Cytaty o śmierci
strona 10

„Nigdyśmy się nie spodziewali, aby w tak krótkim czasie i tak niespodziewanie miał nam zniknąć wzór wszelkich cnót. Oto właśnie umarł nasz najukochańszy kierownik życia obecnego ks. August Czartoryski - w sobotę o godz. 9.00 i pięć minut wieczorem. Zmarł śmiercią anielską, ze słowami na ustach „Domine Iesu Christe.””

August Czartoryski (1858–1893) polski duchowny katolicki, salezjanin, błogosławiony katolicki

polski salezjanin, świadek śmierci Augusta Czartoryskiego Źródło: Zbliża się dzień beatyfikacji Sługi Bożego ks. Augusta Czartoryskiego http://www.niedziela.pl/artykul/27160/nd/Zbliza-sie-dzien-beatyfikacji-Slugi, niedziela.pl

O czasie

„Pęk barw podstawowych otoczył Erica niczym iluminowany wiatr; to wiatr życia, pomyślał, owiewa mnie, niesie, gdzie chce, nie zważając na moje marne pragnienia. Po chwili wiatr zrobił się czarny: nie był już wiatrem życia, ale gęstym dymem śmierci.”

Philip Kindred Dick (1928–1982) amerykański pisarz

Teraz czekaj na zeszły rok (1963)

„Chcemy pojmować każdą ofiarę, nie wyłączając ofiary życia, w świetle naszej wiary świętej, która mówi nam, iż nasze życie nie ustaje ze śmiercią, ale się dopiero zaczyna… Ta nasza wiara chrześcijańska niechaj uwzniośli wszelką ofiarę i cierpienie; niech obdarzy każdego mocą i łaską, aby mógł z siłą i wiernie wypełniać swe obowiązki.”

Michael Buchberger (1874–1961)

w 1940 r. do żołnierzy Wehrmachtu.
Źródło: Karlheinz Deschner, Polityka papieska w XX wieku, t. 2, tłum. Robert Stiller, wyd. Uraeus, Warszawa 2006, str. 57.

O życiu, O wierze, O sile, O cierpieniu

„Jeśli dusza chce dzielić życie Chrystusa, musi wraz z Nim przejść śmierć krzyżową; wydać się na ukrzyżowanie w cierpieniu i śmierci, tak jak Bóg ześle czy dopuści.”

Edith Stein (1891–1942) zakonnica niemiecka, filozof, święta Kościoła katolickiego

O życiu, O Bogu, O duszy, O cierpieniu

„Śmierć w komorze gazowej następowała w czasie od 3 do 15 minut, w zależności od warunków pogodowych. Wiedzieliśmy, kiedy ludzie byli martwi, bo przestawali krzyczeć.”

Rudolf Höß (1901–1947) administrator niemiecki, nazista

fragment zeznania złożonego przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze.
Źródło: Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480, s. 249.

O ludziach, O książkach, O świecie, O historii

„Jednym z wielkich zadań literatury jest oswojenie człowieka z niewiadomym. Przemiana w robaka jest niewiadomym, śmierć jest niewiadomym – przy odrobinie wysiłku można by prawdopodobnie udowodnić, że niewiadome to największy temat literatury. A jednocześnie literatura najmniej chciałaby o tym mówić. Niewiadome zostało skompromitowane tanią literaturą sensacyjną i filmem przygodowym. Współczesna proza nie uznaje golemów, bestii, demonów, światów tajemnych i czarów, a tym samym więc i Szatana, a więc i Boga.”

Dariusz Bitner (1954) polski pisarz

Źródło: culture.pl http://www.culture.pl/baza-literatura-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/eAN5/content/dariusz-bitner

O Bogu, O świecie, O literaturze, O wysiłku

„Poezja Brylla zaczynała się od ironii ludzi schwytanych, którzy muszą lawirować i kluczyć, żeby jakoś przeżyć i coś cennego ocalić. Następnie przekroczył próg i zwrócił się przeciwko swoim towarzyszom w nieszczęściu, atakując ich za to, że łudzą się, nie chcą uznać tego, co jest, ciągle marząc o tym, co być powinno, toteż słusznie są bici. Poezja jego przekształciła się w katalog sarmackich obrzydliwości, bynajmniej nie podawanych za piękne, właśnie za ohydne, ale nieuniknionych, swoich, narzuconych przez konieczność czy Opatrzność. Teza, jaką można z niej odczytać, jest następująca: inteligenci [którzy] wyobrażają sobie, że w Polsce może być miejsce na szlachetne zachcianki, jak w XIX wieku, to głupcy, bo jakakolwiek wybredność podniebienia jest w Polsce ponad stan, i Polak musi być świnią, ponieważ się Polakiem urodził. Zaiste przyzwyczajono nas w tym stuleciu do wszystkiego, gotowi więc nawet jesteśmy pokwitować wzruszeniem ramion prosty fakt, że stylistycznie Bryll wywodzi się z Norwida, stanowiąc zarazem najjaskrawsze zaprzeczenie ideałów, jakim całe życie służył Norwid. Oto późny jego wnuk, który nie minął pisma, ale spożytkuje pismo swego pradziada, żeby zatwierdzać „śmierć mej ojczyzny.””

Czesław Miłosz książka Prywatne obowiązki

Prywatne obowiązki

O życiu, O ludziach, O wieku, O ojczyźnie

„Jerzy jest rzeczywiście człowiekiem złamanym. Musi uporać się ze stresami swojego zawodu i z niespełnieniami, jakie przynosi mu życie prywatne. Ma problemy z alkoholem, ze sobą. To cena, jaką płaci za balansowanie na granicy dobra i zła, za stykanie się na co dzień ze zbrodnią i śmiercią. Ale jest znakomitym profesjonalistą, który pracuje w bardzo ciężkich warunkach. Dla aktora zagranie postaci tak skomplikowanej i niejednoznacznej to bardzo ciekawe zadanie.”

