Cytaty o strachu
strona 4

„Wypadłem przez okno. Z drugiego piętra. Próbowałem dostać się na dach, chwyciłem za rynnę, no i straciłem równowagę. Wylądowałem pomiędzy balustradą a starą pralką, którą ktoś zostawił przed domem. Wiesz, kiedy człowiek jest młody, nie myśli zbyt wiele o śmierci, nie odczuwa strachu. Ten wypadek dał mi nauczkę: pora zwolnić tempo i zacząć doceniać urodę życia. Wyobraź sobie – leżałem w szpitalu i nie mogłem się ruszać. Opiekowały się mną cztery pielęgniarki. Przez cały czas dręczył mnie potworny ból. Złamałem cztery kręgi, trzy żebra i nieomal uszkodziłem rdzeń kręgowy. Lekarze naprawdę myśleli, że z tego nie wyjdę. Cała moja godność gdzieś się ulotniła. Tkwiłem bezwładnie na łóżku, wszystko robili za mnie, było to naprawdę upokarzające. Kiedy zaś już odzyskałem siły, przekonałem się, ile przyjemności daje życie. Dopiero wtedy byłem w stanie docenić, jak wspaniale jest po prostu móc wyjść na spacer. Dzięki temu doświadczeniu zyskałem pewnego rodzaju dojrzałość, którą – jak mi się wydaje – mogłem później obdarzyć Legolasa. Naprawdę miałem szczęście. Miałem dużo, dużo szczęścia.”

Orlando Bloom (1977) angielski aktor

Źródło: Wywiad, 2003 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=12826

O życiu, O śmierci, O bólu, O szczęściu

„Każdy czasem odczuwa strach, kiedy jest na górze. Ale ja staram się dać z siebie wszystko i zdarza mi się, że po prostu nie myślę o strachu.”

Janne Ahonen (1977) fiński skoczek narciarski

O myślach, O czasie, O myśleniu

„Kiedy zostajesz rodzicem, strach staje się twoim nieodłącznym towarzyszem. I nigdy cię nie opuszcza.”

Harlan Coben książka Jedyna szansa

Jedyna szansa (2003)
Źródło: rozdział 13

O rodzicach

„A Helena ze strachu
Na licach blednieje,
Bo faceci w okopach,
A ona się starzeje,
Więc co chwila omdlewa
I sama się cuci,
Bo gdy dwóch ma się chłopów,
Któryś zawsze wróci!”

Krzysztof Daukszewicz (1947) satyryk polski

Piosenki
Źródło: „Ogniem i mieczem” w wersji rap

„Z pewnością mam 1555 wad jako dyrektor instytutu, ale nikt nie może powiedzieć, że się mnie boi. Mojego ojca nikt się nie bał, albowiem nie budował autorytetu na strachu. Jestem zadeklarowanym antyrygorystą. Zawsze taki byłem, nie przeżyłem metamorfozy, gdy zostałem dziadkiem.”

Jan Miodek (1946) polski językoznawca, popularyzator wiedzy o języku polskim

Źródło: gazetawrocławska.pl, Dziadek Jan spija miody, 21 stycznia 2011 http://www.gazetawroclawska.pl/wieczorwroclawia/359151,dziadek-jan-spija-miody,id,t.html

„Bowiem jak małe dzieci w nocy nie zmrużą oka
Drżąc przed strachami, równie my czasem i w dzień biały
Boimy się upiorów, zwodniczych i nietrwałych
Jak te, przed których widmem trwoży się serce dzieci.”

Lukrecjusz (-94–-55 p. n. e.)

O naturze rzeczy
Źródło: O naturze wszechrzeczy (ok. 60 p. n. e.)

O dzieciach, O naturze, O czasie, Serce

„Panie Premierze, Drodzy Polscy Przyjaciele, Drodzy Państwo, Rodacy!Przywiodła nas tutaj wspólna pamięć, wspólny dług historyczny i wiara w przyszłość. Dzisiaj pochylamy głowy przed tymi, którzy mężnie przyjęli tutaj śmierć; przed tymi, których dążenia, nadzieje, talenty zostały bezlitośnie rozdeptane, przed tymi, kogo się nie doczekano. Nie doczekały się, ale na zawsze zachowały w swoich sercach matki, dzieci, ukochane. W ziemi tej spoczywają obywatele radzieccy, którzy spłonęli w ogniu represji stalinowskich w latach 30., oficerowie polscy, rozstrzelani na podstawie tajnego rozkazu, żołnierze Armii Czerwonej rozstrzelani przez nazistów podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Katyń nierozerwalnie powiązał ich losy. Tutaj obok siebie, jak w bratniej mogile, zyskali wieczne odpoczywanie. Odpoczywanie, ale nie zapomnienie, ponieważ nie może być wytarta z pamięci śmierć męczeńska niewinnych ofiar. Nie można schować prawdy o zbrodniach. Rosja i Polska, jak żadne inne państwa, Rosjanie i Polacy, jak żadne inne narody Europy, musieli przeżyć praktycznie wszystkie tragedie XX w. Zapłacić olbrzymią, zbyt wysoka cenę za dwie wojny światowe, za bratobójcze zbrojne konflikty, za okrucieństwo i nieludzkość totalitaryzmu. Nasz naród, który przeżył koszmar wojny domowej, przymusową kolektywizację wsi, masowe represje lat 30., doskonale rozumie, chyba lepiej niż ktokolwiek inny, co oznacza dla wielu polskich rodzin Katyń, Miednoje, Piatichatki, dlatego że w tym żałobnym rzędzie i miejscach masowych kaźni obywateli radzieckich jest poligon w Butowie pod Moskwą, Góra Siekierna na Sołowkach, rowy egzekucyjne w Magadanie i Workucie, bezimienne mogiły Norylska i Kanału Białomorskiego. Represje niszczyły ludzi nie zważając na ich narodowość, przekonania, wiarę. Ich ofiarami stawały się całe warstwy społeczne w naszym kraju: Kozacy, duchowni, zwykli chłopi, profesorowie, oficerowie – w tym również oficerowie armii carskiej, którzy w swoim czasie wstąpili na służbę do Armii Czerwonej – również ich nie oszczędzono – nauczyciele, robotnicy. Logika była jedna: zasiać strach, obudzić w człowieku najniższe instynkty, podjudzać ludzi przeciwko sobie i zmuszać ich do ślepego posłuszeństwa.Zbrodnie te nie mogą być usprawiedliwione w żaden sposób. W naszym kraju została dokonana jasna ocena polityczna, prawna i moralna zbrodni reżimu totalitarnego. I ocena ta nie podlega żadnej rewizji. Wobec tych grobów, wobec ludzi, którzy przychodzą tutaj oddać hołd swoim bliskim byłoby cyniczne powiedzieć: zapomnijmy o tym, że wszystko zostało w przeszłości. Nie. Jesteśmy zobowiązani pielęgnować pamięć o przeszłości, i oczywiście będziemy to czynić, jakkolwiek gorzka nie byłaby ta prawda. Nie jesteśmy w stanie zmienić przeszłości, ale w naszych siłach jest zachować albo przywrócić prawdę, a to znaczy również sprawiedliwość historyczną. Jest to ciężka praca, praca bardzo żmudna, której podjęli się historycy Rosji i Polski, przedstawiciele społeczeństwa i duchowieństwa. Wracając w przeszłość pracują w imię prawdy, a to znaczy w imię przyszłych stosunków między naszymi krajami. Właśnie taka wspólna droga dla zdefiniowania pamięci narodowej, ran historycznych pozwoli nam uniknąć ślepej uliczki niezrozumienia, wyrównywania rachunków, prymitywnych interpretacji dzielenia narodów na te, które miały rację i te, które były winne, jak to czasami usiłują robić nieodpowiedzialni politykierzy. W ciągu dziesięcioleci cynicznych kłamstw usiłowali zataić prawdę o egzekucjach katyńskich, ale byłoby takim samym kłamstwem obarczanie tą winą narodu rosyjskiego. Historia pisana przez złość i nienawiść jest równie fałszywa i zalakierowana jak wylizana historia w interesie konkretnych ludzi czy grup politycznych. Jestem pewny, że coraz częściej i w Rosji, i w Polsce zdajemy sobie z tego sprawę i jakie by to nie było trudne musimy wychodzić naprzeciwko sobie i zdawać sobie sprawę, że nie sposób żyć tylko i wyłącznie tą przeszłością. Dlatego jesteśmy dzisiaj wspólnie razem tutaj w Katyniu na tej uroczystości z okazji 70. rocznicy polskiej tragedii. Byliśmy wspólnie w Gdańsku w rocznicę wybuchu II wojny światowej. Na jej frontach nasze narody walczyły przeciwko wspólnemu wrogowi i jestem przekonany, że będziemy wspólnie obchodzić jubileusz wielkiego zwycięstwa – w którym główną, decydującą rolę odegrali żołnierze Armii Czerwonej – za które oddały swoje życie setki tysięcy żołnierzy wojska polskiego armii Andersa i Armii Krajowej, obrońcy Moskwy i Warszawy, Westerplatte i Smoleńska. Nasze straty i doświadczenia sojusznicze powinny nas zbliżać do siebie. Nie mamy moralnego prawa pozostawić przyszłym pokoleniom brzemienia nieufności do siebie. We współczesnym świecie, w Europie XXI w. nie ma innej alternatywy dla prawdziwego dobrego sąsiedztwa między narodami Polski i Rosji. Jest to wybór godny naszych dwóch narodów, które są skazane na to sąsiedztwo; wybór godny naszego wspólnego, tragicznego, ale wielkiego losu.Światła pamięć i wieczne odpoczywanie wszystkim, których przyjęła ziemia Katynia. Pokoju, pomyślności i dobrobytu dla żyjących obecnie.Dziękuję.”

