Denis Diderot cytaty (166 cytatów) | Cytaty sławnych ludzi

Colosse aux pieds d'argile. (fr.)
o Rosji po powrocie z podróży w latach 1774–75.
Źródło: Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1989, s. 96.

„Prawdziwa przyjaźń istnieje wtedy, gdy człowiek nie ma nic, bo wówczas przyjaźń jest jego największym skarbem.”

Denis Diderot

Źródło: Nic, co ludzkie…, op. cit., s. 40.

„Gdyby wszystko na tym padole było doskonałe, nic nie byłoby doskonałe.”

Denis Diderot

Źródło: „Szpilki”, t. 49, Prasa-Książka-Ruch, 1984, s. 67.

„Głos sumienia i głos honoru brzmią cichutko, gdy kiszki marsza grają.”

Denis Diderot

„Trzeba się upierać, że się szuka prawdy, a nie, że się ją znalazło.”

Denis Diderot

„Ludzie dopiero wtedy będą wolni, kiedy udusi się ostatniego króla wnętrznościami ostatniego z księży.”

Denis Diderot

Inne tłumaczenie: Zbawienie nadejdzie w chwili, gdy ostatni z królów zostanie uduszony kiszkami wydartymi z brzucha ostatniego z klechów.
Źródło: Jean-François de La Harpe, Cours de Littérature Ancienne et Moderne (1840)

„Ale jak, do diabła, to ma mnie zabić?”

Denis Diderot

ostatnie słowa, 31 lipca 1784 do żony, która mówiła mu, żeby nie jadł za dużo. <br class="br">Źródło: Ostatnie słowa przed śmiercią, itvl.pl, 16 kwietnia 2013 http://www.itvl.pl/news/ostatnie-slowa-przed-smiercia

„Wszystko ginie, wszystko niszczeje, wszystko przemija. Zostaje tylko świat. I czas, który trwa.”

Denis Diderot książka Kubuś Fatalista i jego pan

Kubuś Fatalista i jego Pan

„Nie brak znakomitych rysowników; mało jest wielkich kolorystów.”

Denis Diderot

Źródło: Zdzisław Kępiński, Impresjonizm, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1982, s.5.

„I oto zapuścili się w nieskończoną dyskusję o kobietach. Jeden twierdził, że są dobre, drugi, że złe: i obaj mieli słuszność; jeden, że głupie, drugi, że pełne sprytu: i obaj mieli słuszność; jeden, że fałszywe, drugi, że szczere: i obaj mieli słuszność; jeden, że skąpe, drugi, że rozrzutne: i obaj mieli słuszność; jeden, że ładne, drugi, że szpetne: i obaj mieli słuszność; jeden, że gadatliwe, drugi, że skryte; jeden, że szczere, drugi, że obłudne; jeden, że ciemne, drugi, że rozumne; jeden, że stateczne, drugi, że wyuzdane; jeden, że postrzelone, drugi, że roztropne; jeden, że duże, drugi, że małe: i obaj mieli słuszność.”

Denis Diderot książka Kubuś Fatalista i jego pan

Kubuś Fatalista i jego Pan

„Smaku, smaku wzniosły, ty, który zastąpiłeś u mnie drewniany stół nieuniknionym i cennym biurkiem (…) ty pewnego dnia zaprowadzisz może moje mienie na most Saint Michel, gdzie ochrypły głos obwoływacza ogłosi: kucająca Wenus za cenę dwudziestu ludwików.”

Denis Diderot

Żale nad moim starym szlafrokiem, czyli przestroga dla tych, co posiadają więcej smaku niż pieniędzy
Źródło: Teoretycy, artyści i krytycy…, op. cit., s. 110, 111.

„Wychwalamy cnotę, lecz nienawidzimy jej, lecz uciekamy przed nią, lecz ona marznie, a na tym świecie trzeba mieć ciepło w nogi.”