Robert Gonera (1969) polski aktor

o Jerzym Pawlaku, bohaterze serialu Glina. Źródło: Mam swoja drogę, encyklopediateatru.pl http://www.encyklopediateatru.pl/artykuly/4008/mam-swoja-droge

O życiu

„Ksiądz Władysław Findysz, umocniony łaską Bożą, odważnie zniósł zadane mu liczne prześladowania i cierpienia. Będąc świadomym grożących mu niebezpieczeństw, nie uchylił się od obowiązków kapłańskich i nie szczędząc własnych sił okazał wielką troskę o dobro duchowe powierzonych mu wiernych. Z wielkim męstwem zniósł prześladowania władz komunistycznych a cierpienia, których doznał w więzieniu, doprowadziły do jego śmierci. Naśladując przykład Boskiego Zbawiciela przebaczył swoim prześladowcom i modlił się o ich nawrócenie.”

Władysław Findysz (1907–1964) polski błogosławiony, duchowny katolicki, założyciel zakonu michalitów

dekret Jana Pawła II Źródło: Władysław Findysz - pierwszy polski męczennik komunizmu http://www.katolik.pl/wladyslaw-findysz---pierwszy-polski-meczennik-komunizmu,1012,416,cz.html, katolik.pl

O przebaczeniu, O cierpieniu

„Kto szkodził, jako funkcjonariusz lub współpracownik komunistycznego aparatu ucisku, powinien być rozliczony, sprawiedliwie osądzony. Dotyczy to zwłaszcza okresu stalinowskiego. Jak to jest, że wciąż jeszcze żyją wśród nas mordercy najlepszych synów naszego narodu i cieszą się bezkarnością? Czy może dlatego, że w wielu przypadkach ich dzieci lub wnuki zajmują eksponowane stanowiska w obecnym postsolidarnościowym i post-KOR-owskim establishmencie? Nie mam zamiaru pociągać do odpowiedzialności dzieci za winy, grzechy lub nawet ciężkie zbrodnie ojców. Ale nie jest normalne, że liczni obecni prominenci pouczają nas o honorze Polaków, redagują najbardziej „demokratyczne” gazety, sprawują różne funkcje w aparacie gospodarczym i politycznym, a wszyscy wiedzą, że ich najbliżsi – ojcowie lub bracia – prześladowali, skazywali na śmierć najlepszych Polaków i usprawiedliwiali to dyrygując prasą komunistyczną z wyżyn gmachu KC, czy urzędu cenzury przy ul. Mysiej.”

Andrzej Lepper (1954–2011) polski polityk

Źródło: Samoobrona. Dlaczego? Przed czym?, Warszawa 1993

O dzieciach

„Pozostaję z moim narodem i gotów jestem do śmierci w mękach”

Muammar al-Kaddafi (1942–2011) libijski pułkownik, polityk i ideolog

Źródło: jedno z przemówień radiowych; cyt. za Kaddafi wygłosił nowy apel, polish.ruvr.ru, 27 września 2011 http://polish.ruvr.ru/2011/09/27/56835123.html

„Jego wysiłki, rachuby i szaleństwa zadają kłam słynnej frazie: żaden człowiek nie jest wyspą poety Johna Donne’a. Kuba to Castro. Ale Castro to coś więcej niż jego wyspa. To najbardziej liryczny caudillo jakiego wydała Ameryka Łacińska. Teatralny, dumny, szalony, niezmordowany. Patriarcha, demiurg, marzyciel. Rewolucjonista, który jedną ręką przywraca karę śmierci, a drugą – likwiduje Papę Noela [odpowiednika Świętego Mikołaja] i zmienia datę karnawału. Szef rządu, który aspiruje do uprawiania truskawek poniżej zwrotnika Raka… Na swój sposób potwór – szef, który z nikim nie chce dzielić władzy…”

Fidel Castro (1926–2016) przywódca kubański

Autorzy: Jean-François Fogel, Bertrand Rosentahal, Fin de Siglo en La Habana, TM Editores, Madryt 1995.

O karze, O wysiłku, O szaleństwie

„Królowa wojna wtedy rządzi.
Księżniczka śmierć wszystko zamiata.
Wujek zło udaje dobrego, szczodrego.
Udaje, że kocha Jezusa nagiego.”

Andrzej Nowak (gitarzysta) (1959) polski gitarzysta

Cytaty z utworów grupy Złe Psy, Polska (urodziłem się w Polsce)
Źródło: utwór Kiedy ona mnie zobaczy

O wojnie, O złu, Kochać się, Księżniczka

„Przed wejściem w biznes byłem zwykłym libertarianinem, teraz jestem radykalnym libertarianinem.”

Peter Thiel (1967)

Źródło: Biznesmen, który zamierza pokonać śmierć, polityka.pl, 31 sierpnia 2015 http://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/1631419,1,biznesmen-ktory-zamierza-pokonac-smierc.read

O biznesie

„Zachłanny, pełzający, mroczny islam. Jego żarłoczność i pragnienie podboju, ujarzmienia. Jego kult Śmierci, umiłowanie Śmierci. Nienawidzę pieprzonych islamskich kamikadze, pieprzonych islamskich terrorystów, pieprzonych ben Ladenów, bo żyją w kulcie Śmierci.”

Oriana Fallaci (1929–2006) włoska dziennikarka i pisarka

„Zachowujecie się, jakby sytuacja była katastrofalna. Widzę, że nadal wymagacie reedukacji. W społeczeństwach burżuazyjnych lekarze są panami, a pielęgniarki służącymi. Dlatego przewodniczący ostrzega, żeby wierzyć najwyżej w jedną trzecią tego, co mówią doktorzy.”

Jiang Qing (1914–1991) chińska działaczka polityczna, żona Mao Zedonga

do zespołu lekarskiego badającego poważnie chorego Mao w 1976.
Źródło: Claude Quetel, Długa śmierć Mao w: Ostatnie dni dyktatorów, tłum. Anna Maria Nowak, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 105

„Śmierć nie istnieje, dopóki nie nadejdzie.”

