Cytaty o śmierci
strona 3

„Umieram z pomocy zbyt wielu lekarzy.”

Aleksander Wielki (-356–-323 p. n. e.) król Macedonii

na łożu śmierci.
Źródło: Jan Miodek, Rozmyślajcie nad mową!, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, s. 30.

O pomocy

„Nie ufaj śmierci.
Wieczny odpoczynek
to tylko wakacje.”

Ewa Lipska (1945) poetka polska

Źródło: Żywi nie są cierpliwi

O wakacjach

„Dwukrotnie zawdzięczam swe życie podczas obecnej wojny pomocy Polaków: raz zimą 1940 roku, gdy błogosławiona ręka Polski Podziemnej uratowała mnie od niechybnej śmierci; drugi raz – gdy mnie ta sama ręka wyciągnęła z obozu pracy SS, gdzie czekała mnie śmierć od epidemii albo od kuli ukraińskiej czy esesowskiej.”

Emanuel Ringelblum (1900–1944) polski historyk narodowości żydowskiej

Stosunki polsko-żydowskie w czasie drugiej wojny światowej. Uwagi i spostrzeżenia
Źródło: s. 27.

O życiu, O wojnie, O zimie, O czekaniu

„Pogodzenie się ze śmiercią kogoś nam drogiego u jednych trwa dłużej, inni do końca nie potrafią się z tym uporać, nawet jeśli chcą, ale wtedy jest im bardzo ciężko. Tak naprawdę nie da się żyć do końca normalnie, ale trzeba żyć.”

Eleni (1956) piosenkarka polska pochodzenia greckiego

Źródło: Izabela Górnicka-Zdziech, Nadzieja umiera ostatnia, „Magazyn Familia”, 26 stycznia 2009 http://www.magazynfamilia.pl/artykuly/Nadzieja_umiera_ostatnia,600,91.html

O nadziei

„Myśl o tym, w jakim stanie ciała i duszy powinna cię zabrać z sobą śmierć i jak krótkie jest życie, jak przepastna wieczność, przeszłość i przyszłość, jak krucha wszelka materia!”

Marek Aureliusz (121–180) cesarz rzymski

O życiu, O duszy, O myślach, O przeszłości

„Lękliwy stokroć umiera przed śmiercią, mężny kosztuje jej tylko raz jeden.”

William Shakespeare (1564–1616) angielski poeta i dramatopisarz

Cowards die many times before their deaths; the valiant never taste death but once. (ang.)

„Rycerz Chrystusowy to krzyżowiec, który prowadzi podwójną walkę: z ciałem i krwią oraz mocami piekielnymi. (…) Idzie śmiało naprzód, czujnie spoglądając na prawo i lewo. Swoją pierś przyoblekł w kolczugę, a duszę okrył pancerzem wiary. Z tą podwójną zbroją nie obawia się już ani człowieka, ani szatana. Idźcie zatem, rycerze, śmiało naprzód, idźcie z sercem nieustraszonym przepędzić wszystkich wrogów Krzyża Chrystusowego! A tę pewność miejcie, że ani śmierć, ani życie nie odłączą was od Chrystusowej miłości. (…) Jakże chwalebny jest powrót rycerza po zwycięskim boju! A jak błogosławiona jego męczeńska śmierć w walce.”

Bernard z Clairvaux (1090–1153)

Źródło: Kajetan Rajski, Prawdziwy mężczyzna… czyli kto?, Wyd. Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu, Sandomierz 2013, s. 26, 27.

O życiu, O wierze, O duszy, O walce

„Z czeluści ziemi czarnej do szczytu na planecie
Trudności wszystkie rozwiązałem we wszechświecie.
Zawiłej sprawy czy zagadki pęta zdjąłem.
Rozsupłać węzła śmierci nie zdołałem przecie.”

Awicenna (980–1037) perski lekarz, filozof i uczony

fragment wiersza, tłum.A. Zajączkowski.
Źródło: Stefan Weinfeld, Awicenna, Warszawa 1985.

O zdjęciach

„W nieszczęściu i rozpaczy, kiedy wydaje się, że zapadnie wieczna noc, nadzieja spływa wraz z uświadomieniem, że towarzyszem nocy jest dzień, że ciemności zawsze ustępują przed światłem, a śmierć rządzi tylko połową stworzonego świata, życie zaś drugą połową.”

Dean Koontz (1945) pisarz amerykański

Grom (1988)

O życiu, O nadziei, O nocy

„Całe moje życie było jednym nieprzerwanym grzechem. Boże, zlituj się nade mną!”

August II Mocny (1670–1733) król Polski

na łożu śmierci.
Źródło: Paweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów. Dzieje agonii

O życiu, O Bogu

„Obyście wszyscy byli świętymi, tylko to tak naprawdę się liczy.”

Jakub Sevin (1882–1951) kapłan, zakonnik jezuita, instruktor skautowy

ostatnie przesłanie, na łożu śmierci do skautów świata

„Prawdziwy artysta cieszy się sławą dopiero po śmierci.”

Nikołaj Gogol (1809–1852) rosyjski dramaturg i powieściopisarz

„Szkoda, że Cię tu nie ma. Zamieszkałem w punkcie,
z którego mam za darmo rozległe widoki:
gdziekolwiek stanąć na wystygłym gruncie
tej przypłaszczonej kropki, zawsze ponad głową
ta sama mroźna próżnia
milczy swą nałogową
odpowiedź. Klimat znośny, chociaż bywa różnie.
Powietrze lepsze pewnie niż gdzie indziej.
Są urozmaicenia: klucz żurawi, cienie
palm i wieżowców, grzmot, bufiasty obłok.
Ale dosyć już o mnie. Powiedz, co u Ciebie
słychać, co można widzieć,
gdy się jest Tobą.

Szkoda, że Cię tu nie ma. Zawarłem się w chwili
dumnej, że się rozrasta w nowotwór epoki;
choć jak ją nazwą, co będą mówili
o niej ci, co przewyższą nas o grubą warstwę
geologiczną stojąc
na naszym próchnie, łgarstwie,
niezniszczalnym plastiku, doskonaląc swoją
własną mieszankę śmiecia i rozpaczy
nie wiem. Jak zgniatacz złomu, sekunda ubija
kolejny stopień, rosnący pod stopą.
Ale dosyć już o mnie. Mów jak Tobie mija
czas-i czy czas coś znaczy,
gdy się jest Tobą.

