Cytaty o strachu
strona 3

„Wrażliwość ekumeniczna, to wrażliwość na nieranienie siebie nawzajem. Dlaczego metafora „zranienia” tak się dzisiaj rozpowszechniła w psychologii, w świecie mediów? Bo naprawdę jesteśmy poranieni przez rozbite rodziny, lata komunistycznego zakłamania, porozbudzane ludzkie ambicje, brak autorytetów, nienaturalne miejsca zamieszkania (blokowiska!), tempo życia, zimną konkurencję, strach o pracę, nieodpowiedzialnie brane leki. Odkryć to i mieć na tyle wrażliwości, by nie dotykać bolesnych ran, nie zadawać nowego bólu, to wielkie wyzwanie naszych czasów. Jest ono szczególnie ważne, Umiłowani, w dziele ekumenii. Wszyscy jesteśmy poranieni przez naszą przeszłość; wszyscy – zatroskani o niesienie Chrystusa do ludzkich serc wobec tak szybkich postępów konsumpcyjnej sekularyzacji czy – jak pisał Jan Paweł II – „milczącej apostazji” człowieka sytego, który żyje tak, jakby Bóg nie istniał.””

Piotr Libera (1951) polski duchowny katolicki, biskup

Źródło: homilia w płockiej katedrze Kościoła mariawickiego podczas mszy na zakończenie Tygodnia Ekumenicznego, 25 stycznia 2008

O Bogu, O przeszłości, O zamieszkaniu, Serce

„Kary rodzą siłę, która jest podstawą potęgi. Potęga rodzi strach, a strach cnotę.”

Shang Yang (-390–-338 p. n. e.)

O karze, O sile

„Gottland” można czytać także jako książkę o Czechach. Ona jest po prostu o rzeczach istotnych. O strachu, o przyzwoitości, o odwadze, o śmierci, o miłości, o głupocie, o naiwności.”

Mariusz Szczygieł (1966) dziennikarz polski

„Czas Kultury” nr 1–2/2007, O Czechach

O śmierci, O głupocie, O czytaniu

„Każdy skok to niewiadoma i nowe doświadczenie. W pewnym momencie traci się kontakt z ziemią i jest się zdanym na powietrze i wiatr. Panicznego strachu i myśli „boję się, nie dam rady” nie mam w ogóle. Im dalej skakałem, tym bardziej mnie to cieszyło. Im dłużej byłem w powietrzu, tym bardziej chciałem biec na górę skoczni i pofrunąć znowu. Mam to uczucie do dziś.”

Kamil Stoch (1987) polski skoczek narciarski

Źródło: Robert Błoński, Kamil Stoch: Skoki to radość, sport.pl, 30 stycznia 2011 http://www.sport.pl/skoki/1,65074,9022356,Kamil_Stoch__Skoki_to_radosc.html

O emocjach, O górach, O myślach, O sporcie

„Rincewind już biegł. To, że nic nie może człowieka zranić, nie jest jeszcze powodem, by się nie bać. Prawdziwy fachowiec zawsze znajdzie powód do strachu.”

Terry Pratchett książka Nauka Świata Dysku

Nauka Świata Dysku

„Film jest dla mnie sposobem, by przezwyciężyć strach, bym umiał kiedyś umrzeć z godnością. Nie krzyczeć panicznie, nie bać się.”

Marcin Koszałka (1970) polski operator filmowy

Źródło: „Rzeczpospolita”, 25 października 2007 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/owsm.htm

„Media uruchamiają czarno-białe widzenie świata. Ideologizacja polega na przykładaniu narracji ideowej do działań wynikających z niskich pobudek. Mówi się o prawach człowieka czy demokracji, by zasłonić doraźne interesy gospodarcze czy surowcowe. Brytyjski historyk Timothy Garton Ash kilka lat temu próbował odzwierciedlić myślenie ludzi Południa o Zachodzie. Napisał, że ci z Zachodu kiedyś mówili „Jezus”, myśleli „bawełna”; dziś mówią „prawa człowieka”, a myślą „ropa.””

Roman Kuźniar (1953) polski politolog

To uproszczenie, ale trochę tak jest.
Źródło: rozmowa Michała Wybieralskiego, Polityka strachu, „Gazeta Wyborcza”, 20–21 lipca 2013.

O ludziach, O demokracji, O myślach, O myśleniu

„W polityce są partie i ludzie, którzy opierają swoje działanie na wykorzystywaniu niechęci, nienawiści i strachu. I te fale populizmu, które przechodzą przez Europę, biorą się z takiej właśnie koncepcji polityki. Jest też inne, trudniejsze istnienie w polityce, oparte na nadziei.”

Bronisław Geremek (1932–2008) polski historyk i polityk

Źródło: rozmowa Guntera Hofmanna i Adama Krzemińskiego, Nadzieja nazywa się Europa, wyborcza.pl, 12 lipca 2009 http://wyborcza.pl/1,91766,6810144,Nadzieja_nazywa_sie_Europa___nieznany_wywiad_z_Bronislawem.html?as=4&startsz=x#ixzz21RhGTnze

O ludziach, O nadziei

„Strach przed bezwzględnością, z jaką system gospodarczy Zachodu odnosi się do pracowników nauki i sztuki, jest bardzo rozpowszechniony wśród intelektualistów wschodnich.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

O nauce

„Nigdym jeszcze nie znał lęku przed złością ani trwogi przed nienawiścią mężczyzny, wielokrotnie jednak miałem uczucie strachu przed miłością kobiety.”

Bolesław Szczęsny Herbaczewski (1875–1943)

O kobietach, O emocjach

„Zawsze nim byłem. I nigdy bezmyślnie. W ciągu ostatnich trzydziestu lat na świecie dokonały się wielkie zmiany. Kto by pomyślał trzydzieści lat temu, że kolonializm się skończy i że wojna przestanie być akceptowana jako sposób ujarzmiania krajów? Kto by pomyślał, że hierarchie społeczne przestaną być akceptowane z takim przekonaniem, że słowo socjalizm przestanie budzić strach…”

Makarios III (1913–1977) cypryjski duchowny prawosławny, arcybiskup, prezydent Cypru

w wywiadzie udzielonym Orianie Fallaci w listopadzie 1974 w Nowym Jorku (zapytany przez nią, czy jest optymistą).
Źródło: Oriana Fallaci, Wywiad z historią, op. cit., s. 655.

O wojnie, O historii

„No taki chabaźnik, specjalista od mchów i porostów – mimo to objaśnił Sekułowski. – Taki strach na wróble, konopiasty łeb. Umiał tyle łaciny, żeby sklasyfikować, tyle fizjologii, żeby móc pisać artykuły, i tyle znał się na polityce, żeby swobodnie rozmawiać ze swoim woźnym. Kiedy się w dyskusji wyszło za grzyby, tumaniał. Nasz światek roi się od takich genialnych rachmistrzów, tylko oni wykształcili swą biedna umiejętność w kierunku pożytecznym społecznie, wiec się ich toleruje. Literatura pełna jest takich, którzy pisząc do praczki, stylizują z myślą o pośmiertnym wydaniu listów… no, a lekarze?”