Stefan Kisielewski (1911–1991) polski publicysta, działacz polityczny, kompozytor

„Trudno było uwierzyć, że w połowie XX wieku cywilizowane państwo o wielkiej przeszłości historycznej wyprodukowało i akceptowało ustrój, który inne narody, inne grupy ludzkie skazywał na śmierć taką, jakiej nie wolno było gdzie indziej zadać zwierzętom. Że w połowie XX wieku szef państwa, rząd, gabinet, dowódcy wielkiej armii i wielkiej policji w metodyczny sposób naradzali się nad sposobem i techniką uśmiercenia olbrzymich grup ludzi, których jedyną winą było to, że należeli do innej rasy, do innego narodu lub że zostali uznani za element zagrażający hitlerowskim planom ujarzmienia Europy i zdobycia „przestrzeni życiowej.””

Karol Małcużyński (1922–1984) polski dziennikarz

Źródło: Oskarżeni nie przyznają się do winy

O ludziach, O wieku, O przeszłości, O zwierzętach

„Ich obecność była jego odwagą, to ona sprawiała, że był w stanie robić krok za krokiem.”

Joanne Kathleen Rowling książka Harry Potter i Insygnia Śmierci

Cykl Harry Potter
Źródło: Harry Potter i Insygnia Śmierci

„Śmierć jest początkiem nieśmiertelności.”

Maximilien de Robespierre (1758–1794) polityk francuski

La mort est le commencement de l’immortalité. (fr.)
z jego ostatniego przemówienia do Konwentu Narodowego, 26 lipca 1794.

„1 maja stacja radiowa Hamburg podała wiadomość o śmierci Hitlera. Siedzieliśmy wokół małego aparatu radiowego i nikt nie wypowiedział ani jednego słowa… Także nazwisko Ewy zostało po raz pierwszy podane do wiadomości, gdy poinformowano o upiornej uroczystości ślubnej. Musiałam cofnąć się myślami do roku 1931, gdy Ewa, śliczna, niska córka nauczycieli z Monachium, w zakładzie fotograficznym mojego ojca sprzedawała rolki filmów i zawracała klientom w głowach swoim dekoltem. Nieustannie fotografowano ją w celach reklamowych i zawsze była wspaniałą dziewczyną z plakatu.”

Henriette von Schirach (1913–1992)

Źródło: Ulrike Grunewald, Słynne rywalki, czyli gra o miłość, pieniądze i władzę, tłum. Roman Niedballa, wyd. Videograf II, Katowice 2009, ISBN 9788371836824, s. 155.

O miłości, O pieniądzach, O grach, O nauczycielach

„Życie to film. Śmierć to fotografia.”

Susan Sontag (1933–2004) pisarka amerykańska

O życiu

„Gottland” można czytać także jako książkę o Czechach. Ona jest po prostu o rzeczach istotnych. O strachu, o przyzwoitości, o odwadze, o śmierci, o miłości, o głupocie, o naiwności.”

Mariusz Szczygieł (1966) dziennikarz polski

„Czas Kultury” nr 1–2/2007, O Czechach

O głupocie, O strachu, O czytaniu

„Co tam o śmierci myśleć, kiedy i żyć czasem dobrze… nie zawsze, ale czasem… dobrze!”

Eliza Orzeszkowa książka Cham

Cham
Źródło: s. 10.

O myślach, O czasie, O myśleniu

„Zachód ma do zaofiarowania narodom Azji tylko śmierć. Wschód ofiarowuje nam życie, przyjaźń i miłość.”

Vijaya Lakshmi Pandit (1900–1990)

słowa z 1954
Źródło: Edmund Osmańczyk, Ciekawa historia ONZ, wyd. Iskry Warszawa 1965, s. 209.

O miłości, O życiu, O przyjaźni, O historii

„Prokurator generalny Moret: Panie premierze, w imię historii, dla swoich adwokatów, proszę być dzielnym!
Pierre Laval: Nikt nie będzie mi mówił takich rzeczy!”

Pierre Laval (1883–1945) polityk francuski

gdy Moret przybył wraz z adwokatami Baraducem i Naudem do celi Lavala w dniu 15 października 1945; po tych słowach naciągnął na twarz prześcieradło, połknął zawartość jakiejś ampułki i rzucił ją z wściekłością pod nogi prokuratora, jednak nie udało mu się uniknąć egzekucji.
15 listopada 1945
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 285.

O ludziach, O książkach, O historii, O wiedzę

„Normalnie Bóg się zaczyna uśmiechać do Polaków.”

Mariusz Muszyński (1964) polski prawnik

wypowiedź nawiązująca do śmierci Władysława Bartoszewskiego. Źródło: Agent rządu w Trybunale. Skąd luka w życiorysie sędziego Muszyńskiego? http://wyborcza.pl/7,75398,21014854,agent-rzadu-w-trybunale-skad-luka-w-zyciorysie-sedziego-muszynskiego.html, wyborcza.pl, 22 stycznia 2017.

O Bogu

„Andrzej Lepper, kilka miesięcy przed śmiercią udzielił mi rozmowy, w której wydał, kto jest źródłem przecieku. Bardzo bał się o swoje życie. Chciał to ujawnić w prokuraturze. Jak widzimy, nie zdążył. Chcę przekazać tą wiedzę, którą mam. Również na temat dowodów, które Andrzej Lepper ukrył na wypadek swojej śmierci.”

Tomasz Sakiewicz (1967) polski dziennikarz

Źródło: Oświadczenie Tomasza Sakiewicza, gazetapolska.pl, 7 sierpnia 2011 http://vod.gazetapolska.pl/348-oswiadczenie-tomasza-sakiewicza

O życiu

„Chcą mnie zastraszyć i wmówić ludziom, że spotkanie ze mną jest jak otarcie się o śmierć. Kto przyjdzie na moje wiece, wiedząc, że mordercy będą tam dybać na mnie, a ich bomby poza moim odbiorą życie setkom innych, niewinnych ludzi.”

Benazir Bhutto (1953–2007) pakistański polityk

Źródło: przemówienie nad grobem ojca z 2007; cyt. za wyborcza.pl http://wyborcza.pl/1,86669,4659814.html

O życiu, O ludziach

„Daj, Panie, nam wszystkim, nam pijakom, tak lekką i tak piękną śmierć.”

