tropiąc w ludziach zło. To paraliżuje wolę działania.”

Jerzy Owsiak (1953) polski muzyk i działacz społeczny

Źródło: rozmowa Grzegorza Sroczyńskiego, Wkurzam, choć wkurzać nie chcę, „Gazeta Wyborcza”, 14–15 stycznia 2012

O ludziach, O zaufaniu, O czasie, O naiwności

„To serial zła, z przeszłości zbieg,
Nagroda za nasz własny lęk,
Video film na gorszy czas,
Czas nocnych mar – śródmiejski chwast.
Nie dajmy mu na oślep biec
I wdzierać się do naszych serc.
Nasz gorszy rok, nasz gorszy bóg,
Lecz złem za zło nie płaćmy już.”

Janusz Kondratowicz (1940–2014) polski poeta, satyryk

Źródło: piosenka Serial zła repertuaru zespołu Top One

O Bogu, O czasie, O przeszłości, Serce

„Wielu Polaków wciąż nie jest w stanie zaakceptować w przestrzeni publicznej mniejszościowych interpretacji historii. Na straży interpretacji dominującej stoją zresztą instytucje: Instytut Pamięci Narodowej, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, których polityka w tym zakresie jest konsekwentna. Podtrzymują wizję historii, w których polskie zbrodnie są minimalizowane.”

Lech Nijakowski (1977)

Źródło: rozmowa Jakuba Majmurka, Zrzućmy całe zło na komunistów, krytykapolityczna.pl, 6 marca 2012 http://www.krytykapolityczna.pl/Wywiady/NijakowskiZrzucmycalezlonakomunistow/menuid-1.html

O historii

„Ci, którzy przyswajają zło, odpokutowują, będąc przytłoczonymi pesymizmem.”

Dharma Sangha (1990)

Kazanie z 20 maja 2011

„Gdy zabieracie się razem, słabnie moc szatana i dzięki zgodnej waszej wierze rozprasza się zło, które on sprowadza.”

Ignacy Antiocheński (35–108) święty, biskup Antiochii, Ojciec Kościoła

Źródło: ks. Marian Polak, Kochaj i rób, co chcesz, Petrus, Kraków 2011, s. 51.

O wierze

„Każda wina otwiera niejako nowym pchnięciem bramę, przez którą zło jeszcze szerszą falą wdziera się w świat.”

Helmut Krätzl (1931)

O świecie

„Niewinna ofiara może znać zło jedynie pod postacią cierpienia. To, czego nie odczuwa zbrodniarz, to jego zbrodnia. To, czego nie odczuwa niewinna ofiara, to jej własna niewinność.”

John Maxwell Coetzee (1940) południowoafrykański pisarz, noblista

W sercu kraju

O cierpieniu

„Poczuwam się do moralnej odpowiedzialności za wszystko zło, co się działo w tym okresie w mojej ojczyźnie, Polsce Ludowej, od czasu, kiedy zostałem porucznikiem i gdy byłem generałem armii i prezydentem.”

Wojciech Jaruzelski (1923–2014) generał, działacz PZPR, prezydent PRL i RP

Źródło: Program I Polskiego Radia, 31 maja 2005

O czasie, O ojczyźnie

„Czy chleb lub bułka kosztują dziś taniej? A nam się ciągle oferuje ceny zbyt niskie. Nie ma tu więc żadnej relacji między płatnościami, które się daje rolnikom, a tym, co się oferuje konsumentom. Tu tkwi całe zło.”

Jerzy Chróścikowski (1953) senator V i VI kadencji

Źródło: Rolnicy: Rząd nas lekceważy, naszdziennik.pl, 27 września 2008 http://www.naszdziennik.pl/index.php?dat=20080927&typ=po&id=po51.txt

O relacjach

„Absolutne zło, tak jak absolutne dobro, jest swego rodzaju doskonałością.”

