Cytaty wiedzy
strona 8

„Na co się przydaje wiedza, jeśli nie służy człowiekowi?”

Raoul Follereau (1903–1977)

„Społeczeństwo burżuazyjne trzeciego dwudziestopięciolecia XIX wieku było pewne siebie i dumne z własnych osiągnięć. Ze wszystkich dziedzin ludzkiej aktywności najmocniej świadczył o tym rozwój wiedzy, postęp naukowy. Wykształceni mężczyźni tamtej epoki nie tylko byli dumni z nauki, którą uprawiali, ale i gotowi podporządkować jej wszelkie sfery działalności intelektualnej.”

Eric Hobsbawm (1917–2012) historyk brytyjski

Źródło: Wiek kapitału 1848–1875

O mężczyznach, O nauce, O wieku

„Myśli mają melodię i mają kształt. Można być artystą wiedzy, estetą matematyki, wyznawcą piękna intelektualnego, można zachwycać się właśnie wytwornością nauki (…) Są karty u Kanta i u Schopenhauera, przed którymi staje się z bijącym sercem. Zupełnie, jak przed wielkim jakimś dziwem natury. To jest upajające, jak widok krateru wulkanicznego, albo jak widok morza. --Głębia tego, co pomyśleć może – człowiek.”

Zofia Nałkowska (1884–1954) pisarka polska, publicystka i dramatopisarka

Węże i róże
Źródło: Czytelnik, Warszawa 1977, s. 141.

O myślach, O naturze, O nauce, O matematyce

„Bogactwo, wiedza, doświadczenie – to wszystko przychodzi za późno w życiu.”

André Gide (1869–1951) prozaik francuski

O bogactwie

„Poszedłem do szkoły dla własnej korzyści i swojego dobra. To naprawdę mi pomaga. Kiedy podpisaliśmy kontrakt (…), że potrafię się tym zająć i o wiele więcej z tego wszystkiego zrozumieć niż np. 10 lat temu. Wiedza to potęga. Dobrze jest wiedzieć, co się dzieje dookoła. Czasem wiem więcej niż ludzie, którzy dla nas pracują!”

Duff McKagan (1964) amerykański muzyk rockowy, basista

Źródło: Miłosz Habura, Velvet Revolver: „Jesteśmy grupą”, nuta.pl http://www.nuta.pl/wywiady/d/2/146/

O ludziach, O czasie

„Żądza wiedzy, wspólna wszystkim ludziom jest chorobą, której nie można uleczyć, ponieważ ciekawość wzrasta wraz z wiedzą.”

Kartezjusz (1596–1650) francuski filozof, matematyk i fizyk, jeden z najwybitniejszych uczonych XVII wieku, uznawany również za oj…

„Utyskuje się dziś na powszechne obniżenie lotu sztuki, tkniętej trądem bezideowości, skazanej niewiadomymi wyrokami na miałkość przemijających eksperymentów i jednodniowej mody. Czujemy to zwłaszcza wobec trwających w potędze dzieł przeszłości, katedr Florencji i Sieny, misteriów starego dramatu chińskiego, uwędzonych w dymie bożków murzyńskich, opuszczamy wystawy sztuki wieku kamiennego czy Kaplicę Sykstyńską pełni niespokojnego pytania, co się stało właściwie z duchem, że przestał być zdolny do koncentracji tak eruptywnych i zniewalających zarazem, które mają w sobie moc konieczności jakby naturalnej, domagając się przyjęcia nie inaczej aniżeli drzewa, chmury, ciała zwierząt i ludzi – więc w sposób bezapelacyjny i ostateczny. Opowiadają nam, że artysta przestał być przewodnikiem, konduktorem sił piorunowych przychodzących z zewnątrz, które kumulował w sobie, ale których nie rodził. Że sztukę zabija swoboda nieograniczonego wyboru, wiedza o umowności konwencji – ten, kto wie, że można napisać książkę dowolnym sposobem na każdy temat, nie napisze żadnej wielkiej. Kto pojął, że wolno malować, co i jak się tego zechce, znajdzie w tak odkrytej wolności grób potencji twórczych.”

Stanisław Lem książka Wysoki Zamek

Utwory, Wysoki Zamek

O ludziach, O wolności, O wieku, O przeszłości

„Czy koła są piękne? Można udowodnić wiele teorii na ich temat, wiele ich cech jest interesujących, ale żeby koło miało być piękne? Jest nudne, wszędzie takie samo; podobnie linia prosta. Coś, co jest takie samo w każdym miejscu, nie wydaje się atrakcyjne.”

Benoît Mandelbrot (1924–2010) francuski matematyk (ur. w Polsce)

Źródło: Pan od fraktali, „Wiedza i Życie” nr 7/2010, s. 60.

O życiu

„Mam sceptyczny stosunek do teorii wychowania. Nie wierzę książkom. Ich autorzy tworzą mody na określony sposób wychowania, podczas gdy życie pisze własne, oryginalne scenariusze. Jestem wyjątkowo odporna na wszelkie mody, zarówno w wychowaniu, jak i w każdej innej dziedzinie. Mam świadomość ich przemijania. Najmądrzejsza jest wiedza zapisana w nas samych i z niej powinniśmy korzystać. Słuchać tego, co podpowiada nam serce, i pilnie, uważnie obserwować.”

Ewa Błaszczyk (1955) polska aktorka

Źródło: Wszystko jest takie kruche. Z Ewą Błaszczyk rozmawia Izabela Górnicka-Zdziech, s. 119.

O życiu, O książkach, Serce

„Widać tu dobrze, jak ideologia gender jest sprzeczna z nauką. Bo właśnie nauka pokazuje nam, jak bardzo jesteśmy płciowi – czym i jak się różnimy. Już na poziomie hormonalnym jest różnica między kobietą a mężczyzną. Mamy inaczej skonstruowane mózgi. Wiedza o tym, jak się różnimy jest coraz bogatsza.”

Dariusz Oko (1960)

To jest walka o duszę narodu
Źródło: op. cit., s. 85.

O kobietach, O nauce

„Kinematografia może, a wobec tego powinna namacalnie i zmysłowo ekranizować dialektykę sporów ideologicznych w czystej postaci, nie uciekając się do pośrednictwa fabuły, tematu, żywego człowieka. Kino intelektualne może się wziąć i będzie musiało się wziąć za tematy takie jak „prawicowe odchylenie”, „lewicowe odchylenie”, „metoda dialektyczna”, „taktyka bolszewizmu”. I to nie tylko za charakterystyczne „epizodziki” czy epizody, ale za wykładanie całych systemów i systemów pojęć.”

Siergiej Eisenstein (1898–1948) rosyjski reżyser filmowy

Źródło: Nasz oktiabr. Po tu storonu igrowoj i nieigrowoj, „Kino”, 13–20 marca 1928, cyt. za: Jerzy Płażewski, Język filmu, Książka i Wiedza, Warszawa 2008, s. 21.

O książkach

„Nikomu nie przekażesz wiedzy
twój tylko słuch jest i twój dotyk
na nowo musi każdy stworzyć
swą nieskończoność i początek”

Zbigniew Herbert (1924–1998) polski poeta

Źródło: Kłopoty małego stwórcy, 2

„Z bardzo nielicznymi wyjątkami, współczesne autorytety umniejszyły znaczenie wszystkich systemów filozofii idealistycznej i głębszych aspektów studiów porównawczych nad religią. Tłumaczenia autorów klasycznych mogą się ogromnie różnić, ale w większości przypadków najszlachetniejsze poglądy zostały usunięte lub umniejszone. Ci bardziej szczerzy autorzy, których wiedza na temat starożytnych języków była gruntowna, nigdy nie zostali włączeni do zbioru lektur obowiązkowych, a nauczanie zostało oparte w wielkiej mierze na akceptacji sterylnego materializmu.”

Manly Palmer Hall (1901–1990)

The Secret Teachings of All Ages

O religii

„Miłość, praca i wiedza są źródłem życia. Powinny one również nim kierować.”