Józef Roth (1894–1939) pisarz austriacki

„Każdy z nas szuka jakiejś ucieczki. Godziny wloką się jedna za drugą, trzeba je czymś zapełnić aż do śmierci. Zbyt mało jest rzeczy pięknych i wzniosłych, żeby się chciało człowiekowi pchać ten wózek. Każda rzecz po krótkim czasie brzydnie i obumiera. Budzimy się rano, wysuwamy nogę spod kołdry, stawiamy na podłodze i myślimy: kurwa, co by tu dalej?”

Charles Bukowski książka Hollywood

Hollywood

O myślach, O czasie, O myśleniu

„Wystąpiłem z klubu parlamentarnego Samoobrony po roku czasu. Andrzej zaczął się gubić. Nie słuchał opinii klubu, tylko ludzi ze swojego najbliższego otoczenia. Złych ludzi, złych porad. Lepper na pewno miał charyzmę, długo jeszcze w polskiej polityce nie będzie takiego drugiego. Prawda, że był trochę dyktatorem, że brakowało mu elastyczności. Wydaje się, że przeliczył swoje siły, za dużo wziął na siebie. Bardzo przeżywał chorobę syna. Mieliśmy kontakt, rozmawialiśmy ze sobą. Na rok przed śmiercią było widać, że to nie ta sama osoba co dawniej.”

Lech Zielonka (1955) polski polityk

Źródło: Czas posła Lecha Zielonki jeszcze nadejdzie, dziennikbaltycki.pl, 17 czerwca 2012 http://www.dziennikbaltycki.pl/artykul/598269,czas-posla-lecha-zielonki-jeszcze-nadejdzie,id,t.html?cookie=1

O ludziach, O prawdzie, O sile, O czasie

„Czy umarłych nie można kochać? Czy miłość jest słabsza od śmierci? Czy miłość nie zasługuje na nieśmiertelność?”

Cezary Leżeński (1930–2006) pisarz i dziennikarz polski

O miłości, Kochać się

„Czy ktoś pamięta, żeby katolicy w Polsce skrzyknęli się w jakimś zbożnym celu i oddolnie, wspólnie uczynili coś naprawdę dobrego? Ja ich widzę wyłącznie wtedy, kiedy przeciw czemuś protestują. Sprawcie wy sobie, katolicy, plastikowe butelki i je czcijcie. Wyjdźcie na ulicę protestować przeciw koncertom, plakatom, filmom, obrazkom, no i oczywiście Owsiakowi, bo przecież nie wyjdziecie, by zażądać chociażby przerwania farsy stulecia. Tej związanej z waszym papieżem. Jak ja mam traktować was poważnie?”

Feliks W. Kres (1966) polski pisarz

ubolewając nad faktem, że papież Jan Paweł II nie został kanonizowany natychmiast po śmierci
Galeria dla dorosłych (2010)
Źródło: Król i żebrak. s. 407.

„Wyrok śmierci podpisany przez analfabetę liczy się potrójnie”

Henryk Jagodziński (1928–2000) polski satyryk i aforysta

„Nie ma czegoś takiego jak samobójstwo. Naprawdę myślisz, że człowiek ma prawo wyboru, czy chce żyć, czy nie? Nawet nie wiemy, jak dobrze przeżyć życie. Myślisz, że Bóg pozwoliłby nam na podejmowanie decyzji o śmierci? To tak, jakbyś oczekiwał egzaminu końcowego w pierwszym dniu roku szkolnego!
– No to jak jest z samobójcami?
– Tak samo jak z dzieciakami, które wywołano z lekcji, bo mają pójść do dyrektora: myślą, że wiedzą, w jakiej sprawie, ale nie mają racji.”

Jonathan Carroll (1949) pisarz amerykański

rozmowa Venasque z Harrym Radcliffem.
Muzeum Psów

O życiu, O Bogu, O myślach, O decyzjach

„Żołnierze! Na pomoc! Mordują wam króla!”

Draga Obrenowić (1864–1903)

do żołnierzy przebywających w ogrodach podczas zamachu (królowa nie wiedziała, że oni również zamieszani są w spisek).
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 17.

O ludziach, O książkach, O wiedzę, O pomocy

„Oto jedyny szczęśliwy dzień w moim życiu.”

Maria Teresa Hiszpańska (1638–1683) księżniczka hiszpańska, królowa Francji

ostatnie słowa
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 316.

O ludziach, O książkach, O wiedzę

„Witaj, Cezarze, pozdrawiają cię idący na śmierć.”

Swetoniusz (70–126)

Ave, Imperator, morituri te salutant. (łac.)
pozdrowienie gladiatorów wchodzących na arenę.
Źródło: Boski Klaudiusz 21

„6. 4311 Śmierć nie jest epizodem życia. Śmierci się nie doświadcza.”

Ludwig Wittgenstein książka Traktat logiczno-filozoficzny

6. 4311 Der Tod ist kein Ereignis des Lebens. Den Tod erlebt man nicht. (niem.)
Tractatus Logico-Philosophicus

„Człowiek boi się śmierci z egoizmu, bo chciałby zobaczyć, jak dorasta jego dziecko, a potem dzieci dziecka.”

Robert Więckiewicz (1967) aktor polski

Źródło: „Zwierciadło”, 2007, nr 3/1925.

O dzieciach, O egoiźmie

„Śmierć zadaje nam ciosy swoimi widłami. Aż do otrzeźwień wstającego w nas poranka.”

René Char (1907–1988)

„Gromadzimy się przy grobie żarliwego kapłana, ks. Jerzego Popiełuszki. Świadczył on nieustannie o prawdzie, że Ty, Boże Nieśmiertelny, jesteś obrońcą praw tych wszystkich, którzy przez swoją pracę dominują nad stworzeniem. Jego życie i śmierć poruszyły archidiecezję w Bostonie i zainspirowały wielu ludzi na całym świecie. Sławimy Cię za jego wierność dla kapłańskiego powołania.”