Zoë Heller książka Notatki o skandalu

Postać: Barbara Covett
Notatki o skandalu

„Wielu ludzi uważa, iż nauka współczesna znacznie oddaliła się od Boga. Ja, wręcz przeciwnie, odkryłem, że wykształconej osobie jest dziś znacznie trudniej zbliżyć się do Boga od strony historii, od duchowej strony świata i od strony moralności; ponieważ napotykamy cierpienia i zło świata, które trudno pogodzić z miłosiernym i wszechmocnym Bogiem. W tej dziedzinie nie udało nam się jeszcze unieść zasłony, którą nasza ludzka natura okrywa istotę rzeczy. Lecz w naszej znajomości fizycznej natury dotarliśmy tak daleko, iż potrafimy uzyskać obraz nieskazitelnej harmonii będącej w zgodzie z najwyższą przyczyną.”

Hermann Weyl (1885–1955)

O Bogu, O ludziach, O historii, O naturze

„Fałszywe wyjaśnienie przypisuje zło w tobie brakom w edukacji: jesteś perwersyjny, ponieważ jesteś ignorantem. Staniesz się dobry, gdy zostaniesz wyedukowany. Nie! (…) nie wszyscy uczeni są świętymi i nie wszyscy ignoranci to diabły. (…) Olbrzymia część współczesnego kształcenia jest jedynie racjonalizacją zła. Produkuje ona inteligentne diabły zamiast diabłów głupich.”

Fulton John Sheen (1895–1979) amerykański duchowny katolicki, arcybiskup

Wstęp do religii
Źródło: s. 36

„Nawet jeśli przez tysiące kalp wyrządzaliśmy niewyobrażalne zło, oczyścimy je w jednej chwili dzięki odczuwaniu szczerego żalu.”

Budda Siakjamuni (-563–-483 p. n. e.)

Źródło: Sutra Złotego Światła

„Życie samo w sobie nie jest ani dobre ani złe; jest miejscem na dobro i na zło, wedle tego, czym je zapełnicie. A jeśli żyliście 1 dzień, wszystkoście poznali: jeden dzień podobny jest do wszystkich.”

Michel de Montaigne (1533–1592) filozof francuski

O życiu

„Wielce szanowny Lwie Nikołajewiczu! W ostatnim czasie coraz mocniej uświadamiam sobie, ile trudu, sił i zdrowia kosztowało wielu ludzi to, że dotychczas korzystałam z cudzej pracy. Korzystałam z niej i część czasu poświęcałam na zdobycie wiedzy, sądząc, że dzięki niej z czasem stanę się w jakiś sposób pożyteczna dla ludzi. Teraz jednak widzę, że wiedza, jaką posiadam, nie jest nikomu potrzebna, że nie potrafię zastosować jej w życiu, by bodaj trochę naprawić zło, które sprawiłam swoim nieróbstwem – nie potrafię tego, nie wiem, co powinnam w tym celu robić…”

Nadieżda Krupska (1869–1939) rosyjska działaczka komunistyczna

początek listu do Lwa Tołstoja, który wystosował apel do wykształconych dziewcząt, by zabrały się do poprawiania i udoskonalania znanych książek w celu przystosowania ich do czytania przez ludzi prostych
Źródło: Larysa Wasiliewa, Kremlowskie żony, op. cit., s. 20.

O ludziach, O książkach, O wiedzę, O czasie

„Więcej tolerancji, jeśli łaska. (…) Twoja matka, jak widzę, musiała dostatecznie często chodzić sama po lesie, byś miał powody zastanawiać się nad własnym pochodzeniem.”

Andrzej Sapkowski (1948) polski pisarz

Geralt do półelfa.
Ostatnie życzenie
Źródło: Mniejsze zło

O matce

„Nie wiem doprawdy, czy ciebie jakieś zło spotkało, czy kogoś innego coś dobrego”

Bion z Borystenes (-325–-246 p. n. e.)

o złośliwcu, którego zobaczył z kwaśną miną.

„(…) zło jest zawsze i wszędzie i że każdy może wejść mu w drogę.”

Mons Kallentoft książka Jesienna sonata

Jesienna sonata

„Zło zaczyna się wtedy, gdy wynika krzywda ludzka.”

Edward Abramowski (1868–1918) polski filozof i działacz polityczny

Źródło: Program wykładów nowej etyki w: Edward Abramowski, Pisma, tom I http://dir.icm.edu.pl/pl/Pisma/Tom_1/324, Warszawa 1924.

O krzywdzie

„Zło może zabić człowieka, ale nie może zabić narodu.”