Stanisław Lem książka Szpital Przemienienia

rozprawka Sekułowskiego.
Utwory, Szpital Przemienienia

O literaturze, O myślach, O myśleniu

„…albowiem wszelkie ciało udzielne w narodzie będzie działało przeciw poczynaniom rządu, przy którym będą istniały utajone rewolty, konspiracje, w które niestety obfituje historia; nie można spodziewać się, że zmienią postępowanie, gdyż w ich interesie leży istotnie fascynowanie oczu ludu kłamstwem, strachem przed piekłem, dziwacznymi dogmatami i abstrakcyjnymi czy też niezrozumiałymi ideami teologii.”

Tadeusz Kościuszko (1746–1817) polski i amerykański generał

list do Adama Czartoryskiego (1814) o potrzebie rozdziału Kościoła od państwa.
Źródło: „Kwartalnik Historyczny”, R. LXXII, nr 4, 1965.

O ludziach, O kłamstwie, O historii, O piekle

„W wojnie domowej w Syrii biorą udział trzej aktorzy: reżim Asada, Wolna Armia Syryjska i dżihadyści, których wspiera reżim. Ten niby-alians powstał właśnie po to, by skuteczniej niszczyć opozycję i zastraszać Zachód. Taką samą taktykę stosowała algierska armia podczas wojny domowej w latach 90. A także Rosjanie, którzy aby dostać przyzwolenie na brutalne dławienie czeczeńskich dążeń do niepodległości – zarazili Kaukaz wirusem islamizmu. Ludzie na Zachodzie nienawidzą Baszara al-Asada. Ale jeszcze bardziej boją się terrorystów. A reżim codziennie ten strach podsyca.”

Gilles Kepel (1955)

Źródło: rozmowa Bartosza Wielińskiego, Chaos u bram Europy, „Gazeta Wyborcza”, 14–15 września 2013.

O wojnie, O ludziach

„Znów więc ten Chopin, od którego uciekałem pod koniec lat osiemdziesiątych, który wypełnił całą dekadę swoją muzyką. Począwszy od strajków w Gdańsku i Szczecinie, od zakładania Solidarności – był wciąż w tle. Patriotyczny podmuch muzyczny. Wykorzystywali go organizatorzy mszy za ojczyznę i opozycyjnych wieczornic, twórcy anty-reżimowych filmów i władza – na wszystkich poziomach przekazu. Muzyka Chopina współbrzmiała z powtarzanym w kółko wystąpieniem towarzysza generała, ogłaszającego wprowadzenie stanu wojennego. Była wręcz jedyną muzyką, jaką można było usłyszeć w radiu w pierwszych dniach tego stanu. A potem rozbrzmiewała na rozpoczęcie i na zakończenie programów telewizyjnych i radiowych, przed przemówieniami i po przemówieniach. Rozbrzmiewała – jeśli nic innego nie można było zaproponować – jako wypełniacz lub jako ważny punkt programu. Słychać ją było, gdy na budynkach pojawiły się hasła: „Wrona skona” i „Zima wasza, wiosna nasza”, gdy czołgi jeździły po ulicach i żołnierze grzali dłonie przy koksownikach, gdy opozycjoniści ośmieszali esbeków i gdy esbecy zabijali opozycjonistów, gdy milicjanci pałowali krnąbrne społeczeństwo i gdy społeczeństwo rzucało w nich kamieniami lub zapalało świece w oknach. Preludia, mazurki, walce nadawał Głos Ameryki, Radio Wolna Europa i następcy Macieja Szczepańskiego. Wszyscy przymilali się do Chopina, wszyscy go puszczali i wszyscy słuchali – stojąc w kolejkach za papierosami i wołowiną z kością, w czasie przesłuchań i akademii, idąc ze strachu na wybory i czytając wydane w podziemiu wiersze Miłosza, ciesząc się, gdy Lechowi Wałęsie przyznano Pokojową Nagrodę Nobla i gdy zniesiono kartki na masło, oglądając w telewizji parodię procesu Piotrowskiego i jego kolegów, i chowając księdza Popiełuszkę. Słuchaliśmy tej naszej muzyki z coraz większym znudzeniem, z coraz większą dezaprobatą.”

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

Źródło: Koncert wyszehradzki – Pogranicza Nr 4/2002

O muzyce, O wiośnie, O zimie, O czasie

„Aż strach sobie wyobrazić, co będzie działo się w zimie, bo już teraz brakuje w noclegowniach miejsc i ludzie zamarzają na ulicy. Warto sobie uzmysłowić, że wyroki bez prawa do lokalu socjalnego są najczęściej wyrokami zaocznymi. Często zapadają wobec osób, które nie były w stanie pojawić się na rozprawie lub nawet odebrać korespondencji z sądu, a w praktyce także wobec tych, którzy omyłkowo nie zostali o rozprawie powiadomieni. Wśród tych lokatorów znajdą się osoby obłożnie chore, zbyt stare, aby normalnie funkcjonować i orientować się w swojej sytuacji, a także psychicznie chorzy. Zatem wszyscy ci, którzy są ofiarami niewydolnego systemu pomocy społecznej.”

Piotr Ikonowicz (1956) polski polityk

Źródło: lewica.pl, 28 września 2011 http://lewica.pl/index.php?id=25259

O ludziach, O pomocy

„Gdyby Jezus zstąpił dziś na ziemię zostałby zabity przez CIA, lub FBI z powodu strachu przed przejęciem kontroli.”

Serj Tankian (1967) wokalista rockowy (SOAD)

„Nocne strachy to nie głupstwo (…). Nie lekceważ tego, co widzisz w nocy. W nocy widać lepiej i ostrzej, bo dzień człowieka rozprasza.”

Małgorzata Musierowicz (1945) pisarka polska

Postać: profesor Dmuchawiec
Małomówny i rodzina (1975), Nutria i Nerwus (1995)
Źródło: s. 128

„Oto znowu przybyły płateczki muzyki niematerialne jak wiew,
gałązki śniegu spadają jak świece: śmierć, śmierć…
Ustami tak nagle targnął strach bezbrzeżny jak wołanie w mroku
I dłonie ciszej od krwi potoczyły się do śniegu.”

Stanisław Piętak (1909–1964) pisarz polski

Źródło: Mit młodości, „Okolica Poetów” nr 6, 1935, s. 13 http://cyfrowa.chbp.chelm.pl/dlibra/docmetadata?id=6138&from=&dirids=1&ver_id=93165&lp=10&QI=!40334AEBA4E9EABA6F8686469C413557-30

O śmierci

„A za to twój poprzedni gach
nawet benzynę chlał, aż strach!
Już lepiej kupić parę flach
niż pchać się w piach!”

