Cytaty na temat ciemny
strona 2

„…Ręce za lud walczące, sam lud poobcina,
Imion miłych ludowi – lud pozapomina…
Wszystko przejdzie. Po szumie, po huku, po trudzie,
Wezmą dziedzictwo cisi, ciemni, mali ludzie.”

Adam Mickiewicz (1798–1855) polski poeta

Źródło: Urywki bez napisów w: Poezye, t. I, Kraków 1899, s. 300.

O ludziach

„Czasem noce są zbyt ciemne, by je ujrzeć.”

Stanisław Jerzy Lec (1909–1966) poeta polski, aforysta

O czasie

„My byliśmy z Czesławem ponad 30 lat, jego brak jest jak brak ręki. Pomału staram się odnaleźć w tym wszystkim. Na początku otaczało mnie coś w rodzaju ciemnego smogu – poruszałam się, uśmiechałam, rozmawiałam, ale to byłam druga ja. Do dzisiaj jestem podwójna.”

Małgorzata Niemen (1955)

Źródło: „Zwierciadło”, nr 5/1927, maj 2007

„Po kilku dekadach rosnących oczekiwań młodzi ludzie wkraczający dziś w dorosłe życie stają wobec ich obniżania się – zbyt szybkiego i gwałtownego, by mieć nadzieję na łagodną i bezpieczną drogę w dół. Na końcu każdego z tuneli, którymi ich przodkowie musieli przechodzić w ciągu życia, świeciło jasne, oślepiające światło. Obecnie mamy do czynienia raczej z długim, ciemnym tunelem ciągnącym się za każdym z kilku mrugających, drżących i szybko gasnących świateł, które próbują na próżno przebić się przez mrok.”

Zygmunt Bauman (1925–2017) polski socjolog, filozof, eseista

Źródło: krytykapolityczna.pl, 27 lutego 2011 http://www.krytykapolityczna.pl/Opinie/BaumanOpokoleniuwyrzutkow/menuid-1.html

O życiu, O ludziach, O świetle

„Żaden ciemny typ nie ukryje się przed światłem padającym z magicznego zwierciadła, jakim są dzieła naszego wielkiego przywódcy!”

Jiang Qing (1914–1991) chińska działaczka polityczna, żona Mao Zedonga

na wiecu w Pekinie, 27 marca 1968. Źródło: Przemówienia członków KC KPCh dotyczące Wielkiej Proletariackiej Rewolucji Kulturalnej, s. 22. http://maopd.files.wordpress.com/2012/03/przemowienia-czlonkow-kc-kpch-dotyczace-wielkiej-proletariackiej-rewolucji-kulturalnej-1968.pdf

„Inne oczy słońca
Kwitną jak sny ubogich dzieci. Kwiaty paproci
Rozkładają przed nami ramiona by płynąc bez końca
W ciemnym oku tunelu. Ich bramy to białe linie
Jak żyły. Bez uśmiechu.”

Jacek Kawecki (1987)

Źródło: Dwa wiersze na otwarcie, 1

O dzieciach, O uśmiechu, O Kwiatach

„Rodacy! Dziękuję Wam za odwagę, którą miliony z Was się wykazują, oddając swój głos. Widzimy Waszą determinację. Słyszymy głos Waszego poparcia. Podzielamy Waszą niecierpliwość. Władza jest w waszych rękach. Obywatele Zimbabwe zasłużyli sobie na świętowanie. Ale dochodzą słuchy, że na horyzoncie naszego kraju zbierają się ciemne chmury… Niewiele jest przykładów w historii ludzkości, żeby naród, który zetknął się z taką brutalnością, potrafił ciągle przejawiać tak radosny entuzjazm.”

Morgan Tsvangirai (1952–2018)

oświadczenie prasowe złożone podczas oczekiwania na wyniki wyborów prezydenckich w Zimbabwe w 2002.
Źródło: Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, op. cit., s. 200.

O historii, O cierpliwości

„Boris Becker ze względów podatkowych postanowił wyjechać do USA, w czym poparła go jego ciemna żona.”

Włodzimierz Szaranowicz (1949) polski dziennikarz sportowy

Źródło: Creme de la creme czyli najlepsze cytaty komentatorów sportowych, sport.pl, 9 czerwca 2006 http://www.sport.pl/Mundial2006/1,73035,3407476.html?as=8&startsz=x

O sporcie

„Świat jest pełen obcych, którzy rozdają
za friko chleb, lekarstwa, koce, a wokół nas
jak smoliki krążą ciemne cząstki wody.”

Wioletta Grzegorzewska (1974) polska poetka i pisarka

Źródło: Ruchy Browna', Częstochowa 2011, s. 7

O świecie

„Mądrość jest to wspaniały pałac bez ścian, wystawiony na wszystkie wiatry, burze, mrozy i skwary; głupota jest to duszna i ciemna chatka o grubych, szczelnie ułożonych ścianach, nie dopuszczająca żadnych zmian atmosfery. Nie dziw, że większość ludzi woli mieszkać w takiej chatce niż w takim pałacu.”

Aleksander Świętochowski (1849–1938) polski pisarz, publicysta, filozof i historyk

O mądrości, O ludziach, O głupocie

„Powiśle ma inny charakter – tu między pasiastymi leżakami stoi mgła z Wisły (…). Są tu ortaliony z Pragi i sztuczne futra z Nowego Światu, garnitury z Centrum i skóra, także naga – Ursynowa. A wszystko to trze o siebie i iskrzy. Kłębi się gwałtownie i niestrudzenie. Jest to bałagan doskonały – wzorcowa ekspresja wyjątkowego miasta. W potłuczonym szkle nad ranem odtwarza się jego historia, w ostrych zapachach i rozdzwonionych domofonach – spełnia się teraźniejszość: krnąbrna, niezrozumiała, również podszyta wandalizmem. Łobuzem jest to miasto, typem spod ciemnej gwiazdy.”

Paweł Soszyński (1979) polski literaturoznawca, krytyk teatralny i pisarz

Źródło: Warszawa jest łobuzem http://www.dwutygodnik.com/artykul/3881/, Dwutygodnik.com nr 89/2012.