Szkoda, że Cię tu nie ma. Zagłębiam się w ciele,
w którym zaszyfrowane są tajne wyroki
śmierci lub dożywocia-co niewiele
różni się jedno z drugim w grząskim gruncie rzeczy,
a jednak ta lektura
wciąga mnie, niedorzeczny
kryminał krwi i grozy, powieść rzeka, która
swój mętny finał poznać mi pozwoli
dopiero, gdy i tak nie będę w stanie unieść
zamkniętych ciepłą dłonią zimnych powiek.
Ale dosyć już o mnie. Mów jak Ty się czujesz
z moim bólem-jak boli
Ciebie Twój człowiek.”

Stanisław Barańczak (1946–2014) polski pisarz

Widokówka z tego świata i inne rymy z lat 1986–1988

O czasie, O zamieszkaniu

„Nie jest normalny ustrój, w którym robotnik musi wybierać między nędzą a śmiercią.”

Albert Camus (1913–1960) francuski pisarz, noblista

Komentarz do wydarzeń Poznańskiego Czerwca 1956 r. na łamach "Franc-tireur".

„Marek Aureliusz odnosił się do chrześcijan z prawdziwą pogardą. Uważał, że ich stosunek do śmierci i fanatyczne, radykalne spojrzenia na męczeństwo oraz gotowość oddania życia za wiarę płynie nie z filozoficznej świadomości, że każda rzecz osiąga swój kres zgodnie z prawami natury, z dostojnej wiedzy o konieczności oddzielenia duszy od ciała, ale z bezmyślnego uporu, głupoty i przybierania sztucznej, tragicznej pozy. I to go właśnie doprowadzało do wściekłości, furii.”

Marek Aureliusz (121–180) cesarz rzymski

Autorka: Maria Dzielska Źródło: Maria Dzielska: Nie wyobrażam sobie świata bez chrześcijaństwa https://www.rp.pl/Wywiady-i-rozmowy/312219943-Maria-Dzielska-Nie-wyobrazam-sobie-swiata-bez-chrzescijanstwa.html, rp.pl, 31 lipca 2018

O głupocie, O wierze, O duszy, O wiedzę

„Śmierć pasuje nam jak rękawiczka.”

Andrzej Coryell książka Gronostaj ubrany w króla, Niewierność nad wiernościami, Cień wieży Babel.

„Niech tekst poniższy będzie po prostu jak bukiet skromnych kwiatów złożonych na mogile Karola Świerczewskiego, „Miał piękne oczy i zmysłowe usta. Chyba kochały go warszawskie dziewczyny.””

Andrzej Szczypiorski (1928–2000) pisarz polski

Źródło: Karol Świerczewski-Walter: w 20 rocznicę śmierci, Zarząd Główny Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, Krajowa Komisja Dąbrowszczaków, 1967.

O demokracji, O dziewczynach, O wolności, Kochać się

„Człowiek, na którym wykonuje się wyrok śmierci, to już nie jest ten zbrodniarz z sali sądowej. Tam wszyscy na niego patrzą, dziennikarze zadają pytania, jest obiektem zainteresowania, czasem próbuje pokazać, że jest supermenem. Ten, który staje podczas egzekucji w obliczu śmierci, to ktoś budzący litość, biedak, wrak człowieka. Nie umiem tego oddać słowami, nie jestem poetą. To trzeba zobaczyć.”

Oleg Ałkajew (1951)

Źródło: rozmowa Andrieja Mołodycha, Nieśmiertelna kara śmierci, „Russkij Rieportior”, tłum. „Forum”, 1 sierpnia 2011.

O karze, O czasie, Pytanie

„Żyje się po to, żeby
zwyciężyć. Śmierć budzi
się do życia.(…)”

Robert Rybicki (1976) poeta polski

Źródło: Peryhelium

„Bo miłość to nie tylko pomaganie sobie. Miłość to także wzajemne poświęcenia. I jak trzeba, to zdobycie się czasem na drobny gest.”

Jeff Abbott (1963) amerykański pisarz

Źródło: Taki drobny gest w: Aż śmierć nas rozłączy (antologia; ang. Death Du Us Part), wyd. Albatros, 2007

O miłości, O czasie

„Loki stanął na palce i pocałował Gabriela.
– Aniołku, nie rób scen. Jak możesz być tak małostkowy?
– Jeszcze raz mnie pocałujesz – Gabriel ze wstrętem wytarł policzek – a zobaczysz, dlaczego zwą mnie posłańcem śmierci.”

Jakub Ćwiek książka Kłamca

Kłamca
Źródło: Galeria

„Ale jest to rzecz wątpliwa, czy śmierć Spartakusa zmieniłaby bieg historii. Moce, które wyniosły go na powierzchnię zdarzeń, znalazłyby inne ujście.”

Howard Fast (1914–2003)

Spartakus

O historii

„Mieliśmy 2 lub 3 przypadki dzieci przychodzących do, powiedzmy kobiety, która straciła swego męża i jest niepocieszona, i mówiących: „Nie powinnaś płakać. Śmierć to nie koniec. Spójrz na mnie. Umarłem i oto znów tu jestem.””

Ian Stevenson (1918–2007) psychiatra kanadyjski

Źródło: wywiad dla magazynu „Omnia” http://reluctant-messenger.com/reincarnation-proof.htm

O kobietach, O dzieciach, O płaczu

„Przyjaciele to nic innego jak wrogowie, z którymi zawarliśmy rozejm, choć nie zamierzają przestrzegać jego warunków.”

Giovanni Papini (1881–1956)

Źródło: Historia literatury włoskiej, cyt. za: Emmanuel Hecht, Druga śmierć Duce w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 18.

O historii, O literaturze

„Bezbolesna śmierć w takim podeszłym wieku nie ma w sobie nic dramatycznego. Spływa pogodnie jak sen po długim dniu wypełnionym pracą.”