Włodzimierz Wysocki (1938–1980) rosyjski aktor, pieśniarz, poeta

Źródło: piosenka Rozmowa przed telewizorem, tłum. Alosza Awdiejew

„Nigdy nie należy przystępować do negocjacji ze strachu i nigdy nie należy się bać negocjować.”

John Fitzgerald Kennedy (1917–1963) prezydent USA

„Terror potęguje strach i odwagę, dwie właściwości bardzo niebezpieczne dla dyktatorów.”

Bertolt Brecht (1898–1956) niemiecki pisarz, dramaturg, teoretyk teatru, inscenizator i poeta

Źródło: Leksykon złotych myśli, wyboru dokonał Krzysztof Nowak, Warszawa 1998

O myślach, O myśleniu

„Chmurami gęsto [pokryte] niebo, las ciemnieje drzewami tamala.
Nocą, on owładnięty strachem, zatem ty, Radho, zaprowadź go do
domu!”

Dźajadewa książka Gitagowinda

Źródło: Gitagowinda

O domu

„Nie wiem dlaczego tak jest na świecie, proszę pani, że głód i strach czynią wszystkich posłusznymi.”

Zbigniew Nienacki książka Wielki las

Wielki las

O głodzie

„Strach przed wolnością jest strachem przed pustką.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

O wolności

„Sceptycyzm to elegancja strachu.”

Emil Cioran (1911–1995) pisarz pochodzenia rumuńskiego

„Pewność ukarania, choćby umiarkowanego, zrobi zawsze większe wrażenie niż strach przed inną, surowszą karą, z którym jednak łączy się nadzieja na bezkarność.”

Cesare Beccaria (1738–1794) włoski prawnik i pisarz polityczny

Źródło: O przestępstwach i karach, 1764

O karze, O nadziei, O wrażeniach

„Podobno raz powiedziane słowo istnieje już zawsze,
więc powinno się unikać tych, które są zbędne.
Pytanie, czy to możliwe, żeby takie były. Na przykład
wczoraj zostawiłem zupę na gazie, później sam byłem
na gazie i zupę szlag trafił i to ma znaczenie.
Ostatecznie zjadłem świeżokwaśne cytryny. Nic więcej
w domu nie miałem, może poza mięsem, niestety
mięso podobnie jak człowiek strasznie śmierdzi strachem.”

Karol Graczyk (1984)

Źródło: Święte fajki

O domu, Pytanie

„W tym miejscu chcę serdecznie podziękować Panom Wandalom ze stanu Arizona za umożliwienie mi bezpłatnego kontaktu z rodziną w odległym kraju. Dzięki Panom bezmyślnemu barbarzyństwu, dzięki temu, że dla kilku monet dwudziestopięciocentowych rozpieprzyli Panowie telefon publiczny, mogłem sobie pozwolić na rozmowę z Mamą, która umierała ze strachu nie mając ode mnie żadnych wieści od prawie dwóch miesięcy.”

Wojciech Cejrowski książka Podróżnik WC

Utwory, Podróżnik WC

O rodzinie, Odległy

„To, jak sądzę, jest wciąż największy przeciwnik – strach przed Bogiem.”

Virginia Woolf (1882–1941) angielska pisarka

Chwile wolności. Dziennik 1915–1945 (2007)

O Bogu

„Iberyjscy indignados występujący przeciw niestabilnemu zatrudnieniu, odrzucają tradycyjne partie polityczne, wzywając do szeregu raczej niespójnych zmian. (…) Światowy prekariat, spajany jedynie strachem przed brakiem bezpieczeństwa, nie stanowi jeszcze klasy w marksistowskim rozumieniu. Jest to jednak grupa społeczna, w której łonie rodzi się poczucie wspólnej słabości. Obejmuje nie tylko pracowników dorywczych, osoby zatrudnione tymczasowo lub w niepełnym wymiarze czasu pracy na niskich stanowiskach.(…) Rozwój prekariatu został przyspieszony przez neoliberalną globalizację, która stworzyła fetysze elastyczności rynku pracy, urynkowienia wszystkiego i restrukturyzacji systemów opieki społecznej.”

Guy Standing (1948)

Źródło: Andrew Ross, Bunt galerników, „London Review of Books”, tłum. „Forum”, 27 czerwca 2011.

O czasie

„Po pierwszej wojnie lewica obawiała się, że mieszczaństwo w sojuszu z resztkami posiadaczy ziemskich wprowadzi faszyzm – ze strachu przed ludem domagającym się socjalizmu. W pierwszej połowie XX wieku konflikt między interesami warstw wyższych a większością obywateli, między rynkiem a demokracją był obecny niemal we wszystkich krajach. Dopiero po II wojnie światowej w Europie Zachodniej udało się znaleźć kompromis między demokracją a kapitalizmem. To była bardzo krucha równowaga.(…) Warunkiem akceptacji systemu kapitalistycznego przez masy robotnicze były po 1945 roku gwarancje stabilnego zatrudnienia, godziwy standard życia, zapewnienie szans awansu, edukacja, bezpieczeństwo socjalne. Państwo socjalne na taką skalę było w Europie czymś zupełnie nowym. Pozwoliło na kilka dekad osłabić napięcie między rynkiem a demokracją.”

Wolfgang Streeck (1946)

Źródło: rozmowa Piotra Burasa, Ulica zmieni świat, „Gazeta Wyborcza”, 5–6 maja 2012.

O wojnie, O ludziach, O świecie, O demokracji

„Nie ma chyba nic tak złego i niebezpiecznego w życiu jak strach.”

Jawaharlal Nehru (1889–1964) indyjski polityk

„A potem przyjdzie śmierć: wszystko rozwiązując niczego nie wyjaśni. Odejdziemy tak, jakeśmy żyli: osobno. Świat nasz własny i jedyny musi nam wystarczyć do śmierci i po śmierci. Byle tylko nie zgłębiać tej myśli do końca, byle tylko nie przemyśleć tego fizycznie. Obumieranie rąk, mącenie się myśli, sen wieczysty przeżyty naprawdę: wtedy chwyta paroksyzm piekielnego, kurczowego strachu. Odejdziemy tak, jakeśmy naprawdę żyli: osobno. Zawsze pomiędzy potwornie wielkim światem i potwornie wielkim niebem, samotni.”

Jarosław Iwaszkiewicz (1894–1980) polski poeta i pisarz

Cytaty z prozy, Księżyc wschodzi

O śmierci, O świecie, O myślach, O odejściu

„Jakaś część sztuki życia to właśnie nasza umiejętność pokonywania własnej bezradności. To trudne, bo bezradność najczęściej wynika ze strachu. A strach paraliżuje nasze reakcje, inteligencję, zdrowy rozsądek, a to prowadzi do słabości.”