Władimir Putin (1952) rosyjski polityk

przemówienie wygłoszone podczas obchodów 70 rocznicy zbrodni katyńskiej, tekst za PAP. Przemówienia rocznicowe Źródło: interia.pl, 7 kwietnia 2010 http://fakty.interia.pl/raport/70-rocznica-zbrodni-katynskiej/news/przeczytaj-pelna-tresc-przemowienia-putina-w-katyniu,1461636,6896

Serce, O życiu, O śmierci, O nienawiści

„Mamy do czynienia z terrorystami, którzy nie są prawdziwymi Turkami. (…) Kto jest przeciwko Turcji, powinien trząść się ze strachu. Nas nikt nie zdoła zastraszyć. Nie przyjmujemy rozkazów od nikogo poza Bogiem.”

Recep Tayyip Erdoğan (1954) polityk turecki

o uczestnikach masowych protestów w tureckich miastach.
Źródło: Michał Kokot, Wojna Erdogana. Setki aresztowanych, ale bunt nie gaśnie, „Gazeta Wyborcza”, 18 czerwca 2013

O Bogu, O wojnie

„Duże podłości robimy z nienawiści, małe ze strachu.”

Monteskiusz (1689–1755) francuski filozof i pisarz

„Wierzycie w Boga, ale gdyby On sam przyjął ludzką postać, stanął przed wami na placu w środku miasta i zaczął czynić cuda, zatłuklibyście Go, zanim zdążyłby westchnąć. Za kłamstwa, za oszustwo, za szarlataństwo i ze zwykłego, prymitywnego strachu przed tym, co nie mieści się w szufladach oznaczonych napisami „święty spokój”, „komfort”, „wygoda” i „codzienność.””

Jakub Małecki (1982)

W odbiciu (2011)

O Bogu, O kłamstwie, O oszustwie

„Wbrew powszechnemu mniemaniu, Śląsk nigdy nie był pod żadnym zaborem, Śląsk po prostu od 1348 r. przez 600 lat rozwijał się poza Polską (w Czechach, Austrii i Prusach), w odmiennych tradycjach, systemach politycznych i ustrojowych.”

Michał Smolorz (1955–2013) polski dziennikarz, publicysta, reżyser i producent

Źródło: Śląskie strachy na Lachy, polityka.pl, 14 kwietnia 2012 http://www.polityka.pl/kraj/analizy/1525647,1,o-co-chodzi-slazakom.read

„Religia strachu, to religia dusz nikczemnych.”

George Sand (1804–1876) pisarka francuska

O religii, O duszy

„Największą słabością z wszystkich jest strach przed okazaniem się zbyt słabym”

Jacques-Bénigne Bossuet (1627–1704) francuski teolog katolicki

Źródło: Politique Tirée de l'Écriture Sainte (1679, opublikowane w 1709)

„Chociaż więc pracownik i pracodawca zawrą ze sobą wolną umowę, a w szczególności zgodzą się co do wysokości płacy, mimo to jednak ponad ich wolą zawsze pozostanie do spełniania prawo sprawiedliwości naturalnej, ważniejsze i dawniejsze od wolnej woli układających się stron, które powiada, że płaca winna pracownikowi rzetelnemu i uczciwemu wystarczyć na utrzymanie życia. Jeśli zatem pracownik zmuszony koniecznością albo skłoniony strachem przed większym nieszczęściem, przyjmuje niekorzystne dla siebie warunki, które zresztą przyjmuje tylko pod przymusem, ponieważ mu je narzuca właściciel lub w ogóle pracodawca, wtedy dokonuje się gwałt, przeciw któremu głos podnosi sprawiedliwość.”

Leon XIII (1810–1903) papież

Encyklika Rerum novarum o kwestii robotniczej

O nieszczęściu, O sprawiedliwości

„Ze strachu, jaki przeżywa ludzkość, można całkiem przyjemnie żyć; trzeba tylko o nim pisać.”

Jean Giono (1895–1970)

„Nigdzie śladu jakiegokolwiek wysiłku ku ozdobie, zadbaniu, czystości. Nigdzie śladu przekwitłej już choćby grządki. Nędza, opuszczenie i jakby dążenie właśnie do wtopienia się bez reszty w ogólną popielatość, nijakość, żadność – strach przed zwróceniem na siebie czyjejkolwiek uwagi, czyichkolwiek oczu.”

Beata Obertyńska (1898–1980) poetka polska

Źródło: W domu niewoli

O domu, O wysiłku

„Każdy wędrowiec, choć wybrał swój los i nie zamieniłby do na inny, ma taką chwilę, kiedy przechodząc przez wieś o zmierzchu i widząc przez okno izbę, gdzie rodzina zasiada do stołu w kręgu lampy, odczuwa strach przed przyszłością żal za przeszłością i niepewność, czy wybrał właściwie. Wtedy chciałby rzucić w szybę kamieniem. Na pozór po to, by zniszczyć obraz, który uważa za głupi i niedorzeczny. A naprawdę po to, żeby dodać sobie odwagi. Nie wie, że jednocześnie ktoś obserwuje go z głębi domu. Ktoś, kto widząc włóczęgę, zazdrości mu wędrówki, bo sam siedzi przez całe życie w tej samej izbie, ciepłej i przytulnej, ale za to w bezruchu i nudzie. I ten ktoś ma ochotę wyjść przed dom i rzucić w wędrowca kamieniem. Pozornie z oburzenia na niemoralne, bo bezpłodne życie włóczęgi, a naprawdę z zawiści i zemsty za swoją nudę. Dwa mijające się w locie kamienie – więc po co nimi rzucać? Lepiej niech każdy schowa swój kamień do swojej kieszeni. Po co wymieniać jeden kamień na inny? Dwa takie same kamienie.”

Sławomir Mrożek (1930–2013) polski dramatopisarz, prozaik i rysownik

Varia. Życie i inne okoliczności

O życiu, O losie, O rodzinie, O domu

„Krzyczały drzewa, jęczał wiatr, hałłakowali jeźdźcy, porośnięte lasem góry dymiły szczelnymi mgłami – rósł w siłę strach; rzeki chlapały brudnymi odmętami o bryły skał, na ciemnym płótnie nieba z trzaskiem pruły się nici błyskawic, dzieci nienarodzonych rodziców opłakiwały swój przyszły los, kobiety zwijały się z bólu całorocznych porodów; z rachowskiej karczmy wychodziła Cyganka, spuchnięte worki jej piersi zwisały na rozdęty brzuch i trudno było uwierzyć, że w wytartej talii kart, kryjącej się pomiędzy cyckami, zmieściło się wszystko – i przeszłość, i przyszłość.”