Antoni Słonimski (1895–1976) polski poeta, felietonista, dramatopisarz, satyryk, krytyk teatralny i działacz społeczny

Alfabet wspomnień
Źródło: s. 209

O snach, O wieku

„Oczyszczalnia wydala trujący gaz.Trująca mgła przenika śpiących.Ale we śnie prowadzę osłaprzez śnieżycę i dawną kobietęz dzieckiem obcego mężczyzny.I już płomień liże uśpione palenisko,i budzę się wypoczęty, śnieg mającw płucach i w przejrzystej głowie.Osioł leży na wznak, z racicami w górze.Śmierć postronkiem ścisnęła osłu racice.Oczy jego zmienione w duńskie kule.”

Mariusz Grzebalski (1969)

Źródło: Kule duńskie z tomu Drugie Dotknięcie (2001)

O kobietach, O dzieciach, O snach

„Jeśli tylko pozbędziemy się lęku i na chwilę otworzymy na to, co nam życie przynosi, a między innymi przynosi nam także śmierć, to gwarantuję, że nawet jeżeli to będzie bardzo, bardzo bolesne doświadczenie, to równocześnie da nam wiarę i poczucie, że wszystko ma sens, bardzo głęboki sens. To bardzo ważne, żeby tego doświadczyć. Bez sensu nie da się żyć.”

Małgorzata Braunek (1947–2014) polska aktorka

Źródło: rozmowa Agnieszki Kublik, wyborcza.pl, 30 października 2012 http://wyborcza.pl/1,75248,12771658,Malgorzata_Braunek__Jestem_otwarta_na_smierc.html

O życiu, O wierze, Sens

„Czy „życzę wam wszystkim bolesnej śmierci” jest za mocne?”

Linus Torvalds (1969) informatyk, twórca systemu operacyjnego Linux

Is "I hope you all die a painful death" too strong? (ang.) o producentach sprzętu, którzy odmawiają ujawnienia specyfikacji ich urządzeń, by mogły one współpracować z Linuksem. Źródło: Linus Torvalds talks future of Linux http://apcmag.com/7012/linus_torvalds_talks_about, 22 sierpnia 2007

„Ze wszystkich możliwych rodzajów śmierci najgłupiej byłoby umrzeć na mokradłach z głodu.”

Edward Michael Grylls (1974) brytyjski podróżnik, pisarz, prezenter telewizyjny

Sezon 5, Odcinek 2, Szkoła przetrwania: Południe USA

O głodzie

„Złapałam go za poły płaszcza, on nadal kurczowo trzymał mnie za ramię, wbijając po raz kolejny ostrze. Czułam, jak krew spływa mi po skórze. Niczym para kochanków w tańcu śmierci staliśmy naprzeciwko siebie. Patrzyłam w te puste oczy, nie wiedząc, gdzie ani czemu jestem. Wiedziałam tylko, że umieram.”

Katarzyna Berenika Miszczuk (1988)

Ja, diablica

O kochankach, O tańcu

„Miłość to uczucie niezależne od nas, od którego roztropność może uchronić, ale którego nie zdołałaby zwalczyć; skoro raz się rodzi, umiera jedynie naturalną śmiercią albo też zdławione zupełnym brakiem nadziei.”

Pierre Choderlos de Laclos (1741–1803)

O miłości, O emocjach

„Śmierć dziecka sama w sobie nigdy nie jest końcem, ponieważ ono pozostaje żywe w umysłach rodziców. I ból po tej stracie narasta z upływem lat, gdy każda kolejna rocznica urodzin przynosi nowe dręczące i bolesne myśli.”

Erich Segal (1937–2010)

Doktorzy

O bólu, O dzieciach, O myślach, O urodzinach

„Jeśli śmierci komunistów żydowskiego pochodzenia w walkach z patriotycznym podziemiem Gross wlicza do zabójstw Żydów dokonywanych przez Polaków, to na tej samej zasadzie terror stosowany przez ubeków żydowskiego pochodzenia uznać można za terror Żydów wobec Polaków.”

Bronisław Wildstein (1952) dziennikarz polski

Źródło: „Uważam Rze”, 21 marca 2011

O walce

„Cały świat obchodzi dziś święto. Na całym świecie w tej samej chwili padają krótkie, mocne słowa. Ale nigdy jeszcze nie była śpiewana „Międzynarodówka” w tak odmienionych, tragicznych warunkach, w miejscu, gdzie ginął i ginie naród. Słowa te i ten śpiew odbijają się od spalonych ruin, świadcząc tym razem, że w getcie walczy młodzież socjalistyczna, która nawet w obliczu śmierci o tym nie zapomina.”

Marek Edelman (1922–2009) przywódca powstania w getcie warszawskim, lekarz, działacz polityczny

o 1 maja 1943.
Źródło: Getto walczy. Udział Bundu w obronie getta warszawskiego, w: „Zeszyty Historyczne” nr 65, Paryż 1983.

O młodzieży, O świecie, O zapominaniu

„Zarówno egoizm, jaki i bezinteresowność zniszczą człowieka. Jeśli dusza jest zbyt egoistyczna, myśli tylko o osobistych pragnieniach i celach, a jeśli będzie żyła wystarczająco długo, nikt jej nie wesprze i wielu spróbuje ja zniszczyć. Aby przeżyć, człowiek musi stać… się silny i pozbawiony serca, że ani miłość ani przywiązanie nie będą próbowały do niego dotrzeć. W końcu taka osoba przestaje już być człowiekiem, staje się bezduszną machiną (…) Osobą zbyt bezinteresowną rzucają tu i tam potrzeby innych – ciągnęła Przedwieczna. – Bo zawsze jest więcej potrzeb, niż mogłaby zaspokoić najbardziej miłosierna istota. Jeśli taki człowiek nie będzie dość silny, aby odpowiedzieć na najpilniejsze i najbardziej palące potrzeby, albo wykrwawi się na śmierć od stawianych mu żądań, albo utraci całą serdeczność w mechanicznej pogoni, żeby zaspokoić potrzeby świata. A zatem ktoś, kto pragnie, aby jego życie miało znaczenie, musi zawsze wybierać pomiędzy egoizmem i bezinteresownością.”