Wilhelm Reich (1897–1957) psycholog austriacki

Źródło: Funkcja orgazmu

O miłości

„Dzieci wychowywane przez homoseksualistów częściej mają problemy z identyfikacją płciową, popadają w homoseksualizm, tracą zdolność do zdrowych relacji z płcią przeciwną. Gejowska propaganda każe nam przymykać na to oko, ta wiedza jest na cenzurowanym.”

Paul Cameron (1939)

Źródło: Geje grozili mi śmiercią, „Gość Niedzielny” nr 20, s. 32–34.

O śmierci, O dzieciach, O relacjach

„Gorycz wiedzy jest zdrowym napojem.”

Anna Kamieńska (1920–1986)

Notatnik 1973–1979
Źródło: s. 65

„No, cóż… srodze mnie oszukano, wmawiając mi, że cios, który zadam, ucieszy lud. Teraz sam lud daje konie, żeby zamęczyć mnie na śmierć.”

François Ravaillac (1578–1610)

gdy ktoś z tłumu zaproponował własnego konia na rozerwanie Ravaillaca (jeden z przeznaczonych do tego rumaków był zbyt słaby).
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 377.

O śmierci, O ludziach, O książkach, O koniach

„Przez naśladowanie zdobywa podstawy swej wiedzy, a dzieła sztuk naśladowczych sprawiają mu prawdziwą przyjemność.”

Arystoteles (-384–-321 p. n. e.) Filozof starożytnej Grecji

Źródło: Marta Steiner, Geneza teatru w świetle antropologii kulturowej, Wydawn. Uniwersytetu Wrocławskiego, 2003, s. 17.

O przyjemności

„Jeśli sięgniemy do doświadczeń płynących z historii ludzkości, to możemy być absolutnie pewni co do prawdziwości wniosku, że tylko dzięki pogłębieniu wiedzy będziemy w stanie nakarmić i odziać gatunek ludzki. W przeszłości wraz ze wzrostem wiedzy rosła także zdolność człowieka do kontrolowania środowiska, w którym żyje, do zapewnienia sobie bezpieczeństwa.”

Isaac Asimov (1920–1992) amerykański pisarz

Źródło: Dorothy Crook, Perspektywy, tłum. Barbara Komuda, „Fantastyka” nr 1/82, s. 15–16.

O historii, O przeszłości

„Kiedy nie ma się do zaoferowania głębokiej wiedzy, to się ma do zaoferowania atrakcje.”

Zbigniew Wassermann (1949–2010) polski polityk, prawnik

Źródło: Program III Polskiego Radia, 19 lipca 2004

„Moim zdaniem, pan Nowak ma problemy z interpretacją metafory artystycznej. Chwała mordercom Wojciecha to utwór historyczny, wymaga pewnej interpretacji, wiedzy, znajomości muzyki ekstremalnej.”

Adam Darski (1977) polski muzyk rockowy (Behemoth)

Proces sądowy
Źródło: GP24.pl, 17 marca 2009

„(…) wiedza o jedności łącząca umysł z całą Naturą.”

Baruch Spinoza (1632–1677) niderlandzki filozof

Źródło: Richard H. Popkin, Avrum Stroll, Filozofia, op. cit., s. 49.

O naturze

„Nigdy się nie przyznawajcie!”

Jean-Charles-Alphonse Avinain (1798–1867)

wykrzykując powyższe słowa do zgromadzonego tłumu tuż przed swą egzekucją; był przekonany, że gdyby na procesie nie przyznał się do popełnionych zbrodni, dostałby łagodniejszą karę.
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 17.

O śmierci, O ludziach, O książkach, O karze

„Wartościowe wielkie narracje są mesjańskie, ponieważ napędza je nie wiedza, lecz wiara: wiara w możliwość lepszego życia tu i teraz, na ziemi. Tymczasem ideologie uzurpują sobie nowożytny autorytet wiedzy.”

Agata Bielik-Robson (1966) polska filozof

Źródło: rozmowa Agaty Bielik-Robson i Tadeusza Bartosia, Ateizm, gnoza i magiel polski, krytykapolityczna.pl, 16 marca 2013 http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/czytaj-dalej/20130316/ateizm-gnoza-i-magiel-polski

O wierze, O czytaniu

„Ignorant i dyletant nie ma nigdy żadnej wątpliwości i opiniuje z łatwością wszystko, bo nie wie nawet o istnieniu wiedzy, która mogłaby być tej wątpliwości przyczyną.”

Stefan Pacek (1938)

„Są takie miejsca, w których jest zakodowana pamięć, jakaś wiedza o braku tych ludzi. Ja próbuję ten brak rozkodować, przenicować, czyli nieobecność przekuć w obecność. Zawsze znajdą się tacy, którzy nie chcą widzieć innych, nie chcą o nich pamiętać. Wtedy nie mam wyjścia, muszę się z ich niechęcią skonfrontować. Najważniejsze jest jednak to, jak się skonstruuje miejsce, w którym ma dojść do owej konfrontacji.”

Joanna Rajkowska (1968) polska artystka współczesna działająca w przestrzeni publicznej

Źródło: rozmowa Artura Żmijewskiego, Sztuka publicznej możliwości, rajkowska.com.pl http://www.rajkowska.com/pl/teksty/42

O ludziach, O sztuce

„Cała wiedza, suma wszystkich pytań i wszystkich odpowiedzi zawarta jest w psie.”

Franz Kafka (1883–1924) pisarz austriacki pochodzenia żydowskiego

Pytanie

„Sade okazał w 120 dniach Sodomy imponującą erudycję seksuologiczną, wyprzedzając o sto kilkadziesiąt lat stan wiedzy medycznej, psychologicznej i historyczno-obyczajowej, właściwy swojej epoce. (…) Wieloletnie i wnikliwe studia prowadzone pod koniec XIX i w pierwszej połowie XX wieku dowiodły, że markiz niczego nie zmyślił, że znał i opisał z całą precyzją naukową wynaturzenia seksualne wszystkich typów, nawet najrzadziej spotykane.”

Jerzy Łojek (1932–1986) polski historyk i pisarz

Źródło: Jerzy Łojek, Wiek markiza de Sade, Lublin 1973.

O studiach, O wieku

„Wzory wykształcenia klasy próżniaczej, znajdujące wyraz w pogardliwym stosunku uczelni do wiedzy rzeczowej, są oceniane dla celów niniejszych rozważań wyłącznie z tego właśnie ekonomicznego punktu widzenia. Takie określenia, jak „szlachetny”, „podły”, „wyższy”, „niższy” itd. ukazują tu wyłącznie postawę i poglądy dyskutantów, niezależnie od tego, czy podnoszą wartość nowego czy starego systemu wykształcenia. Wszystkie te epitety przynoszą zaszczyt lub poniżają, są więc – innymi słowy – kategoriami rywalizacyjnego porównania podpadającymi w ostatecznej analizie pod ogólniejsze kategorie tego, co jest lub nie jest w dobrym tonie. Należą więc do rzędu idei charakterystycznych dla sposobu życia w systemie opartym na hierarchii pozycji społecznych. Są one w swej treści wyrazem ducha sportowego. Wyrażają łupieżczy i animistyczny sposób myślenia, archaiczny światopogląd i koncepcję życia odpowiednią dla łupieżczego stadium rozwoju kultury i organizacji gospodarczej, z których się zresztą wywodzą. Z punktu widzenia wydajności gospodarczej, w ogólniejszym znaczeniu, są jednak bezużytecznym anachronizmem.”

Thorstein Veblen (1857–1929) ekonomista i socjolog amerykański

Teoria klasy próżniaczej (1899)

O wykształceniz, O myślach, O myśleniu

„Przyszłość to sieciowa ludzko-informatyczna hybryda, czyli połączeni internetem użyczający swojej wiedzy i inteligencji systemowi, który nieustannie uczy się i wypluwa kolejne, coraz lepsze usługi.”