O świecie, O historii, O charakterze

„Są jednak tacy (i ja do nich należę), którzy twierdzą, że gdy człowiek zafunduje sobie w środku zimy pobudkę o piątej, szare dni nabierają koloru i sensu. Po prostu po rannym zrywaniu i błąkaniu się w ciemnym domy ma się gwarancję, że nic gorszego człowieka już w danym dniu nie spotka.”

Szymon Hołownia (1976) polski dziennikarz

o roratach.
Monopol na zbawienie (2009)
Źródło: Test [7.]

O zimie, Sens

„Mogiła, powiernica snów moich tajemnych,
(Bowiem mogiła zawsze poecie jest zwierna)
W tych nocach, co nie znają snu – długich i ciemnych,

Rzeknie: Cóż ci, miłości kapłanko niewierna,
Żeś nie zaznała – za czem płaczą zmarłych oczy?
I czerw ci jak serdeczny wyrzut – ciało stoczy.”

Charles Baudelaire (1821–1867) francuski poeta

Źródło: Wyrzut pośmiertny, [w:] Liryka francuska. Serya pierwsza http://www.sbc.org.pl/dlibra/info?forceRequestHandlerId=true&mimetype=image/x.djvu&sec=false&handler=djvu&content_url=/Content/24336/_6034_I.djvu, wyd.J. Mortkowicz, Warszawa 1911, s. 34, tł. Bronisława Ostrowska.

O snach, O płaczu, O nocy, O zmarłych

„Zakazany owoc dumnie krąży mi nad głową,
Zakazany owoc, marzeń ciemnych tabu,
Zakazany owoc, znowu szansa przeszła obok,
Choć już czułem ten smak, o, o!”

Jacek Cygan (1950) polski autor piosenek, poeta, scenarzysta

piosenka śpiewana przez Krzysztofa Antkowiaka.
Źródło: Zakazany owoc

O szansie

„Odpływa miasto pod niebem z ciemnego szkła
popychają je strzały na czarnych tarczach zegarów.”

Józef Czechowicz (1903–1939) polski poeta

Źródło: Toruń

„O, targowiska warszawskie! Czyż jest coś bardziej poetyckiego w wielkim mieście niż targowisko? Czyż współczesna, wielkomiejska metropolia zdolna jest zdobyć się na inny objaw plastycznego liryzmu poza kolorową paletą hali targowej? Czy może się cokolwiek równać w sile uczuciowej ekspresji z obraźliwymi rozmowami i zjadliwym targowaniem się przy rytualnym obrzędzie zakupów nabiału i owoców, warzyw i mięsa, ryb i kasz, pieczywa i kartofli? Trzeba być człowiekiem oschłym i zimnym, by nie dać się unieść wzruszeniu na widok gigantycznych połaci surowej wołowiny, by nie zatopić się w smutku wobec czarno-srebrzystych złóż ryb, wobec rozwartych z wysiłku, różowawych pyszczków świeżych karpi, by nie wydać okrzyku zachwytu stanąwszy oko w oko z brunatnymi kopcami włoszczyzny, by nie zatrzymać się w nostalgicznej zadumie przed nieskalaną, śnieżną bielą ciągnących się hen w dal szeregów twarogu! Jedynie człowiek płytki nie ulega tajemniczej poetyczności ciasnych i ciemnych straganów z bielizną, obuwiem i odzieżą, budki z pończochami, czapkami i nićmi, kramów z norymberszczyzną, pasmanterią i konfekcją, stoisk z częściami rowerowymi, zardzewiałym żelastwem, zamkami, kłódkami, rurami do piecyków i odpadkami ślusarskimi. Jedynie człowiek tępy i brutalny nie przystanie w pełnym szacunku podziwie przed grubymi, opatulonymi w zwały odzienia, starymi jak drzewa i głazy przekupkami warszawskimi, przysiadłymi od wieków za kolorowymi szańcami świeżego, smakowitego towaru; i tylko człowiek głupi nie wsłucha się w ich kłótliwy dialog, nabrzmiały surową, zgrzytliwą i prastarą mądrością, wiecznie nową dzięki swej roziskrzonej humorem przyziemności.”

Leopold Tyrmand książka Zły

Zły

O mądrości, O wysiłku, O sile, O wieku

„Wiek jest nazywany ciemnym nie dlatego, że światło nie świeci, ale ponieważ ludzie nie chcą światła widzieć.”

James Michener książka Space

An age is called Dark not because the light fails to shine, but because people refuse to see it. (ang.)
Źródło: Space (1982)

O ludziach, O świetle, O wieku

„Tymczasem w ciemnych lasach śląskich rozbudzała się świadomość, której rozmach przekracza w zasadzie świadomość artystyczną.”

André Breton (1896–1966) francuski pisarz

Geneza i perspektywy artystyczne surrealizmu

„Kamień sprzed nogi złodziejowi odejm
Żeby nie upadł idąc w ciemnej nocy.”

Nachum Bomze (1906–1954) polski i amerykański poeta

Źródło: Modlitwa mojej matki przed zmrokiem, „Życie Literackie” nr 10, 10 marca 1957, s. 2 http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=14853, tłum. z jidysz Czesław Miłosz Źródło: złodziej

O życiu, O matce

„Upadek scholastyki pod ciosami kpiących pisarzy odrodzenia jest równoznaczny z początkiem zaiste ciemnego, średniego okresu między dwiema żywymi epokami myśli: scholastyczną i współczesną. Większość dorobku zdobytego w starożytności i średniowieczu została wówczas zapomniana i trzeba było doczekać się końca XIX wieku, aby filozofia mogła znowu nawiązać do scholastycznej tradycji.”

Józef Maria Bocheński (1902–1995) polski duchowny katolicki, dominikanin, filozof

pod hasłem „scholastyka”.
Sto zabobonów
Źródło: s. 117

O myślach, O wieku, O myśleniu

„Bardzo twarzowe są duże, ciemne okulary. Lubię je nosić. Zasłaniają mi twarz.”