L.E. Modesitt, Jr. (1943)

Wojna Ładu (1995)

O miłości, O życiu, O duszy, O myślach

„Znałem dobrze Czesława Kiszczaka, obserwowałem z bliska jego polityczne dokonania. Kilka godzin po śmierci generała nie sposób obiektywnie ocenić kilkudziesięciu lat jego życia, zwłaszcza że my, Polacy, o wszystko się spieramy, gryziemy i kłócimy. Nie mam wątpliwości, że za 50–100 lat z tego okresu naszej historii zostaną zapamiętane tylko trzy nazwiska: Wałęsa, Jaruzelski, Kiszczak. Przy czym obu generałów łączę w jeden pakiet. Byli jednością, zwartą pięścią. Nie było między nimi zawiści, rywalizacji. Bezkrwawa zmiana systemu politycznego jest zasługą wspomnianej trójki polityków, czego zazdroszczono nam w całym postradzieckim bloku. Tymczasem my nadal spieramy się o to, czy Kiszczak był oficerem prowadzącym Jaruzelskiego, czy Wałęsa był „Bolkiem.””

Stanisław Ciosek (1939) polski polityk i dyplomata

Byli nie byli – jakie to miało znaczenie? Liczy się tylko to, że wszyscy sprostali wielkim wyzwaniom, jakie postawiła przed nimi historia.
Źródło: Krzysztof Różycki, Generał, który się kadrom nie kłaniał, „Angora” nr 46 (1326), 15 listopada 2015, s.7.

O historii, O zmianach

„Śmierć nie zostawia alternatywy, inaczej jest z bólem i okrucieństwem.”

Jonathan Carroll (1949) pisarz amerykański

Czarny koktajl

„Żeby jeszcze był mężczyzną, ale to zwykły łotrzyk…”

Gaspard de Coligny (1519–1572)

gdy Niemiec Besme zadał mu pierwszy cios (po nim zaatakowali Coligny'ego następni zabójcy)
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, Wydawnictwo "Książka i Wiedza", Warszawa 1998, ISBN 83-05-12971-3, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, s. 113.

O ludziach, O książkach, O wiedzę

„Kobieta, gdy znienawidzi, nie może odróżnić życia od śmierci.”

Kim Czun Thek

Źródło: Wiesław Kotański, Kim Czun Thek, Hoang Tue, Warszawa 1960, Z krańców Azji – Myśli srebne i złote

O kobietach, O myślach, O myśleniu

„Precz z dwulicowcami! Precz z karierowiczami! Przysięgamy do śmierci bronić przewodniczącego Mao! Przysięgamy do śmierci bronić wiceprzewodniczącego Lina! Przysięgamy do śmierci bronić KC partii! Przysięgamy do śmierci bronić Grupy ds. Rewolucji Kulturalnej przy KC! Przysięgamy do śmierci bronić towarzyszki Jiang Qing!”

Xie Fuzhi (1909–1972) chiński działacz komunistyczny

na wiecu w Pekinie, 27 marca 1968. Źródło: Przemówienia członków KC KPCh dotyczące Wielkiej Proletariackiej Rewolucji Kulturalnej, s. 5 http://maopd.files.wordpress.com/2012/03/przemowienia-czlonkow-kc-kpch-dotyczace-wielkiej-proletariackiej-rewolucji-kulturalnej-1968.pdf

„Po raz pierwszy targnął mną i niemal cisnął o ziemię wstrząs śmierci. Tak jakby wyszeptano mi do ucha brutalną wróżbę: Cokolwiek zrobisz, w tym roku albo za sto lat, i tak będziesz martwy na zawsze.”

Gabriel García Márquez książka Rzecz o mych smutnych dziwkach

Rzecz o mych smutnych dziwkach

„Nie mam problemu z Bogiem, mam problem z Kościołem. Do Boga nic nie mam, lubię sobie z nim pogadać. Po śmierci rodziców robiłam to dość często.”

Karolina Korwin-Piotrowska (1971) polska dziennikarka i felietonistka

Źródło: Sorry, będę inna! http://polki.pl/zycie_gwiazd_znaniilubiani_artykul,10020720,2.html

O Bogu, O problemach, O rodzicach

„Wyznawcy, a nawet niektórzy członkowie partii nadal nie zdołali zerwać kajdan poglądów religijnego idealizmu. Zamiast poświęcić inteligencję i energię pracy na rzecz społeczeństwa i ludu, marnują drogocenny czas na jałowe modlitwy o własne szczęście w innym świecie, zamiast przeznaczyć swoje skromne środki na poprawę własnego bytu, bez opamiętania rozdają pieniądze w klasztorach, zamiast skierować dzieci do nowoczesnych szkół, posyłają je do klasztorów na mnichów i mniszki. Takie negatywne myślenie i postępowanie uniemożliwia rozwój nauki i techniki i zakłóca rozwój sił produkcji.”

Chen Kuiyuan (1941)

wypowiedziane podczas V Sesji Plenarnej Komitetu Partii TRA, 8 listopada 1997. Źródło: Polityka Chin w Tybecie Walka na śmierć i życie ze starożytną cywilizacją, s. 10 http://www.hfhrpol.waw.pl/Tybet/pdf/polityka_chin.pdf

O życiu, O pieniądzach, O szczęściu, O dzieciach

„[większość słowiańskich kobiet] śmierć męża za własny koniec uważa i dobrowolnie same się duszą, nie mając wdowieństwa za życie.”

Pseudo-Maurycy teoretyk wojskowości

Źródło: Bachórz nad Sanem a sprawa słowiańska, „Alma Mater”, nr specjalny, nr 98, 2008, s. 77.

O życiu, O kobietach, O duszy

„Jam jest haitański sztandar. Jedyny i niepodzielny. Jestem bytem niematerialnym.”

François Duvalier (1907–1971) polityk haitański

Źródło: Vincent Hugeux, Łagodna śmierć „Papy Doca” w: Ostatnie dni dyktatorów, tłum. Anna Maria Nowak, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 86

„Żyje, a jest w niej więcej śmierci niż w odciętych głowach, które rozwierają martwe usta i zdają się protestować, przeklinać i błagać niebiosa o pomstę.”

Waldemar Łysiak (1944) polski pisarz i publicysta

Flet z Mandragory

„Śmierć: jedyne prawdziwe uczucie w apatetycznym świecie.”