Bernard Law (1931–2017) amerykański duchowny katolicki

wypowiedziane w obecności 100 pielgrzymów amerykańskich w dniu 13 sierpnia 1986.
Źródło: ks. Antoni Lewek, Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Symbol ofiar komunizmu, Warszawa 1994, ISBN 8370310486, s. 32.

O życiu, O Bogu, O ludziach, O wierności

„Nie ma sensu dyskutować: ja to zrobiłem!”

François Claudius Koëningstein (1859–1892)

gdy na procesie jego obrońca podważał jakiś punkt oskarżenia.
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, op. cit., s. 376.

O ludziach, O książkach, O wiedzę, Sens

„Boimy się nie śmierci, ale wyobrażenia, jakie o niej mamy.”

Seneka Młodszy (-4–65 p. n. e.)

„Kiedy zadaję sobie pytanie, czy ta tragedia jest warta tego, co zyskujemy przez wspinanie, odpowiedź brzmi „nie”. Gdy jednak patrzę na to z innej, szerszej perspektywy, myślę o miliardach ludzi na naszej planecie i o tym, że wśród nich jest tylko garstka tych, którzy potrafią inspirować i motywować innych do odkrywania granic swoich możliwości, to odpowiedź na powyższe pytanie nie jest już tak oczywista.”

Conrad Anker (1962)

po śmierci Alexa Lowe'e.

O ludziach, O myślach, O myśleniu, Pytanie

„Chętnie protestujemy przeciwko karze śmierci w Iranie; można ją dostać za morderstwo, ale też za homoseksualizm. Trudniej osądzić karę śmierci w USA. Tymczasem w Iranie rodzina zamordowanego może wybaczyć mordercy i uchronić go od stryczka. W USA – nie.”

Draginja Nadażdin (1975)

Źródło: Paweł Smoleński, Ofiara nie musi się mścić, „Gazeta Wyborcza”, 11–12 grudnia 2010.

O rodzinie, O karze

„Spiąć kołnierzyk czarnymi spinkami, a potem – do teatru.”

Edward VII (1841–1910) król Anglii

wg anegdoty tak zareagował, gdy szykując się do wyjścia na miast dowiedział się o śmierci jakiegoś dalekiego krewnego.
Źródło: Stephen Clarke, 1000 lat wkurzania Francuzów, op. cit., s. 335.

„Czyż nie wieszali ludzi głową w dół, nie topili w workach, nie krzyżowali na deskach, nie grzebali żywcem, nie miażdżyli na śmierć? Nie zmuszali ich do jedzenia odchodów? Nie zdzierali im skóry batem? Nie rzucali żywcem na pożarcie przez robaki i mrówki albo zostawiali przywiązanych na bagnach, by pożarły ich komary? Nie wrzucali ich do kotłów wrzącego syropu? Nie wpychali mężczyzn i kobiet do beczek, najeżonych wewnątrz kolcami i nie staczali ich ze zboczy w przepaść? Nie rzucali nieszczęsnych czarnych psom ludojadom, dopóki te nie były już tak nażarte ludzkim mięsem, że okaleczone ofiary dobijano bagnetami i sztyletami?”

Pompee Valentin Vastey (1781–1820)

w 1814, usprawiedliwiając wymordowanie w 1804 roku kilku tysięcy białych kolonistów ocalałych z powstania niewolników w Haiti.
Źródło: Adam Węgłowski, Żywe trupy. Prawdziwa historia zombie, Kraków 2016, s. 61.

O kobietach, O ludziach, O jedzeniu, O historii

„Socjalizm jest to słowo całkiem nowe. Kto słowo to stworzył? Nie wiadomo. Najstraszliwsze są te słowa, których nikt nie urobił, a które wszyscy powtarzają. (…) Socjalizm pojawił się po raz pierwszy urzędowo w dniach lutego w programach ludowych. Nikt nie zna nazwisk ich autorów. Nieznana ręka nakreśliła w owych programach wyraz socjalizm, ku wielkiemu przerażeniu wszystkich zadowolonych Baltazarów Francji. Stare społeczeństwo i ci wszyscy, co je reprezentują, choć nie pojęli znaczenia wyrazu, wyczytali w nim wyrok śmierci na siebie. Stare społeczeństwo wzywa Chaldejczyków z kół rządowych i policji oraz magów z ulicy de Poitiers, aby odcyfrowali te wróżebne znaki; lecz ani obywatel Barrot, ani obywatel Thiers nic z tego nie rozumieją i dają władzy jedną tylko radę, żeby wymazać słowo, którego nie można odcyfrować.”

Adam Mickiewicz (1798–1855) polski poeta

Źródło: Socjalizm, 1849 http://lewicowo.pl/socjalizm-2/

„Zdrowaś Maryjo dobrze odmawiane, czyli uważnie, z nabożeństwem i pokorą, jest według świadectwa świętych nieprzyjacielem szatana, którego zmusza do ucieczki, jest młotem, który go miażdży, jest uświęceniem duszy, radością aniołów, śpiewem wybranych, pieśnią Nowego Testamentu, radością Maryi i chwałą Trójcy Przenajświętszej. Zdrowaś Maryjo jest rosą niebieską, która czyni duszę urodzajną; jest czystym i pełnym miłości pocałunkiem, jaki składamy Maryi; jest czerwoną różą, którą Jej ofiarujemy, kosztowną perłą, którą Jej składamy w ofierze; jest czarą ambrozji i boskiego nektaru, który Jej dajemy. Wszystkie te porównania pochodzą z ust świętych. Błagam więc was usilnie, przez miłość, którą ku wam w Jezusie i Maryi w sercu noszę, odmawiajcie codziennie, o ile wam czas pozwoli, cały Różaniec, a w chwili śmierci błogosławić będziecie dzień i godzinę, kiedyście mi uwierzyli.”

Ludwik Maria Grignion de Montfort książka Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny

Źródło: Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny , Promic wydawnictwo Księży Marianów, Warszawa 2010.

