Stefan Żeromski cytaty

„Obejdę świat dookoła, a może zabiję bijące mnie serce – kalejdoskoskie.”

Źródło: Sułkowski, akt III

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Ludzkość musi przejrzeć – musi! Głupota średniowieczna wiecznie trwać nie może – to nie podobna!”

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Bo czyliż najnędzniejszy ze wszystkich, najlichszy kwiatuszek może się rozwinąć w lodowni?”

„Gdybyś kiedy we śnie poczuła, że oczy moje już nie patrzą na ciebie z miłością, wiedz, żem żyć przestał.”

Ludzie bezdomni
Źródło: tom I, rozdz. Zwierzenia

Stefan Żeromski książka Syzyfowe prace

Postać: Marcin Borowicz Syzyfowe prace Źródło: rozdział XVII http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=188&s=1

Stefan Żeromski Cytaty o życiu

„Życie jest trudną lekcją, której nie można się nauczyć. Trzeba ją przeżyć.”

„Dziś jeszcze ciąży na nas pierworodny grzech szlachetczyzny. Dziś jeszcze, gdy wzbogacony niepomiernie ziemianin wyjdzie o poranku wiosennym na ganek dworu i spostrzeże, że, dajmy na to, słońce zbyt silnie przygrzewa, a w łanach pszenicy i żyta tworzą się łysiny w miejscach przypalonych, postanawia stante pede podnieść cenę „pary” zboża. Gbur wzbogacony idzie w tym wypadku ręka w rękę z dziedzicem i skwapliwie go naśladuje. Gdy tylko ta koncepcja w czyn wchodzi, co prędzej piekarz podnosi cenę chleba. Robotnik fabryczny, wskutek podwyższenia ceny chleba, żąda podwyższenia swej płacy dziennej, a skoro mu nie podwyższają, musi strajkować, ażeby mieć za co chleba kupić. Skoro zaś fabrykant, czy przedsiębiorca płacę za dzień roboczy podwyższył, natychmiast skacze cena cegły z dwudziestu tysięcy na trzydzieści tysięcy za tysiąc – i wyżej. Ktokolwiek zamierzał wznosić budowle, staje i na czas nieograniczony odkłada swój zamiar. Pęka Warszawa od nadmiaru mieszkańców, walą się stare domostwa. A ziemianin poczciwy, zgarnąwszy papierków bez liku i bez miary, nic nie buduje. W starym swym dworze, urąga na żydów i czytuje kiedy niekiedy gazetkę co reakcyjniejszą, co soczystszą w wymyślaniu na strajkujących parobków, pisaną przez najemnych chwalców starego porządku rzeczy.”

Inne cytaty

„Człowiek mądry nie uważa śmierci za rzeczywistość godną myślenia. Przedmiotem myślenia filozoficznego może być tylko życie.”

Snobizm i postęp Źródło: rozdz. IV, s. 40 http://www.biblioteka.vilo.bialystok.pl/lektury/Dwudziestolecie_miedzywojenne/Stefan_Zeromski_Snobizm_i_postep.pdf

„Myśl wielka, a mianowicie stosująca się do posłuszeństwa względem starszych i rodziców, ukryta jest w formie bajki; całe życie człowieka lekkomyślnego przeprowadzone jest pod obrazem nieposłusznego radom ojca młodzieńca.”

Dzieje grzechu
Źródło: tom I, rozdz. IV

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Szczęście moje mieści się w wyrazie: wolność. Gdybym teraz odebrał sobie życie – nikt nie uroniłby po mnie łzy żalu.”

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

Stefan Żeromski Cytaty o myślach

„Mówiąc i pisząc jedynie we własnym języku, nie zwracamy żadnej uwagi na nazwę przedmiotów, na historię rzeczowników, która niejednokrotnie sięga zamierzchłych czasów, na dostojność i, niejako, moc tajemniczą wyrazów. Są one dla nas powszednie i zdeptane, jak bruk i piasek drogi. Skoro zaś zajdzie potrzeba myślenia w jednej, a pisania w innej mowie, wyrazy dźwigają się ze swego poniżenia, mienią się, wiążą i, niejako, przechwalają, pokazując swą dostojność. Stąd wypływa konieczność szukania synonimów, dobierania nazw i strojenia inaczej wyrazów. Język zabarwia się i lśni niepowszednio, niezwykle, zgoła inaczej.”

„Przyszła jej do głowy dziwna myśl, po co też taki „gad” żyje na świecie? (…) Gdyby mu powiedzieć: – Jaśniachu, Jaśniachu, kocham cię! – zastanowiłby się z pewnością, przede wszystkim, czy on ma prawo kochać się, a następnie, czy już wszyscy ludzie także kochają, a dopiero na końcu, czy mu to nie zaszkodzi na kaszel i system nerwowy.”

Źródło: „Pisma wybrane” Josepha Conrada, w: Elegie i inne pisma literackie i społeczne, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa-Kraków 1928.