Jens Stoltenberg (1959) polityk norweski

podczas marszu pamięci po zamachach w Norwegii w lipcu 2011. <br class="br">Źródło: „Zło może zabić człowieka, ale nie może zabić narodu”, tvn24.pl, 25 lipca 2011 http://www.tvn24.pl/-1,1711768,0,1,zlo-moze-zabic-czlowieka--ale-nie-moze-zabic-narodu,wiadomosc.html

„Ale przebaczenie… Trzymam się tego niewielkiego okruchu nadziei i tulę go mocno, pamiętając, że w każdym z nas mieszka dobro i zło, światło i ciemność, sztuka i ból, wybór i żal, okrucieństwo i poświęcenie. Każdy z nas jest swoim własnym chiaroscuro, własnym kawałkiem iluzji, który stara się przerodzić w coś konkretnego, coś realnego.”

Libba Bray (1964)

Magiczny krąg, Mroczny sekret

O bólu, O sztuce, O przebaczeniu, O świetle

„Co to znaczy czuwam?
To znaczy, że staram się być człowiekiem sumienia. Że tego sumienia nie zagłuszam i nie zniekształcam. Nazywam po imieniu dobro i zło, a nie zamazuję.
Wypracowuję w sobie dobro, a ze zła staram się poprawiać, przezwyciężając je w sobie. To taka bardzo podstawowa sprawa, której nigdy nie można pomniejszyć, zepchnąć na dalszy plan (…).
Maryjo, Królowo Polski!
Jestem przy Tobie, pamiętam, czuwam…
„Czuwam! Jakże dobrze, iż w Apelu Jasnogórskim znalazło się to słowo.
Posiada ono swój głęboki rodowód ewangeliczny: Chrystus wiele razy mówił:
czuwajcie!””

Jan Paweł II (1920–2005) papież, święty Kościoła katolickiego

Chyba też z Ewangelii przeszło ono do ruchu harcerskiego.
Wypowiedzi do skautów i harcerzy

Chrystus

„Lecz godne pożałowania wydaje mi się to, iż widzę takich bezmyślnych i głupich bałwochwalców, którzy… naśladują doskonałość kultu egipskiego; i szukają bóstwa, choć nie mają na nie żadnego dowodu, w wydzielinach rzeczy martwej i ożywionej: przez to wystawiają na pośmiewisko nie tylko owe bóstwa i roztropnych czcicieli, lecz także nas… a co jest w tym najgorsze, triumfują, widząc swoje szaleńcze obrządki w takim poważaniu… – Nie trap się tym, o Momosie – rzekła Izyda – albowiem przeznaczenie uładziło bieg spraw ciemności i światła.”

Giordano Bruno (1548–1600) włoski astronom, naukowiec i filozof

Lecz zło jest w tym – odparł Momos – że oni uznają za pewne, iż przebywają w świetle.
Źródło: Spaccio della bestia trionfante, Londyn 1584.

„Przeważnie krytycy boczą się na mój optymizm. Często też dorzucają zarzut mówiący o tym, że dzieci nie są w stanie snuć takich refleksji jak te w moich książkach. Oczywiście nie zgadzam się z tym. Optymizm i pesymizm biorą się z takiej samej konstatacji: z zauważenia zła w świecie. Pesymista przyjmuje zło, optymista je odrzuca. W pesymizmie odkrywam działanie, myśl i akcję, która powoduje, że ludzie są biedniejsi, ubożsi. Natomiast optymizm jest nieskończoną pracą nad ulepszaniem świata. Co zaś do dzieci – przekonanie, że wszyscy jesteśmy od nich mądrzejsi jest tylko i wyłącznie stereotypem nieznajdującym pokrycia w praktyce. Dziecko jest w stanie przez kilka tygodni nauczyć się języka – żaden dorosły tego nie potrafi.”

Éric-Emmanuel Schmitt (1960) pisarz francuski

Wywiad, „Dziennik Polski”, 16 września 2005

O dzieciach, O ludziach, O książkach, O myślach

„Nigdy nie byłam tobie miłą,
tyś mi się sprzykrzył. Trwa udręka.
Tę miłość jak zbrodniarkę nęka
zło, co do dna ją przepełniło.”

Anna Achmatowa (1889–1966) rosyjska poetka

Tom Anno Domini (1922)
Źródło: O życie szare…, tłum. Józef Waczków

O miłości, O życiu, O udręce

„Dobro nigdy nie może być bezbronne, a zło nigdy nie może być bezkarne.”