Zofia Czerwińska (1933–2019) polska aktorka

Źródło: Robert Migdał, Nie jestem prześmiewczym starym babusem, „Polska Gazeta Wrocławska” nr 187, „Magazyn”, 12 sierpnia 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/122137.html

„Otóż, co najbardziej uderza, wiążę i coraz mocniej dominuje w człowieku, to niesamowite poczucie swojskości. Największa tęsknota na odległość jest niczym w stosunku do tęsknoty powstającej, gdy się znowu opuszcza kraj po krótkim pobycie. Życie nabiera sensu, gdy się wychodzi z samolotu i gdy spotyka się ludzi, z którymi mówi się zarówno o rzeczach dobrych, jak i złych. Widzi się wówczas całą czczość, nierealność, o ile nie wprost cynizm czy też melodramatyczną rzewność rozmów emigracyjnych. Może być w kraju jak najgorzej, może to ktoś nazwać długą i ciemną nocą, która zapada (tak jak to zawsze pisano w historii polskiej o okresach popowstaniowych), niemniej ta noc ciemna posiada więcej światła, czaru niż najpiękniejsze światła życia w Anglii czy Ameryce. Wszystko złe w kraju jest czymś, z czym można i trzeba walczyć, choćby nawet za to groziły największe represje. Wszystko zło, z którym walczą emigranci, wydaje się nie tylko walką z krajem, ale również walką z tymi, którzy w kraju nadstawiają swego karku w imię wspólnych celów.”

Władysław Malinowski (1909–1975) polski dziennikarz i polityk socjalistyczny

8 grudnia 1946, w liście do Adama Ciołkosza, napisanym po powrocie do kraju.
Źródło: Andrzej Friszke, Adam Ciołkosz. Portret polskiego socjalisty, wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2011.

O życiu, O ludziach, O historii, O złu

„Piszę fikcję. To jest moja pierwsza miłość. Aktualnie pracuję nad zbiorem opowiadań. Również rysuję. Nie jestem bardzo utalentowany, ale lubię szkicować. Chodziłem tutaj w Nowym Jorku na kursy rysunku w Art Students League, ale to było zbyt wiele. Jestem bardzo zaborczy dla mojego czasu. Robię dużo „domowego rzemiosła”. Szyję, robię na drutach, szydełkuję, gotuję. Robię swoje własne czapki, szaliki, a czasami szyję te zabawne koszulki z zamkami błyskawicznymi. Poszedłem do szkoły Waldorf, dlatego tego typu rzeczy mają duże znaczenie dla mnie. Ponadto, fotografia. Wiem, że ta lista rzeczy brzmi jak bzdura. Ale ja naprawdę kocham to. Miałem ciemny pokój w koledżu. Każdy weekend spędzałem tam samotnie w ciemności. To było wspaniałe. Ważne jest, aby mieć hobby. Palenie tytoniu jest doniosłym hobby, ale nie jest to bardzo konstruktywne.”

Sufjan Stevens (1975)

Źródło: annarborpaper, 21 kwietnia 2004 http://web.archive.org/web/20040718040910/http://www.annarborpaper.com/content/issue19/sufjan_19.html

O miłości, O pokoju, O czasie, O gotowaniu

„Ty nas jedna nie opuszczaj, nadziejo!
Prowadź nas, nadziejo,
W ciemny czas, nadziejo!
W mrocznej mgle wyczaruj
Iskrę wiary (…).”

Jan Pietrzak (1937) polski satyryk

Piosenki
Źródło: Nadzieja (1982)

O wierze, O nadziei, O czasie

„A Jezus myśli o nas w liter ciemnym stuku jak trudno w niebo wstąpić spod robactwa druku.”

Jan Twardowski (1915–2006) poeta polski, duchowny katolicki

O myślach, O myśleniu

„Dwadzieścia lat po tym brutalnym morderstwie, wielkie znaczenie ma dla mnie zerwanie ciemnej zasłony milczenia i kłamstwa, która rozjaśni światło sprawiedliwości i prawdy.”

Mauricio Funes (1959)

honorując 16 listopada 2009 najwyższym odznaczeniem państwowym 6 jezuitów zamordowanych podczas wojny domowej trwającej w Salwadorze w latach 1980–1991. Źródło: Łukasz Kobeszko, Prezydent Salwadoru uhonorował zamordowanych zakonników http://www.psz.pl/132-ameryka-poludniowa/prezydent-salwadoru-uhonorowal-zamordowanych-zakonnikow, Portal Spraw Zagranicznych, 17 listopada 2009

O wojnie, O kłamstwie, O sprawiedliwości, O zerwaniu

„Czerwona krew, śmierć czarna
równe są dla mnie, w krwi
przemoc, w czarnej żałobie
i dniach ciemnych, w krwi
krzepnącej na ciałach
niewinnych, co w czarną śmierć
się zamienia i wyje,
szczeka wśród pól pustych,
w półmroku zbezczeszczonych
cmentarzy.”

Dario Belezza (1944–1996)

Źródło: Czerwona krew śmierć czarna (1994), tłum. Monika Woźniak

O śmierci

„Ten świat, tak wdzięczny i piękny, jest zgniły i chwiejny. Śmierć, kryjąca się w jego ciemnych zakamarkach, jest – przeciwnie – szczęśliwą przystanią, której nie grożą wzburzone fale ani trzęsienia ziemi. Życie i świat stały się przedmiotem wstrętu. z jakim ostatni ludzie średniowiecza i pierwsi ludzie odrodzenia zgodnie odnosili się do śmierci. Śmierć i życie zamieniły się rolami.”

Philippe Ariès (1914–1984)

Człowiek i śmierć

O życiu, O śmierci, O ludziach, O świecie

„Na zawsze odwracamy ciemną kartę podziału.”

Mahmud Abbas (1935) palestyński polityk

po podpisaniu ugody z Hamasem (maj 2011). Źródło: Podsumowanie roku 2011 w Palestynie, kampania-palestyna.pl, 15 stycznia 2012 http://www.kampania-palestyna.pl/index.php/2012/01/15/podsumowanie-roku-2011-w-palestynie/

„Jakikolwiek nie jesteś: gruby – chudy, wysoki – niski, ciemny czy jasny – na koniec dnia nie ma to większego znaczenia, jeżeli tylko akceptujesz siebie. Ważne jest, co masz w środku.”

Kajol (1974)

Źródło: Completewellbeing.com, cyt. za: „Lubię sposób, w jaki żyję”, Kajoldevgan.dbv.pl http://kajoldevgan.dbv.pl/news.php?readmore=20

„Polacy mają na ogół wygląd ludzi odważnych i dzielnych, większość z nich to bruneci, są muskularni i gibcy, a w ich ciemnych oczach odbija się dusza, która zdaje się rzucać wyzwanie całemu światu.”