O miłości, O aniołach, O duszy, O pocałunku

„Mój kot zjada myszy.
Czyż to go czyni złym? Ja tak nie uważam, mój kot też nie, lecz myszy na pewno mają odmienne zdanie.
Każdy zabójca sądzi, że ofiara zasługiwała na śmierć.”

Terry Goodkind (1948) amerykański pisarz fantasy

Pierwsze prawo magii

O kotach

„Po latach gdy Stalin doszedł do władzy, zamiast dać przykład, jak wyrywać antysemityzm z korzeniami, sam pomagał go rozprzestrzeniać. Antysemityzm rósł jak wrzód wewnątrz mózgu Stalina. Po śmierci Stalina zatrzymaliśmy wzrost antysemityzmu, ale tylko zatrzymaliśmy. Niestety, zarazki antysemityzmu pozostały w naszym systemie, i widocznie wciąż brak koniecznego zniechęcania do niego i oporu. Moi ochroniarze nie są złymi chłopakami, ale antysemityzm wciąż wyłazi na wierzch nawet w moich rozmowach z nimi.”

Nikita Chruszczow (1894–1971) przywódca ZSRR

Pamiętniki
Źródło: tom 2, s. 47.

Chłopak

„Prokuratura białostocka oskarża mnie, że nakłaniałem do fałszywych zeznań świadka, że przeniosłem gryps od swojego klienta i że nakłaniałem do zatajenia prawdy pana Dochnala. Do niczego się nie przyznaję, bo żadnego z tych czynów nie popełniłem.”

Jan Widacki (1948) polski prawnik i dyplomata

Źródło: Widacki: Śmierć Pyjasa to był wypadek, dziennik.pl, 19 lipca 2008 http://wiadomosci.dziennik.pl/opinie/artykuly/78436,widacki-smierc-pyjasa-to-byl-wypadek.html

„Ta śmierć była tragedią, ponieważ Kurt jako artysta nieustannie do czegoś dążył i na krótko przed samobójstwem był bliski przebicia się do czegoś, co mogło być niesamowite i piękne. To było widoczne w jego ówczesnej twórczości, ale niestety nie udało mu się tam dotrzeć… Do dziś nie potrafię się z tym pogodzić i nie jestem w stanie przesłuchać do końca ani jednej płyty Nirvany.”

Michael Stipe (1960) amerykański muzyk rockowy (R.E.M.)

o śmierci Kurta Cobaina.

O samobójstwie

„Eros jest z bogów najstarszy i najczcigodniejszy, i najsilniejszy, jeżeli chodzi o zdobywanie dzielności i szczęścia ludzkiego za życia, jak i po śmierci.”

Platon Uczta

Uczta

O Bogu

„O sroga śmierci, śmierci wieczna,
Śpiewamy piosnkę potępionych.
Trzymasz nas na łańcuchu swoim,
O sroga śmierci, śmierci wieczna,
Zasługujemy wszyscy na nią,
Na nią zostaliśmy skazani,
O sroga śmierci, śmierci wieczna,
Śpiewamy piosnkę potępionych.”

Arnoul Gréban (1420–1471)

Źródło: Le Mystère de la Passion, tłum. Jerzy Adamski

O śpiewie

„Na dwie rzeczy nie ma lekarstwa: na śmierć i na bezczelność.”

Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865–1940) polski poeta, nowelista, powieściopisarz i dramaturg

Źródło: Leksykon złotych myśli, wyboru dokonał Krzysztof Nowak, Warszawa 1998.

O myślach, O myśleniu

„Klimat wrogości zatruwa duszę narodu, podżega do brutalnej walki na śmierć i życie, zabija tolerancję i człowieczeństwo, jest przeszkodą na drodze do wolności i demokracji. Dlatego mam nadzieję, że uda mi się (…) przeciwstawić wrogości reżimu jak najlepsze intencje, rozbroić ją miłością.”

Liu Xiaobo (1955–2017) pisarz i literaturoznawca chiński, dysydent, noblista w dziedzinie pokoju

wypowiedziane podczas procesu.
Źródło: Jean-Philippe Beja, Liu Xiaobo więzień nr 1, „Gazeta Wyborcza”, 9–10 października 2010.

O życiu, O wrogości, O demokracji, O duszy

„Nie podobał mi się, był bardzo nierzetelny.”

Jan Widacki (1948) polski prawnik i dyplomata

o filmie Trzech kumpli. Źródło: Widacki: Śmierć Pyjasa to był wypadek, dziennik.pl, 19 lipca 2008 http://wiadomosci.dziennik.pl/opinie/artykuly/78436,widacki-smierc-pyjasa-to-byl-wypadek.html

„Po śmierci nie ma już nic. Nie ma grzechu, nie ma piekła dla sukinsynów, ani kary dla zabójców i gwałcicieli. Dlatego właśnie wróciłem. Trzeba szybko wyrwać te chwasty z naszego świata. Mamy tylko tę chwilę, nikt nie może nam jej zabrać. I nikt nie rozumie tego lepiej, niż zdradzony glina zastrzelony w Hongkongu”

Warren Ellis Planetary

Postać: Duch Shecka Chi-Wai
Planetary

O karze, O piekle

„Radzę wam jako Irakijczyk, że gdybyście byli w sytuacji, że musielibyście wydać wyrok śmierci, musicie pamiętać, że Saddam jest wojskowym i w tym przypadku werdykt musiałby brzmieć „śmierć przez rozstrzelanie, a nie przez powieszenie.””

Saddam Husajn (1937–2006) polityk iracki, dyktator

Wypowiedzi po 9 kwietnia 2003
Źródło: Mirror. co. uk, 31 lipca 2006

„Non stop powtarza się nam Ojczyzna, Socjalizm lub Śmierć, do rangi herosów promuje się tak wątpliwe postaci jak Che Guevara i Manuel Marulanda. Wenezuelczycy nie powinni przyglądać się temu z założonymi rękoma. Bo tak nie buduje się miłości, tak tylko zaszczepić można w nas nienawiść i przemoc.”

