Cytaty z książki
Zniewolony umysł

Zniewolony umysł
Czesław Miłosz

Zniewolony umysł – zbiór 9 esejów Czesława Miłosza napisanych w 1951 r., opublikowanych w 1953 r. przez Instytut Literacki w Paryżu jako t. 3 Biblioteki „Kultury”. Pierwsze wydanie w Polsce ukazało się poza cenzurą w 1978 r. oficjalnie dopiero w 1989 r. Przedmowę do wydania francuskiego napisał Karl Jaspers, wstęp do wydania angielskiego – Bertrand Russell.

Czesław Miłosz Fotografia

„Więc cóż Zachód może nam ofiarować? Wolność od czegoś to dużo, ale to za mało, to o wiele mniej niż wolność ku czemuś.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Poezję (…) można określić jako wyraz indywidualnego temperamentu przełamującego się poprzez konwencję społeczną.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Aktorstwo dnia codziennego tym się różni od aktorstwa w teatrze, że wszyscy grają przed wszystkimi i wiedzą nawzajem o sobie, że grają.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Przyjazd na Zachód jest dla człowieka ze Wschodu dużym wstrząsem, gdyż w obcowaniu z innymi – poczynając od tragarza i szofera taksówki – nie napotyka na żaden opór – są oni zupełnie rozluźnieni, brak im tej wewnętrznej koncentracji, która wyraża się w opuszczeniu głowy albo w latających niespokojnie oczach, gadają, co im ślina na język przyniesie, śmieją się głośno; czyż to możliwe, aby stosunki pomiędzy ludźmi mogły być aż tak proste?”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Rewolta przeciw własnemu środowisku jest zwykle wstydem własnego środowiska.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Strach przed bezwzględnością, z jaką system gospodarczy Zachodu odnosi się do pracowników nauki i sztuki, jest bardzo rozpowszechniony wśród intelektualistów wschodnich.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Strach przed wolnością jest strachem przed pustką.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Wiedza zwulgaryzowana tym się odznacza, że daje poczucie, iż wszystko jest zrozumiałe i wytłumaczone.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Dialektyka: przewidzieć, że dom się spali, po czym rozlać benzynę koło pieca. Dom się pali, moje przewidywania są spełnione. Dialektyka: przewidzieć, że twórczość artystyczna niezgodna z socjalistycznym realizmem będzie bez wartości, po czym umieścić artystę w warunkach, w których taka twórczość jest bez wartości. Przewidywania są spełnione.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„W moich wędrówkach w początkach drugiej wojny światowej zdarzyło mi się, co prawda na bardzo krótko, być w Związku Sowieckim. Czekałem na pociąg na stacji jednego z wielkich miast Ukrainy. Był to olbrzymi gmach. (…) Marmurowe schody pełne były śpiących nędzarzy; ich nagie nogi wyglądały z łachmanów, chociaż była to zima. Z góry nad nami głośniki ryczały propagandowe hasła. Przechodząc zatrzymałem się, nagle czymś tknięty. Pod ścianą umieściła się rodzina chłopów: mąż, żona i dwoje dzieci. Siedzieli na koszykach i tobołach. (…) Mówili ze sobą przyciszonymi głosami po polsku. Patrzyłem na nich długo i nagle poczułem, że łzy płyną mi po policzkach. I to, że właśnie na nich zwróciłem uwagę w tłumie, i moje gwałtowne wzruszenie były spowodowane ich zupełną innością. Była to ludzka rodzina, jak wyspa w tłumie, któremu czegoś brakowało do zwyczajnego, małego człowieczeństwa. Gest ręki nalewającej herbatę, uważne, delikatne podanie kubka dziecku (…) ich odosobnienie, ich prywatność w tłumie – oto co mną wstrząsnęło.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Jednocześnie to, co w nas jest chronione przed oczami niepowołanych, nabiera dla nas szczególnego waloru, gdyż nie jest nigdy wyraźnie formułowane, a co nie jest formułowane w słowach, posiada irracjonalny urok czysto uczuciowej jakości.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Donosicielstwo było i jest znane w różnych cywilizacjach. Na ogół jednak nie było nigdy podnoszone do godności cnoty. W cywilizacji Nowej wiary jest zalecane jako cnota podstawowa dobrego obywatela.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„W tej filozofii powodzenie jest integralną częścią rozumowania; przegrana odkryłaby błędność sztucznej dialektyki, która zostałaby zwyciężona przez rzeczywistość.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Tylko głupia burżuazja uważa, że z niuansów myśli nic nie wynika. Partia wie, że wynika bardzo wiele: był czas, kiedy rewolucja nie była niczym innym niż niuansem myśli grupki teoretyków pod przywództwem Lenina, kłócących się w Szwajcarii przy kawiarnianym stoliku.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Cóż za bezgraniczna pycha przypisywać zjawiskom sprzeczności, w które wplątują nas nasze nieudolne pojęcia! (…) Jeżeli cała analiza Historii przeprowadzona według Metody operuje podobnymi trikami, to jest naprzód wprowadza pojęcia, a później bierze sprzeczności za sprzeczności obserwowanego materiału, to ładnie będzie wyglądało Imperium wzniesione na takich fundamentach.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„Teraz pisarze zachowywali się trochę jak dziewice: Chętnie, ale bojaźliwie.”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Czesław Miłosz Fotografia

„(…) jakiekolwiek polowanie na „absolut” poprzez zestawienia barw czy dźwięków jest brakiem odwagi w domyśleniu rzeczy do końca”

Czesław Miłosz książka Zniewolony umysł

Zniewolony umysł

Podobni autorzy

Czesław Miłosz Fotografia
Czesław Miłosz93
polski poeta, prozaik, eseista, tłumacz i krytyk literacki,… 1911–2004
Octavio Paz Fotografia
Octavio Paz10
meksykański poeta, dziennikarz, krytyk i eseista, noblista None
Elias Canetti Fotografia
Elias Canetti58
poeta i dramaturg austriacki, noblista None
Thomas Mann Fotografia
Thomas Mann57
prozaik niemiecki, noblista None
Hermann Hesse Fotografia
Hermann Hesse40
prozaik, poeta i eseista niemiecki, noblista None
Samuel Beckett Fotografia
Samuel Beckett13
irlandzki dramaturg, prozaik i eseista, noblista None
Paul Valéry Fotografia
Paul Valéry16
poeta francuski None
Pablo Neruda Fotografia
Pablo Neruda6
poeta chilijski, noblista None
Borys Pasternak Fotografia
Borys Pasternak71
rosyjski poeta i prozaik None
Fernando Pessoa Fotografia
Fernando Pessoa15
pisarz portugalski None