Sven Jonas Stille (1805–1839)

o Polakach.
Źródło: Podróż do Polski, Pax, Warszawa 1985, tłum. Janina Hera.

O ludziach, O świecie, O duszy, O wyglądzie

„Czy wielka ciemność staje się przez to mniej ciemna, czy pytania bez odpowiedzi są wówczas mniej beznadziejne, czy rozpacz nad wieczną niedoskonałością pali się wtedy mniej boleśnie? Czy dzięki temu można kiedykolwiek wytłumaczyć życie, okiełznać je i jechać na nim jak na spokojnym koniu – czy też jest ono zawsze jak potężny żagiel wśród burzy, który nas niesie, i gdy go chcemy schwycić, zmiata nas do wody? Niekiedy zjawia się przede mną przepaść, która zdaje się sięgać do jądra ziemi. Co ją wypełnia? Tęsknota? Rozpacz? Szczęście? Ale jakie? Zmęczenie? Rezygnacja? Śmierć? Po co żyję? Tak, po co żyję?”

Erich Maria Remarque książka Czarny obelisk

Czarny obelisk (1956)

O życiu, O śmierci, O szczęściu, O rozpaczy

„Auschwitz to symbol zła, ale nie tylko symbol. Tam zamordowano więcej niż milion ludzi. Milion Żydów i jeszcze dziesiątki tysiące innych! Auschwitz stał się czarną, ciemną otchłanią ludzkiej-nieludzkiej historii, a polska ziemia, która dla Żydów przez ponad 800 lat była ziemią wspólnego życia i spokoju, stała się przez Niemców przeklętą ziemią. Auschwitz to symbol barbarzyństwa, nieludzkości, rasizmu i ksenofobii!”

Szewach Weiss (1935) izraelski polityk, politolog, pisarz, ambasador Izraela w Polsce

Źródło: PAP http://dzieje.pl/aktualnosci/prof-weiss-w-auschwitz-birkenau-nie-rzadzil-szatan-nie-bylo-tez-miejsce-na-innej-planeci, dzieje.pl, 21 kwietnia 2010.

O ludziach, O historii

„Nie słuchajcie małych, złych ludzi o uszkodzonej wyobraźni. Zacietrzewionych i dobrowolnie ciemnych, którzy mówią, że „Polska Ludowa nie jest Polską.””

Wojciech Jaruzelski (1923–2014) generał, działacz PZPR, prezydent PRL i RP

Źródło: z przemówienia podczas spotkania z harcerzami w marcu 1985.

O ludziach

„I oto zapuścili się w nieskończoną dyskusję o kobietach. Jeden twierdził, że są dobre, drugi, że złe: i obaj mieli słuszność; jeden, że głupie, drugi, że pełne sprytu: i obaj mieli słuszność; jeden, że fałszywe, drugi, że szczere: i obaj mieli słuszność; jeden, że skąpe, drugi, że rozrzutne: i obaj mieli słuszność; jeden, że ładne, drugi, że szpetne: i obaj mieli słuszność; jeden, że gadatliwe, drugi, że skryte; jeden, że szczere, drugi, że obłudne; jeden, że ciemne, drugi, że rozumne; jeden, że stateczne, drugi, że wyuzdane; jeden, że postrzelone, drugi, że roztropne; jeden, że duże, drugi, że małe: i obaj mieli słuszność.”

Denis Diderot książka Kubuś Fatalista i jego pan

Kubuś Fatalista i jego Pan

O kobietach

„Raczej morderstwo… Wiesz, to jest bardzo hermetyczne środowisko, stado wariatów, tzw. artyści.
– No, trochę się tu czuję jak na przesłuchaniach Komisji ds. afery Rywina, medialny świat, cholera, a w łeb walą jak w ciemnej uliczce – wtrącił Sioła.”

Marta Węgiel (1960)

Przypadkowy kadr

O świecie, O wariatach

„Obie przyjaciółki Ottilie pochodziły z Dominikany i uważały to za uzasadniony powód, by czuć się lepsze od mających ciemniejszą cerę tubylców.”

Truman Capote (1924–1984) pisarz amerykański

Dom z kwiatów

„A gdybym sama była duchem? (…) Wieczór przemienił się w noc i wieś jest za cicha na takie myśli. Odsuwam je od siebie jak ciemną zasłonę, ale wcale nie robi się przez to jaśniej.”

Isabel Abedi (1967) niemiecka autorka książek dla dzieci

Whisper – Nawiedzony dom
Źródło: rozdział 6

O myślach, O nocy, O myśleniu

„Młoda, jak zwykle, śpi w poprzek łóżka. Rozczochrane ciemne włosy, delikatne rysy, długie nogi, niezachwiana pewność dwunastolatki i parszywa natura.”

Beata Ostrowicka (1966)

Świat do góry nogami

O naturze

„Ciemne olchy stoją na moczarze,
rozsypuje się w mokradłach próchno.
Ej, rozświstał się wiatr na fujarze,
małe gwiazdki nad olchami zdmuchnął.”

Konstanty Ildefons Gałczyński (1905–1953) polski poeta

Kronika olsztyńska (1950)
Źródło: Spotkanie z matką

O matce

„W tym pustym miejscu, które często nazywamy człowiekiem, pulsuje coś pośredniego między diagnozą i prognozą, między naturalną koniecznością i etyczną powinnością. Właśnie w tym miejscu się spotykamy, ty i ja, oboje tak samo winni i niewinni, tak samo piękni i straszni, brat i siostra, którzy podają sobie rękę w ciemnej, pustej ulicy.”

Marcin Orliński (1980)

Cytaty z tekstów krytycznych, Płynne przejścia

O siostrze

„Niestarty na tablicy
w szkole miasteczka
został rysunek koła
i puste krzesło
uczniowie odjechali (…)
droga wiła się dalej
z ptaka spadły na nią
ciemne kropelki krwi.”

Jean Follain (1903–1971)

Źródło: Szkoła i przyroda, „Dekada Literacka” 1993, nr 11 (71)

O szkole, O ptakach

„Kłopoty zawsze widzą jak cię paskudnie zaskoczyć. Siedzisz sobie w domu przy kominku, a tu – pstryk – i nagle jesteś w zupełnie obcym mieście, nie znasz język, banki są pozamykane, a zapadła już ciemna noc.”