Denis Diderot książka Kuzynek mistrza Rameau

Kuzynek mistrza Rameau

„Niedowiarstwo jest często grzechem głupca, łatwowierność zaś słabością wyższego umysłu.”

Denis Diderot

„W świecie (…) każdy ma swego psa. Minister jest psem króla, szef kancelarii psem ministra, żona psem męża albo mąż psem żony; bez końca.”

Denis Diderot książka Kubuś Fatalista i jego pan

Kubuś Fatalista i jego Pan

„Temu, kto ofiarował ci kroplę wody, zapłać nie wysychającym nigdy źródełkiem.”

Denis Diderot

„Zbogacamy się każdej chwili: żyć o dzień mniej lub mieć o talar więcej – to wszystko jedno. Główną rzeczą mieć dobry stolec. Oto wielki wynik życia u wszystkich stanów.”

Denis Diderot książka Kuzynek mistrza Rameau

Kuzynek mistrza Rameau

„Robotnik mieszka pod strzechą albo w norze zostawionej mu przez nasze miasta, które potrzebują jego wysiłku. Wstaje ze słońcem i nie zważając na pogodę bierze swe jedyne ubranie, przeznaczone na wszystkie pory roku, drąży nasze kopalnie i kamieniołomy, osusza nasze bagna, oczyszcza nasze ulice, buduje nasze domy, robi nasze meble, w okresach głodu zadowala się wszystkim, co mu dają, a u schyłku dnia rzuca się zmęczony na twardy barłóg…”

Denis Diderot

Encyklopedia. Słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł

„Gdy niechęć staje się nienawiścią, rzeczy tracą cel i miarę.”

Denis Diderot

„Lepiej zużywać się niż rdzewieć.”

Denis Diderot

Źródło: „Problemy. Miesięcznik popularno-naukowy”, wydania 1–6, Instytut Prasy Czytelnik, Warszawa 1961, s. 285.

„Pamiętaj zawsze, że natura nie jest Bogiem, że człowiek nie jest maszyną, że hipoteza nie jest faktem, i bądź pewien, że nie zrozumiałeś mnie, ilekroć ci się wyda, iż dostrzegasz coś przeciwnego powyższym zasadom.”

Denis Diderot

Źródło: O interpretacji natury (1754), wyd. pol. 1953

„Ten pamiętnik, pisany pośpiesznie, odczytałam świeżo z rozwagą i spostrzegłam, że bez najmniejszego z mej strony zamiaru przedstawiłam siebie w każdym wierszu jako istotę tak nieszczęśliwą, jak naprawdę byłam, lecz o wiele milszą, niż jestem. Czyżby to wynikało z tego, że uważamy mężczyzn za mniej czułych na obraz naszych cierpień niż na obraz naszych powabów? I czyżbyśmy sobie obiecywały, że jeszcze łatwiej ich uwieść niż wzruszyć?”

Denis Diderot książka Zakonnica

Zakonnica

„Jest istotą dobrego słownika, aby zmieniać pospolity sposób myślenia.”

Denis Diderot

Encyklopedia. Słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł

„Od fanatyzmu religijnego do barbarzyństwa już tylko jeden krok.”

Denis Diderot

Źródło: Rozprawy Wydziału Filologicznego, t. 58–59, nakł. PAU, 1918, s. 68.