Serhij Stepa (1956)

Źródło: Nie dziś, tylko wczoraj i zawsze, „Fraza” nr 1–2 (59–60), 2008, tłum. A. Horodecki

O kobietach, O losie, O dzieciach, O rodzicach

„Nie ma życia bez strachu.”

Józef Pieter (1904–1989) polski pedagog i psycholog

Źródło: Stanisław Grzelecki, 3000 m sensacji, Filmowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1957, s. 72.

„Życie jest na to za fajne, żeby się bać. No, może jedynie o zdrowie najbliższych… I bezsilności, jaka mogłaby temu towarzyszyć. Cała reszta nie jest strachu warta.”

Marcin Dorociński (1973) aktor polski

Źródło: MaleMEN, nr 1/2010.

O życiu, O zdrowiu

„Polakom wydają się Niemcy wyniośli, agresywni, wrodzy, ale też porządni i solidni, lubią przecież Polacy niemieckie samochody, to strach wymieszany z nienawiścią i podziwem. Polacy zaś Niemcom wydają się brudni, niezorganizowani, skłonni do szaleństwa, to pogarda wymieszana z odrazą i jednocześnie z podziwem, jak u tego smutnego niemieckiego żołnierza, który, tłumiąc warszawską poruchawkę, powiedział z zadumą: też mógłbym być partyzantem, pięknie jest być partyzantem, gdybym tylko był Polakiem…”

Szczepan Twardoch (1979) polski pisarz fantasy

Wieczny Grunwald

O szaleństwie

„Moje serce przejęte było strachem, zanim jeszcze zdałam sobie sprawę z mego lęku.”

Marlen Haushofer (1920–1970)

Ściana

Serce

„Bez strachu nie ma ucieczki!”

Günter Grass książka Blaszany bębenek

Blaszany bębenek

„Straszne pragnienie życia,
chociażby bez radości, chociażby bez nadziei,
stale przypina czarne skrzydła
strachu przed nieistnieniem.”

Jaroslav Seifert (1901–1986) poeta czeski, noblista

Źródło: Koralowe kolczyki

„Strach przed śmiercią jest żarem podtrzymującym szczęście.”

Gabriel García Márquez książka Jesień patriarchy

Jesień patriarchy (1975)

O śmierci, O szczęściu

„A pierwszą rzeczą, jaką się traci, wyzbywając się lęku, jest zdolność trafnej oceny sytuacji. Strach jest wam potrzebny, nieważne o ile lepiej czujecie się bez niego.”

Graham Masterton (1946) brytyjski pisarz

Strach

„Czasem mądrzej jest nie uciekać, lecz spojrzeć w oczy temu, co budzi strach.”

Gore Vidal (1925–2012) amerykański pisarz, dramaturg, scenarzysta i polityk

Źródło: Stworzenie świata

O czasie

„Żyjemy w strachu. Jesteśmy postludzkością i nie akceptujemy innej prawdy niż ta pojawiająca się w telewizorze.”

Oliviero Toscani (1942) włoski fotografik

Źródło: „Elle”, styczeń 1996

„Odczuwałam wszystkie silne emocje, jakie istnieją: miłość, nienawiść, zazdrość, wściekłość. Największą z nich wszystkich jest jednak strach.”

John Marsden (1950) Pisarz australijski

Seria Jutro, Jutro 3: W objęciach chłodu

O miłości, O nienawiści, O zazdrości, Wściekłość

„Strach żyje własnym życiem. To nie jest reakcja systemu nerwowego. To cień w ludzkim umyśle, cień, który żyje w mroku, i każdy ma go w sobie.”

Graham Masterton (1946) brytyjski pisarz

Strach

„(…) niechętnie mówimy o śmierci. I niechętnie godzimy się ze świadomością, że prędzej czy później i tak wszyscy umrzemy. Strach przed śmiercią to tak naprawdę strach przed nieznanym. To naturalne uczucie, nikt z nas bowiem nie ma pewności, czy po tym, jak odejdziemy już z tego świata, cokolwiek czeka nas dalej.”

Jack Nicholson (1937) aktor amerykański

Źródło: Wywiad, 2008 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=44593

O śmierci, O emocjach, O odejściu, O czekaniu

„Moim najbliższym zadaniem jest skończyć z bandytami, którzy palą ludzi żywcem. Zbyt długo żyliśmy w strachu jeden przed drugim.”

Adekunle Fajuyi (1926–1966)

Źródło: Ryszard Kapuściński, Gdyby..., s. 290.

O ludziach

„Rasa ludzka zawsze budziła we mnie odrazę. Zasadniczo chodziło o chorobę wewnątrzrodzinnych relacji, obejmującą małżeństwo i dzielenie się władzą i wsparciem, która jak wrzód, jak trąd, zarażała następnie: naszego sąsiada, nasz blok, naszą dzielnicę, nasze miasto, nasz kraj, nasze państwo, nasz naród… wszyscy chwytali się nawzajem za tyłki ze strachu przed śmiercią, powodowani ogłupiającym instynktem przetrwania.”

Charles Bukowski (1920–1994) amerykański poeta i powieściopisarz

Historie o zwykłym szaleństwie

O śmierci, O małżeństwie, O wsparciu, O relacjach

„Czasem, ni z gruszki, ni z pietruszki, dzwonił jej w głowie alarm. Serce zaczynało bić szybko, w ustach pojawiał się metaliczny smak, włoski na skórze stawały dęba. Strach. I ten sygnał był najtrudniejszy do interpretacji. Łatwo pomylić napad lęku z intuicyjną reakcją na niebezpieczeństwo. Zające nie mają ataków paniki z powodu trudnego dzieciństwa, strasznych katastrof albo traumatycznych doświadczeń z innymi osobnikami swojego własnego gatunku. Chyba nie mają. Jeśli zające się boją, to znaczy, że mają się czego bać w tej konkretnej chwili. Nie idą do psychiatry, tylko spieprzają ile sił. A ludzie inaczej. Mają swoje obszary niepamięci, gdzie przeszłość rządzi jak pijany zawiadowca stacji. Wysyła sygnały i pociągi widma, jakby nadciągała katastrofa, teraz. Tyle że to taki fotomontaż, bo katastrofa dawno już była i wszyscy przeżyli. Mają się tak i owak, ale żyją. Zawiadowca jest pijany, naćpany, kopnięty i wkurwiony na cały świat. Dlatego zawraca dupę i nie daje żyć.”

Anna M. Nowakowska (1960)

Dziunia (2013)

O ludziach, O świecie, O czasie, O przeszłości

„Jeżeli ktoś chce być sędzią, nie może reagować strachem na to, co mówi władza. Sędziowie nie podlegają ani ministrowi sprawiedliwości, ani innym politykom. Kto uważa inaczej, powinien złożyć rezygnację z urzędu sędziowskiego. System prawa obowiązującego w danym państwie powinien tworzyć spójną, przewidywalną i stabilną całość. A są przepisy, które budzą niepokój, jak na przykład ograniczające obrót nieruchomościami rolnymi, czy dotyczące stosowania podsłuchów. Sąd musi odpowiedzieć na pytania: czy te przepisy są zgodne z prawami człowieka i konstytucją, czy sąd może sam dokonać ich interpretacji?”

Krystian Markiewicz (1976) profesor prawa

Źródło: Krystian Markiewicz: Przegrywa władza, która walczy z prawem, z praworządnością http://www.dziennikzachodni.pl/wiadomosci/a/krystian-markiewicz-przegrywa-wladza-ktora-walczy-z-prawem-z-praworzadnoscia-rozmowa,11708234/, dziennikzachodni.pl, 19 stycznia 2017.

O sprawiedliwości, Pytanie

„Do miejsca, w którym nie ma strachu, jest tylko jedna droga. Ta, która wiedzie przez tajemnicze centrum lęku.”