Edwin Bendyk (1965) polski publicysta

Źródło: Antymatrix, 17 października 2010 http://bendyk.blog.polityka.pl/?p=841

O inteligencji, O przyszłości

„Wyznania religijne z reguły przynoszą swoim wyznawcom jakąś wizję życia po śmierci, ale wiara nie jest tym samym, co wiedza.”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

O śmierci, O wierze

„W Polsce wielu doświadczonych trenerów z konieczności odchodzi na emeryturę. Nikt nie chce wykorzystać ich wiedzy. Przy różnych okazjach powtarzam, iż nasze siwe łby i bruzdy nie są z łajdactwa. To wszystko z piłki. Niby żyjemy wśród zawodników, działaczy, dziennikarzy, ale często jesteśmy samotni. Ba, niekiedy pojęcie tej pracy przypomina całowanie tygrysa w d… Przyjemność żadna, a ryzyko duże.”

Wojciech Łazarek (1937) polski trener piłkarski

Źródło: tygodnik „Piłka Nożna” nr 51–52, 18 marca 2007

O przyjemności

„Jeśli chcemy utrzymać wojnę domowa we Francji, co miesiąc potrzeba siedemset tysięcy liwrów…”

Henryk I de Guise (1550–1588)

tak zaczynał się napisany przez niego list, który odnaleziono po jego śmierci w kaftanie.
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, op. cit., s. 212.

O śmierci, O ludziach, O książkach

„Naszą najważniejszą troską powinno być wspieranie nauki i literatury. Wiedza jest w każdym kraju najpewniejszą podstawą powszechnego szczęścia.”

George Washington (1732–1799) pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych

Opis wystąpienie przed Kongresem, 8 stycznia 1790.

O literaturze, O nauce

„Fikcyjni bohaterowie zanudzili mnie już na śmierć. Chcę spotkać prawdziwego bohatera w życiu codziennym. Mogę przyglądać mu się z tym samym zainteresowaniem i niepokojem, co gdy widząc na ulicy zbiegowisko, pytam: „Co się stało?””

Cesare Zavattini (1902–1989)

Co się stało komuś, kto istnieje naprawdę?
Źródło: Kilka myśli o filmie, „Rivista del Cinema Italiano”, cyt. za: Jerzy Płażewski, Język filmu, Książka i Wiedza, Warszawa 2008, s. 18.

O śmierci, O książkach, O myślach, O myśleniu

„Już nie ma krwi, już nie ma krwi…”

Engelbert Dollfuß (1892–1934) austriacki polityk

ostatnie słowa
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 143.

O śmierci, O ludziach, O książkach

„[Metafizyka] to poszukiwanie czarnego kota w ciemnym pokoju, w którym w ogóle nie ma żadnego kota.”

Otto Hahn (1879–1968) niemiecki fizykochemik

o metafizyce.
Źródło: Wacław Gołembowicz, Uczeni w anegdocie, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1968, s. 242.

O pokoju, O poszukiwaniu

„Chcę go zagrać, zanim wyłysieję!”

Gérard Philipe (1922–1959) aktor francuski

pokazując wieczorem 25 listopada 1959 wydanie Hamleta René Clairowi, który przyszedł go odwiedzić po trudnej operacji wątroby; następnego dnia Philipe już nie żył, gdyż w nocy zmarł na nowotwór wątroby.
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 356.

O śmierci, O ludziach, O książkach

„Ciocia Wiki – żartobliwo-ironiczne określenie serwisu Wikipedia, jako dostawcy wszelakiej wiedzy i mądrości”

Maciej Dutko (1979)

Neologizmy wprowadzone przez Macieja Dutkę

„Nigdy przedtem nie sprawiło mi to takiej przyjemności, bardzo ci dziękuję.”

Aleksander I Romanow (1777–1825) car Rosji

zwracając się w języku francuskim do swej żony w dniu 15 listopada 1825, która namówiła go do wyspowiadania się i przyjęcia komunii, co też uczynił (zmarł 1 grudnia tego roku)
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 18.

O śmierci, O ludziach, O przyjemności, O książkach

„Cokolwiek robimy, powinniśmy obserwować samych siebie. Czytanie książek niczego nas nie nauczy. Dni mijają, a my nie zna my samych siebie. Poznanie praktyki jest praktykowaniem wiedzy.”

Ajahn Chah (1918–1992) mnich buddyjski

Źródło: str. 22

O książkach, O czytaniu

„Mój drogi, ten człowiek przesiedział 36 godzin w zamknięciu. Całe 36 godzin! Cóż za nieszczęście!”

Mátyás Rákosi (1892–1971) węgierski polityk komunistyczny

odpowiadając ironicznie na skargę z powodu bezprawnego przetrzymania w więzieniu jakiegoś obywatela.
Źródło: Maciej Koźmiński, Piotr Luppóczy, Jerzy Robert Nowak, Węgry w: Europejskie kraje demokracji ludowej 1944–1948, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1972, s. 420.

O nieszczęściu, O książkach, O demokracji

„Nic nie jest potężniejsze od wiedzy; królowie władają ludźmi, lecz uczeni są władcami królów.”

Mahomet (570–632) Arabski przywódca polityczny i założyciel islamu

Źródło: hadisy Sunan Ibn Madża

„Boże, zmiłuj się nad moją duszą! Boże, zmiłuj się nad tym biednym ludem!”

Wilhelm I Orański (1533–1584) hrabia Nassau, książę Oranii, stadhouder Niderlandów (1533–1584)

ostatnie słowa
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, s. 446.

O śmierci, O Bogu, O ludziach, O książkach

„W ciemności nie biec, sprawdzać otoczenie rękami, strzec się wybojów, drzew, kamieni, wymijać zygzakiem przedmioty – jest wbrew naturze, wbrew popędom, jak wszelka wiedza. Ciemność, przekreśliwszy oko, wymaga, żeby w niej mknąć, płynąć i rozpływać się.”

Karol Irzykowski (1873–1944) polski prozaik, dramaturg i krytyk literacki

Aforyzmy

O naturze

„Nieprzyjaciel wolności słowa mógłby powiedzieć w celu zmniejszenia siły tych uwag, że nie ma żadnej konieczności, by ludzkość znała i wiedziała wszystko, co mogą powiedzieć za lub przeciw jej opiniom filozofowie i teologowie. Że zwykłym ludziom nie jest potrzebna zdolność do wykazania nieścisłości lub błędów przemyskiego oponenta. Że wystarczy, jeśli jest ktoś zdolny do udzielenia odpowiedzi obalającej wszystko, co mogłoby wprowadzić w błąd osoby niewykształcone. Że proste umysły, które nauczyły się oczywistych zasad wpajanych w nie prawd, mogą zaufać autorytetowi co do rzeczy, a zdając sobie sprawę z tego, że nie mają dostatecznej wiedzy ani talentu do rozwiązywania każdej trudności, którą można by wysunąć, mogą zadowolić się przeświadczeniem, że wszystkie wysunięte trudności zostały już lub mogą być pokonane przez osoby szczególnie do tego uzdolnione.”

John Stuart Mill (1806–1873) angielski filozof, politolog i ekonomista

Źródło: Richard H. Popkin, Avrum Stroll, Filozofia, Poznań 1994, tłum. Jan Karłowski, Norbert Leśniewski, Andrzej Przyłębski, s. 127.

O błędach, O zaufaniu, O wolności, O sile

„Wiedza i prawda od dawna już przestały być naczelną troską intelektualisty - zastąpiła je troska o to po prostu, żeby się nie dowiedziano, że on nie wie. Intelektualista, rozsadzany treściami, których sobie nie przyswoił, kluczy jak może, byle nie dać się przyłapać. Środki ostrożności? Formułować chytrze, żeby nie złapano za słówko. Nie wychylać nosa poza to, co jako tako się opanowało. Używać pojęć skrótowo, niby że to one są już wszystkim doskonale znane, a w gruncie rzeczy, aby nie zdradzić się z ignorancją. Dawać do zrozumienia, że się wie. Powstał kunszt specjalny zręcznego szermowania myślami nieopanowanymi z miną, jak gdyby wszystko było w największym porządku. Powstała specjalna sztuka cytowania i zażywania nazwisk.”