Jonathan Carroll (1949) pisarz amerykański

Kości księżyca

O domu, O nocy

„Czy nigdy nie będę szczęśliwy? Co mam zrobić, żeby być? – Chciał sobie przypomnieć, czy kiedyś już w życiu odczuwał prawdziwą radość. Stanęły mu przed oczami zapomniane fragmenty przeszłości: bardzo wczesny chłodny poranek, słońce wstaje zza gór, po błotnistej drodze skaczą małe szare ptaszki. Nie miał wtedy żadnego specjalnego powodu do radości, ale ją czuł.
Albo to: wieczór, koń o lśniącej sierści ociera swą piękną szyję o płot, słychać nawoływanie przepiórek, gdzieś, skądś kapie woda. Aż zaczął szybciej oddychać w podnieceniu, kiedy sobie to przypomniał.
I jeszcze: jedzie starym wozem drabiniastym ze swoją kuzynką. Była starsza od niego, nie pamięta, jak wyglądała. Koń spłoszył się i szarpnął, ona upadła na niego i podnosząc się oparła rękę na jego nodze. Ogarnęła go rozkosz, czuł ją w brzuchu, uderzyła mu do głowy, aż do mózgu, aż do bólu.
I to: jest o północy w wielkiej ciemnej katedrze, ostry barbarzyński zapach żywicy kręci mu w nosie. Trzyma w ręku małą świeczkę przewiązaną białą jedwabną kokardą. Senny szmer odprawianej przed wielkim ołtarzem mszy nadpływa z oddali i usypia go słodko.
Mięśnie Juana rozluźniły się. Zasypiał na słomie w opuszczonej stodole. Nieśmiałe myszy wyczuły, że śpi, wyszły spod słomy, zaczęły się bawić i krzątać, i deszcz poszeptywał cicho na dachu”

John Steinbeck książka Zagubiony autobus

Autobus do San Juan

O wodzie, O słońcu, O przeszłości, Koń

„piątek:
przez pomyłkę zacząłem odpoczywać, ale wyplułem wszystko. naród zabity w powstaniu nie miał już siły walczyć z komuną. zamówiłem więc ciemne lata pięćdziesiąte.”

Marcin Rozynek (1971) polski wokalista rockowy

O sile

„Dlaczego to musi być grudzień.
Lecą ciężkie, ciemne śniegu gołębie,
spadają na płyty chodnika. Czym
jest talent wobec żelaza, czym jest
myśl wobec munduru, czym jest muzyka
wobec pałki, czym jest radość wobec
strachu, ciężki ciemny śnieg zakrywa
kiełki marzenia. (…)
czym jest wobec nich
milczący tłum w niebieskim tramwaju,
kim jest ta smutna dziewczyna”

Adam Zagajewski (1945) poeta polski, eseista, prozaik, tłumacz

Źródło: Żelazo

O strachu, O marzeniach, O muzyce, O myślach

„Trzy lata temu ostrzegałam, że „rząd, jak Czerwony Kapturek, beztrosko bieży przez ciemny las”. Może rządzący nie mieli świadomości, jakie wyzwania przed nimi stoją. Najpierw byli beztroscy, potem chaotyczni, następnie rozrzutni. Na końcu sięgnęli do pieniędzy na emerytury oraz podnieśli podatki. Wbrew temu, co sami twierdzą, nie działali ani roztropnie, ani konsekwentnie. Liczyli, że przeczekają trudne czasy.”

Zyta Gilowska (1949–2016) polska ekonomistka, działaczka polityczna

o rządzie Donalda Tuska.

„Czuję zbierające się nad moją głową ciemne chmury. Widzę tragiczną przyszłość, która spotka mnie, carową i całą Rosję. Umrę w strasznych mękach. Po śmierci moje ciało nie zazna spokoju. Potem ty, pani, stracisz koronę. Ty i twoje dzieci zostaniecie zamordowani, podobnie jak cała twoja rodzina. Rosja pogrąży się w ciemnościach i wpadnie w szpony diabła.”

Grigorij Rasputin (1869–1916) mnich rosyjski, faworyt rodziny carskiej

Źródło: José María López Ruiz, Tyrani i zbrodniarze. Najwięksi nikczemnicy w dziejach świata, op. cit., s. 212.

O śmierci, O dzieciach, O rodzinie, O przyszłości

„Wychowałem się w ciemni. Może też dlatego tak dążę teraz do tego światła.”

Eryk Lubos (1974)

Źródło: wywiad, 2009 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=61544

„Najbardziej boimy się nie tego, że jesteśmy do niczego.
Najbardziej boimy się tego, że jesteśmy potężni ponad miarę.
To nasza jasna – a nie ciemna – strona nas przeraża.
Zadajemy sobie pytanie, czy możemy być śmiali, błyskotliwi, piękni,
utalentowani i niezwykli.
A czyż właśnie tacy nie jesteśmy?”

Nelson Mandela (1918–2013) prezydent RPA, noblista w dziedzinie pokoju

Pytanie

„– Socjalista! – straszne to jeszcze dla ciemnych i głupich ludzi słowo. Co to za diabeł, nie wie wprawdzie nikt dokładnie, ale ksiądz na ambonie mówi o tych socjalistach jako o wrogach religii, pan dziedzic nazywa ich darmozjadami i złodziejami, a pan starosta grozi, że jak mu się tylko jaki socjalista w powiecie pod rękę nawinie, to go każe w łańcuszki zakuć i zamknąć do więzienia. A biedny chłop na wsi lub robotnik w miasteczku łamie sobie nieraz na próżno głowę nad tym, co też to jest socjalizm i czego to chcą socjaliści.”

Ignacy Daszyński (1886–1936) polski polityk

Źródło: Pogadanka o socjalizmie, „Latarnia” nr 1/1900 http://lewicowo.pl/pogadanka-o-socjalizmie/

O ludziach, O religii

„Pisałem już kiedyś, że Wyszkowski to dla mnie klasyczny bohater herbertowski. Ale to również świadomy kontynuator obywatelskiej misji wielkiego poety. Konsekwentne oświetlanie ciemnych miejsc w biografii Lecha Wałęsy jest tylko jednym z wymiarów tego posłannictwa. Swoją kronikę wypadków historycznych, prowadzoną w felietonach i komentarzach, Wyszkowski zaczyna tam, gdzie kończy się „Raport z oblężonego Miasta.””