Peter Høeg książka Smilla w labiryntach śniegu

Smilla w labiryntach śniegu

„Nigdzie nie zamierzałem się ruszać, droga memu sercu przyjaciółko. – Hedaard wyszczerzył zęby w nieładnym uśmiechu. – Lubię zwyczajnie grać w otwarte karty i niezmiernie mnie ciekawiła czekająca w razie odmowy alternatywa.
– No to teraz już ją znasz – prychnęła Antoinette. – Wierz mi, to nic osobistego.
– Taaaaak. Nigdy nie jest to nic osobistego. Zwykle jest to siła wyższa, albo racja stanu, najczęściej zaś strach o własną rzyć i pospolite skurwysyństwo.”

Marcin Pągowski (1978)

Zima mej duszy, Zima mej duszy

O uśmiechu, O sile, Serce

„Zamachowców mamy prawo traktować jak nazistów. Ich celem jest niesienie śmierci, sianie strachu i zabijanie. Terroryzm jest pokrewny nazizmowi: równie niebezpieczny, równie nieludzki i krwawy”

Władimir Putin (1952) rosyjski polityk

Wojna i terroryzm

O śmierci

„Ci, którzy mało dociekają albo wcale nie dociekają, jakie są naturalne przyczyny rzeczy, ze strachu, który wypływa z samej nieznajomości tego, co ma moc uczynić im wiele dobra lub szkody, skłonni są przyjmować i wyobrażać sobie, różne rodzaje mocy niewidzialnej; i stają z obawą i czcią przed tworami własnej wyobraźni; a w chwilach udręki wzywają ich pomocy; podobnie w chwilach, gdy oczekują pomyślnego wyniku swych przedsięwzięć, ażeby złożyć im dary: z tworów swojej własnej fantazji czynią bogów. W ten sposób doszło do tego, że z niezliczenie różnych tworów fantazji ludzie stworzyli sobie niezliczone rodzaje bóstw.”

Thomas Hobbes książka Lewiatan

Lewiatan (1651)

O Bogu, O ludziach, O fantazji, O udręce

„Napisałem, że jedną z najbardziej zaraźliwych rzeczy, jakie znam, jest śmiech. Ale zarazić się można również smutkiem. Inaczej jest ze strachem. On nie jest równie zaraźliwy jak śmiech i smutek, to dobrze. Ze strachem jest się niemal całkiem sam na sam.”

Jostein Gaarder książka Dziewczyna z pomarańczami

Dziewczyna z pomarańczami

O smutku, O śmiechu

„Strach ma swój zapach. Drapieżnik go wyczuje.”

Joyce Carol Oates (1938) pisarka amerykańska

Córka grabarza (2007)

„Dziesięciu wrogów nie zrobiło Lepperowi tyle krzywdy, co on sam sobie zrobił Klewkami Gasińskiego i kwitami na polityków. Jakbym te kwity wcześniej przejrzał, od razu bym wiedział, że to bzdury. Ale wtedy do końca byłbym dla niego agentem SLD.”

Krzysztof Rutkowski (detektyw) (1960) detektyw polski, poseł na Sejm

Źródło: Strach Andrzeja Leppera, newsweek.pl, 22 stycznia 2002 http://www.newsweek.pl/artykuly/wydanie/531/strach-andrzeja-leppera,28523,3

„Zabić wszystkich, by nikt tu nie oddychał,
tak pewnie o nas myśli Północna Ameryka.”

O.S.T.R. (1980) raper polski

Album O.c.b.
Źródło: Strach

O myślach, O myśleniu

„Strach to przyznanie się do słabości. To, czego się boisz, jest silniejsze od ciebie, a przynajmniej tak sądzisz, bo inaczej byś się nie bała.”

Lucy Maud Montgomery (1874–1942) pisarka kanadyjska

„Biali oskarżali nas o zakłócanie spokoju, gdy zachowywaliśmy się jak normalni ludzie, zamiast płaszczyć się ze strachu. Nie musieliśmy czekać na zlinczowanie. Umieraliśmy po trosze za każdym razem w obliczu tego rodzaju dyskryminacji.”

Rosa Parks (1913–2005) amerykańska działaczka praw człowieka

Źródło: Deborah G. Felder, 100 kobiet, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości, wyd. Świat Książki, Warszawa, 1998, ISBN 83-7129-666-5, str. 67, tłum. Maciej Świerkocki.

O kobietach, O ludziach, O książkach, O świecie

„To też jakieś wyjaśnienie dla morderstwa: że wszyscy, tak czy inaczej, kiedyś umrzemy.”

Robin Cook (1931–1994) pisarz amerykański

Źródło: Śmiertelny strach (1988); tłum. Beata Paluchowska

„Poparcie nie przyjmuje formy politycznej mobilizacji, władza nie jest gotowa do stworzenia koalicji pod szyldem jakiejś koncepcji czy programu. I nie wiadomo, co z tym zrobić. Politycy gorączkowo sprawdzają sondaże. Nawet jak są dobre, i tak pozostaje strach, dlatego że kogo nie zawołasz, to i tak nikt nie idzie.”

Gleb Pawłowski (1951)

o obecnej sytuacji politycznej w Rosji.
Źródło: rozmowa Tatiany Żurżenko i Iwana Krastewa, Anatomia bezalternatywności, przeł. Róża Maj, „Krytyka Polityczna”, Nr 27–28/2011.

„Władza legitymizująca się strachem przed wykreowanym wrogiem jest jak jazda na rowerze. Nie można się już zatrzymać, żeby się nie przewrócić.”

Rafał A. Ziemkiewicz (1964) polski pisarz

Źródło: Państwo Tuska i Komorowskiego, „Rzeczpospolita”, 5 lipca 2010

„Nie ma wolności dla człowieka, jak długo nie pokonał on strachu przed śmiercią.”

Albert Camus (1913–1960) francuski pisarz, noblista

O śmierci, O wolności

„Moralność człowieka zależy od zdolności współodczuwania z innymi ludźmi, wykształcenia oraz więzi i potrzeb społecznych; żadna religia nie jest do tego potrzebna. Człowiek byłby zaiste żałosną istotą, gdyby kierował się w życiu wyłącznie strachem przed karą i nadzieją na nagrodę po śmierci.”

Albert Einstein (1879–1955) fizyk niemiecki, noblista

O śmierci, O wykształceniz, O religii, O karze

„Postępujące wszędzie urynkowienie sfery publicznej oraz ponowoczesne procesy indywidualizacji i atomizacji doprowadziły do rozpuszczenia więzi międzyludzkich i kryzysu zaufania. Właśnie w to miejsce wprowadził się wstyd. Konformizm strachu zastąpiony został przez konformizm wstydu. Drogę odwrotną należy rozpocząć od indywidualnych aktów przezwyciężenia wstydu i zaufania sobie. To jest zawsze decyzja o niepodporządkowaniu się powszechnemu konformizmowi.”

Sławomir Sierakowski (1979) socjolog i publicysta polski

Źródło: Siła bezwstydnych, krytykapolityczna.pl, 25 maja 2013 http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20130525/sierakowski-sila-bezwstydnych

O zaufaniu, O decyzjach, O sile

„Na początku wszyscy się na wszystko zgadzali, a potem nagle zauważyłem strach i myślenie bardzo merkantylne. Sztuka przestała mieć znaczenie, liczył się tylko produkt.”

Jacek Koprowicz (1947)

Źródło: Wywiad, 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=64201

O sztuce, O myślach, O myśleniu

„Lecim… lecim… w tej podróży,
Strach nam nieraz oczy mróży,
Czujem zawrót… szał…
Gdy przez otchłań, przez szczeliny,
Przepaścistej gwiazd krainy,
Umykamy w czwał.”

Gustaw Zieliński (1809–1881) polski pisarz i poeta

pisownia oryginalna.
Kirgiz
Źródło: Kirgiz, wyd. Księgarnia zagraniczna, Lipsk 1847, s. 54.

„Człowiek pragnie być kochany. Z braku miłości – chociaż podziwiany, z braku podziwu pragnie wzbudzać strach, a jeżeli nie osiągnie nawet tego, to pragnie wzbudzać chociaż wstręt i pogardę, chce poruszać ludzkie uczucia. Dusza wzdraga się przed próżnią, chce kontaktu za wszelką cenę.”