Witold Gombrowicz (1904–1969) pisarz polski

Dziennik 1961-1966

O sztuce, O prawdzie, O zrozumieniu

„Od pierwszego Adama, który ujrzał noc,
I dzień, i kształt swojej dłoni,
Ludzie snuli opowieści i utrwalali
W kamieniu, w metalu czy na pergaminie
To wszystko, co zawiera ziemia czy co tworzy sen.
Oto ich dzieło: Biblioteka.
Powiadają, że liczba jej woluminów
Przekracza liczbę ciał niebieskich
Czy ziaren piasku na pustyni. Człowiek,
Co chce ją wyczerpać,
Traci rozum i zuchwałe oczy.
Zawarta jest tu rozległa pamięć wieków
Minionych, miecze i bohaterowie,
Lakoniczne symbole algebry,
Wiedza, co sonduje planety
Rządzące przeznaczeniem,
Moce ziół i talizmanów ze słoniowej kości,
Wiersz, w którym trwa pieszczota,
Nauka, co rozszyfrowuje samotny
Labirynt Boga - teologia,
Alchemia, która w błocie szuka złota,
I formy wyobrażeń bałwochwalcy.
Niewierni twierdzą, że gdyby spłonęła,
Spłonęłaby historia. Lecz się mylą.
Te nieskończone księgi zostały spłodzone
Przez ludzką bezsenność. Jeśliby z nich wszystkich
Nie ocalała ani jedna, bezsenność
Spłodzi na nowo każdy wers i każdą kartę,
Wszystkie prace i każdą miłość Heraklesa,
Każdą lekcję każdego manuskryptu.
Teraz, w pierwszym stuleciu Hidżry,
Ja, ów Omar, co ujarzmił Persów
I narzuca Islam kuli ziemskiej,
Rozkazuję żołnierzom, by zniszczyli ogniem
Rozległą Bibliotekę,
Co nie zginie. Niech będzie pochwalony
Bóg, który nie śpi, i Muhammad, Prorok.”

Jorge Luis Borges (1899–1986) argentyński pisarz, poeta i eseista

O nocy, O snach, O miłości, O Bogu

„Stało się z nim to, co zawsze dzieje się z ludźmi, którzy zwracają się do wiedzy nie po to, żeby odgrywać w niej rolę: pisać, dyskutować, uczyć innych, lecz zwracają się do wiedzy z bezpośrednimi, prostymi życiowymi pytaniami; nauka odpowiadała mu na tysiące różnych bardzo trudnych i zawiłych pytań, tylko nie na te pytania, na które szukał odpowiedzi.”

Lew Tołstoj książka Zmartwychwstanie

Resurrection

Pytanie, O nauce

„I
To nie jest kraj dla starych ludzi. Między drzewa
Młodzi idą w uścisku, ptak leci w zieleni,
Generacje śmiertelne, a każda z nich śpiewa,
Skoki łososi, w morzach ławice makreli,
Całe lato wysławiać będą chóry ziemi
Wszystko, co jest poczęte, rodzi się, umiera.
Nikt nie dba, tą zmysłową muzyką objęty
O intelekt i trwałe jego monumenty.

II
Nędzną rzeczą jest człowiek na starość, nie więcej
Niż łachmanem wiszącym na kiju, i chyba,
Że dusza pieśni składać umie, klaśnie w ręce,
A od cielesnych zniszczeń pieśni jej przybywa.
Tej wiedzy w żadnej szkole śpiewu nie nabędzie,
W pomnikach własnej chwały tylko ją odkrywa.
Dlatego ja morzami żeglując przybyłem
Do świętego miasta Bizancjum.

III
O mędrcy gorejący w świętym boskim ogniu
Jak na mozaice u ścian pełnych złota,
Wyjdźcie z płomienia, co żarem was oblókł,
Nauczcie, jak mam śpiewać, podyktujcie słowa.
Przepalcie moje serce. Chore jest, pożąda,
I kiedy zwierzę z nim spętane kona,
Serce nic nie pojmuje. Zabierzcie mnie z wami
W wieczność, którą kunsztownie zmyśliliście sami.

IV
A kiedy za natury krainą już będę,
Nigdy formy z natury wziętej nie przybiorę.
Jak u greckich złotników, tak formę wyprzędę
Wplatających w emalię liść i złotą korę,
Ażeby senny cesarz budził się ze dworem,
Albo tę, jaką w złotej wykuli gęstwinie,
Żeby śpiewała panom i damom Bizancjum
O tym, co już minęło, czy mija, czy minie.”

William Butler Yeats (1865–1939) poeta i dramaturg irlandzki, noblista

O koniach, O ptakach, O naturze, O ludziach

„Nasza wiedza o życiu ogranicza się do śmierci.”

Erich Maria Remarque książka Na Zachodzie bez zmian

All Quiet on the Western Front

O śmierci

„Słońce, tak dufnie jaskrawe
na placu przed klinika,
zamiast na wskros mnie przeniknać,
umiało na dobra sprawę

naswietlić tylko powierzchnię
mojej skóry czy kurtki,
co najwyżej pobieżnie
olsnić oczy przez krótki

moment przed ich zmrużeniem;
tu, w czterech scianach półmrocznych scianach,
przez scisła bryłę ciała
przebija się - nieznużenie

i błyskawicznie - nikła
bladosć promienia, który
jak wscibski brukowy dziennikarz
ujawnia pod gruboskórnym

zdrowiem wewnętrzne wstydy,
sztywna kruchosć i sliski
dygot, żałosne spiski,
skandale i ohydy,

skrywane w sobie przed soba,
by siebie nie przestraszyć.
Radiologu Bez Twarzy,
niech stanę obok

Ciebie, pokaż mi ekran
z tym mna, znanym na wylot
jedynie Tobie; chwila
wiedzy niech mnie przeswietla

Twój promień, tylko jedna:
daj - nim ja zaciemnię, zagrzebię -
sprobować, czy zniosę tę pewnosć
siebie.”

Stanisław Barańczak (1946–2014) polski pisarz

Widokówka z tego świata i inne rymy z lat 1986–1988

O słońcu

„Ja sam jestem chłopcem leniwym, dość prymitywnym i bardzo mało mam tego, co się nazywa inteligencją. Skończenie prawa zabiło we mnie umiejętność chłonięcia wiedzy w jakiejkolwiek bardziej zracjonalizowanej formie. Trzeba będzie się z tego leczyć. Moja 'prostość' czasem mnie drażni. Pocieszam się, że bogactwo i skomplikowanie bywają często po prostu kabotynizmem i neurastenią i że to mnie jeszcze czeka, a także, że już było.”

Czesław Miłosz (1911–2004) polski poeta, prozaik, eseista, tłumacz i krytyk literacki, noblista

O inteligencji, O czasie, O czekaniu, O bogactwie

„Natomiast sfera pieniądza, kredytu bankowego i rynków finansowych pozostaje bardzo trudnym wyzwaniem dla teoretyków i czymś tajemniczym dla większości obywateli. Relacje społeczne bezpośrednio lub pośrednio związane z pieniądzem są zdecydowanie najbardziej abstrakcyjne i najmniej zrozumiałe, toteż odnośna wiedza jest niezwykle obszerna, złożona i trudno uchwytna. Z tego też powodu systematyczny przymus stosowany w tej dziedzinie przez rządy i banki centralne jest ogromnie szkodliwy i zgubny.”