Donald Tusk (1957) polski polityk

o śmierci Osamy bin Ladena, 2 maja 2011. <br class="br">Źródło: lublin.com http://lublin.com.pl/artykuly/pokaz/16749/premier,zatriumfowala,sprawiedliwosc,dobro,nigdy,nie,moze,byc,bezbronne,a,zlo,nigdy,nie,moze,byc,bezkarne/

O śmierci

„Tak, to prawda, nawet mężczyźni.”

Camilla Collett (1813–1895) pisarka norweska, bojowniczka o prawa kobiet

odpowiedź na słowa: „Już Tołstoj mówił, że wszystko zło pochodzi od kobiet.”
Źródło: Wojciech Kalwat, Plotki z brodą, „Mówią Wieki” nr 03/11, marzec 2011 (614), s. 80.

O kobietach, O mężczyznach, O prawdzie, O wieku

„(…) zło metafizyczne jest więc niepochwytne, zło ziemskie zaś rozsiewa smrodliwą woń słoniny.”

Amos Oz (1939–2018) pisarz izraelski

Źródło: Dotknij wiatru, dotknij wody

„Krzykliwe, ksenofobiczne grupy, mające często cechy sekciarskie – a myślę tu m. in. o entuzjastach Radia Maryja, o obrońcach krzyża przed pałacem prezydenckim, o ludziach węszących wszędzie zło – wnoszą w nasze życie ogromny chaos i powodują spustoszenie moralne w wielu ludziach. Aż dziw bierze, że biskupi zdają się tego nie widzieć.”

Ludwik Wiśniewski (1936) polski dominikanin

Źródło: wyborcza.pl, 14 grudnia 2010 http://wyborcza.pl/1,75515,8813484,Rozbity_Kosciol__swiete_frazesy.html

O życiu, O myślach, O myśleniu

„Wolność bez mądrości i cnoty? To jest zło największe z możliwych.”

Edmund Burke książka Rozważania o rewolucji we Francji

Rozważania o rewolucji we Francji

O wolności

„Gdyby wszystkie konsekwencje jakiegoś działania dotykały jego sprawcy, uczylibyśmy się znacznie szybciej. Zdarza się, że nasze działanie nam przynosi dobre, widoczne skutki, a komuś innemu złe, niewidoczne – a to sprawia, że jeszcze trudniej nam je dostrzec. Musimy wówczas czekać, aż zareagują ci, którzy ponoszą owe złe konsekwencje naszego czynu. Czasem czekać trzeba bardzo długo, przez co panowanie błędu trwa dłużej. Człowiek dokonuje czynu, który przynosi mu dobre konsekwencje równe 10 i złe konsekwencje równe 15, które rozdzielane są na trzydziestu innych ludzi, w taki sposób, że na każdego z nich przypada tylko ½. W sumie mamy stratę, więc koniecznie musi pojawić się reakcja. Jednak na reakcję będziemy czekać tym dłużej, im na większą ilość społeczeństwa rozłoży się zło, podczas gdy dobro, będzie skoncentrowane w jednym punkcie.”

Frédéric Bastiat (1801–1850) francuski ekonomista

Co widać i czego nie widać
Źródło: przypis, niepublikowany szkic autora, s. 57

O ludziach, O błędach, O czasie, O czekaniu

„Twoje zło polega na tym, że nie potrafisz być zły, a ja muszę z tego powodu cierpieć.”

Anne Rice książka Wywiad z wampirem

Wywiad z wampirem

O cierpieniu

„Sen to zło nie ma złudzeń (…).”

Ryszard Riedel (1956–1994) polski muzyk rockowy, wokalista

Źródło: Dżem, Wokół sami lunatycy

O snach

„Nie o sławę, nie o Rzeczpospolitą, nie o wolność i majętność, ale o życie idzie. Z dwojga złego mniejsze zło wybrać musimy, z płaczem się pożegnawszy z ojczystą swobodą (…) pisaliśmy list, prosząc Szwedów o posiłki – ponieważ zwyczajnych ojczystych środków nie stawa – chroniąc się przed tyranią moskiewską, jako ze wszystkiego zła najgorszą.”