Baltazar Enrique Porras Cardozo (1944)

Źródło: Dość kampanii nienawiści!, tierralatina.pl, 6 maja 2010 http://www.tierralatina.pl/2010/05/dosc-kampanii-nienawisci/

O nienawiści, O ojczyźnie

„Nic mi nie jest, dzięki Bogu…”

Aleksander II Romanow (1818–1881) car Rosji

po zamachu bombowym dokonanym przez Nikołaja Rysakowa (chwilę po tych słowach następną bombę rzucił Ignacy Hryniewiecki).
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 19.

O Bogu, O ludziach, O książkach, O wiedzę

„Chodźmy do domu, chcę zobaczyć Seana, zanim pójdzie spać.”

John Lennon (1940–1980) muzyk rockowy, członek The Beatles

ostatnie słowa Źródło: Ostatnie słowa przed śmiercią, itvl.pl, 16 kwietnia 2013 http://www.itvl.pl/news/ostatnie-slowa-przed-smiercia

O domu

„Nasyć się krwią, którą tak kochałeś.”

Tomyris

nakazując odcięcie zabitemu Cyrusowi II głowy i włożeniu jej do naczynia wypełnionego ludzką krwią.
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 124.

O ludziach, O książkach, O wiedzę, Kochać się

„Jak się pan zapatruje na karę śmierci?
Józef spojrzał ze zdumieniem w oczy Tomaszowi. Potem rzekł:
– Uważam, że nawet w tym pytaniu jest sprzeczność. Kara wyłącza zadanie śmierci, bo zabicie nie jest karą.
– Więc czym jest według pana kara śmierci?
– Morderstwem.”

Sergiusz Piasecki (1901–1964) polski pisarz, oficer wywiadu

Źródło: Dla honoru organizacji. Część 2. Wilno 1942–1943

O karze, Pytanie

„Każda śmierć staje się ofiarą, aby ożyli inni powołani do życia i do trudu w czasie, który Bóg im naznaczył.”

Anna Kamieńska (1920–1986)

Notatnik 1973–1979
Źródło: s. 101

O Bogu, O czasie

„W Sobiborze mordowano ludzi od kwietnia 1942 do października 1943. Szacuje się, iż w ciągu półtora roku Niemcy doprowadzili tu do zagłady co najmniej 250 tysięcy Żydów. Ale szacunki są niepewne. Można by sądzić, że ten rodzaj nieścisłości będzie trudny do zniesienia dla współczesnych. Jest inaczej. Marek Bem działa w osamotnieniu, a jego placówka nie staje się miejscem międzynarodowego współdziałania, pozostając polem lokalnej walki o przetrwanie. Nie dziwi jego smutek, gdy 1 listopada zastaje na „swym” cmentarzysku – cztery znicze. Sobibór bez skoordynowanego wysiłku stanie się jeszcze bardziej „nierzeczywisty”. Auschwitz stanowi wyrazistszy symbol nie tylko dlatego, że zgładzono tam więcej ludzi; samo miejsce pozostaje realne: widzi się dawny obóz eksterminacji, a nie – las. Śmierć masowa w Sobiborze nie jest mniej ważna, ale zdecydowanie słabiej może oddziaływać na wyobraźnię współczesnych. Stąd wniosek, że Sobibór to poważny wspólny obowiązek. Pewnie dziś większy niż Auschwitz, skoro tam nie sposób wyobrazić sobie „czterech zniczy"…”

Zbigniew Gluza (1955) polski redaktor i animator życia społecznego

Źródło: Przedmowa (styczeń 2010) w: Sobibór z serii Żydzi polscy, op. cit., s. 5–6.

O ludziach, O smutku, O wysiłku, O walce

„Jestem przekonany, że nie dożyję wiele ponad trzydziestkę. Niekiedy z przykrością myślę o śmierci. Ale równie często myślę, że warto nie starzeć się, nie mieć brzucha, psujących się zębów, Legii Honorowej… Tyle tylko, że przedtem należy żyć.”

Robert Brasillach (1909–1945)

w 1937. Źródło: Jacek Bartyzel, Robert Brasillach, legitymizm.org http://www.legitymizm.org/ebp-robert-brasilach

O myślach, O myśleniu

„Oddała się całkowicie sprawie socjalizmu, nie tylko w swej tragicznej śmierci, lecz w życiu codziennym, poświęcając się swoim ideałom o każdej godzinie, o dzień przez wiele lat. Była ostrym mieczem, żywym płomieniem rewolucji.”

Clara Zetkin (1857–1933) niemiecka polityk

o Róży Luksemburg.
Źródło: Deborah G. Felder, 100 kobiet, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości, tłum. Maciej Świerkocki, wyd. Świat Książki, Warszawa 1998, ISBN 8371296665, s. 137.

O kobietach, O książkach, O świecie

„Posłuchaj mnie uważnie, a jeśli nie zrozumiesz, to cię życie nauczy kiedyś; strzeż swego serca logiką i rozumem, bo z serca przychodzi śmierć człowieka (…) Przyjaciela, brata, powiernika nie szukaj wśród ludzi, ale stań się tym sam dla siebie. Sądź się surowo i milcz w bólu i radości, walki, upadki, tryumfy, niech je zna tylko ten Bóg, którego imię stanie ci się kiedyś religią; a ludzie nigdy, nigdy; I pamiętaj że na świecie jest jeden grzech; podłość, jedna cnota szlachetność, jedno szczęście spokój. I jest prawda, ale kto powie, że ją posiadł? Komu duch przestanie stawiać pytania i wątpliwości, aż do końca…?”

Maria Rodziewiczówna (1864–1944) polska pisarka

Kwiat lotosu
Źródło: Wyd. Alfa, Warszawa 1990, s. 103

O życiu, O Bogu, O szczęściu, O ludziach

„Im intensywniejsze życie, tym bliższa linia śmierci.”

Stefan Napierski (1899–1940) polski poeta, tłumacz i eseista

O życiu

„Pośrodku życia bywa że śmierć przychodzi:
bierze miarę z człowieka. O tej wizycie
zapomina się, życie trwa. Lecz garnitur
szyje się cichcem.”