Jesús Huerta de Soto (1956)

Money, Bank Credit, and Economic Cycles

O relacjach

„Jeśli Lem stworzył literaturę instedyczną – literaturę zamiast literatury, to Moskal w podobnym czasie stworzył naukę instedyczną, obnażając paradoksalne roszczenia nauki – depozytariuszki prawdy i sensu. „Bajanie” Moskala poucza o względności racjonalnego widzenia świata, relatywizmie epistemologii naukowej oraz o nieusuwalnej retoryczności każdego dyskursu, lecz – co istotne – pisarz nie postuluje odrzucenia języka, paradygmatów i procedur badawczych nauki. Fikcja imagineskopii zakwestionowała prymat nauki jako dominującej wiedzy eksperckiej, podsunęła jej lustro, w którym mogła dojrzeć swoje pozornie obiektywne mechanizmy odkrywania prawd o świecie. „Bajkopisarstwo” nie tylko konkuruje z życiem, proponując fikcję czy fabułę równie prawdziwą, a nawet staje się prawdziwsza niż egzystencja codzienna. Wstęp do imagineskopii to w istocie „bajka” – fałszywy apokryf obnażający mit obiektywności i względność nauki. Jego adresatami pozostają dorośli czytelnicy, którzy z dziecięcą ufnością wierzą w obietnice ekspertów, ponieważ nie mają innego wyboru w świecie późnonowoczesnym.”

Stanisław Moskal (1935–2019) polski naukowiec i pisarz

Źródło: Przemysław Kaliszuk http://journals.umcs.pl/arte/article/view/5688/4479, „Artes Humanae”, tom 2, s. 172, 2017

O literaturze, O bajkach, Sens, O nauce

„W przeszłości można było sięgać po realne zasoby gospodarcze: pola pszenicy, kopalnie złota czy niewolników. Zatem wojny miały sens, bo można się było wzbogacić, atakując sąsiadów. Dziś głównym zasobem gospodarczym jest wiedza, a trudno jest zdobyć wiedzę drogą przemocy. Większość wielkich konfliktów w dzisiejszym świecie występuje na takich obszarach jak Bliski Wschód, gdzie źródła bogactwa są materialne – to ropa naftowa i gaz.”

Yuval Noah Harari (1976) izraelski historyk i profesor

Źródło: Pożegnanie z wojną, wywiad dla „The Guardian”, 19 marca 2017, przedruk i tłumaczenie Andrzej Ehrlich, „Gazeta Wyborcza”, 15–17 kwietnia 2017.

O bogactwie, Sens, O wojnie, O przeszłości

To tłumaczenie czeka na recenzję. Czy to jest poprawne?

„Informacje to tylko rozdrobnione dane. Wiedza pozwala łączyć je razem, a mądrość przejrzeć je na wskroś.”

Ram Dass (1931–2019)

O mądrości

„Nie cierpię, kiedy politycy zabierają się za oceny historii. Nie mają do tego żadnego prawa. Nie mają kwalifikacji, by oceniać historię, ponieważ nigdy jej nie badali. Ich wiedza jest minimalna, a oceny przez nich serwowane są jedynie bieżącymi przemyśleniami, które z prawdą historyczną nie mają naprawdę nic wspólnego. Oni powinni mieć ustawowy zakaz mówienia o historii, ponieważ czynią narodowi i spuściźnie narodowej krzywdę.”

Wojciech Muszyński (1972) polski historyk

Źródło: Dr Muszyński o szkalowaniu Brygady Świętokrzyskiej: „Politycy powinni mieć zakaz mówienia o historii” https://dzienniknarodowy.pl/dr-muszynski-o-szkalowaniu-brygady-swietokrzyskiej-politycy-powinni-miec-zakaz-mowienia-o-historii-wideo/,, dzienniknarodowy.pl, 19 sierpnia 2019.

O historii, O cierpieniu

„Ja nie wiem, na ile w rzeczywistości człowiek przyczynia się do zmian klimatycznych. Głosy naukowców są bardzo różne. Wiemy doskonale o tym, że mamy do czynienia też ze skrajnościami, ale patrząc obiektywnie, historycznie, według takiej wiedzy, która jest pewna: zmiany klimatu były w historii świata.”

Andrzej Duda (1972) polski polityk, prezydent, prawnik

Źródło: Andrzej Duda: nie wiem, na ile człowiek przyczynia się do zmian klimatu https://wiadomosci.wp.pl/andrzej-duda-nie-wiem-na-ile-czlowiek-przyczynia-sie-do-zmian-klimatu-6336755533317761a, wp.pl, 9 stycznia 2019.

O rzeczywostości, O historii

„Amatorszczyzna, dziecinada. Nie spodziewałem się po człowieku, który nie miał większych doświadczeń i wiedzy o stosunkach międzynarodowych, jakiejś wielkiej inicjatywy. Największym zawodem jest to, że doktor nauk prawnych nie ma szacunku dla zasad państwa prawa.”

Włodzimierz Cimoszewicz (1950) polski polityk, premier RP

o Andrzeju Dudzie Źródło: Prof. Balcerowicz: Z niesmakiem patrzę na młodych Polaków. Nie wiedzą, jak wygląda zmierzanie do dyktatury https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/prof-balcerowicz-z-niesmakiem-patrze-na-mlodych-polakow-nie-wiedza-jak-wyglada/4mryd8y?utm_source=plista&utm_medium=synergy&utm_campaign=allonet_plista_n_desktop_wiadomomsci, onet.pl, 18 czerwca 2018

O nauce

„Kreślę tych kilka słów w związku z publicznie komentowanym faktem przystąpienia mojego syna, Jacka Władysława Bartyzela, do Ruchu Poparcia Palikota. Nie będę rozwodził się nad błahą w sumie, bo czysto formalną, okolicznością, iż syn mój jest człowiekiem dorosłym, samodzielnym i niepodlegającym już od lat mojej władzy rodzicielskiej. Ktokolwiek ma odrobinę choćby wyobraźni i niezbędnej wiedzy, musi zdawać sobie sprawę z tego, czym ten postępek jest dla mnie i dla całej mojej rodziny, której nie mogło spotkać już chyba nic gorszego. Kto jednak żądałby ode mnie również publicznego wyrzekania się krwi z krwi mojej i kości z kości mojej, ten – proszę – niechaj przeczyta naprzód wiersz Konstandinosa Kawafisa Kapłan w Serapejon i zastanowi się czy byłaby to postawa chrześcijańska.”

Jacek Bartyzel (1956) polski publicysta, działacz opozycji w czasach PRL

Źródło: Jacek Bartyzel: W sprawie wstąpienia Jacka W. Bartyzela do Ruchu Palikota https://konserwatyzm.pl/jacek-bartyzel-w-sprawie-wstapienia-jacka-w-bartyzela-do-ruchu-palikota/, konserwatyzm.pl, 18 lutego 2012

„Z czasem doszedłem do wniosku, że socjologia patrzy na zjawiska społeczne w sposób subiektywny, opisując je przy pomocy pojęć, będących przecież produktami umysłu, a nie bytami realnymi. Pojęcia te są w gruncie rzeczy proste, tyle że używający ich autorzy z braku jasności myślenia często wydzielają z siebie bełkot, robiący wrażenie wiedzy tajemnej.”

Stanisław Moskal (1935–2019) polski naukowiec i pisarz

Niegdysiejsze śniegi, niegdysiejsze mgły
Źródło: s. 233.

O pomocy, O myślach, O pewności siebie, O myśleniu

„Zamordowano przede wszystkim elitę państwa polskiego, polsko-kaszubską elitę państwa polskiego, wedle list, które sporządzali Niemcy, zdrajcy państwa polskiego, niestety, polscy obywatele przedwojennej Polski. Wedle takich list, wedle przekonania nacjonalistów niemieckich, że tych ludzi trzeba się pozbyć, ponieważ Rzesza nigdy nie będzie trwała, jeżeli ci ludzie będą żyli, skazano ich na śmierć i tutaj ich rozstrzelano. Byli to duchowni, urzędnicy, mundurowi różnych służb, samorządowcy – po prostu elita. I naszym obowiązkiem jest pamiętać o ich ofierze i upowszechniać wiedzę o Piaśnicy w Polsce i w świecie, bo ta wiedza nie jest zbyt duża.”