Wojciech Wencel (1972) polski poeta, eseista i krytyk literacki

Źródło: Tragarz pamięci, „Gazeta Polska”, 14 marca 2012

„Nastały dni ciemne, gniewne i krótkie, dni obficie roszone łzami, dni zaryglowanych drzwi, trwożliwie pogaszonych świec, dni rozpaczy i wściekłości, dni dzikiego upojenia. Dni śmierdzących onuc i niesprzątniętych odchodów na ulicach, dni ponure i puste, dni udręki i zagłady. To nie był początek lepszego świata. To był jego apokaliptyczny koniec.”

Zbigniew Białas książka Puder i pył

Puder i pył
Źródło: s. 70

O udręce, Łza

„Wszystko jest czarne. Świat naprawdę traci kolory, gaśnie światło. Jakby ktoś poruszył pokrętłem od telewizora. Wieczna, zimowa noc. Wszystko robi się ciężkie, nieruchome… Nawet twoje ciało. Masz ochotę tylko leżeć, wszystko jest ci obojętne, chcesz tylko umrzeć. Czas w ogóle nie płynie. Nie ma przyszłości. Każda chwila jest taka sama. Jesteś zanurzony w oceanie zimnego bólu, bez światła i bez dźwięku – cały czas mówi płaskim, bezbarwnym głosem. – Twoje myśli to ciągły chaos. Nie wiesz, co się dzieje, nie wiesz już, kim jesteś. Wiesz tylko, że jesteś szlamem, najniższą formą życia, winną każdej zbrodni. Boisz się decyzji. Wszystkich. Nie umiesz ich podjąć. Jak można coś robić, kiedy nic nie ma sensu, kiedy nie ma przyszłości, a pewne są tylko cierpienie i śmierć? Nie masz też sił, by próbować coś zmienić. Jesteś pustą, wystygłą skorupą. Wyładowaną baterią. Twoje ciało zmienia się w ciemną trumnę. Czujesz, jak się rozkłada, jak wysycha w nim energia życiowa. Rozsypuje się, starzeje. Z każdym oddechem jest coraz ciemniej i masz coraz mniej sił. Toniesz w ciemnej, zimnej wodzie.”

Maciej Rajk (1984)

Miłość i inne pajęczyny (2009)

O śmierci, O świecie, O myślach, O decyzjach

„Staram się pokazać rewers i awers człowieka. Każdy z nas, w zależności od sytuacji i okoliczności, ujawnia swą jasną lub ciemną stronę.”

Maciej Sobociński (1975)

Źródło: „Dziennik Polski”, 26 marca 2002 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/zapomnianaw.htm

„Nigdy mu się nie udawało. Tak jak w dzieciństwie próbowałem uchwycić moment zasypiania i zawsze wpadałem w nagły ciemny sen jak w studnię, tak i teraz, zawsze po kolejnym spojrzeniu na horyzoncie nie było już chmur-były Tatry.”

Jerzy Pilch (1952) polski pisarz, publicysta, scenarzysta

Moje pierwsze samobójstwo

O snach, O dzieciństwie

„Do zerwania sejmu nie zażywano osób rozumem i miłością dobra publicznego obdarzonych. Lada poseł ciemny jak noc (…) nie szukając pozornych przyczyn odezwał się w poselskiej izbie „Nie ma zgody na sejm!” i to było dosyć do odebrania wszystkich mocy sejmowania. A gdy go marszałek spytał „Co za racja?” odpowiedział krótko: „Jestem poseł, nie pozwalam i to powiedziawszy usiadł jak niemy diabeł, na wszystkie prośby i nalegania innych posłów o danie przyczyny zatamowanego sejmu nic więcej nie odpowiadając, tylko to jedno: „Jestem poseł".”

Jędrzej Kitowicz książka Opis obyczajów za panowania Augusta III

Opis obyczajów za panowania Augusta III
Źródło: str. 593.

O zerwaniu, O nocy

„Gdzie niebo kładzie swe ciemne błękity,
Swój sen ostatni o cichym wieczorze,
Śpią lilie… modre kołysze je łoże
Nad głębią, z której zaraz wstaną świty.”

Edward Słoński (1872–1926) polski poeta i pisarz

Źródło: O świcie z antologii Ziemia polska w pieśni

O snach

„Dni płynęły wolno tak, nieodparcie naglił czas
Wojna z całym światem! O tę najdroższą rzecz!
Pod gradem wrogich kul nie jeden skonał z nas
Lecz wspólny promień serc i głów niepokonany trwał.
To cena idei godna, to cena nie skażonej krwi,
to lata chwały pełne ognia
Dni których nie zapomni nikt!
Patriotyczny zew łączy dzisiaj nas
Pod jedną flagą aryjski szczep znów łączy się by trwać
Jak światłość w ciemną noc z popiołów feniks wstał
Znów ciężkim głosem zwycięstwa pieśń toczy się przez świat.
To droga walki o naszą wolność,
to głos nieujarzmionej krwi,
to lata chwały pełne ognia
Dni których nie zapomni nikt!”

Mariusz Szczerski (1970–2005) wokalista polski (Honor)

Cytaty z utworów zespołu Honor
Źródło: Cena idei

O wojnie, O świecie, O wolności, O czasie

„Oto mój portret „prawidłowego” Litwina: To w pierwszym rzędzie człowiek, który odciął się od radzieckiej mentalności. A ta mentalność to przede wszystkim dążenie do odizolowania się, obawa przed nowościami, stałe poszukiwanie wrogów i zdrajców, przekonanie o tym, że światem rządzą ciemne siły, które mają tylko jeden cel: poniżyć i zdeptać. Czysto sowiecka cecha to panikarstwo: jeśli nie dziś, to jutro na pewno wszyscy pomrzemy, zostaniemy zniewoleni, dlatego trzeba walczyć i wszelkimi siłami przeciwstawiać się obcym.”

Tomas Venclova (1937) litewski poeta

Źródło: wywiad Olgi Andriejewej, „Russkij Rieportior”, tłum. „Forum”, 9 sierpnia 2010.