Janusz Radziwiłł (1612–1655) wojewoda wileński, wielki hetman litewski

w liście pisanym spod Niemieży, 4 sierpnia 1655 r.
Źródło: Paweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów. Calamitatis Regnum, Warszawa 1999.

O życiu, O wolności

„Zamierzam mostem połączyć Hellespont i przez Europę powieść wojsko na Helladę, aby ukarać Ateńczyków za wszystko zło, jakie wyrządzili Persom i mojemu ojcu. Wszak widzieliście, że i Dariusz gotował się wyprawić przeciw tym mężom. Lecz on zmarł i nie było mu dane zemścić się. Ja zaś, działając w jego i reszty Persów imieniu, nie wprzód spocznę, aż zdobędę i spalę Ateny, których mieszkańcy mnie i mojemu ojcu pierwsi wyrządzili krzywdę.(…) Jeżeli podbijemy ich i ich sąsiadów (…), sprawimy, że ziemia perska będzie graniczyła z eterem Zeusa. Bo istotnie słońce nie ujrzy żadnego kraju, który by z naszym graniczył, lecz wszystkie je z wami połączę w jedyny kraj, przeszedłszy przez całą Europę. Wszak sprawa, jak słyszę, tak się przedstawia, że nie pozostanie żadne miasto, żaden lud na świecie, który by zdołał wdać się w bój z nami – skoro tych, o których mówiłem, usuniemy. W ten sposób zarówno winni wobec nas, jak i niewinni będą dźwigali jarzmo niewoli.”

Kserkses (-519–-475 p. n. e.) król perski

Źródło: Herodot, Dzieje, Warszawa 2005.

O ludziach, O słońcu, O gotowaniu

„Tak więc nie ma w sercu ludzkim żadnej wrodzonej moralności, a stwórca wszechświata nie nałożył na człowieka żadnego obowiązku; gdyby było inaczej, czyż Bóg nie uświadomiłby nam tych nakazów przez jakieś widoczne znaki, aby mogły być łatwo rozumiane przez wszystkich ludzi? (…) Zło i dobro moralne są dlatego czysto relatywne i bynajmniej nie absolutne. Pojęcia te różnią się zasadniczo u rozmaitych ludów, narodów i jednostek. Fakty pozostają te same, ale różne są nasze sądy spraw tych dotyczące (…) Cnota zaś aczkolwiek piękna nie jest głosem niebios, ale jest nawet przeciwna prawom Natury; człowiek cnotliwy jest więc istotą nienaturalną…”

Jean-Paul Marat (1743–1793) jeden z przywódców Wielkiej Rewolucji Francuskiej

Źródło: Jean-Paul Marat, Listy polskie

O Bogu, O ludziach, O naturze, Serce

„Zło, jak kleszcze żelazne rozpalone, wyrywa i pali żywe ciało z żywego człowieka, oślepia go. Zasłania cały świat, by wypełnić każdą cząstkę, każde tchnienie i atom każdy bólem – bólem przerażającym.”

Feliks Dzierżyński (1877–1926) polski i rosyjski działacz komunistyczny

Pamiętnik więźnia
Źródło: s. 16

O świecie

„To właśnie skutkiem, klątwą złego czynu, że ze zła biorąc, w zło się rozkorzenia.”

Friedrich Schiller (1759–1805) poeta niemiecki

„Jest sporo prawdy w teorii, że ludzie dobrzy z natury świetnie grają łajdaków. Może dlatego, że mają dystans i zupełnie bezkarnie mogą sobie pozwolić na zło w czystej postaci – i jeszcze im za to płacą! Z drugiej strony zdarza się, że ci, którzy są obślizgłymi, złymi ludźmi, fantastycznie potrafią wykreować dobroć. Wiarygodnie!”

Maciej Kozłowski (1957–2010) polski aktor

Źródło: „Viva!” nr 8, 13 kwietnia 2004

O ludziach, O naturze

„Kochać, a potem utracić to, co kochaliśmy – to wpisane jest w naszą naturę. Jeśli nie potrafimy znieść utraty, pochłania nas zło.”