Tomas Tranströmer (1931–2015) poeta szwedzki

Półgotowe niebo
Źródło: Czarne widokówki, II, tłum.L. Neuger

O życiu, O zapominaniu

„Cycero powiada, iż filozofować jest nie co insze, jeno gotować się do śmierci.”

Michel de Montaigne książka Próby

Próby (1580)

O gotowaniu

„Moje poprzednie programy: Czas na dokument i Miej oczy szeroko otwarte odniosły sukces między innymi dlatego, że miałem absolutnie zielone światło od kierownictwa telewizji w wyborze filmów. Uwierzono, że to może działać i działało, programy otrzymały wiele nagród. Jak odszedłem, to wiara w dokumenty decydentów się skończyła. Programy spychano na środek nocy, robiło się błędne koło, bo filmy emitowane w nocy muszą mieć małą oglądalność i w końcu umierają śmiercią naturalną.”

Andrzej Fidyk (1953) reżyser dokumentalista

Źródło: Anna Serdiukow, Reality show kontra film dokumentalny, stopklatka.pl, 1 września 2010 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=68883

O wierze, O odejściu, O świetle, O czasie

„Oto znowu przybyły płateczki muzyki niematerialne jak wiew,
gałązki śniegu spadają jak świece: śmierć, śmierć…
Ustami tak nagle targnął strach bezbrzeżny jak wołanie w mroku
I dłonie ciszej od krwi potoczyły się do śniegu.”

Stanisław Piętak (1909–1964) pisarz polski

Źródło: Mit młodości, „Okolica Poetów” nr 6, 1935, s. 13 http://cyfrowa.chbp.chelm.pl/dlibra/docmetadata?id=6138&from=&dirids=1&ver_id=93165&lp=10&QI=!40334AEBA4E9EABA6F8686469C413557-30

O strachu

„Nie potrafił zapomnieć o śmierci żon i dziecka – nie chciał zapomnieć, a właściwie nie nauczył się jeszcze żyć z tą pamięcią.”

Grzegorz Drukarczyk (1959) polski pisarz

Zabijcie odkupiciela (1992)

O dzieciach

„(…) śmierć jest wielką tajemnicą. Nikt, ani papież, ani święci, ani jacyś super kardynałowie nie są w stanie powiedzieć komuś wierzącemu, jak to jest. Dlatego pokazywanie aktu śmierci w sztuce jest wykładnią tajemnicy. Możemy pokazać go tylko symbolicznie. Jeśli pokażemy kawa na ławę – faceta, który leży zeszyty po sekcji zwłok, to nie jest to śmierć, to są po prostu zwłoki, a my niczego nie odkrywamy.(…) Śmierć mnie tak de facto nie interesuje, ja się wolę skupić na tym, co potrafię przeżyć, a to są wspomnienia. Wspomnienia po ludziach, wspomnienie tego, co zostało po rodzicach, po ojcu, matce.”

Marcin Koszałka (1970) polski operator filmowy

Źródło: Marta Sobolska, Śmierć jest tajemnicą, obiektywni.pl, 30 listopada 2009 http://www.obiektywni.pl/czytelnia/artykul-688-0.php

O tajemnicy, O kawie, O matce, O rodzicach

„Jeśli sięgał po praktykę dyscyplinowania mas w ramach wspólnego kultu [mowa o rewolucji kulturalnej], czynił to tylko po to, by bardziej otworzyły się na jego wizję odkupienia przez rewolucję.”

Jean Daniel (1920) francuski pisarz

o Mao Zedongu.
Ostatni bóg (artykuł w „Nouvel Observateur”, wrzesień 1976)
Źródło: Claude Quetel, Długa śmierć Mao w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 109.

„Jedyny konkret w naszym życiu to śmierć, przemijanie, proszę pani… Ale są filozofowie, którzy twierdzą, że niekoniecznie umrzemy.”

Grzegorz Miecugow (1955–2017) dziennikarz polski

Źródło: wywiad, „Gala”, 8/10 http://www.gala.pl/gwiazdy/wywiady/zobacz/viewpointer/1/artykul/grzegorz-miecugow-nie-pojde-do-raju.html

„O godzinie 21.37 nasz Ojciec Święty powrócił do domu Ojca.”

Jan Paweł II (1920–2005) papież, święty Kościoła katolickiego

słowa którymi arcybiskup Leonardo Sandri ogłosił śmierć Jana Pawła II.

O domu

„Chrześcijanin musi być w każdej chwili gotów na dwie rzeczy: na przyjęcie komunii świętej i na śmierć.”

Léon-Joseph Suenens (1904–1996)

„Ciężko jest mówić, bo to był wielki człowiek, któremu niejeden polityk do pięt nie dorastał.”

Danuta Hojarska (1960) polski rolnik i polityk

po śmierci Andrzeja Leppera. Źródło: Hojarska o Lepperze: odszedł wielki człowiek, polskieradio.pl, 5 sierpnia 2011 http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/414671,Hojarska-o-Lepperze-odszedl-wielki-czlowiek

O odejściu

„Cała postępowa ludzkość z największym bólem przyjęła tragiczną wiadomość o zgonie największego człowieka naszych czasów.”

Bolesław Bierut (1892–1956) polski polityk komunistyczny

oświadczenie po śmierci Stalina.
Źródło: Wojciech Roszkowski, Najnowsza historia Polski 1914–1993 t. 2, Warszawa 1995, s. 263.

O historii

„Niebezpieczna była jego wiedza. Lepper może przestał się liczyć, ale nie ludzie, o których prawdę chciał ujawnić. Dla mnie Lepper nigdy nie był autorytetem, zawsze go krytykowałem. Jednak co innego krytykować kogoś za działania polityczne, a co innego pogodzić się z tym, że były wicepremier być może został zamordowany.”

Tomasz Sakiewicz (1967) polski dziennikarz

Źródło: On zna okoliczności śmierci Andrzeja Leppera?, wp.pl, 12 sierpnia 2011 http://wiadomosci.wp.pl/kat,129314,title,Czy-on-zna-okolicznosci-smierci-Andrzeja-Leppera,wid,13685398,komentarz.html

O ludziach, O wiedzę