Hjalmar Söderberg (1869–1941) pisarz szwedzki

Doktor Glas

O emocjach, O duszy, Kochać się

„Minister Macierewicz dał właśnie kolejny przykład, jak zachowuje się w sytuacjach kryzysowych. W Smoleńsku też uciekł. Strach pomyśleć, jak zachowa się na wypadek wojny.”

Tomasz Siemoniak (1967) polski polityk

o zachowaniu Antoniego Macierewicza po wypadku samochodowym, w którym uczestniczył w styczniu 2017.
Źródło: „Polityka” nr 5/2017, s. 14.

O wojnie, O zachowaniu

„Nasz strach przed śmiercią jest oparty na założeniu, że ciało jest nasze.”

Ajahn Lee (1907–1961)

The Craft of the Heart

O śmierci

„Strach jest wielkim wynalazcą.”

Jacob Cats (1577–1660)

„Obawa przed rozpaczą, obawa przed strachem jest matką wielu niedorzeczności. Lęk przed śmiercią może prowadzić do obłędu, zwłaszcza jeśli ktoś zbyt dużo o tym wszystkim myśli, jeśli usiłuje oswoić tę przeraźliwą rzecz, jaką jest śmierć.”

Vladimir Jankélévitch (1903–1985)

To, co nieuchronne

O śmierci, O matce, O myślach, O myśleniu

„Twarz ściemniała i zmieniła się, rysy stały się nierozpoznawalne (…). Agonia była straszna. Dusił się na oczach wszystkich. W pewnym momencie – nie wiem, czy rzeczywiście, ale tak mi się wydawało – otworzył oczy i powiódł wzrokiem po stojących dookoła. Było to przerażające spojrzenie, na poły bezmyślne, na poły gniewne i przepełnione strachem przed śmiercią. Ojciec uniósł lewą rękę i ni to wskazał gdzieś w górę, ni to pogroził nam wszystkim. W następnym momencie dusza, uczyniwszy ostatni wysiłek wyrwała się z ciała. (…) Twarz taty zbladła i przyjęła swój zwykły wygląd (…) stateczny, piękny, opanowany. Nie wiem, ile czasu staliśmy tak w milczeniu, oniemiali…”

Swietłana Alliłujewa (1926–2011)

o agonii Stalina.
Źródło: Simon Sebag Montefiore, Stalin. Dwór czerwonego cara

O śmierci, O duszy, O górach, O wysiłku

„Strach, strach, wszędzie czai się strach.”

Aung San Suu Kyi (1945) polityk birmańska

o atmosferze panującej w Birmie.
Źródło: „Forum”, 16 maja 2011

„W świecie takim jak nasz nie sposób przetrwać, nie znając strachu. Jaskiniowcy odczuwali lęk… to utrzymywało ich przy życiu. Piloci z czasów drugiej wojny światowej też się bali. Lekarze obawiają się zarażenia. Świat nie istniałby bez strachu.”

Graham Masterton (1946) brytyjski pisarz

Strach

O wojnie, O świecie

„No, jeżeli stoi za nią ten wybitny mózg, to co innego. To kaliber porównywalny z bombą atomową. Jeśli atakiem na Ćwiąkalskiego pokieruje ten tytan intelektu, woli, czynu i charakteru, to rzeczywiście zaczynam się bać. Nocami będę spocony pod kołdrą przekręcać się z boku na bok, licząc barany i nie mogąc zasnąć ze strachu.”

Stefan Niesiołowski (1944) polityk polski, biolog

o Przemysławie Gosiewskim; komentarz do planów złożenia przez PiS wotum nieufności dla Ćwiąkalskiego. Źródło: dziennik.pl http://www.dziennik.pl/polityka/article120330/PiS_nie_daruje_Cwiakalskiemu.html

O charakterze, O nocy

„Zniosę każdy cios przeznaczenia,
Bezsilność, łzy, strach i ból,
Tylko bądź obok, przyjacielu,
Po prostu przy mnie stój.”

Katarzyna Michalak (1969) polska pisarka

Źródło: Sklepik z niespodzianką. Adela

O bólu, O łzach

„Ponieważ masy ludzkie są niestałe, pełne trudnych do opanowania pragnień, pełne uczuć i nieświadome konsekwencji, muszą zostać przepełnione strachem, by utrzymać je w porządku. Z tego względu starożytni postąpili słusznie, wynajdując bogów oraz wiarę w sąd po śmierci.”

Polibiusz (-208–-126 p. n. e.)

O śmierci, O Bogu, O wierze, O emocjach

„Lęk przed śmiercią to strach przed nieznanym.”

Andrzej Pilipiuk książka Rzeźnik drzew

Rzeźnik drzew

O śmierci

„Natura dała w równym stopniu wszystkim gatunkom żyjącym na ziemi takie samo prawo do życia. Tak samo jak człowiek wszystkie inne zwierzęta czują ból, przeżywają strach, cierpią i tylko niedojrzałość cywilizacyjna człowieka pozwala mu na przedmiotowe traktowanie innych gatunków. Wierzę, że przyszłe pokolenia z obrzydzeniem będą czytać historię, jak to kiedyś człowiek hodował i zjadał inne żyjące na ziemi stworzenia. To okrutne i chciałoby się powiedzieć: nieludzkie.”

Edward Hulewicz (1937)

O bólu, O historii, O naturze, O cierpieniu

„Radzenie sobie ze strachem zależy od człowieka, a nie od tego, jaką ma się pozycję. Były przypadki, że i dowódcy nie wytrzymywali, i trzeba było szukać zastępstwa. Ze swojego doświadczenia wiem, że gdy coś się zaczyna dziać, to człowiek nie myśli, jakie będą konsekwencje, tylko działa.”

Grzegorz Kaliciak (1973) polski pułkownik

Źródło: Karolina Przewrocka, Kali z Karbali. Opowieść dowódcy oddziału, który obronił City Hall http://weekend.gazeta.pl/weekend/1,138262,18744453,kali-z-karbali-opowiesc-dowodcy-oddzialu-ktory-obronil-city.html#TRwknd, weekend.gazeta.pl

O myślach, O myśleniu

„Życie przeżyte w strachu to życie przeżyte w połowie.”

Baz Luhrmann (1962)

motto życiowe. Źródło: Wywiad - Baz Luhrmann, newsweek.pl http://dvd.newsweek.pl/dla-niej,wywiad---baz-luhrmann,43301,1,43222,1.html

O życiu

„Strach śmierci bardziej wadzi niż śmierć sama.”

Jan Gawiński (1622–1684)

O śmierci

„Wtedy wszystko było fragmentaryczne. Jakby z rzeczy uciekło znaczenie i zostawiło je pokawałkowane. Nie powiązane ze sobą. Odblask igły Ammu. Kolor wstążki. Krzyżykowy ścieg haftowanej kołdry. Drzwi powoli ustępujące. Odrębne rzeczy, które nie posiadały żadnego znaczenia. Jakby inteligencja, która odszyfrowuje ukryte struktury życia – która łączy odbicia z obrazami, odblaski ze światłem, ściegi z materiałem, igły z nitką, ściany z pokojami, miłość ze strachem z gniewem z winą – nagle zanikła.”

Arundhati Roy (1961)

Bóg rzeczy małych (1997)

O miłości, O pokoju, O kolorach, O inteligencji

„Jestem socjalistą nie dzięki przeczytaniu książki, która sprawiła, że zachwyciłem się tą ideą, ani też nie z powodu bezmyślnej tradycji, ale dlatego, że wierzę że jest to idea najlepsza. Socjalizm najlepiej odpowiada istnieniu, które jest jednocześnie racjonalne i moralne. Oznacza współdziałanie nie rywalizację, wspólnotę nie strach. Oznacza równość, nie dlatego, że chce aby ludzie byli jednakowi ale dlatego, że jedynie poprzez równość warunków ekonomicznych nasza indywidualność może się właściwie rozwinąć.”