Mitch Albom (1958) amerykański pisarz i dziennikarz sportowy

Niezapomniana lekcja życia: Wtorki z Morriem

O emocjach

„Jedyne, co zawsze pozostanie nieuleczalne, to śmierć, choroba chorób. Chorobę – z definicji – można leczyć. Wyjątkiem jest śmierć, choroba tych, którzy mają się doskonale.”

Vladimir Jankélévitch (1903–1985)

To, co nieuchronne

O chorobach

„Zwracam tylko uwagę w jakiej paranoi żyjemy i czym się nas karmi w mediach. Na koniec przywołam słowa pewnego filozofa, którego poglądy stoją mocno w sprzeczności do popularnej i obowiązującej doktryny, głoszącej że „każdy człowiek jest wartością”. Wg profesora, to nie człowiek jest wartością, ale jego CZŁOWIECZEŃSTWO. Implikuje to bardzo ważne wnioski, które z człekokształtnych kreatur, które jak zwyrodnialcy o których wyżej mowa, wyzbyte są najbardziej elementarnych cech człowieczeństwa, czynią nie ludzi ale bestie. Bestie, które jeśli atakują, trzeba bezlitośnie ze społeczeństwa usuwać.”

Przemysław Mieszko Rudź (1976)

Źródło: felieton Kara śmierci - tak. Resocjalizacja - nie, wgospodarce. pl, 10 lutego 2014 http://wgospodarce.pl/opinie/10493-kara-smierci-tak-resocjalizacja-nie

O ludziach, O karze

„Doskonałość absolutna, w czymkolwiek by się pojawiła, jest symptomem śmierci. Doskonałość jest cnotą umarłych.”

Antoine de Saint-Exupéry (1900–1944) francuski pisarz i poeta, lotnik

„Miłość jest to piękny samotrzask, zewnątrz samo złoto, a wewnątrz śmierć.”

Grazia Deledda (1871–1936) powieściopisarka i nowelistka włoska, noblistka

O miłości

„Chociaż każdego dnia wisi nad nami nieustannie cień pewnej śmierci, przyjemności i radości życia potrafią być tak wspaniałe, przenikać nas tak głęboko, iż serce gotowe jest chwilami zatrzymać się i przestać bić ze zdumienia.”

Dean Koontz książka Opiekunowie

Źródło: Opiekunowie (1987), tłum. Mirosław Kościuk

O przyjemności, Serce

„(…) odejście najbliższych to bardzo trudne doświadczenie. Ale ono także mnie czegoś nauczyło. Od śmierci siostry inaczej liczę czas. Basia nie żyje siedem lat. To z jednej strony długo, z drugiej – bardzo krótko. Przez jej przedwczesną śmierć uświadamiam sobie jeszcze mocniej, że trzeba cieszyć się życiem – bo ono jest kruche i nie wiadomo, kiedy się skończy.”

Maria Winiarska (1951) aktorka polska

Źródło: Dorota Niedźwiecka, Taniec przeciwieństw, „Magazyn Familia”, 23 września 2099 http://www.magazynfamilia.pl/artykuly/Taniec_przeciwienstw,1848,91.html

O odejściu, O siostrze, O czasie, O tańcu

„Proszę się nie obrazić, ale wydaje mi się, że w Polsce mamy do czynienia z całkowicie nietrafionym duszpasterstwem dzieci i młodzieży. Wina tkwi w mojej opinii w pomyłkach osób duchownych. Obserwujemy dwie skrajności. Pierwsza jest taka, że księża całkowicie zaniedbują apostolstwo wśród młodych, wychodząc z założenia, że prędzej czy później do Kościoła i tak trafią. Kiedyś faktycznie tak było. Człowiek młody często odwracał się od Pana Boga, zaniedbywał wiarę, czasem nawet żył niemoralnie. Ale później nawracał się. Bo mu się życie nie ułożyło, bo się zestarzał i zaczął myśleć o śmierci, wreszcie zwyczajnie zmądrzał. Tymczasem teraz młodzi ludzie są tak silnie zindoktrynowani przez antykatolicką ideologię, że na starość trudno im będzie wrócić do Kościoła. (…) Druga postawa jest całkowitym przeciwieństwem tej pierwszej. Są księża, którym się wydaje – niestety na tym zazwyczaj poprzestają – że są „młodzieżowi”. Sztucznie używają slangu ulicznego, paradują z młodzieżą bez sutanny, czasem nawet każą sobie mówić po imieniu. Organizują Mszę św. „młodzieżową”, w czasie której młodzi ludzie grają na gitarach elektrycznych i perkusji, wszyscy stoją wokół ołtarza i podnoszą ręce w trakcie Modlitwy Pańskiej, czasem nawet przyjmują Komunię Świętą „na rękę.””

Kajetan Rajski (1994) pisarz

Prawie dosłownie zaglądają kapłanowi do kielicha. Zbyt się spoufalają. Widziałem mnóstwo takich przypadków. Później ci ludzie nie traktowali poważnie ani księdza, ani Kościoła, który ów kapłan reprezentuje. Źródło: ks. Andrzej Antoni Klimek, Prawdziwy mężczyzna... czyli kto? http://www.opiekun.kalisz.pl/index.php?dzial=artykuly&id=3537, opiekun.kalisz.pl, 7 sierpnia 2015

O życiu, O Bogu, O dzieciach, O ludziach

„(…) szpital [obozowy w Auschwitz] świadomie na każdym kroku starał się łamać plany SS, a zadawane ciosy łagodził, stępiał i umniejszał w skutkach. (…) Istniały pozytywne powiązania szpitala z kuchnią obozową, warsztatami, więźniami z oddziału politycznego, oddziałem zatrudnienia, a nawet blokiem 11. – blokiem śmierci. Powiązania te sięgały dalej – na Brzezinkę, z obozem męskim, kobiecym, cygańskim, Buna i na podobozy. (…) Precyzja tych machinacji (…) musiała być wielka, bo wykrycie przez SS jakichkolwiek jej śladów skończyłoby się bunkrem i ścianą śmierci.(…) Nie odbyło się to naturalnie bez wsyp i śmiertelnych wypadków.”

Stanisław Kłodziński (1918–1990)

Wkład polskiej służby zdrowia w ratowanie życia więźniów w obozie koncentracyjnym Oświęcim (1961)
Źródło: „Przegląd Lekarski – Oświęcim”, nr 1a, 1961, s. 56.