Jarosław Sellin (1963) dziennikarz polski, działacz polityczny

o zbrodni w Piaśnicy z II wojny światowej. Źródło: Uroczystości ku czci osób pomordowanych w Lesie Piaśnickim http://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/uroczystosci-ku-czci-osob-pomordowanych-w-lesie-piasnickim-8805.php, mkidn.gov.pl, 8 października 2018.

O ludziach, O śmierci

„Zdumiewająca ta ewolucja poglądów świetnego prawnika, Wiesława Johanna. Poznałem kiedyś w Krzyżowej. Klasa. Wiedza. Panie Sędzio! Przykłada Pan rękę do fundamentów dyktatury. Oślepł Pan?”

Kamil Durczok (1968) polski dziennikarz

Źródło: Od obrońcy opozycjonistów do przybocznego eksperta prezydenta Dudy. Kim jest sędzia Wiesław Johann? https://natemat.pl/243043,kim-jest-sedzia-wieslaw-johann-nie-wszyscy-sedziowie-bronia-sn, natemat.pl, 8 lipca 2018.

„Niektórzy upatrują w religii największą nadzieję na pokój, łódź ratunkową, na której nie należy wprowadzać zamieszania, bo można ją wywrócić, a wtedy wszyscy zginiemy; inni natomiast widzą w religijnej samoidentyfikacji główne źródło konfliktów i przemocy na świecie i wierzą równie mocno, że przekonania religijne są niefortunnym substytutem chłodnego, opartego na wiedzy rozumowania. Dobrymi intencjami wybrukowane są obie drogi. Kto ma rację? Nie wiem. Nie wiedzą tego również miliardy ludzi żarliwie religijnych. Nie wiedzą tego także ateiści, przekonani, że świat byłby dużo lepszy, gdyby wszystkie religie zeń znikły. Jest tu jednak pewna asymetria: ateiści są na ogół przychylni wszelkiemu wnikliwemu i obiektywnemu badaniu ich poglądów, praktyk i argumentów. (Prawdę mówiąc, ich nieustanne żądanie samokontroli bywa zgoła nużące). Ludzie religijni natomiast często traktują tych, którzy chcą badać ich poglądy, jako impertynentów i świętokradców.”

Daniel Dennett (1942) filozof amerykański

Odczarowanie. Religia jako zjawisko naturalne
Źródło: s. 40.

O ludziach, O świecie, O pokoju, O religii

„W krainie nieuków można opatentować cegłę jako urządzenie do przytrzymywania otwartych drzwi; w niebie inżynierów latający dom zasilany przez światło słoneczne może zostać uznany za banalne rozwinięcie istniejącej wiedzy i praktyki.”

Daniel Dennett (1942) filozof amerykański

Od bakterii do Bacha
Źródło: s. 181.

O świetle, O domu

„Pan Jezus za pośrednictwem aniołów zwołuje ubogich i prostych pasterzy, aby się im objawić. Woła także mądrych za pośrednictwem ich wiedzy. I wszyscy, poruszeni wewnętrznym wpływem Jego łaski, biegną do Niego, aby Go adorować. Wzywa również nas wszystkich przez Boskie natchnienie i oddaje się nam przez swoją łaskę. Ile razy zapraszał serdecznie również i nas? A jak szybko my Mu odpowiedzieliśmy? Mój Boże! Rumienię się i czuję się zawstydzony, mając dać odpowiedź na tak postawione pytanie.”

Ojciec Pio (1887–1968) włoski zakonnik i duchowny, święty kościoła katolickiego (ojciec Pio)

Źródło: Dobrego dnia! Myśli..., op. cit., s. 149.

O aniołach, Pytanie, O Bogu

„Tym co napędza ruch polityczny nie jest wiedza a wiara. Jezus nie przedstawiał dowodów w kazaniu na górze, oczywiste prawdy nie wymagają dowodów.”

Joseph Goebbels (1897–1945) niemiecki polityk nazistowski, minister propagandy

Mowa z 1927 roku

O wierze

„Bogu nic nie ujmuję. Cokolwiek bowiem jest, z Niego i przez Niego jest. Nie jest jednak w sposób niejasny i bez racji (uporządkowania), która w tej mierze, w jakiej poznawana jest przez wiedzę ludzką, winna być brana pod uwagę. W tym natomiast, w czym wiedza ludzka całkowicie zawodzi, rzecz należy odnosić do Boga. Zatem my, jako że obawiamy się rzeczy niezrozumiałych, powinniśmy poszukiwać racji.”

Adelard z Bath (1075–1160)

Źródło: Questiones naturales; cyt. za: Tullio Gregory, Anima mundi. La filosofia di Guglielmo di Conches e la scuola di Chartres, Florencja 1955, s. 236.

O Bogu, O poszukiwaniu

„Muzyk może być odkrywcą, może świadomie szukać nowych obszarów, nowych możliwości tkwiących w dźwiękach. Wtedy im ma więcej warsztatu, tym jest lepszy. Ale może być i tak, że bez całej tej teoretycznej wiedzy ktoś jest muzykiem genialnym, bo potrafi intuicyjnie przekładać emocje na dźwięki. Same techniczne umiejętności sprawy nie załatwią.”

Wojciech Waglewski (1953) gitarzysta i wokalista polski (Voo Voo)

Źródło: Wagiel. Jeszcze wszystko będzie możliwe, Wojciech Waglewski w rozmowie z Wojciechem Bonowiczem, Kraków 2017, s. 9.

„Trzeba to powiedzieć: nic z tego, co było na scenie, w radiu, nie było robione bez wiedzy władzy. Nie należy teraz zaprzeczać temu, że się w dni świąt partyjnych grało najwięcej kabaretów. 1 Maja czy 22 Lipca to były bardzo potrzebne dni. Grało się wtedy mnóstwo. I nawet gdyby teraz chciało się o tym zapomnieć… to i ja, i Janusz Rewiński, Jan Pietrzak, Marcin Wolski, Zenon Laskowik, koledzy z Wrocławia – wszyscy wiedzieli, co i dla kogo robili.”

Bohdan Smoleń (1947–2016) polski artysta kabaretowy

Źródło: Bohdan Smoleń, Anna Karolina Kłys, Niestety wszyscy się znamy, Wydawnictwo Otwarte, Kraków 2011, ISBN 9788375151831, s. 136.

„Ze swoim narodem i za swój naród poszła siostra Teresa Benedykta od Krzyża na śmierć wraz ze swoją siostrą – Różą. Nie przyjmuje jednak cierpienia i śmierci biernie, łączy je świadomie z przebłagalną ofiarą naszego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa. (…) Szczytem wszelkiej mądrości jest wiedza krzyża.”

Jan Paweł II (1920–2005) papież, święty Kościoła katolickiego

o Edycie Stein. 13 Źródło: Wojciech Szukalski, Uniwersalne przesłanie wynikające z nauczania Jana Pawła II o Szoah, Biblioteka Teologii Fundamentalnej 4, 147–205, s. 168 http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Biblioteka_Teologii_Fundamentalnej/Biblioteka_Teologii_Fundamentalnej-r2010-t4/Biblioteka_Teologii_Fundamentalnej-r2010-t4-s147-205/Biblioteka_Teologii_Fundamentalnej-r2010-t4-s147-205.pdf, bazhum.muzhp.pl

O siostrze, Chrystus, O śmierci, O cierpieniu

„Tam padła deklaracja pana Tuska, że za wszystkie poczynania odnośne katastrofy smoleńskiej on bierze osobiście odpowiedzialność i, że żadna decyzja związana ze śledztwem smoleńskim bez jego wiedzy i zgody nie może być podjęta.”