Tony Blair (1953) brytyjski polityk

I am a Socialist not through reading a textbook that has caught my intellectual fancy, nor through unthinking tradition, but because I believe that, at its best, Socialism corresponds most closely to an existence that is both rational and moral. It stands for co-operation, not confrontation; for fellowship, not fear. It stands for equality, not because it wants people to be the same but because only through equality in our economic circumstances can our individuality develop properly.
pierwsze przemówienie w Izbie Gmin, 6 lipca 1983.
Źródło: Hansard, House of Commons, 6th Series, vol. 45, col. 316.

O ludziach, O książkach

„Niebezpieczeństwo nie polega na tym, że nie zapomnicie o strachu. Prawdziwe niebezpieczeństwo zawiera się w tym, że to strachy o was nie zapomną.”

Graham Masterton (1946) brytyjski pisarz

Uciec przed koszmarem (1995)

„Nigdy nie opanowuję strachu, lecz stawiam mu czoło. Opanować strach znaczy zwyciężyć, a ja go nie zwyciężam, ja z nim żyję, ale nie pozwalam, by mnie sparaliżował. I idę dalej. Odwaga to strach, który zmawia modlitwy.”

Paulo Coelho (1947) pisarz brazylijski

Zwierzenia pielgrzyma. Rozmowy z Paulem Coelho, Juan Arias

O odwadze

„A kto odwiąże łódź, gdy łódź odpływa? A kto usłyszy cień obuty w futra? Kto w półśnie żywy przemógł kiedyś strach? Nam co zostało? Tylko pocałunki, A tak włochate niby pszczoły małe, Co umierają, gdy wylecą z ula. A szemrzą wciąż w przejrzystym gąszczu nocy, A lecą pośród drzew Tajgetu sennych, A żywią się lucerną, czasem, miętą. A teraz weź, dziki jest mój podarek, Suchy naszyjnik z małych martwych pszczół, A one w słońce przemieniły miód.”

Osip Mandelsztam (1891–1938) poeta rosyjski

Źródło: Listopad 1920, tłum. Jarosław Marek Rymkiewicz

O czasie, O słońcu

„Zubożono wyobraźnię podpatrując świat niewidzialny. Nasza ziemi wydaje mi się dzisiaj jakimś opuszczonym, pustym i ogołoconym globem. Nie ma już wierzeń, które nadawały jej poetyczność.”

Guy de Maupassant (1850–1893)

Źródło: Strach (tłum. I. Wieczorkiewicz)

O świecie

„Przyczyną największej słabości rządu jest strach przed wprowadzaniem radykalnych zmian, pomimo że ich potrzeba jest jawnie widoczna.”

Frank Herbert książka Kapitularz Diuną

Kapitularz Diuną

„Pierwszy raz kiedy odkryłem śmierć… ja, moi rodzice, babcia i dziadek jechaliśmy przez pustynię o świcie. Ciężarówka pełna Indian uderzyła w jakiś inny samochód czy coś. W każdym bądź razie ci Indianie leżeli na drodze wykrwawiając się na śmierć. Byłem tylko dzieckiem, więc zostałem w samochodzie, kiedy mój ojciec i dziadek poszli sprawdzić co się stało. Nic nie widziałem, była tylko zabawna czerwona farba i ludzie leżący dookoła. Wiedziałem jednak, że coś się dzieje, mogłem odczuć wibracje ludzi dookoła mnie i w pewnym momencie zdałem sobie sprawę, że oni wiedzą jeszcze mniej ode mnie. To był pierwszy raz, kiedy zaznałem strachu… i myślę, że w tym momencie dusze tych martwych Indian… może jeden czy dwóch z nich biegając w przerażeniu dookoła dostał się do mojej duszy. A ja byłem jak gąbka, gotowy aby ich przyjąć.”

Jim Morrison (1943–1971) amerykański muzyk rockowy i poeta

O śmierci, O dzieciach, O ludziach, O samochodach

„Nie chciałabym żyć w strachu, czy jestem dostatecznie popularna. Wychowałam się w środowisku artystycznym i naprawdę widziałam, jak zmienia się mentalność, gdy ktoś sprowadza swoją duszę artystyczną do takiego bożka. Nie chcę być bożkiem. Chcę dobrze zagrać, chcę dobrze napisać. To wszystko.”

Joanna Szczepkowska (1953) aktorka polska

Inne wypowiedzi
Źródło: „Existence” nr 3, jesień 2009.

O duszy

„Im bardziej konspiracyjna lub niesprawiedliwa organizacja, tym większy strach i paranoję w jej kierownictwie wywołują przecieki informacji. W efekcie przecieku organizacja zamyka się w sobie, ogranicza wewnętrzne kanały komunikacji, staje się coraz mniej efektywna, mniej zdolna do adaptacji i przetrwania. W świecie, gdzie przecieki są powszechne, konspiracyjne i niesprawiedliwe organizacje są zagrożone znacznie bardziej niż otwarte, sprawiedliwe systemy.”

Julian Assange (1971) australijski aktywista, dziennikarz, wydawca

tekst, który opublikował 31 grudnia 2006 na swoim blogu. Źródło: wyborcza.pl, 17 grudnia 2010 http://wyborcza.pl/1,98077,8837622,Pierwsza_wojna_informacyjna.html#ixzz18esxSR7V

O komunikacji

„Kraje, które spędziły czterdzieści lat na groźnym przyglądaniu się sobie przez mur nienawiści i strachu, obecnie mają okazję, by wzmocnić bezpieczeństwo euroatlantyckie.”

George Robertson (1946)

w Reykjavíku.

„Głód, strach i zmęczenie to niebezpieczna mieszanka. Zrobiłaby potwora z każdego człowieka.”

John Marsden (1950) Pisarz australijski

Seria Jutro, Jutro 6: Cienie

O głodzie

„Amerykańska kultura stanowi obłędne połączenie upajającej pychy i głębokiego przygnębienia. Rezultatem jest poczucie pewności siebie nieustannie podkopywane strachem.”

George Friedman (1949)

Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek
Źródło: s. 30

O pewności siebie

„Pisanie scenariusza jest w pewien sposób magiczną czynnością, bardzo trudną na początku, ale jednocześnie sprawiającą, że kiedy piszesz, czujesz jakby wszystko wokół ciebie wnikało i uzupełniało tekst. Włączasz radio, słyszysz piosenkę i czujesz, że to utwór, którego szukałeś do konkretnej sceny! W dokładnie taki sposób do scenariusza trafił Kierkegaard, mówili o nim w radiu w momencie, gdy go potrzebowałem.”

Dagur Kári (1973)

Źródło: Anna Bielak, Strach przed lataniem. Dagur Kari dla Stopklatki, 3 lipca 2011 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=78474

„Makabryczność nie jest szczególnie silnym wyrazem przeżywania śmierci w epoce wysokiej śmiertelności i wielkiego kryzysu ekonomicznego [w średniowieczu]. (…) Obrazy śmierci i rozkładu nie wyrażają strachu ani przed śmiercią, ani przed życiem pozagrobowym – nawet jeśli w tym celu je wykorzystywano.”

Philippe Ariès (1914–1984)

Człowiek i śmierć

O śmierci, Obraz

„Jak kapitalizm, to kapitalizm:
żyda z ubekiem w lesie złapali,
kościół podobno chcieli podpalić,
aż strach pomyśleć, co będzie dalej (…).”

Andrzej Sikorowski (1949) piosenkarz polski

Źródło: Jak kapitalizm, to kapitalizm

„Cała ta walka na ringu krzywdzi świadomie kogoś innego, i zwłaszcza wtedy gdy to nie jest konieczne. Dwaj ludzie nie mający nic przeciwko sobie staja na ringu i usiłują się krzywdzić, aby dostarczyć zastępczego uczucia strachu innym, którzy mają mniej od nich odwagi. Żeby zaś to pokryć, nazwali całą rzecz sportem i spekulują na tym. Nigdy dotychczas nie patrzył na to z tej strony, a jednego nie mógł znieść: był oszukiwanym.”