„Namiętność przemocy nie jest nieprzytomnym szaleństwem, ekstatycznym przeniesieniem się w inny świat, w którym człowiek już zapomniał, kim naprawdę jest. Dokładnie wie, co czyni. (…) Zdobywa nowy teren, teren wolności absolutnej. Czym ona jest? W pierwszym rzędzie oznacza wolność od śmierci. Śmierć to czysta przemoc, siła absolutna. Kto ma udział w działaniu tej siły, temu daje ona niezwykłą satysfakcję.(…) Kto zabija kogoś drugiego, sam jest wolny od śmierci. Co więcej – uzależnił od siebie tę najpotężniejszą ze wszystkich mocy, sam uczynił siebie panem nad śmiercią. Teraz już nie wszyscy są sobie równi. Tylko władca decyduje o śmierci. Może ją w każdej chwili przywołać, jak często zechce.”

Wolfgang Sofsky (1952)

Źródło: Traktat o przemocy, przeł. M. Adamski, Wrocław 1999, str. 58–59.

O świecie, O wolności, O sile, O uzależnieniu

„Stoimy pod Pomnikiem Bohaterów Getta Warszawskiego. Patrzymy w marsowe twarze wykute dłutem Xawerego Dunikowskiego, z dymu i ognia. Twarze tych kilkuset którzy wybrali walkę i śmierć bez nadziei na zwycięstwo by uratować człowieczeństwo, godność i honor. Którzy słabo uzbrojeni stanęli przeciw czołgom, działom ciężkiej broni maszynowej miotaczom płomieni, nieraz tylko z butelką benzyny a nawet z gołymi rękami. Walczyli na ulicach, w gruzach, piwnicach i kanałach. Mężczyźni i kobiety. Chłopcy i dziewczęta. Niemieccy, łotewscy i ukraińscy ludobójcy nazywali ich w swych raportach „podludźmi”, a wspomagających ich Polaków bandytami. Zebraliśmy się, by złożyć hołd i odprawić modły za wszystkich walczących i poległych.”

Bohdan Poręba (1934–2014) reżyser polski

Źródło: Wystąpienie pod Pomnikiem Bohaterów Getta Warszawskiego, 19 kwietnia 2008 http://kulturalny.blox.pl/2008/04/Bogdan-Poreba-Zydowski-Zwiazek-Wojskowy-byl-od.html

O kobietach, O mężczyznach, O zwycięstwie, O walce

„Wiemy, że nikt nie umiera na wieki i że ci, którzy swe zadanie spełnili z głęboką wiarą, nadzieją i miłością, otrzymają koronę chwały. W tym duchu módlmy się za panią Saritę i za nas samych…”

Oscar Romero (1917–1980) salwadorski duchowny katolicki, arcybiskup

ostatnie słowa, po których został zastrzelony podczas odprawiania mszy w rocznicę śmierci matki przyjaciela
Źródło: Artur Domosławski, Święty pęknięty, „Polityka” nr 14 (3003), 1–7 kwietnia 2015, s. 63.

O wierze, O matce, O wieku

„Zaprawdę mówię wam, że nawet jeśli pościcie ustami, a nie pościcie sercem, wzbraniając sobie szkodzenia waszemu bliźniemu uczynkami, słowami, a także myślami, wasz post jest dla Mnie obelgą, i śmiercią dla waszej duszy, bowiem praktyki pozbawione miłości są jedynie stosem kamienia dla ukamienowania waszej wiecznej przyszłości.”

Maria Valtorta (1897–1961) włoska pisarka

Zeszyty z 1943
Źródło: s. 612–613.

O duszy, O przyszłości, Serce

„Człowiek przyzwyczaiłby się nawet do śmierci, gdyby umierał kilka razy.”

Karol Bunsch (1898–1987) polski pisarz

„To nie jest sposób na życie!”

Groucho Marx (1890–1977) amerykański aktor komediowy

ostatnie słowa Źródło: Ostatnie słowa przed śmiercią, itvl.pl, 16 kwietnia 2013 http://www.itvl.pl/news/ostatnie-slowa-przed-smiercia

O życiu

„Większość hollywoodzkich filmów, zarówno tych dawniejszych, jak i obecnych, gloryfikuje wojnę i przedstawia jej nieprawdziwy obraz. Oczywiście ma to cel propagandowy: chodzi o to, aby z jednej strony pokazać naszych dzielnych chłopców walczących na drugim końcu świata, a z drugiej – podtrzymać morale w kraju. No i przekonać widzów, że nasi walczą w słusznej sprawie i na pewno zwyciężą. Tom i ja postawiliśmy sobie za punkt honoru, aby odbrązowić tę legendę i pokazać, że w wojnie nie ma nic chwalebnego. Każdy weteran Ci to powie: nie ma nic chwalebnego w tym, że przyjaciel ginie na Twoich oczach, bo wszedł na minę i wybuch rozerwał go na kawałki. Albo że kolega z oddziału jest ciężko ranny i trzeba go zostawić na pewną śmierć.”

Steven Spielberg (1946) amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy

Źródło: Wywiad, 18 marca 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=64043

O wojnie, Obraz

„(do kata) Czyn szybko swą powinność. (do tłumu) Umieram jako królowa, ale wolałabym umrzeć jako żona Toma [Thomasa]. Niech Bóg ulituje się nad moją duszą. Dobrzy ludzie, módlcie się za mną.”

Katarzyna Howard (1523–1542)

ostatnie słowa
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, s. 262.

O Bogu, O ludziach, O książkach, O duszy

„Śmierć dzieli zmarłych na trzy kategorie: świętych, świętej pamięci i takich, bez których mamy wreszcie święty spokój.”

Bolesław Paszkowski

O zmarłych

„Został na mnie wydany wyrok śmierci.”

Mamata Banerjee (1955)

w wywiadzie dla „Washington Post”. Źródło: Konrad Leszczyński, Rewelacje pani premier Bengalu Zachodniego: „Został na mnie wydany wyrok śmierci”, polska-azja.pl, 23 maja 2012 http://www.polska-azja.pl/2012/05/23/rewelacje-pani-premier-bengalu-zachodniego-%E2%80%9Ezostal-na-mnie-wydany-wyrok-smierci%E2%80%9D/

„Ze strachu. Ludzie boją się rozstrzelania. Ten strach jest silniejszy niż wszystko inne. Poza tym jeśli skazany powiesił się albo zmarł w celi z innej przyczyny, to rodzina ma prawo zabrać ciało.”