Marc Levy (1961)

A gdyby to była prawda…

O inteligencji

„To chęć wędrówki stwarza naszą drogę, jednak gdy zaczynamy podróż w kierunku marzenia, odczuwamy ogromny strach, tak jakbyśmy się czuli zmuszeni wykonać wszystko poprawnie. A przecież jeśli każdy z nas przeżywa własne życie, to kto wymyślił wzorzec poprawności?”

Paulo Coelho (1947) pisarz brazylijski

Dla „Zwierciadła”
Źródło: Błogosławieństwo błędu, „Zwierciadło” nr 5/1927, maj 2007

O życiu, O marzeniach, O błędach

„Są ludzie, którzy wierzą w Boga z pożądania. To kupcy. Są ludzie, którzy wierzą w Boga ze strachu. To niewolnicy. Ale są też tacy, którzy wierzą w Boga z wdzięczności. To ludzie wolni.”

Ali ibn Abi Talib (601–661)

O Bogu, O ludziach

„Ale jak to o nas świadczy? Jeżeli fakt, że coś powoduje erotyczne myśli, jest obiektem strachu. „Powoduje erotyczne myśli” – Tak…? No i…? Co z tego? Kiedy to seks stał się czymś złym? Czy ja opuściłem to zebranie?”

Bill Hicks (1961–1994) amerykański komik i satyryk

Występ w Vic Theatre w Chicago (1991)

O seksie, O myślach, O myśleniu

„Jestem czymś, co nie ma w Polsce swojej reprezentacji ani nawet swojego miejsca w języku. Jestem lewicą antytotalitarną. Już samo słowo „lewica” brzmi dzisiaj tak, że strach je nosić na czole. Ale jak inaczej nazwać to, czym jestem? Lewica, bo przywiązuję wagę do solidarności społecznej. Antytotalitarna, bo wyobrażenie społeczeństwa jako hierarchicznej organizacji, opartej na ideologii i egzekwującej posłuszeństwo, jest dla mnie nie do przyjęcia.”

Magdalena Tulli (1955) polska pisarka i tłumaczka

Źródło: Agnieszka Sowińska, Czytelnia: Rozlazłość mi wyszła uszami http://www.dwutygodnik.com/artykul/4729-czytelnia-rozlazlosc-mi-wyszla-uszami.html, dwutygodnik.com nr 115/2013.

„Człowiek, który potrafi wzbudzić taki strach u swoich poddanych, dokonałby cudów na czele wielkiej armii.”

Mehmed II Zdobywca (1432–1481)

o Władzie Palowniku.
Źródło: Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, s. 616.

„Obecnie w Polsce wszyscy wszystkiego się boją, a ten paniczny strach jest właśnie najbardziej przerażający.”

Joanna Senyszyn (1949) polska działaczka polityczna, ekonomistka

podczas debaty Wstęp do równości: Europejska polityka wobec gejów i lesbijek, która poprzedziła Paradę Równości; Warszawa, 10 czerwca 2006.

„Muzyka powinna wzbogacać film, choć można to różnie rozumieć. Oczywiście zadaniem muzyki jest wzbudzać emocje, jak strach czy smutek. Myślę, że dobre połączenie obrazu z muzyką, jest wtedy, gdy wrażenia widza są wzbogacone, pogłębione, niezależnie od gatunku filmowego.”

Kenji Kawai (1957) kompozytor japoński, twórca muzyki filmowej

Źródło: Wywiad, 2005 http://soundtracks.pl/index.php?op=show&ID=408

O smutku, O muzyce, O myślach, O wrażeniach

„A smutek nadal przypomina strach. A może raczej uczucie niepewności. Lub oczekiwania – oczekiwania, że coś się wydarzy. Nadaje to życiu stałe piętno tymczasowości.”

Clive Staples Lewis (1898–1963) angielski pisarz, historyk, filozof i teolog

Smutek

O smutku, O emocjach

„W jednym miejscu spotkały się Kluby Gazety Polskiej, rodziny Radia Maryja i Solidarni 2010. Myśmy się już tu kiedyś spotkali – prawie dwa lata temu, kiedy chowaliśmy naszego prezydenta. Myśmy się spotkali w bólu i żalu, ale przysięgliśmy sobie, że wyjaśnimy ta sprawę, i zaczęliśmy ją wyjaśniać. Kłamstwo smoleńskie upada, a w raz z tym rośnie strach władzy przed niezależnymi ruchami społecznymi, czy wolnymi mediami. I jeśli dziś władza chce cenzurować media czy ograniczać wolność słowa, to nie dlatego że chce być kochana czy pieszczona. Ona drży przed gniewem społecznym, gniewem który dzisiaj rośnie. Bo ta władza pokazała swoje prawdziwe oblicze.”

Tomasz Sakiewicz (1967) polski dziennikarz

Źródło: Kraków: Marsz w obronie TV Trwam, malopolanin.pl, 4 marca 2012 http://malopolanin.pl/10783_krakow_marsz_w_obronie_tv_trwam__zdjecia.html

O kłamstwie, O wolności, Kochać się

„Jesteśmy stworzeni z dwóch kontrastujących idei: miłości i strachu. Wybierz jedno z nich i żyj.”

Axl Rose (1962) amerykański muzyk rockowy, wokalista

We are made up of two contrasting ideals-Love And Fear. Pick One and Live. (ang.)

„Strach to zdrowe uczucie, dopóki zmusza nas do myślenia.”

Joe Abercrombie (1974) angielski pisarz fantasy i montażysta filmowy

Bohaterowie (2001)
Źródło: rozdz. I, Przed bitwą

O emocjach, O myślach, O myśleniu

„W Madrycie doszło do aktów tolerancji. Ofiarami byli młodzi pielgrzymi. Oto nasza przyszłość w soczewce. Nadzieją prawa mniejszości. Cywilizacja życia zderzyła się z kulturą śmierci. W Madrycie. Z jednej strony półtora miliona pielgrzymów, z drugiej setki protestujących. Przyszli przeszkadzać w modlitwie. Bili pielgrzymów. Po raz pierwszy od 26 lat uczestnicy Światowych Dni Młodzieży spotkali się z taką niegościnnością. Z fizyczną agresją. Incydenty te były jednak tylko marginesem. Młodzi poza uczestniczeniem w spotkaniach religijnych po prostu się bawili. Na ulicach, placach. I wtedy widać było po nich, czym jest Radość. Ta Radość, którą Elżbieta zobaczyła na twarzy młodziutkiej Miriam. Radość, którą daje spotkanie, spotykanie się z Bogiem. A naprzeciwko Radosnych garstka wesołkowatych. I agresywnych. Gdy zbierają się w podobnej ilości na Paradzie „Miłości”, widać najlepiej różnicę. Wulgarność, obsceniczność i głęboko skrywany smutek. To tak naprawdę jest bardzo proste. Życie i śmierć. Każdy musi wybierać.”