Clive Staples Lewis książka Dopóki mamy twarze

Dopóki mamy twarze

O naturze, Kochać się

„W lewicowych mediach trwa już prokonstytucyjna propaganda. Jej rezultat jest trudny do przewidzenia, ale można się liczyć i z tym, że większość opowie się w referendum za – ich konstytucją. Będzie to jednak zło mniejsze, niż unik prawicy – jako przejaw bezradności, cichego poparcia komunistycznych manipulacji, rezygnacji z i tak nieuchronnej przecież konfrontacji. Komuniści, całkowicie świadomie i cynicznie sprowokowali walkę w obszarze pozornie dla nich korzystnym, walkę tę jednak należy podjąć: dla dobra Polski, którego, jak uczy cała nasza najnowsza historia, nigdy komuniści pod uwagę nie brali.”

Stefan Niesiołowski (1944) polityk polski, biolog

o referendum konstytucyjnym w 1997.
Źródło: Głosować przeciw, „Tygodnik Solidarność”, 26 kwietnia 1998

O historii, O walce

„Po pierwsze w Łodzi potrzebna jest zmiana gospodarcza. Po drugie urzędnicy i władze powinni dawać przykład. Jeżeli idzie się do urzędu miasta, a urzędnik patrzy na mieszkańca jak na zło konieczne, to jak ten człowiek może się czuć? Ale gdy idzie do urzędnika, który ma świadomość, że mieszkaniec to jego pracodawca, bo z jego podatków jest utrzymywany, to chce wszystko dla niego zrobić z uśmiechem. Z takiego urzędu wychodzę z poczuciem, że jestem ważny.”

John Godson (1970) polski polityk nigeryjskiego pochodzenia

Źródło: krytykapolityczna.pl, 19 listopada 2010 http://www.krytykapolityczna.pl/Serwissamorzadowy/GodsonImigrantpastorradny/menuid-1.html

O uśmiechu, O zmianach

„Znane skądinąd hasło „zło dobrem zwyciężaj” znakomicie pasuje do atmosfery, jaka panuje na demonstracjach nowych ruchów społecznych. Trudno przeciwstawiać się egoizmowi, konkurencji, wyzyskowi, nienawiści i podejrzliwości, jeśli sami się do nich odwołujemy, generując w ten sposób przemoc. Siła nowych ruchów protestu polega na jednoczesnym występowaniu przeciw światu, jaki znamy, i kreowaniu wspólnoty społecznej opartej na zgoła odmiennych wartościach. Ktokolwiek znalazł się w sercu okupowanego przez Oburzonych placu, ten wie doskonale, że inny świat jest możliwy.”

Igor Stokfiszewski (1979) polski krytyk literacki

Źródło: Oburzeni na ACTA, krytykapolityczna.pl, 31 stycznia 2012 http://www.krytykapolityczna.pl/Opinie/StokfiszewskiOburzeninaACTA/menuid-1.html

O świecie, O sile, O egoiźmie, Serce

„Małżeństwo jest złem, ale jest to zło konieczne.”

Menander (-342–-291 p. n. e.) starożytny poeta grecki, przedstawiciel komedii nowej i komedii charakterów

O małżeństwie

„Ateizm w prawodawstwie, obojętność w sprawach religii i szkodliwe maksymy, które maszerują pod sztandarem liberalnego katolicyzmu są prawdziwymi przyczynami zniszczenia państwa; One rujnują Francję. Uwierzcie mi, zło, które wskazuję jest straszliwsze niż Rewolucja, straszliwsze nawet niż Komuna. Zawsze potępiałem liberalny katolicyzm i – jeśli to będzie konieczne – potępię go ponownie, nawet czterdzieści razy.”

Pius IX (1792–1878) papież

do francuskich katolików, 18 czerwca 1871.
Źródło: O.A. Roussel, Libéralisme et catholicisme, Rennes 1926.

O religii, O obojętności

„Nie istnieje zło, nie istnieje grzech ani śmierć. Nie istnieje brzydota, z wyjątkiem chwil, gdy nas oczy zawodzą.”

Joyce Carol Oates (1938) pisarka amerykańska

Blondynka (2000)

O śmierci

„Panie, (…)
nie zdążę już
zadośćuczynić skrzywdzonym
ani przeprosić tych wszystkich
którym wyrządziłem zło
dlatego smutna jest moja dusza”

Zbigniew Herbert (1924–1998) polski poeta

Źródło: Brewiarz IV

O duszy

„W dobrych manierach często, w każdym razie częściej niż to przypuszczamy, kryje się nieżyczliwość, jeśli nie podstęp i zło. Nie darmo anglosasi za czasów wiktoriańskich mawiali: „Kto jest najgorszy?”