„Wsie byłyby zaludnione i kwitnące, gdyby je uprawiał wolny lud. Chłopi polscy są przywiązani do ziemi, podczas gdy nawet w Azji niewolnicy pochodzą z handlu albo jeńców wojennych, zawsze cudzoziemców, Polska uderza w swe własne dzieci. Każdy pan jest obowiązany zapewnić mieszkanie swemu chłopu. Umieszcza się go w nędznej lepiance, gdzie nagie dzieci, narażone pospołu z bydłem na lodowate zimno, zdają się urągać naturze, że ich nie ubrała tak samo jak zwierząt. Niewolnik, który dał im życie, patrzyłby ze spokojem na płonącą lepiankę, ponieważ nic nie jest jego własnością. (…) wszystko należy do pana, który może sprzedać zarówno rolnika, jak wołu. Rzadko sprzedaje się kobiety, ponieważ one to przysparzają trzody. Nieszczęsna ludność, zimno zabija wielką jej część. Na próżno papież Aleksander III potępił poddaństwo na jednym z soborów w XII wieku. Polska jest bardziej oporna pod tym względem niż reszta chrześcijaństwa. Biada słudze, jeśli pijany pan uniesie się przeciw niemu gniewem. Można by powiedzieć, że to, czego natura odmówiła innym ludom, to właśnie Polacy lubią do szaleństwa: nadmiar wina i silnych trunków czyni w Rzeczypospolitej wielkie spustoszenia. Kazuiści przechodzą lekko nad pijaństwem jako nad skutkiem klimatu; sprawy publiczne załatwia się tylko ze szklanką w ręku.”

Denis Diderot

o Polsce.
Encyklopedia. Słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł

„Jeśli ktoś przed tobą obmawia kogoś, przed innymi obmówi ciebie.”

Denis Diderot

„Nie wiadomo, czym się trzeba cieszyć, a czym martwić w życiu. Dobre sprowadza złe, złe sprowadza dobre.”

Denis Diderot książka Kubuś Fatalista i jego pan

Kubuś Fatalista i jego Pan

„Wszystko, co nas spotyka na świecie dobrego i złego, zapisane jest w górze.”

Denis Diderot

„Miłość odbiera rozum tym, co go posiadają, a daje tym, co go nie mają.”

Denis Diderot

Źródło: Nic, co ludzkie…, op. cit., s. 44.

„(…) jeśli kłamstwo może służyć chwilowo, to jednak z czasem okazuje się bezwzględnie szkodliwe, a przeciwnie, prawda służyć będzie zawsze, choćby chwilowo miała zaszkodzić.”

Denis Diderot książka Kuzynek mistrza Rameau

Kuzynek mistrza Rameau

„Słowo ból jest samo w sobie bez treści i zaczyna coś znaczyć dopiero wówczas, gdy przywodzi na pamięć wrażenie, któregośmy sami doznali.”

Denis Diderot książka Kubuś Fatalista i jego pan

Kubuś Fatalista i jego Pan

„Coraz więcej rzeczy rozumiem, lecz coraz trudniej mi przychodzi wyrazić to w słowach.”

Denis Diderot książka Kubuś Fatalista i jego pan

Kubuś Fatalista i jego Pan

„Nędzarze godzą się przy menażce.”

Denis Diderot

„Czy mogę nie być sobą? A będąc sobą, czy mogę postępować inaczej niż ja?”

Denis Diderot książka Kubuś Fatalista i jego pan

Kubuś Fatalista i jego Pan

„Biada temu, o kim mówią za wiele.”

Denis Diderot

Źródło: Nic, co ludzkie… Aforyzmy, sentencje i przysłowia, oprac. Henryk Jurand, LSW, 1982, s. 149.

„Trafia riposta poniewczasie.”

Denis Diderot

Źródło: Paradoks o aktorze

„Chleb otrzymywany z łaski jest bardzo gorzki.”

Denis Diderot książka Zakonnica

Zakonnica

„Smaku, smaku wzniosły, który zmieniasz, przesuwasz, budujesz, wywracasz, opróżniasz skrzynie ojców, pozostawiasz córki bez posagów, synów bez wykształcenia, czynisz tyle pięknych rzeczy i sprawiasz tyle wielkich cierpień (…); to ty gubisz narody.”

Denis Diderot

Żale nad moim starym szlafrokiem, czyli przestroga dla tych, co posiadają więcej smaku niż pieniędzy
Źródło: Teoretycy, artyści i krytycy o sztuce 1700–1870, oprac. E. Grabska, M. Poprzęcka, Warszawa 1974, s. 111.