James Jones książka Stąd do wieczności

Stąd do wieczności

O ludziach, O emocjach, O sporcie, O walce

„Na Górnym Śląsku młodzież nie uczy się o dorobku naszego regionu, poznaje za to panteon wielkich Polaków! To właśnie przez ten strach z taką determinacją dąży się do tego, by w murach Muzeum Śląskiego pokazywać jedynie słuszny pogląd na historię Górnego Śląska”

Jerzy Gorzelik (1971)

Źródło: Gorzelik podbija stawkę i gra o autonomię wszystkich regionów kraju. A media ochoczo mu przyklaskują, rozdmuchując marsz RAŚ do granic możliwości, wpolityce.pl, 14 lipca 2013 http://wpolityce.pl/artykuly/57931-gorzelik-podbija-stawke-i-gra-o-autonomie-wszystkich-regionow-kraju-a-media-ochoczo-mu-przyklaskuja-rozdmuchujac-marsz-ras-do-granic-możliwości

O młodzieży, O historii, O grach

„Strach to suma tego co jest i co może się zdarzyć.”

Jonathan Carroll (1949) pisarz amerykański

Cykl Vincent Ettrich, Szklana zupa

„Sprzeciwiam się polityce podziałów, polityce strachu, polityce nietolerancji i mowy nienawiści. Jeśli pozwolimy politykom wygrać dzięki straszeniu ludzi, wcale nie będziemy przez to bezpieczniejsi. Strach nie sprawia, że jesteśmy bezpieczni. Wręcz przeciwnie, osłabia nas.”

Justin Trudeau (1971) kanadyjski polityk

Źródło: Katarzyna Wężyk, Prowadź nas, Trudeau http://wyborcza.pl/magazyn/1,124059,20408078,prowadz-nas-trudeau-sylwetka-premiera-kanady.html, wyborcza.pl, 16 lipca 2016.

O ludziach

„Trener musi być pewien, że przygotował drużynę na 100 procent. Ale to daje mu tylko 80 procent gwarancji na sukces. Pozostałe 20 jest niezależne od niego. W tym wszystko to co siedzi w głowach piłkarzy, ich problemy, strachy. Jeden się pokłócił z żoną, drugi – dzień przed meczem dostał telefon, że zachorowało mu dziecko. To tworzy pole do indywidualnych błędów, takich, że ktoś taki jak Cristiano Ronaldo, kto normalnie się nie myli, tym razem spudłuje karnego. Jedyne pocieszenie trenera, że rywal jest dokładnie w takiej samej sytuacji”

Leo Beenhakker (1942) holenderski trener piłkarski

przed finałem Ligi Mistrzów 2008 (mecz Chelsea – Manchester United).
Źródło: „Gazeta Wyborcza”

O dzieciach, O sukcesie

„Nawet najkonsekwentniejsi optymiści, odganiający od siebie myśl, że bydlęce wagony wiozą warszawskich Żydów nie do obozów pracy, uplasowanych gdzieś na wschodzie, ale na śmierć, nie mogli już nie zdawać sobie sprawy z tego, co się dzieje. Pojmowały to z większą lub mniejszą intensywnością i wyrazistością także dzieci; rzeczy miały się tak również wtedy, gdy rodzice starali się, jeśli nie ukrywać (byłoby to niemożliwe), to przynajmniej łagodzić straszną rzeczywistość, a więc zmniejszać strach, w jakim żyły, bo swoje już wiedziały. Lata tego nie miałem jeszcze ośmiu lat, ale docierało do mnie wiele, może nie ogarniałem wszystkich szczegółów, może ulegałem jakimś przywidzeniom i ułudom, które nie pozostawały w żadnym stosunku do realności, nie mogłem jednak nie dostrzegać tego, co się każdego dnia dzieje, nie mogłem się nie bać. Strach – można byłoby go nazwać strachem ostatecznym, bo nawet dziecko musiało dostrzec, że gra toczy się o samo istnienie – jest doskonałym nauczycielem, otwiera oczy i uszy, odbiera złudzenia. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, a może – tylko wtedy, gdy chodzi o życie. Ów strach ostateczny był także moim nauczycielem.”

Michał Głowiński (1934) polski historyk literatury

Źródło: Burza

O życiu, O śmierci, O dzieciach, O grach

„Tamtego dnia mama ugotowała na pierwsze danie zupę. Tata był tak zdenerwowany, że prawie zemdlał ze strachu. Kiedy brał do ręki łyżkę, drżała mu ręka i zupa wylewała się poza talerz. Nie trafiał nawet łyżką do buzi. Nie mógł powstrzymać śmiechu. To była dziwna sytuacja, ale ja byłem spokojny. Tylko ja.”

Raúl González (1977) hiszpański piłkarz

wspomnienia Raúla, gdy został powołany do pierwszego składu Realu Madryt w 1994. Źródło: Wszystkiego najlepszego, Kapitanie, realmadrid.pl, 27 czerwca 2011 http://www.realmadrid.pl/index.php?co=aktualnosci&id=34916

O śmiechu

„Co więcej napadały na nas i usiłują wciąż napadać plemiona, które odczuwają wobec nas śmiertelny strach. Zaledwie uważają nas za ludzi, chętniej przyjmują, że pod postacią ludzką jesteśmy demonami, które zstąpiły na świat. Przypisują nam moce w ich rozumieniu nieczyste, władztwo nad wszystkim, co żywe i martwe, a jednak to ich nie odstrasza. Trzeba podziwiać ich odwagę. Ta nieustępliwość może w końcu okazać się groźna. My jesteśmy już zbyt pewni swej siły, oni nie mają nic do stracenia. Próbują raz po raz i kto wie, czy kiedyś ta zaciekłość nie trafi na chwilę naszej słabości lub nieuwagi. Wtedy będziemy zgubieni. Boję się, że wyspa, która jest najbardziej niedosiężną fortecą, nie oprze się pewnego dnia nagim kijom i kamieniom młodych plemion.”

Maciej Kuczyński Atlantyda, wyspa ognia

Atlantyda, wyspa ognia (1967)

O ludziach, O świecie, O sile

„Nie wypuszczą jej. (…) Oni nie działają racjonalnie. Janukowycz czuje przed Julią Tymoszenko zwierzęcy strach. (…) Mimo poważnych dolegliwości zdrowotnych Julia jest w dobrej formie psychicznej. Powiedziałbym nawet, że w bojowym nastroju.”

Serhij Własenko (1967)

Źródło: Katarzyna Kwiatkowska, Julia z popiołów, „Gazeta Wyborcza”, 5–6 maja 2012.

„(…) głód do takiej ludzi przywodził ostateczności, że strach powiedzieć, rodzice dzieci, a dzieci rodziców z głodu zabijały i jadły. Niektórzy ciała wisielców z szubienicy odrywali i zjadali.”

Jan Długosz (historyk) (1415–1480) polski kronikarz

Historiae Polonicae praefatio

O głodzie, O dzieciach, O ludziach, O rodzicach

„Mój pogląd odnośnie religii jest taki jak Lukrecjusza. Uważam ją za chorobę zrodzoną ze strachu i za źródło niewypowiedzianego nieszczęścia rodzaju ludzkiego. Nie mogę jednak zaprzeczyć, że ona wniosła pewien wkład do cywilizacji. Ona pomogła we wczesnych czasach ustalić kalendarz i spowodowała, że kapłani egipscy tak starannie rejestrowali zaćmienia, że byli w stanie je przewidywać. Te dwie zasługi jestem gotów uznać, ale nie wiem nic o żadnych innych.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

O religii

„Relegowano mnie w 1954 r. za „demoralizujący wpływ na młodzież”. Chociażby opowiadaniem o tym, jak naprawdę jest w kołchozach… Gdy miałem 5 lat, postanowiłem, że odpłacę bolszewikom za zesłanie. Jednak większość zesłańców zareagowała całkiem inaczej, nawet po powrocie do Polski bali się przyznać do zsyłki i bledli ze strachu, słysząc polityczny „kawał.””

Andrzej Gwiazda (1935) polski działacz związkowy

A co dopiero angażować się w działalność opozycyjną o relegowaniu z uczelni. Źródło: Nie poddaliśmy się poprawności politycznej, naszdziennik.pl, 28 czerwca 2008 http://www.naszdziennik.pl/index.php?dat=20080628&typ=my&id=my11.txt

O młodzieży

„Strach nie jest długotrwałym nauczycielem obowiązku.”