Andrzej Melak (1944) przewodniczący Komitetu Katyńskiego, polityk

o Donaldzie Tusku. Źródło: Andrzej Melak: „Tusk był tchórzliwą kreaturą, która poszła na całkowite ustępstwa wobec Rosji” https://wpolityce.pl/polityka/351780-andrzej-melak-tusk-byl-tchorzliwa-kreatura-ktora-poszla-na-calkowite-ustepstwa-wobec-rosji, wpolityce.pl, 4 sierpnia 2017.

O decyzjach

„Pod koniec pobytu w Paryżu doszedłem do wniosku, że na podstawie zdobytej wiedzy faktograficznej o stosunkach międzynarodowych jestem w stanie uogólniać zjawiska i procesy międzynarodowe oraz szukać w nich pewnych prawidłowości. Korzystając z pobytu za granicą skompletowałem sporą bibliotekę książek na interesujące mnie tematy.”

Józef Kukułka (1929–2004) historyk i politolog polski

Źródło: Andrzej Kępiński, Zbigniew Kilar, Kto jest kim w Polsce – inaczej, Warszawa 1985, s. 328.

O książkach

„Według obecnego stanu wiedzy tylko przedstawiciele homo sapiens potrafią rozmawiać o hipotetycznych i kontrfaktycznych możliwościach oraz opowiadać wyssane z palca historie.”

Yuval Noah Harari (1976) izraelski historyk i profesor

Sapiens. Od zwierząt do bogów
Źródło: s. 34.

O historii

„W głębię tajemnic Bożej Mądrości dusza nie wejdzie inaczej jak tylko przez uciski i cierpienia wewnętrzne i zewnętrzne. I do tej wiedzy tajemnic Chrystusowych nie można dojść inaczej, jak tylko przez wiele cierpienia.”

Jan od Krzyża (1542–1591)

Źródło: Pieśń Duchowa strofa 37 nr 4

O duszy, O cierpieniu, O tajemnicy

„Reforma premiera Jarosława Gowina, którą poparła rządząca formacja Prawa i Sprawiedliwości, zmierza do zmarginalizowania tej drugiej, społecznej roli humanistyki, do zniechęcenia zwłaszcza młodszych uczonych do popularyzacji wiedzy o historii, o literaturze, o kulturze, o myśli.”

Andrzej Nowak (historyk) (1960) polski historyk

Źródło: List otwarty do prezesa Jarosława Kaczyńskiego. Prof. Andrzej Nowak: Reforma Gowina marginalizuje społeczną rolę humanistyki https://wpolityce.pl/polityka/426761-list-prof-nowaka-do-jaroslawa-kaczynskiego, wpolityce.pl, 22 grudnia 2018.

O literaturze, O myślach, O myśleniu, O historii

„Poza granicami Rosji oddycha mi się łatwiej - jestem lepiej rozumiany. W Rosji czuję się jak w dożywotniej podróży służbowej, wysłany tam w celu uzupełnienia wiedzy o naturze ludzkiej. Pod tym względem Rosja jest dla mnie niezwykle cennym krajem, choć i niebezpiecznym.”

Wiktor Jerofiejew (1947) pisarz rosyjski

Źródło: M. Majchrzyk, Dialog ze współczesną kulturą rosyjską w twórczości Wiktora Jerofiejewa, Lublin 2018 [Fragment przedmowy autora do pierwszego wydania książki]

O naturze

„Kiedyś, pod czujnym okiem mamy i taty, udało mi się postawić pierwszy krok. Czasami myślę, że to moje ostatnie samodzielne osiągnięcie, reszta jest przetwarzaniem. Moja wiedza o świecie, kosmosie, Bogu, prawie grawitacji, kolonizacji, zazdrości, miłości, wybaczaniu, a w końcu przebudzeniu jest podarunkiem od ludzi. Czuję się przepełniony. Chcę wiedzieć, kim jestem bez tych wszystkich idei, zasad i wartości, które otrzymałem w spadku.”

Robert Rient (1980) polski dziennikarz, reportażysta, pisarz

Przebłysk. Dookoła świata, dookoła siebie

O myślach, O myśleniu, O Bogu, O ludziach

„Pāndavowie mieli to nadzwyczajne szczęście, że byli całkowicie zdani na łaskę Pana. W świecie materialnym zależność od kogoś to najgorsze co nas może spotkać. Jednakże w przypadku transcendentalnej więzi z Panem całkowite zdanie się na Niego to największe szczęście. Materialna choroba polega właśnie na tym, że pragniemy zupełnej niezależności, na co nie pozwala nam okrutna natura materialna. Próby uniezależnienia się od jej surowych praw są siłą napędową całego świata materialnego i określa się je mianem postępu wiedzy doświadczalnej. Począwszy od Rāvaṇy, który chciał wybudować schody prowadzące na planety niebiańskie, a skończywszy na ludziach doby współczesnej, wszyscy usiłują pokonać prawa natury.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 157.

O naturze, O sile, O szczęściu, O chorobach

„Mieszkańcy świata materialnego są pogrążeni w ignorancji. Nawet Brahmā był pod jej wpływem, zanim otrzymał wiedzę od Kṛṣṇy. Nikt zatem nie powinien być dumny ze swej wiedzy. Wszyscy w tym świecie są łotrami. Ktoś pragnie pozycji Brahmy, by stworzyć bezkresny wszechświat. A małemu owadowi wystarczy dziurka w ścianie, w której mógłby spokojnie żyć i jeść. Brahmā pragnie stworzyć wszechświat, my pragniemy wznieść wieżowiec, mrówka pragnie zrobić dziurkę, ale wszystkie te działania niczym się od siebie nie różnią. Jesteśmy głupcami, ponieważ nie zdajemy sobie sprawy z tego, że te rzeczy są materialne i jako takie nie będą trwać wiecznie. Z powodu ignorancji oczekujemy przyjemności. Kāma-karmabhiḥ.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Pragniemy czegoś, po czym napotykamy wiele trudności (kliśyanti). Nie jest łatwo zostać Brahmą. Pozycję tę uzyskuje tylko żywa istota kwalifikowana dzięki spełnianym wyrzeczeniom. Lecz Brahmā jest taką samą żywą istotą jak my. Prezydent Ford jest jednym z wielu obywateli Stanów Zjednoczonych, który dzięki usilnym staraniom zdobył fotel prezydencki. Nixon, z kolei, również zwykły obywatel, został usunięty ze stanowiska prezydenta. Jeśli chcemy, możemy zostać Brahmą, lecz w związku z tym Bhaktivinoda Ṭhākura mówi:
kīṭa-janma hao yathā tuyā dāsa
bahirmukha brahma-janme nāhi āśā
Nauki Królowej Kuntī

O wszechświecie, O przyjemności, O pewności siebie

„Wiedzę wedyjską otrzymują wszyscy, ponieważ Kṛṣṇa jest w sercu każdego (sarvasya cāham hṛdi sanniviṣṭaḥ). Trzeba mieć jednak określone kwalifikacje, aby móc ją przyjąć. Kṛṣṇa pomaga, wpajając nam wiedzę od wewnątrz jako Naddusza (caitya-guru), a z zewnątrz jako mistrz duchowy. Brahmā zdobywa wiedzę wedyjską od Kṛṣṇy, po czym przekazuje ją innym. Dlatego jest autorytetem. Istnieją cztery gałęzie sukcesji uczniów (sampradāya), za pośrednictwem których szerzy się wiedza wedyjska. Jedna z nich pochodzi od Brahmy, druga od Lakṣmī, trzecia od Śivy, a czwarta od czterech Kumārów. Jeśli chcemy zdobyć prawdziwą wiedzę, musimy zwrócić się do autorytatywnego przedstawiciela Kṛṣṇy, wywodzącego się z jednej z tych czterech sukcesji.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 133.