Robert Tekieli (1961) polski dziennikarz i publicysta

Źródło: Nie da się zagadać strachu, „Gazeta Polska”, 26 sierpnia 2011

O życiu, O śmierci, O Bogu, O młodzieży

„Musimy wytężyć wszystkie nasze siły i zasoby, a te są przecież niezmierne. Musimy zwalczyć szalony strach, zbudzić z odrętwienia ludność wiejską, spotęgować walkę partyzancką; musimy na wroga stawiać sidła I urządzać zasadzki, niepokoić go; słowem, musimy rozpalić ogień wojny narodowej. Rzeczpospolita wzywa wszystkich do wspólnej walki!”

Léon Gambetta (1838–1882) francuski polityk

z odezwy do ludu francuskiego z 9 października 1870.
Źródło: Joseph Reinach, Dépêches, circulaires, decrets etc.de Leon Gambetta, t. I, Paris 1886, cyt. za: Od Wiosny Ludów do wojny francusko-pruskiej (1848–1871). Teksty źródłowe do nauki historii w szkole średniej, zesz. 53, w świetle źródeł przedstawił J. Frejlich, Kraków 1924

O wojnie, O ludziach, O historii, O wiośnie

„Ludzie są gotowi do współpracy z trzech powodów: z miłości do bliźniego, ze strachu lub nadziei na podział łupów.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

O ludziach, O współpracy

„Warto więc wrócić jeszcze na chwilę do prób – coraz częściej skutecznych – prawnego zakazania wszelkich manifestacji religii. Oczywiście tylko chrześcijańskiej, albo ewentualnie żydowskiej: chciałabym zobaczyć, jak ateiści próbują zakazać publicznych manifestacji islamskich. Albo jak publicznie drą Koran. Zbędne chyba dodawać, że – przynajmniej w obecnym klimacie – raczej nie będzie nam dane być świadkami podobnego widoku. To z dwóch powodów. Po pierwsze, dla niektórych – może dla większości – spośród protestujących ateizm nie jest podstawową zasadą ani sprawą główną, lecz raczej obowiązującą częścią politycznej poprawności, jaką wyznają i jaką chcieliby narzucić innym. Innymi jej obowiązującymi składnikami są kultura ofiary i kultura tożsamości grupowej. Zgodnie z tą wizją świata muzułmanie, jako prześladowana mniejszość i ofiary „islamofobii”, mają uprawnienia i przywileje, jakie innym nie są dane. O zakazaniu im czegokolwiek mowy być nie może. Drugim powodem, dotyczących wszystkich, jest strach. Zakazać muzułmanom publicznych manifestacji ich religii nikt by się nie odważył, przynajmniej w Anglii. Skutek tej mieszanki strachu i politycznej poprawności będzie w końcu taki, że islam stanie się jedyną widoczną religią. A z czasem może jedyną dozwoloną.”

Agnieszka Kołakowska (1960)

Źródło: Powaga http://www.teologiapolityczna.pl/agnieszka-kolakowska-powaga/, teologiapolityczna.pl, 24 lipca 2015

O religii, O czasie

„Ja smukle prosty. Moja sytuacja to jakieś pół drogi do uświadomienia sobie, że człowiek jest przeraźliwie sam wobec wszystkiego, z czego może wyniknąć albo wielki strach, albo wielka siła i niejaka swoboda.”

Sławomir Mrożek (1930–2013) polski dramatopisarz, prozaik i rysownik

Dzienniki, Dziennik. Tom 1. 1962–1969

O sile

„Siedzi Ciaptak na dachu
I wszystkim napędza strachu.
Ludzie patrzą, brednie plotą,
Bo żaden z nich nie wie, co to.”

Jan Brzechwa (1898–1966) polski poeta

Źródło: Ciaptak

O ludziach

„Strach rozdartego na mękach
Nie jest tchórzostwem.
Strach rozdzierającego na mękach
Jest samym tchórzostwem.”

Witold Wirpsza (1918–1985) polski poeta

Źródło: Męstwo

„Strach jest tylko synonimem niewiedzy.”

Hunter S. Thompson (1937–2005)

„Niech żyje fantastyka rozrywkowa!”

Anna Brzezińska (1971) polska pisarka

podczas odbierania Nagrody im. Janusza A. Zajdla za debiutanckie opowiadanie A kochał ją, że strach w roku 1999 oraz za powieść Żmijowa harfa w roku 2001.

„Powiedz sobie, że jesteś dzielny, że zwalczasz strach, ten głupi, bezsensowny strach, który nie ma żadnych podstaw poza twoim własnym umysłem, a ponieważ umysł może zawierać w określonej jednostce czasu tylko jedną myśl i ponieważ myślenie i odczuwanie są jednym i tym samym, wtedy będziesz dzielny, naprawdę przezwyciężysz strach, który zniknie jak cień w nocy.”

Alistair MacLean książka Działa Nawarony

Działa Nawarony

O myślach, O czasie, O myśleniu

„Wiem doskonale, że skoro jestem potężny, to Anglicy i tak będą mymi przyjaciółmi aż do śmierci. Kiedy zaś fortuna się odwróci, i tak będą próbowali mnie powiesić z zemsty, że im napędziłem strachu. Dajmy zatem spokój tym dyplomatycznym kłamstwom i starajmy się żyć po dobrosąsiedzku.”

Alfred Assollant (1827–1886)

Niezwykłe choć prawdziwe przygody kapitana Korkorana
Źródło: rozdział 18

O śmierci, O kłamstwie, O zemście

„Kiedy jest się długo pozbawionym radości, już się przestaje jej spodziewać i pragnąć, a kiedy niespodziewanie zastuka do naszych drzwi, otwieramy je ze strachem, czy nie jest zamaskowanym cierpieniem.”

Carmen Sylva (1843–1916) El\xbfbieta Otylia Luiza, kr\xf3lowa rumu\xf1ska; c\xf3rka ksi\xeacia Hermana Wied-Neuwied; \xbfona kr\xf3l…

O cierpieniu

„Tam, gdzie panuje strach, brak też pewności siebie. Między innymi dlatego w Ameryce Północnej i Europie przeważa przekonanie, że najlepszą epokę mamy już za sobą. Z kolei upokorzenie pojawia się u tych, którzy utracili poczucie własnej wartości i nadzieję na lepszą przyszłość. W świecie arabskim jeszcze do niedawna wielu widziało pełną chwały przeszłość, nędzną teraźniejszość i brak jakichkolwiek perspektyw na przyszłość.”