Cyceron (-106–-43 p. n. e.) mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk

Źródło: Leksykon złotych myśli, wyboru dokonał K. Nowak, Warszawa 1998.

O myślach, O nauczycielach, O myśleniu

„W dobrej wypowiedzi publicystycznej argumentację racjonalną wspierają argumenty emocjonalne. Należą do nich wszelkie treści, które budzą w człowieku gniew, strach, litość, wstyd, pogardę, zazdrość, wstręt, dumę, śmiech, nienawiść, niepokój, zainteresowanie. Każde z tych uczuć można wykorzystać w dobrym i złym celu. (…) Nie wolno jednak igrać z uczuciami czytelnika (…).”

Walery Pisarek (1931–2017) językoznawca polski

Retoryka dziennikarska (1970)

O nienawiści, O zazdrości, O emocjach, O śmiechu

„Obóz, jak się zorientowałem. Obejmował teren około półtora kilometra kwadratowego płaskiego terenu. Otoczony był solidnym ogrodzeniem z drutu kolczastego, rozpiętego kilkoma rzędami pomiędzy drewnianymi słupami. Ogrodzenie miało ponad dwa i pół metra wysokości. Po zewnętrznej stronie przechadzały się patrole w odstępach około pięćdziesięciometrowych. Po stronie wewnętrznej strażnicy z bronią stali co jakieś piętnaście metrów. Za drutami stało kilkanaście baraków. Przestrzeń pomiędzy nimi wypełniał gęsty, falujący tłum. Więźniowie tłoczyli się, przekrzykiwali. Z kolei strażnicy starali się utrzymywać ich we względnym porządku…
… Po lewej stronie od bramy, o jakieś sto metrów za ogrodzeniem, był tor kolejowy, a właściwie rodzaj rampy. Prowadził od niej do ogrodzenia chodnik zbity z desek. Na torowisku stał pociąg złożony z około trzydziestu wagonów towarowych. Były brudne i zakurzone…
… Mijaliśmy akurat jakiegoś starca. Siedział na ziemi nagi i rytmicznie kiwał się do przodu i tyłu. Jego oczy błyszczały i nieustannie mrugał powiekami. Nikt nie zwracał na niego uwagi. Obok leżało dziecko w łachmanach. Miało drgawki. Z przerażeniem spoglądało dookoła.
Tłum pulsował jakimś obłędnym rytmem. Wrzeszczeli, machali rękami, kłócili się i przeklinali. Zapewne wiedzieli, że niedługo odjadą w nieznane, a strach, głód i pragnienie potęgowały poczucie niepewności i zwierzęcego zagrożenia. Ludzie ci zostali wcześniej ograbieni z całego skromnego dobytku, jaki im pozwolono zabrać w tę podróż. Było to pięć kilogramów bagażu. Były to zwykle jakieś najpotrzebniejsze w drodze przedmioty. Poduszka, jakieś okrycie, trochę jedzenia, butelka z wodą. Czasem kosztowności czy pieniądze. Docierała tu przeważnie ludność gett, która nie miała już nic…
Pobyt w obozie nie trwał długo. Zazwyczaj nie dłużej niż cztery dni. Potem pakowano ich w wagony na śmierć. Przez czas pobytu w obozie prawie nie otrzymywali jedzenia. Zdani byli na własne zapasy.
Baraki obozowe mogły pomieścić mniej więcej połowę więźniów. Drugie tyle pozostawało na dworze. Powietrze wypełniał odór ludzkich odchodów, potu, brudu i zgnilizny…
… Oficer SS, odpowiadający zapewne za załadunek, stanął przed tłumem Żydów. Nogi rozstawił szeroko.
– Ruhe! Ruhe! Spokój! – wrzasnął. – Wszyscy Żydzi mają wejść do wagonów. Pojedziecie tam, gdzie jest dla was praca. Ma być porządek. Nie wolno się pchać ani opóźniać załadunku. Kto będzie wywoływał panikę albo stawiał opór, zostanie zastrzelony.
Przerwał i wbił wzrok w masę ludzką przed sobą. Spokojnie zaczął otwierać kaburę pistoletu. Wyjął broń. Pierwsze szeregi Żydów zaczęły się cofać. Niemiec zaśmiał się i oddał trzy strzały w tłum. W grobowej ciszy rozległ się przeszywający krzyk. Spokojnie schował pistolet.
– A teraz do wagonów! Raus! – wrzasnął.
Tłum zamarł. Z tyłu rozległy się strzały. Ludzie ławą ruszyli do przodu, krzycząc przeraźliwie. Zbliżali się do drewnianego pomostu. Ludzki strumień był jednak zbyt szeroki, aby się w nim pomieścić. Esesmani otworzyli ogień. Pędzący zaczęli padać. Rozległ się głuchy tupot nóg po deskach rampy. Teraz zaczęli strzelać strażnicy stojący przy wagonach. Tłum przyhamował.
– Ordnung! Ordnung! – wrzeszczał esesman.
Pierwsi Żydzi wpadli do wagonu. Niemcy przy drzwiach odliczali ich. Po liczbie „sto czterdzieści” esesman zawył „Halt!” i dwukrotnie strzelił. Przystanęli. Pociąg powoli szarpnął i nowy wagon wtoczył się na wysokość pomostu. Zaczęli go wypełniać nowi więźniowie.
Wedle wojskowych regulaminów wagon towarowy przeznaczony był na osiem koni lub czterdziestu żołnierzy w transporcie. Upychając ludzi na siłę i bez jakiegokolwiek bagażu, można było pomieścić w wagonie sto osób. Niemcy wydali rozkaz pakowania po stu trzydziestu, ale jeszcze dopychali dodatkową dziesiątkę. Gdy drzwi nie dały się zamknąć, tłukli na oślep kolbami, strzelali do środka wagonu, wrzeszczeli na nieszczęsnych Żydów. Ci, aby zrobić miejsce dla nowych, wspinali się na ramiona i głowy już znajdujących się wewnątrz. Z głębi wagonu dochodził jakiś potępieńczy ryk i wycie.
Gdy upchnięto już sto czterdzieści osób, strażnicy przystąpili do zamykania drzwi. Były ciężkie, wykonane z drewna obitego żelazem. Miażdżyły wystające na zewnątrz kończyny wśród wrzasków bólu. Po zasunięciu drzwi zabezpieczano je żelazną sztabą i ryglowano.
Przed załadunkiem na podłogę wagonów sypano warstwę niegaszonego wapna. Oficjalnie był to zabieg higieniczny. Chodziło o nie rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych. W praktyce wapno gwałtownie absorbowało wilgoć z powietrza. Spadała zawartość tlenu i ludzie zaczynali się dusić. Równocześnie wapno w kontakcie z ludzkimi odchodami wydzielało trujące substancje, między innymi chlor. Ten zaś dusił stłoczonych więźniów. Niemcy osiągali podwójny cel. Choroby zakaźne istotnie się nie rozprzestrzeniały, a wagon można było łatwiej po transporcie wymyć. Po drugie, transportu tego nie przeżywało wielu „podróżnych”. A o to przecież chodziło.
Czasami od polskich kolejarzy docierały informacje, że takie wagony z Żydami stały na bocznicach po kilka dni. Po otwarciu znajdowano w nich same trupy…
… Na obozowym placu pozostali zabici i konający. Strażnicy przechadzali się wolnym krokiem i dobijali ich strzałami w głowę. Wkrótce zapanowała cisza…”

Jan Karski (1914–2000) prawnik, dyplomata, wykładowca akademicki, polski kurier czasów II wojny światowej

Karski dostał się w przebraniu strażnika do obozu tranzytowego dla Żydów w Izbicy, który był „ostatnim etapem” przez obozem zagłady w Bełżcu.
Tajne państwo: opowieść o polskim Podziemiu

Koń, O miłości, O śmierci, O pieniądzach

Cytaty o strachu strona 4

Cytaty o strachu
strona 4