Oleg Ałkajew (1951)

spytany, dlaczego więźniowie w celach śmierci często popełniają samobójstwa.
Źródło: rozmowa Andrieja Mołodycha, Nieśmiertelna kara śmierci, „Russkij Rieportior”, tłum. „Forum”, 1 sierpnia 2011.

O ludziach, O strachu, O rodzinie, O karze

„Tylko śmierć przywraca niewinność zwiedzionym do zbrodni.”

Seneka Młodszy (-4–65 p. n. e.)

„Trudno o cierpliwość w stosunku do ludzi, którzy mówią: „Śmierci nie ma” albo „Śmierć nie ma znaczenia”. Śmierć istnieje. I jakakolwiek by była, ma znaczenie. Wszystko, co się wydarza, ma jakieś następstwa, i zarówno to, jak i te następstwa to rzeczy nieodwracalne i nieodwołalne. Tak samo można by powiedzieć, że nie mają znaczenia narodziny.”

Clive Staples Lewis (1898–1963) angielski pisarz, historyk, filozof i teolog

Smutek

O ludziach, O narodzinach, O cierpliwości

„Nauczyłem się – życie to nie sen
Nauczyłem się – prawda oszukuje
Człowiek to nie Bóg
Życie trwa stulecie
Śmierć chwilę.”

Gregory Nunzio Corso (1930–2001) pisarz amerykański

Źródło: Pisane na stopniach portorykańskiego Harlemu

O życiu, O Bogu, O prawdzie, O snach

„Czy potrafisz chwycić broń, podnieść opuszczone dłonie?
Zdławić swój ukryty lęk, za idee iść na śmierć?
Czy nie zaprzesz się swych słów, czy z honorem wzniesiesz głowę?
Gdy w decydującym dniu, nie zostanie nikt, by pomóc!”

Mariusz Szczerski (1970–2005) wokalista polski (Honor)

Cytaty z utworów zespołu Honor
Źródło: Droga bez odwrotu

„Może to nietypowe dla dwudziestolatka, ale (…) często zdarza mi się myśleć o śmierci.(…) W sumie to naprawdę fascynujący temat do rozmyślań.”

Daniel Radcliffe (1989) aktor angielski

Źródło: Ta rola naznaczyła moją przyszłość, „To i Owo” nr 46, 16 listopada 2010, s.6.

O myślach, O przyszłości, O myśleniu

„Chciałbym móc powitać moich gości nawet po śmierci.”

Gunther von Hagens (1945) lekarz niemiecki

Źródło: „Forum”, 24 stycznia 2011.

„W lutym jego ojciec potrafił już tylko rozprawiać o zbliżającej się śmierci, zaklinając się, że widuje stada szynobyków gromadzące się specjalnie dla niego – plamki o poszarpanych skrzydłach unoszące się jak płatki popiołu wśród niesamowitych, powykręcanych dymów północnego krańca świata.”

Paul di Filippo (1954)

Rok w linearnym mieście

„Należy zapomnieć.”

Jerzy Giedroyc (1906–2000) polski publicysta, działacz emigracyjny, wydawca

słowa wypowiedziane na dwa tygodnie przed śmiercią do Wiktora Poliszczuka o ludobójstwie na Kresach Wschodnich dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów.
Źródło: Marian Malikowski, Wybrane problemy stosunków polsko-ukraińskich, Rzeszów 2010.

„Coś już dawno się skończyło,
to co będzie już ogarnia –
wirtualne narodziny,
i śmierć niekonwencjonalna.”

Leszek Aleksander Moczulski (1938–2017)

Źródło: To coś w: Miniatury

O narodzinach

„Śmierć nie odsłania sekretów życia.”

François-René de Chateaubriand (1768–1848) francuski pisarz, polityk i dyplomata

La mort ne révèle point les secrets de la vie. (fr.)
Źródło: Pamiętniki zza grobu

„Litości! Litości! Powietrza! Błagam, powietrza!”

Paweł I Romanow (1754–1801) cesarz Rosji

ostatnie słowa
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 354.

O ludziach, O książkach, O wiedzę

„Te tapety na ścianie i ja walczymy ze sobą w śmiertelnym pojedynku. Jedno z nas musi odejść.”

Oscar Wilde (1854–1900) angielski poeta, prozaik i dramatopisarz

ostatnie słowa Źródło: Ostatnie słowa przed śmiercią, itvl.pl, 16 kwietnia 2013 http://www.itvl.pl/news/ostatnie-slowa-przed-smiercia

O odejściu

„Odnosiłem wrażenie, że żądają ode mnie, bym tkał przez dnie i noce w piwnicy czekając, aż dzicz przyjdzie mnie wyrzucić, zniszczy wpierw moją tkaninę, po czym zaciągnie mnie do innej piwnicy, by zatłuc na śmierć.”

Albert Camus książka Upadek

Upadek

O wrażeniach

„Najłatwiej i najskuteczniej śmiercią się dorabiasz, poeto, pamiętliwości ludzkiej.”

Emil Zegadłowicz (1888–1941)

„Wiem, wiem na pewno, że tylko z miłości dwojga ludzi płynie siła miłości do ludzkiego świata. (…) Noc wigilijna, zimno i ciemno za oknem. Światło i ciepło w nas, świątecznie. Jednak i tej świątecznej nocy wiemy, że miłość nie jest świętem. Jest pracą. Jest też bólem, strachem, gniewem, żalem, zgryzotą. Nie chcemy unikać tych ciężarów, bo to ciemność pozwala istnieć światłu, chłód – ciepłu, rozpacz – szczęściu. Już teraz, tutaj, wiem: „Miłość jest nieśmiertelna, to tylko życie trwa zbyt krótko.””

Jacek Kuroń (1934–2004) polski historyk, pisarz, polityk, działacz społeczny i polityczny

Źródło: Anna Bikont, Joanna Szczęsna, Przeżyć śmierć Gajki, „Gazeta Wyborcza”, 9 marca 2011

O miłości, O życiu, O ludziach, O strachu

„Oskarżenia nie rozumiem, prawa nie naruszyłem.”