Dominique Moïsi (1946)

Źródło: Lilith Volkert, Lepiej już było, polityka.pl, 26 września 2011 http://www.polityka.pl/swiat/tygodnikforum/1519864,1,lepiej-juz-bylo.read

O pewności siebie, O przeszłości, O przyszłości

„Tak naprawdę, w Powstaniu lęku nie było. Może był to szok? Może to była jakaś nieprawdopodobna radość? Lęku tak naprawdę nie było. Wracając do radości, chciałam powiedzieć, że nigdy nie zgodzę się ze stwierdzeniem, że Powstanie to był dramat. Dramatem to była kapitulacja. Natomiast całe te sześćdziesiąt trzy dni była euforia. Jeśli ktoś obejrzy zdjęcia żołnierzy z Powstania, to wszyscy są roześmiani. I to była prawda. Ja nigdy nie zapomnę miejsca, gdzie zobaczyłam biało-czerwoną flagę po raz pierwszy po pięciu latach. Do tej pory, gdy tamtędy przechodzę, mam ściśnięte gardło. To trzeba docenić. To było sześćdziesiąt trzy dni życia w wolnej Warszawie naładowanej radością. Natomiast strach pojawiał się oczywiście. W poprzek Alej łączność była nasza, wzdłuż była niemiecka. I w tym krytycznym okresie, szłam z meldunkiem w poprzek Alej…”

Hanna Szczepanowska (1929–2017)

o powstaniu warszawskim. Źródło: Hanna Szczepanowska „Heban” Archiwum Historii Mówionej http://www.1944.pl/archiwum-historii-mowionej/hanna-szczepanowska,607.html 1944.pl

O prawdzie, O historii, Radość

„Wolę moment konfrontacji niż czekanie na nią i strach przed nią.”

Małgorzata Szumowska (1973) polska reżyserka i scenarzystka

Źródło: „Zwierciadło” nr 2/1960, luty 2010

O czekaniu

„Ciemność wciąż istnieje – potwierdził. – Pomimo dokonującego się postępu, który, jak się nam każe wierzyć, ma rozjaśniać mroki, eliminować zagrożenia i odpędzać strachy. Jak dotąd, postęp większych sukcesów w tej materii nie odniósł. Jak dotąd, postęp tylko wmawia nam, że ciemność to wyłącznie ćmiący światło przesąd, że nie ma się czego bać. Ale to nieprawda. Jest się czego bać. Bo zawsze, zawsze będzie istniała ciemność. I zawsze będzie rozpanoszone w ciemności Zło, zawsze będą w ciemności kły i pazury, mord i krew. I zawsze będą potrzebni wiedźmini. I oby zawsze pojawiali się tam, gdzie właśnie są potrzebni. Tam, skąd dobiega wołanie o pomoc. Tam, skąd się ich przyzywa. Oby zjawiali się, wzywani, z mieczem w ręku. Mieczem, którego błysk przebije ciemności, którego jasność mroki rozproszy. Ładna bajka, prawda? I kończy się dobrze, jak każda bajka powinna.”

Andrzej Sapkowski książka Sezon burz

Geralt rozmawiający z Nimue.
Sezon burz

O prawdzie, O bajkach, O świetle, O złu

„Dlaczego to musi być grudzień.
Lecą ciężkie, ciemne śniegu gołębie,
spadają na płyty chodnika. Czym
jest talent wobec żelaza, czym jest
myśl wobec munduru, czym jest muzyka
wobec pałki, czym jest radość wobec
strachu, ciężki ciemny śnieg zakrywa
kiełki marzenia. (…)
czym jest wobec nich
milczący tłum w niebieskim tramwaju,
kim jest ta smutna dziewczyna”

Adam Zagajewski (1945) poeta polski, eseista, prozaik, tłumacz

Źródło: Żelazo

O marzeniach, O muzyce, O myślach, O myśleniu

„Tylko świnia lub skończony tchórz może się chwalić, że nigdy nie odczuwał strachu.”

Jean Lannes (1769–1809) marszałek Francji od 1804

„Strach powstaje wcześniej niż wszystko inne.”

Leonardo da Vinci (1452–1519) malarz, rzeźbiarz, architekt, konstruktor maszyn, filozof

„Dawno przestaliśmy
ufać gramatyce. I dziś już bez strachu
wyciągamy dłonie ku dzikim zwierzętom.”

Marcin Orliński (1980)

Źródło: Mumu humu, tom Mumu humu, Zielona Sowa, Kraków 2006

O zwierzętach

„Arnold Schwarzenegger był kiedyś moim idolem i sportowym, i politycznym. W ogóle w krajach anglosaskich nie ma szans ktoś, kto nie jest witalny, zdrowy, aktywny fizycznie. Tam panuje świat silnych ludzi. Za to w świecie przeintelektualizowanym ceni się dystyngowanych facetów popijających kawkę. Nie krytykuję tego, ale mam inne wzorce. Każdy, kto wygląda potężniej, ma krótkie włosy, tatuaże, musi być głupi i wzbudzać strach. Posługujemy się stereotypami.”

Marian Kowalski (1964) polski polityk

w wywiadzie dla onet.pl.
Źródło: Kamila Baranowska, Arnold po polsku, „Do Rzeczy” nr 5/104, 26 stycznia-1 lutego 2015, s. 30.

O ludziach, O świecie

„Bardzo proszę, by nie wrzucił pan mojej głowy do tego samego kosza, co głowę tego tchórza!”

Felice Orsini (1819–1858)

wypowiedziane do kata, gdy wspólnik Orsiniego, Pieri, po wejściu na szafot zaczął szczękać zębami i trząść się ze strachu.
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 352.

O śmierci, O ludziach, O książkach, O wiedzę

„Muzycy to ludzie, którzy często nie wnikają za mocno w warstwę tekstową piosenek. Ich interesuje sprzęt, gitary, kable, żeby wszystko stroiło, brzmiało dobrze. To trochę inna rasa i nie ma sensu się przebijać przez te wszystkie sensy i znaczenia w tekstach.”

Krzysztof Grabowski (wokalista) (1965) polski wokalista, kompozytor i autor tekstów

Źródło: Piotr Miecznikowski, Strachy na Lachy, empik.com, 6 lutego 2013 http://www.empik.com/strachy-na-lachy-wywiady-empikultura,90516,a

O ludziach, Sens

„Gdzie w was jest to, co tworzy życie, jak można chcieć to życie tworzyć z wami. (…) Jesteście trupami zamkniętymi w dialektycznych formułach i każda niespodzianka losu rodzi się dla was okuta w kajdany. Wasze słowa, nawet wasze czyny, pożal się Boże, nawet zbrodnie (…) są dialektyką pustki, którą zapełnia narkotyk. Bo dla was nawet sumienie stało się narkotykiem, sumienie, które żadnej nawet zbrodni nie potrafi strawić, zepsute sumienie istot słabych, które szukają usprawiedliwienia złego w zemście z zaświatów, sprowadzonych już do rynsztoka. Bo nawet tamten świat żaden dla was już nie istnieje. Nie macie Boga, a chcecie uwierzyć w Szatana, aby was bawił w godzinę śmiertelnej nudy. Jesteście odważni, bo nie znacie głębi strachu, a lęk, który tworzył potworne mity i okrutne religie, jest dla was tym samym co opium albo haszysz. Wolę najgorszych tchórzów niż taką odwagę samobójców oczekujących szczęśliwego przypadku.”