O świecie, O poszukiwaniu, O sile

„O czym tu mówić? Powiedziałbym po prostu… Wstyd mi! Wstyd mi za tych z Radomia! Wstyd mi za tych pracowników zakładów Ursusa! Okazało się, że w naszym społeczeństwie są jeszcze kręgi ludzi, których przedstawiciele nie są gorsi ani lepsi od ciemnej, warcholskiej szlachty XVII i XVIII wieku! Nie zgodzimy się nigdy na to ażeby to, co z wielkim trudem jest wznoszone w naszym kraju, ażeby te podstawy naszego – każdego z nas z osobna – dobrobytu i siły naszej Ojczyzny były naruszane przez ludzi nieumiejących po prostu myśleć!”

Stanisław Ryszard Dobrowolski (1907–1985) poeta polski

o wydarzeniach radomskich w czerwcu 1976. Źródło: Wstyd mi za tych z Radomia, wrzuta.pl http://w137.wrzuta.pl/audio/7gRo8NHegrt/stanislaw_ryszard_dobrowolski_-_wstyd_mi_za_tych_z_radomia

O ludziach, O myślach, O sile, O wieku

„Kiedy nasze psy połączą się w sfory
i w rozedrganiu z ciemną zażartością oddadzą się
prawom Wiecznej Ucieczki
czasem tylko zatrzymają się
uważnie zaciągną tysiącami woni
wzniesionymi słuchami uchwycą wyjące improwizacje wiatru
wymienią rozżarzone spojrzenia i wyruszą dalej”

Jaromír Typlt (1973)

Źródło: Instynktea (1990), tłum. Piotr Gierowski

O psie, O czasie

„Śmiem twierdzić, iż to potwierdzone – każdy ma swą ciemną stronę.”

Rahim (1978) muzyk polski, raper

Podróże po amplitudzie
Źródło: utwór Darkside

„Stefania Grodzieńska, świetna polska tancerka, odznaczająca się oryginalną urodą i niezwykłym wdziękiem młodocianej postaci. Ciemna brunetka, smukła, wiotka, o wyrazistych oczach. Cicha i spokojna, ale gdy dojdzie do tańca, to ta cicha woda brzegi rwie. Taka jest wtedy pełna tańca, tak wyładowuje z siebie kipiący nadmiar taneczności wzbierający w jej duszy.”

Stefania Grodzieńska (1914–2010) aktorka i pisarka polska

O Stefanii Grodzieńskiej Źródło: „Film”, 1937 http://www.teatry.art.pl/n/czytaj/20985

O duszy, O wodzie, O czytaniu, O tańcu

„Bastion wiedzy opiera się na trzech filarach: historii, językach i matematyce. Wyposażony w te trzy rzeczy możesz nauczyć się czegokolwiek chcesz. Lecz jeśli któregoś ci brakuje, jesteś kolejnym ciemnym prostakiem w zagnojonych gumofilcach.”

Robert A. Heinlein (1907–1988) pisarz amerykański, klasyk amerykańskiej fantastyki naukowej

O historii, O wiedzę, O matematyce

„Z realizowaniem filmów jest podobnie jak z przyrządzaniem posiłku. Kiedy czujesz, że Ci się udało, że wyszło Ci coś naprawdę smakowitego, chcesz podzielić się tym z innymi. Chcesz, żeby jak najwięcej ludzi spróbowało Twojej potrawy. Jeśli będzie im smakować, powiedzą o tym znajomym… Tak naprawdę nakręcić film jest łatwo. O wiele trudniej zaś jest nakłonić widzów, żeby zapłacili za bilet i weszli do ciemnej sali. Jeśli jednak masz coś naprawdę ważnego do powiedzenia, to publiczność to doceni.”

Mel Gibson (1956) amerykański aktor, reżyser i producent filmowy

Źródło: Yola Czaderska-Hayek, Nie mam zamiaru bawić się w kaznodzieję. Mel Gibson specjalnie dla Stopklatki, 28 grudnia 2006 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=35317

O ludziach

„Rebeka, zawsze Rebeka! Dokądkolwiek bym poszła, gdziekolwiek bym usiadła, nawet w moich myślach i moich snach, spotykałam Rebekę. Znałam teraz jej figurę, długie, smukłe nogi, małe, wąskie stopy. Ramiona szersze od moich, zwinne, zgrabne ręce. Ręce, które potrafiły sterować, potrafiły utrzymać konia. Ręce, które układały bukiety, wykonywały modele okrętów i napisały „Maxowi od Rebeki” na tytułowej stronie książki. Znałam także jej drobną, owalną twarz, jasną cerę, ciemne włosy. Znałam zapach jej perfum, domyślałam się, jak brzmiał jej śmiech, jaki miała uśmiech. Rozpoznałabym jej głos wśród tysiąca innych głosów. Rebeka, zawsze Rebeka! Nigdy się od niej nie uwolnię.”

Daphne du Maurier książka Rebeka

Rebeka

O książkach, O uśmiechu, O śmiechu, O snach

„Do krajów, które mogłyby wystąpić przeciw nam, zwracamy się nie z prośbą, lecz z żądaniem: zacznijmy dążyć do pokoju zanim ciemne moce zniszczenia spuszczone przez naukowców z łańcucha popchnął ludzkość w stronę planowanej lub przypadkowej samozagłady.”

John Fitzgerald Kennedy (1917–1963) prezydent USA

fragment przemówienia.
Źródło: Oliver Stone’s Untold History of the United States (2012), tłum. Anna Rajca, Mirosław Filipowicz, odcinek 6

O pokoju

„To jest mentalność samobójców. Ci, którzy chcą kolejnych ofiar, nie działają na rzecz swych przodków, oni ich karmią krwią. Sycą krwią umarłych. Jak wampiry. Dlatego każde pokolenie składa daninę krwi. Ta dialektyka katów i ofiar tamuje rozwój cywilizacyjny, spycha nas na ciemną stronę.”

Tadeusz Słobodzianek (1955) polski dramaturg, reżyser, krytyk teatralny

o Polakach. Źródło: „Przekrój”, 24 grudnia 2010 http://www.teatry.art.pl/n/czytaj/26199

O czytaniu

„Czasem jasna myśl podsuwa ciemne pomysły.”