Michał Choromański (1904–1972) pisarz polski

Oczywiście, dżentelmen!”
Miłosny atlas anatomiczny (1972)
Źródło: s. 94

„Na koniec wreszcie nawet ostateczny wynik całej Wojny nie zawsze może być uważany za absolutny. Państwo pokonane widzi go tylko jako przemijające zło, które w późniejszym terminie może się dać zrównoważyć działaniami politycznymi.”

Carl von Clausewitz (1780–1831) pruski teoretyk wojskowości

O naturze wojny
Źródło: s. 23.

O wojnie

„Militaryzm, jak zło, wieczny, kurs morderstwa jest bezpieczny.”

Emil Zegadłowicz (1888–1941)

„Zło to nie rzecz, ono nie przenika. Przeciwnie, zło to brak czegoś. Brak dobroci. Jedynym czego możesz się tutaj bać, jesteś ty sam.”

Jo Nesbø (1960)

Pierwszy śnieg (2007)

„Lady Makbet to rola, postać-legenda. Jednak dość szybko się z tego mitu lady Makbet wyzwoliłam. Spojrzałam na nią jak na prostą kobietę. To, co mnie szczególnie boli, dotyka w tym tekście, to problem uzależnienia kobiety od mężczyzny, która chce go zagarnąć tylko dla siebie. A z tego jej egoizmu rodzi się zło, to jej krzyk rozpaczy.”

Kamilla Baar-Kochańska (1979) polska aktorka

Źródło: „Gazeta Wyborcza”, Warszawa, 13 stycznia 2005 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/makbetw.htm

O kobietach, O problemach, O uzależnieniu, O egoiźmie

„Gdy głupcy, obdarzeni wielką aktywnością, znajdują – w ułożyskowaniu określonych antagonizmów klasowych i narodowych resentymentów – posłuch głupców mniej aktywnych, gotowych pójść za tym, „kto poprowadzi” – może się zrodzić z takiego „wzmocnienia” zło, nie piekielne co prawda, bo czysto ludzkie, lecz nie mniej przez to zgubne.”

Stanisław Lem książka Filozofia przypadku

Utwory, Filozofia przypadku

O prawdzie

„To jest tragedia, jaką Kościół dziś przeżywa, moi umiłowani bracia, znacznie większa niż ataki mahometan w czasach świętego Piusa V, znacznie większa niż wszystkie herezje, niż wszystkie schizmy. Dziś zło tkwi w środku Kościoła. Musimy to przyznać: do czasu Drugiego Soboru Watykańskiego papieże, biskupi, kapłani walczyli odważnie po stronie wiernych, porywali za sobą do walki przeciwko szatanowi i przeciwko wszystkim dziełom szatana. Ale potem z przerażeniem stwierdziliśmy, że od tego Soboru ci, którzy ponoszą odpowiedzialność za Kościół, zajęli, by tak rzec, pod dwoma względami postawę, która jest przeciwieństwem owej walki, a nawet ją niweczy. Stwierdzono, że teraz nadszedł czas pokoju za wszelką cenę.”

Marcel Lefebvre (1905–1991) francuski biskup katolicki, twórca schizmy

Źródło: s. 137

O pokoju, O czasie, O walce

„Głupota nie jest złem; zło jest głupotą.”

Stefan Pacek (1938)

O głupocie

„Zło jest atrakcyjniejsze niż dobro, ale z wiary w siłę dobra nikt mnie nie wyleczy. Nie jestem aniołem, niewłaściwych czynów w moim życiu znalazło by się trochę. Miałem złe i dobre doświadczenia. Postępowałem szlachetnie i egoistycznie. Ale w tej mieszance dobra i zła tkwi bogactwo człowieka. Ważny jest ostateczny wybór, dążenie do dobra. To czyni nasze życie pięknym.”

Krzysztof Kolberger (1950–2011) aktor polski

Źródło: Jest taka cierpienia granica…, „Gazeta Wyborcza online”, 7 stycznia 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/108830.html?josso_assertion_id=873A989E096D3661

O życiu, O wierze, O aniołach, O sile