Stanisław Ignacy Witkiewicz książka 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta

622 upadki Bunga

O życiu, O Bogu, O losie, O świecie

„Kiedy czytam wspomnienia Amerykanów z lat 50., dziwi mnie ich ówczesny strach przed Związkiem Radzieckim. My zupełnie nie odczuwaliśmy powszechnego strachu przed Ameryką, a w szkole nie straszono nas wojną. Atmosfera po śmierci Stalina była przesiąknięta oficjalnym radzieckim pacyfizmem.”

Gleb Pawłowski (1951)

Źródło: rozmowa Tatiany Żurżenko i Iwana Krastewa, Anatomia bezalternatywności, przeł. Róża Maj, „Krytyka Polityczna”, Nr 27–28/2011.

O śmierci, O wojnie, O czytaniu

„Totalitaryzm używa strachu jako narzędzia panowania nad masami. Kultura strachu łączy się z apatią, obojętnością, wyobcowaniem, poddaństwem, biernością, wygodnictwem, rezygnacją i osobistym interesem. (…) Kultura strachu zapanowała na Kubie wraz ze zwycięstwem rewolucji i zawładnięciem wszystkimi środkami komunikacji, ogarnęła całe społeczeństwo. Masowe rozstrzeliwania, wsadzanie do więzień, wypędzenia z kraju służyły terrorowi stosowanemu okrutnie jako narzędzie politycznej władzy.”

Guillermo Fariñas (1962)

fragment książki Fariñasa Mapa strachu na Kubie. Źródło: Kuba: Oczy Guillermo Farinasa, wyborcza.pl, 1 sierpnia 2010 http://wyborcza.pl/1,76498,8198504,Kuba__Oczy_Guillermo_Farinasa.html?as=2&startsz=x#ixzz0vcakq9Cd

O książkach, O komunikacji, O zwycięstwie

„Strach przed wyjściem na durnia jest pospolitą wersją poszukiwania Prawdy.”

Emil Cioran (1911–1995) pisarz pochodzenia rumuńskiego

O poszukiwaniu

„Na kolację podałam mu śmierć… świeżą i krwistą. Utuliłam go i pożegnałam. I zatańczyłam lekko, wiosennie dla Ciebie. Chciałam zostać, ale wróciłeś – STRACHU.”

Krzysztof Kotowski (1966)

Źródło: Serwal

O śmierci, O pożegnaniu

„Logika mediów karmi się wyłącznie kataklizmami.”

Michel Onfray (1959)

Źródło: Strach się leje, „Le Point”, tłum „Forum”, 18 kwietnia 2011.

„Nie lubimy pamiętać, że faszyzm i komunizm to nie tylko obca przemoc i cudza zaraza; że to fragment nieusuwalny naszego narodowego dziedzictwa. Podkreślam tedy, że faszyzm, o którym tu mowa, to nie Auschwitz i Treblinka, to agresywny totalizm i antysemityzm tygodnika „Prosto z mostu”, ONR (Obóz Narodowo-Radykalny) i OZN (Obóz Zjednoczenia Narodowego); getto ławkowe na uniwersytetach, fascynacja Mussolinim i Hitlerem, Franco i Salazarem.
Z kolei komunizm, o którym mówię, to nie Katyń i Gułag, lecz zgoda na kłamstwo o Katyniu i Gułagu, o Wielkim Głodzie i procesach moskiewskich; klimat podejrzliwości i strachu; organizowanie nagonki na „inaczej myślących”, które zaczynają się od poszukiwania „haków” w życiorysie, a kończą wykluczeniem i represją.”

Adam Michnik (1946) polski dziennikarz i publicysta

Źródło: Nasza przemoc, nasza zaraza, „Gazeta Wyborcza”, 23–25 kwietnia 2011

O kłamstwie, O poszukiwaniu

„My, którzy przyjmujemy Najświętszą Eucharystię, powinniśmy być nisko pochyleni, a nie w pozycji stojącej. Czyżbyśmy byli równi Naszemu Panu Jezusowi Chrystusowi? Czy to nie On zstąpił na obłokach niebieskich, aby nas sądzić? Czy nie powinniśmy, jak Apostołowie na Górze Tabor, ze strachu i zachwytu wobec blasku i wielkości Naszego Pana Jezusa Chrystusa rzucić się na ziemię, kiedy widzimy Go, jak przychodzi? Czy nie jest hańbą naszych czasów, kiedy stwierdzamy, że zanikł w nas konieczny szacunek dla Naszego Pana i Zbawiciela Jezusa Chrystusa? Zachowajmy w naszych sercach, w naszych duszach owego ducha uwielbienia, owego ducha głębokiej czci dla Tego, który nas zbawił, dla Tego, który umarł za nas na krzyżu.”

Marcel Lefebvre (1905–1991) francuski biskup katolicki, twórca schizmy

Źródło: s. 45

O zachowaniu, O duszy, Serce, Chrystus

„Pozostają pytania najprostsze. Dlaczego przyznawali się do win niepopełnionych? Dlaczego pogłoska o zmowie zyskała tak szeroki posłuch? I dlaczego odmienność budziła strach, pogardę, szaleństwo eksterminacji?”

Bronisław Geremek (1932–2008) polski historyk i polityk

Źródło: Spisek trędowatych, „Powściągliwość i Praca”, luty–marzec 1985, cyt. za: „Duży Format”, 21 lipca 2008 http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127291,5476293,Bronislaw_Geremek_o_stanie_wojennym__Spisek_tredowatych.html

O szaleństwie, Pytanie

„Nadzieja nie jest strategią, szczęście nie jest czynnikiem, strach nie jest wyjściem.”

James Cameron (reżyser) (1954) reżyser kanadyjski

o swoich ekspedycjach. Źródło: SolidWorks World, 2010 http://www.youtube.com/watch?v=WUODO7BxOEQd

O szczęściu, O nadziei

„Jednakże zdaniem feministycznego trybunału inkwizycja i jej procesy czarownic były typowo męskimi narzędziami rządzenia, mającymi złamać wciąż jeszcze kiełkujące w kobietach pragnienie wolności. Oskarżycielka powiedziała dosłownie: tak zwana czarownica, jako męska fikcja, jest zarazem projekcją życzeń i paradygmatem strachu.”

Günter Grass książka Turbot

Turbot

O kobietach, O wolności

„Strach jest jak choroba, gorączka, która przejmuje nad tobą kontrolę.”

John Marsden (1950) Pisarz australijski

Seria Jutro, Jutro 3: W objęciach chłodu

O chorobach

„Biurokracja jest wyrazem elementarnego strachu przed zezwierzęceniem. Bo żyć bez dokumentów – to żyć jak zwierzę.”