Elżbieta Grabosz

O myślach, O czasie, O myśleniu

„Jeszcze zanim poszedłem do liceum, miałem ciemne kółka wokół oczu. Krążyły plotki, że jestem ćpunem. Mam ciemne kółka wokół oczu, zrozumcie to.”

Benicio Del Toro (1967) aktor amerykański

„To totalne świństwo i chamstwo z najniższej półki. Taka sytuacja, jak na zdjęciu nie miała miejsca. Dziwnym trafem jest ono całe ciemne, a miejsce między nogami jasne. Miałam po prostu na sobie cielistą bieliznę. Gdybym lubiła pokazywać się bez majtek, już dawno bym się rozebrała do pisma dla panów.”

Justyna Steczkowska (1972) polska piosenkarka

Wypowiedzi w wywiadach

„Epoka tamta była surowa i pełna gwałtu. Szatan wykorzystał ciemniejszą stronę Ewangelii – jego obraz Prawdy znajduje kulminację w zdaniu: Bóg jest niszczącym ogniem (…) jakim chwytem posługuje się szatan dzisiaj? Całkiem innym, ale może bardziej jeszcze niszczącym. (…) Przejął on jasną stronę Ewangelii – jej pociechy i przykazanie miłości, natomiast wszelki głębszy, lecz ciemniejszy wgląd w kondycję i przyszłość człowieka skazał na zapomnienie. Tak powstała religia, dla której cywilizowana era jest czymś naturalnym, a którą szatan zręcznie ubrał i przyozdobił w miraż prawdy. (…) Religia ta jest łatwa i przyjemna, życzliwość jest główną cnotą, a nietolerancja, dewocja i nadgorliwość są najgorszymi grzechami.”

John Henry Newman (1801–1890) angielski teolog katolicki, filozof, kardynał

Predigten [Kazania]
Źródło: tom I, s. 349, 350.

O Bogu, O religii, O przyszłości, Obraz

„Życie jest jak płomień, który piecze, a śmierć jest ciemną wodą zapomnienia.”

Mika Waltari (1908–1979) pisarz fiński

O życiu, O śmierci, O piekle, O wodzie

„Nie zawsze wizja reżysera pokrywa się z wizją autora zdjęć. Czasem kadry, które reżyser uważa za idealne, w oczach autora zdjęć są zbyt jasno oświetlone – i odwrotnie. Często zdarza mi się oglądać filmy cenione przez wielu operatorów i dochodzę do wniosku, że ekran jest zbyt ciemny.”

Quentin Tarantino (1963) amerykański reżyser i scenarzysta filmowy

Źródło: Wywiad, 2007 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=39187

O czasie

„Wyleczył się Rzeszutko z miłości do Gienki. Później – wyjechał do Jaworzna. Spotkał Maryśkę. (…) Silna była dziewczyna, dobrze zbudowana, długie nogi (…). Pierś wysoka, twarz ciemna, prawie cygańska, okraszona wypukłym jak jabłkiem rumieńcem. Ale dumna. Nie dotknij jej! Koledzy nazywali ją „kaktus””

Jerzy Bober (1920–1990)

że to niby kole, jak się zanadto przybliżysz.
Źródło: Zanim prąd popłynie

„Wszystko ma swoją ciemną stronę. Właśnie dlatego życie jest ciekawe.”

Anne Fortier (1971)

Julia

O życiu

„Podczas gdy tzw. „pogańscy” Rzymianie wznieśli wspaniałą cywilizację i światowe imperium, „chrześcijańscy” Rzymianie wszystko to zdegenerowali i zrujnowali, pogrążając Białą Rasę na 1000 lat w Ciemnych Wiekach.”

Ben Klassen (1918–1993)

na temat wpływu religii chrześcijańskiej na Cesarstwo Rzymskie.
Odwieczna Religia Natury

O religii, O wieku

„Boże, gdybym tak jaskółką
Wzbił się do przestworu
I po nocy dotarł ciemnej
Do mej Pani dworu!
Piękna Pani, twój kochany
Z miłości marnieje,
Jeszcze chwila, a w nim serce
Do reszty omdleje.
Pani ukochana,
Padam na kolana!
Śliczne ciało, twarz rumiana
Srogi ból zadaje.”

Bernart de Ventadorn

Źródło: prowansalska liryka miłosna, cyt. za: Jerzy Adamski, Historia literatury francuskiej. Zarys, Wrocław 1989, s. 14, tłum. Zofia Romanowicz.

O Bogu, O bólu, O historii, O literaturze

„Uwierz, że rodzi się w krzyku
Codziennie tysiąc Yoricków
I płyną w ciemnej topieli
Przez świat ławice Ofelii”

Jan Wołek (1954) polski malarz, poeta, wykonawca poezji śpiewanej

Źródło: Krew i atrament

O świecie

„Było tam coś w rodzaju otwartej szopy – dach oparty na czterech drągach, a pod tym dachem stało łóżko pokryte słomą. Usiadłem na łóżku i wydawało mi się, że nie ma i nie może być większego luksusu. Ptaszki śpiewały, cykały świerszcze. Powietrze przepełniały niezliczone głosy i dźwięki. W pobliżu przechadzały się kury i koguty. Kiedy uniosłem głowę, zobaczyłem biłgorajską bóżnicę i pola, które rozciągały się wokół aż po skraj lasu. Miały różne kształty i barwy: kwadraty, romby, trójkąty, zielone, ciemne, żółte. Byłem w raju i miałem tylko jedno pragnienie: żeby nigdy mnie stąd nie wygnano…”

Isaac Bashevis Singer (1902–1991) pisarz amerykański, noblista

Biłgoraj

O śpiewie

„Nieporozumienia, błędne interpretacje – to są czynniki, które pchają sztukę naprzód tworząc nowe jakości i stawiając nowe pytania. Archiwum – jak absolutnie każdy żywy organizm – żyje i nieustannie podlega zmianom, mnożąc w nieskończoność obrazy samego siebie. Elementy zanegowane i odrzucone w procesie archiwizacji pojawiają się później jako ciemna materia naszej podświadomości.”

Agnieszka Polska (1985)

Źródło: Karol Sienkiewicz, Agnieszka Polska, culture.pl, czerwiec 2010 http://www.culture.pl/baza-sztuki-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/eAN5/content/agnieszka-polska

Obraz, Pytanie