Czesław Kiszczak (1925–2015) polski wojskowy i polityk

na procesie, w którym jest oskarżony przyczynienie się do śmierci dziewięciu górników z kopalni „Wujek” w 1981. Źródło: wyborcza.pl, 26 kwietnia 2011 http://wyborcza.pl/1,75478,9493771,Gen__Kiszczak__Domagam_sie_sprawiedliwego_wyroku.html.

„W zbiorowym marszu, w tłumie, w rozgrywce piłkarskiej i na wojnie kontury wydarzeń stają się mgliste i niewyraźne; zdarzenia rzeczywiste zdają się nierzeczywistymi, mgła przesłania umysł. Napięcie i podniecenie, znużenie, ruch – to wszystko zapada w jakieś wielkie widziadło senne, tak że gdy jest już po wszystkim, niełatwo przypomnieć sobie, jak to było, kiedy zabijało się człowieka czy kazało mu się iść na śmierć.”

John Steinbeck książka Księżyc zaszedł

Źródło: Księżyc zaszedł, tłum. Kazimiera Muszałówna

O wojnie

„Nie chcę cię częstować śmiercią. Życie piękniejsze jest niż śmierć.”

Krzysztof Grabowski (wokalista) (1965) polski wokalista, kompozytor i autor tekstów

Cytaty z utworów Pidżamy Porno
Źródło: Pryszcze

O życiu

„My, ludzie z Ameryki Łacińskiej, umieramy przeciętnie w wieku lat 35; wy żyjecie ponad 65 lat. Czy masy niepiśmiennych, głodnych i dręczonych chorobami chłopów z Boliwii, Haiti czy Wenezueli, wczoraj zaś jeszcze i z Kuby są częścią tej samej „zachodniej cywilizacji” co i wy? Jakaż to cywilizacja, w której mogą dziać się podobne rzeczy?… Ustalamy to raz na zawsze: należymy do ludów głodnego świata. Czy ludy te zamieszkują Afrykę i Azję, czy Amerykę Łacińską, nie czyni to zbyt wielkiej różnicy… Śmierć poniesiona w 35 roku życia w Ameryce Środkowej w czasie pracy dla koncernu owocowego nie różni się tak bardzo od śmierci poniesionej w Afryce Południowej w czasie pracy w kopalni diamentów… Brak zaś umiejętności czytania jest takim samym brakiem w każdym języku… Prawie połowa nas, mieszkańców Ameryki Łacińskiej to takie właśnie prymitywne stworzenia – jesteśmy niepiśmienni.”

Charles Wright Mills (1916–1962) socjolog amerykański

Źródło: Słuchajcie, Jankesi, cyt. za: Grzegorz Jaszuński, Świat..., s. 318.

O ludziach, O świecie, O chorobach, O czasie

„Nic dziwnego, że ludzie dowcipkują sobie tak często ze śmierci i zakładów pogrzebowych. Jak inaczej można poradzić sobie z tą mroczną zagadką, przed którą każdy stanie?”

Graham Masterton (1946) brytyjski pisarz

Dziedzictwo (1981)

O ludziach

„Podstawową tezą systemu katolickiego jest to, że wszystkie cierpienia natury (a więc: śmierć, choroby, ból) są konsekwencją zła moralnego. To wszelako nie oznacza, że każda niedola dotykająca człowieka daje się sprowadzić do osobistej winy.”

Romano Amerio (1905–1997)

Iota Unum. Analiza zmian w Kościele katolickim w XX wieku
Źródło: s. 774

O bólu, O chorobach, O naturze, O cierpieniu

„Ktoś wydaje wyrok śmierci, prosto z więzienia.
Tu nie ma odroczenia, nie ma przedawnienia.
Jak kogoś mocno wkurwisz, no to do widzenia.
Chcesz przewalać gangsterów, życzę powodzenia.
My robimy swoje, mija kolejny rok.
To jest właśnie Firma – pięciogłowy smok.
Tu nie wszystkie problemy pozałatwiasz szmalcem.
Okradłeś swego ziomka, to połamią ci palce.”

Popek (1980) polski raper i zawodnik MMA

Źródło: Uciekam na płycie Droga grupy Hemp Gru

„Brak strachu nie wynika z czystego sumienia, lecz z braku świadomości bliskości śmierci.”

Orhan Pamuk książka Biały zamek

Biały zamek (1979)

O strachu

„Według Jana [autora Ewangelii] są to po prostu „Żydzi”. Jednak to określenie nie oznacza u Jana – wbrew temu, co mógłby przypuszczać współczesny czytelnik – narodu izraelskiego jako takiego, tym bardziej nie ma ono też charakteru „rasistowskiego”. Określenie „Żydzi” (lub „Judejczycy”) stosowano raczej w stosunku do „arystokracji świątyni” niż narodu izraelskiego jako takiego.”

Benedykt XVI (1927) papież

o tym, kto naciskał na wydanie na Jezusa wyroku śmierci.

O charakterze

„Jesteśmy obdarzeni – jako najsilniejszym – instynktem samozachowawczym. I jest dramatem, że zostały stworzone istoty z tak silnym instynktem samozachowawczym, a jednocześnie skazane na śmierć. W mojej ocenie to niezwykle okrutne i nie potrafię sobie z tym poradzić. Stąd moje studia filozoficzne.”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

O studiach

„To co się dzieje, te czarne marsze, są przerażającą współczesną manifestacją cywilizacji śmierci. Chce się dzisiaj bronić anty-ewangelii. Można by powiedzieć, czarnej ewangelii.”

Marek Jędraszewski (1949) polski biskup katolicki

reakcja na manifestacje odbywające się 3 października 2016 w wielu miastach Polski przeciwko zaostrzeniu prawa antyaborcyjnego. Źródło: Czarnyprotest. Tłumy na demonstracji w Warszawie. Protesty także w innych miastach http://www.newsweek.pl/polska/czarny-protest-ogolnopolski-strajk-kobiet-relacja-na-zywo,artykuly,398044,1.html, newsweek.pl, 3 października 2016.

O kobietach, O relacjach