Michel Tournier (1924–2016)

Źródło: „Forum”, 24 stycznia 2011

O zwierzętach

„Moja mama każdą wątpliwą lekcję historii przerabiała ze mną na nowo. Moi rodzice przestraszyli się dopiero, kiedy postanowiłam iść na Krakowskie Przedmieście, gdzie demonstrowali studenci. No to uciekłam z domu i poszłam tam. Pamiętam, że stałam wśród demonstrujących studentów naprzeciwko milicji, trochę tak jakbym była na spektaklu. Kiedy milicja ruszyła na tłum przed kościołem św. Krzyża, to ja stałam jak wbita w ziemię – trochę ze strachu, a trochę z niewiary, że to wszystko naprawdę. Dopiero jak oberwałam pałką, jak zobaczyłam, że innych biją, zrozumiałam, że naprawdę jestem w środku historycznego zdarzenia i jak inni mogę być jego ofiarą. Bo dotąd tutaj wszystko było trochę na niby.”

Joanna Szczepkowska (1953) aktorka polska

Inne wypowiedzi Źródło: „Gazeta Wyborcza Stołeczna”, 30 stycznia 2008 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/zrnc.htm

O wierze, O domu, O historii, O rodzicach

„Los zwierząt jest dla mnie ważniejszy niż strach przed ośmieszeniem. Los zwierząt jest nierozerwalnie związany z losem człowieka.”

Émile Zola (1840–1902) francuski pisarz

O losie, O zwierzętach

„Do bramy, bo pada deszcz
zaćpasz, przejdzie dreszcz
i wróci wróci tęcza barw
i pęknie twój wrogi świat
i znów przed życiem, przed życiem pęknie strach
twój strach, twój strach, twój strach
który cię zmusza, aby ćpać”

Ryszard Riedel (1956–1994) polski muzyk rockowy, wokalista

Źródło: Dżem, Niewinni i ja – cz I i II

O świecie

„Jan Tomasz Gross był w 1968 r. więźniem marcowym, załamał się w śledztwie i obciążył swoich kolegów. Czytałem jego zeznania w materiałach własnego śledztwa i pamiętam obrzydliwości, jakie ze strachu opowiadał przesłuchującym go oficerom. Dziś odreagowuje swoje frustracje, obciążając odpowiedzialnością za ówczesny komunistyczny antysemityzm Bogu ducha winny naród polski.”

Antoni Zambrowski (1934–2019) polski dziennikarz

Źródło: Sławomir Błaut, Fałsze i przemilczenia Grossa http://www.niedziela.pl/warto_przeczytac.php?doc=20110620&nr=2, Tygodnik Katolicki Niedziela, 2011, cyt. za: „Najwyższy Czas!”.

O Bogu, O czasie, O czytaniu

„Był to na pewno dla wszystkich szok, chociaż było do przewidzenia, że jakiś przełom nastąpi. W moim przypadku przeżyły to najbardziej żona i małe dzieci, które nie rozumiały tej sytuacji. Pamiętam poczucie bezradności i fakt jawnego bezprawia, bo nikt z nas nie czuł się przestępcą lub działającym na szkodę państwa. Oczywiście widzieliśmy Polskę w innym układzie i obowiązujący inny ład. Nam, tu przynajmniej na dołach, nie chodziło o stołki czy o przejęcie władzy, myśmy tylko kwestionowali sposób sprawowania władzy. Arogancja władzy była tak duża, że nie sposób było to już tolerować. Zanim przewieziono mnie do więzienia w Załężu przetrzymywany byłem w więzieniu w Tarnowie z grupą działaczy Solidarności rolniczej. Wspomnę Staszka Wiśniowskiego, Surowieckiego, Jurka Stracha i wielu innych. Próbowano nas złamać i zmusić do współpracy trzymając nas całą noc na mrozie. To jednak stwarzało jeszcze większy nasz opór. Sam pobyt w Załężu to trudne dni i nie jestem jeszcze gotowy na rozległe wspomnienia, to zbyt dla mnie bolesne.”

Władysław Żabiński (1942) polski polityk i poseł

o internowaniu w stanie wojennym. Źródło: Noworoczne spotkanie osób internowanych – niedziela – 18 stycznia, tarnow.net.pl http://www.tarnow.net.pl/serwis/prasa/index.php?czytaj=7736

O dzieciach, O czytaniu, O współpracy, O nocy

„… akcja „Art Must Be Beautiful/Artist Must Be Beatiful”, gdzie czesałam włosy tak długo i intensywnie, aż utworzyła się krwawiąca rana na mojej głowie. (…) Jednak nawet we wczesnych radykalnych pracach związanych z zadawaniem sobie bólu traktowałam siebie jako rodzaj lustra. Publiczność widzi mój strach, ból, obrzydzenie. I jeśli ja jestem w stanie przejść przez to, co jest metaforą tego, co spotyka nas w życiu, to i widz poczuje się silniejszy. Temu samemu służą rytuały kultywowane jeszcze w społeczeństwach pierwotnych. Zadaje się sobie ból, by się od niego uwolnić.”

Marina Abramović (1946) jugosłowiańska artystka intermedialna

Źródło: rozmowa Marioli Wiktor, Gwiazda wycięta na brzuchu, „Gazeta Wyborcza”, 5 października 2012.

O bólu, O gwiazdach

„Strach jest tylko aktem rozpaczy obrażonej miłości własnej.”

François Fénelon (1651–1715)

„Religia jest oparta przede wszystkim i głównie na strachu.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

O religii

„Miłość nie powróciła do mnie. Ach, jakże odległa jest miłość od zazdrości, od strachu, od złości. Jak mało jest ona ludziom potrzebna! Miłość przychodzi wtedy, gdy wszystkie inne ludzkie uczucia zdołały powrócić. Miłość przychodzi ostatnia, ostatnia powraca, ale czy powraca?”

Warłam Szałamow (1907–1982)

Opowiadania kołymskie
Źródło: s. 734

O miłości, O emocjach, Odległy

„Teraz łatwo jest pisarzom, politykom i różnym ludziom z zacisza wygodnych gabinetów rzucać oskarżenia, że Polacy byli obojętni, że za mało pomagali, mordowali. Nie chcą przyjąć do wiadomości, jak wyglądała wojenna rzeczywistość, ani tego, że wojna wyzwala skrajne emocje i skrajne reakcje w ludziach różnych nacji. Nastąpiła wtedy sublimacja dobra i sublimacja zła. Dobro w ludziach zostało spotęgowane do bohaterstwa, a zło do rozmiarów zbrodniczych. Między tymi skrajnościami była przestrzeń, którą chętnie zagospodarowywały strach i (lub) lojalizm.”

Barbara Stanisławczyk (1962)

Źródło: Stanisławczyk: Żydzi czasem denuncjowali Polaków u których się ukrywali. Czy nam to osądzać?, Polskatimes.pl, 18 marca 2011 http://www.polskatimes.pl/artykul/381587,stanislawczyk-zydzi-czasem-denuncjowali-polakow-u-ktorych-sie-ukrywali-czy-nam-to-osadzac,id,t.html

O wojnie, O rzeczywostości, O złu, O czasie