Serce

„Pan mówi, że należy zbliżyć się do Niego i powrócić do domu, do Boga. Na nieszczęście ludzie nie wiedzą, kim jest Bóg i czy mogą do Niego powrócić. Z tej racji są niczym zwierzęta. Modlą się o chleb powszedni, ale zapytani o Boga nie potrafią nic na Jego temat powiedzieć. Kogo więc proszą? Czy modlą się do powietrza? Jeśli przedkładam jakąś prośbę, musi istnieć adresat. Tymczasem ludzie nie mają pojęcia, do kogo ani gdzie tę prośbę skierować. Twierdzą, że Bóg jest w niebie. Ale na niebie jest także wiele ptaków. Czy one są Bogiem? Wiedza o Bogu jest niewielka lub żadna. Chociaż idee na temat Boga to brednie, ich pomysłodawcy pozują na uczonych, pisarzy i filozofów. Jedynymi prawdziwie wartościowymi książkami są pozycje w rodzaju Śrīmad-Bhāgavatam i Bhagavad-gīty.”

Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (1896–1977) duchowny hinduski

Nauki Królowej Kuntī
Źródło: Ibidem., s. 124–125.

O ptakach, O Bogu, O nieszczęściu, O ludziach

„Obrzydliwe słowa. Przykład propagandy w najgorszym stylu, bo opartej na próbie odebrania godności drugiemu człowiekowi. Ktoś może nie mieć wystarczającej wiedzy, by zorientować się, że w ten sposób politycy prowadzą nas na miny. Pan Kaczyński założył pułapkę, w którą łatwo wpaść. Z punktu widzenia czysto ludzkiej to ohydne.”

Robert Brylewski (1961–2018) polski muzyk rockowy (Brygada Kryzys)

odpowiedź na pytanie Co poczułeś, gdy Jarosław Kaczyński obwieścił, że uchodźcy mają w organizmach pierwotniaki, którymi możemy się zarazić? Źródło: Janusz Schwertner, Robert Brylewski: „kochaj bliźniego jak siebie samego” – kogo to dzisiaj obchodzi? http://muzyka.onet.pl/alternatywa/robert-brylewski-kochaj-blizniego-jak-siebie-samego-kogo-to-dzisiaj-obchodzi-wywiad/lndeke, muzyka.onet.pl, 27 stycznia 2018.

„Do dzisiaj zdarza mi się rozmawiać z ludźmi o Biblii i zauważyłem, że mają bardzo skrajne nastawienie. Nigdy nie miałem takiego kłopotu, że Biblia albo musi być dobra, albo zła, bo Biblia to historia, wiedza. Po moich kontaktach z różnymi religiami nabrałem przekonania, że bardziej liczy się godność, jaką daje człowiekowi wiara, niż udowadnianie, że Bóg istnieje.”

Robert Brylewski (1961–2018) polski muzyk rockowy (Brygada Kryzys)

Źródło: Kryzys w Babilonie. Autobiografia, rozmawia Rafał Księżyk, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012, s. 179.

O wierze, O historii, O Bogu, O religii

„Nasza ludzka duma powinna być ściśle związana z głęboką skromnością. Ponadto dla nas, których wysiłki badawcze opierały się i nadal opierają się na podstawowych jednostkach – metrze, kilogramie i sekundzie, z których wynikają wszystkie inne, jest rzeczą konieczną zdawanie sobie sprawy, że poza światem naszych zainteresowań jest kilka wielkich i bardzo ważnych światów pozaprzyrodniczych, światy różnych rodzajów sztuki z niesemantyczną muzyką na czele i wielkie światy ludzkiej wiedzy humanistycznej.”

Tadeusz Wacław Korzybski (1906–2002) polski biochemik

Źródło: odczyt w mławskiej Stacji Naukowej.

O wysiłku, O świecie

„Nie możemy pozwolić na to, by człowiek traktowany był jako największe zagrożenie dla zasobów przyrodniczych, a najwyższą, jedynie zrozumiałą formą ochrony był zakaz wycinki drzew i zakaz zabijania zwierząt, co kreowane jest ostatnio zarówno przez ruchy satanistyczne, jak też ludzi o wielkim sercu, ale minimalnej wiedzy przyrodnicze.”

Jan Szyszko (1944–2019) polski polityk, pracownik naukowy

Źródło: Wiceminister odczytał referat ministra Jana Szyszki. A w nim? ... Sataniści http://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,22175324,komunizm-ochronil-nas-przed-ekologizmem-ks-prof-kul-na.html#TRNajCzytSST, tokfm.pl, 1 sierpnia 2017

O zwierzętach, O ludziach, Serce

„Jestem gotowy, by przedstawić nasze argumenty przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Działania w Puszczy wynikają wyłącznie z prawa krajowego i europejskiego, a także wiedzy i ponad 100-letniego dorobku polskich leśników. Popiera nas także miejscowa ludność. Ci ludzie, którzy przez lata użytkowali Puszczę, teraz proszą nas o pomoc.”

Jan Szyszko (1944–2019) polski polityk, pracownik naukowy

Źródło: Minister Szyszko przed posiedzeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości: Ocalmy Puszczę Białowieską! http://telewizjarepublika.pl/minister-szyszko-przed-posiedzeniem-europejskiego-trybunalu-sprawiedliwosci-ocalmy-puszcze-bialowieska,53682.html, telewizjarepublika.pl, 11 września 2017.

O pomocy, O ludziach, O sprawiedliwości

„To właśnie intensywność zachowania i sugestywna siła jego osobowości sprawiała wrażenie inteligencji i wiedzy znacznie większej niż przeciętne. W dodatku Hitler miał wyjątkowe zdolności dialektyczne, które umożliwiały mu przekonywanie w dyskusji najbardziej nawet kompetentnych ludzi w różnych dziedzinach życia, co nieraz dawało fatalne skutki. Zbijał ich z tropu tak, że nie potrafili się zdobyć na sprzeciw, a właściwe odpowiedzi przychodziły im do głowy dopiero później.”

Walter Schellenberg (1910–1952) funkcjonariusz SS, szef niemieckiego wywiadu

Wspomnienia (1987)
Źródło: s. 91.

O inteligencji, O ludziach, O zachowaniu, O osobowości

„W Polsce nie odbiera się dzieci wyłącznie z przyczyn materialnych, co jest zasługą Prawa i Sprawiedliwości. Ale za granicą jest inaczej. Dlatego wiedza o prawie państwa, w którym się przebywa, jest najważniejsza. Dzięki temu można uniknąć wielu problemów.”

Michał Wójcik (1971) polski prawnik i polityk

Źródło: Michał Wójcik: Jesteśmy zawsze gotowi do pomocy polskim obywatelom ws. Jugendamtów https://wpolityce.pl/spoleczenstwo/344848-nasz-wywiad-michal-wojcik-jestesmy-zawsze-gotowi-do-pomocy-polskim-obywatelom-ws-jugendamtow, wpolityce.pl, 19 czerwca 2017.

O dzieciach, O sprawiedliwości

„Są dwa rodzaje wiedzy: kiedy posiadamy wiedzę w jakimś przedmiocie lub wiemy, gdzie znaleźć potrzebne informacje.”

Samuel Johnson (1709–1784) pisarz i leksykograf angielski

Knowledge is of two kinds. We know a subject ourselves, or we know where we can find information upon it. (ang.)
Źródło: biografia Life of Johnson vol. II, James Boswell, 1791

„Pan Prezes był człowiekiem ogromnej wiedzy, szerokich horyzontów i to nadawało rozmach prowadzonej przez niego działalności. Doprowadził do współpracy ze środowiskami byłych żołnierzy AK poza granicami – m. in. w USA, Wielkiej Brytanii i na Litwie.”

Czesław Cywiński (1926–2010) żołnierz AK, więzień łagrów, prezes Światowego Związku AK, honorowy obywatel Warszawy

Autorka: Danuta Kaszlej, W katastrofie smoleńskiej zginął Prezes ZG ŚZŻAK Czesław Cywiński http://akklub.pl/aktualnosci/w-katastrofie-smolenskiej-zginal-prezes-zg-szzak-czeslaw-cywinski/, akklub.pl

O współpracy

To tłumaczenie czeka na recenzję. Czy to jest poprawne?