„Dziś coraz bardziej rozwijająca się myśl usuwa po trochu wszystkie niedorzeczne fantazje, a na ich miejsce wprowadza kwestie rzeczywiście filozoficznej wartości i każe wróżyć wiele o myślicielu już w osiemnastym roku.”

Dzieje grzechu

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

Stefan Żeromski: Na czasie cytaty

„Prawdę swą należy mówić głośno, nie schlebiając ani – żal się Boże! – gwelfom i gibelinom polskim, ani rzeczom, ani wypadkom, ani stosunkom, ani ideom.”

„Walka z miłością to walka niemal z życiem, bo miłość jest życia rdzeniem.”

Snobizm i postęp
Źródło: rozdz. IV

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki Źródło: tom III, s. 362 http://books.google.pl/books?id=TGR8AAAAIAAJ&q=Walka+z+mi%C5%82o%C5%9Bci%C4%85+to+walka+niemal+z+%C5%BCyciem,+bo+mi%C5%82o%C5%9B%C4%87+jest+%C5%BCycia+rdzeniem&dq=Walka+z+mi%C5%82o%C5%9Bci%C4%85+to+walka+niemal+z+%C5%BCyciem,+bo+mi%C5%82o%C5%9B%C4%87+jest+%C5%BCycia+rdzeniem&hl=pl&ei=gjOMTI-UJ5HAswavt6XyAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDMQ6AEwAw

„Złe niewątpliwie jest tylko jedno: krzywda bliźniego. Człowiek – jest to rzecz święta, której krzywdzić nikomu nie wolno.”

„Chłopy polskie – to tchórze nad tchórzami.”

Ludzie bezdomni
Źródło: tom II, rozdz. Pielgrzym

Stefan Żeromski cytaty

„Ani chwili tracić darmo nie wolno!”

Dzieje grzechu
Źródło: tom II, rozdz. III

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Są chwile, że wszystko na mnie uderza, wszystko się łamie w rękach, wszystko zawodzi. Skądś niespodzianie zjawiają się bóle i targają serce.”

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Nadszedł już piękny miesiąc maj… Wiosenna zieloność okryła rany poszarpanej ziemi. Pióra, liście, szypułki, pokrętne badyle i wielorakie odmiany barw osłoniły rany ziemi i zalecały się oczom ludzkim. Podobnie jak wsysały w siebie wilgoć i zgniliznę, tak sami barwami, kształtem i nieskończoną potęgą swego rozrostu chciały wessać w siebie cierpienie dusz, zniszczyć pamięć o tym, co już padło i umarło. Na dobro nowego życia rosło i bujało wszystko – na stratę śmierci. Słowik śpiewał nocami nad wodą, w sąsiedztwie wzgórka, pod którym Hubert Obromski znalazł schronienie.”

Stefan Żeromski książka Wierna rzeka

Źródło: Wierna rzeka

„Najmniej znacząca dla innego okoliczność mnie o sercowe łzy przyprawia.”

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Po mowie jest na świecie potęgą największą – milczenie.”

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki Źródło: tom I, s. 53 http://books.google.pl/books?id=RV58AAAAIAAJ&q=Po+mowie+jest+na+%C5%9Bwiecie+pot%C4%99g%C4%85+najwi%C4%99ksz%C4%85+%E2%80%93+milczenie&dq=Po+mowie+jest+na+%C5%9Bwiecie+pot%C4%99g%C4%85+najwi%C4%99ksz%C4%85+%E2%80%93+milczenie&hl=pl&ei=21-JTOTJK4uRswaA4uCqAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ

„Właśnie: dobro społeczne! Zawsze to mówimy i jakoby wiemy, co to jest szczęście i dobro społeczne”

„Kochając, marzy się o przyszłości – ja wspominam przeszłość.”

Ludzie bezdomni

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki Źródło: tom I, s. 391 http://books.google.pl/books?id=l5LsAAAAMAAJ&q=%22Kochaj%C4%85c,+marzy+si%C4%99+o+przysz%C5%82o%C5%9Bci%22&dq=%22Kochaj%C4%85c,+marzy+si%C4%99+o+przysz%C5%82o%C5%9Bci%22&hl=pl&ei=l9yITKCUKY-SswbquqGOCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA

„Szczęście nie znosi za sobą pościgu. Napastowane – odwraca się i zaczyna prześladować napastnika.”

Stefan Żeromski książka Uroda życia

Źródło: Uroda życia, część 1, rozdz. X

„Poeta pisze dla siebie, bo jeżeli pisze dla ludzi, poetą nie jest; jest nim wówczas, gdy jest i filozofem zarazem, gdy twory jego są potrzebą ludzkości, a jeżeli tworzy tak sobie – to jest samolubem, niczym więcej, gdy ze smutków tylko chwali się przed światem!”

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Tęsknota, tęsknota… Uczucie najbardziej niewypowiedziane, stan próżny wszelakiej ulgi, ucisk serca ciągły i jednostajny.”

„Polska nie dlatego powstała, żeby w niej stara nędza, jak za czasu najeźdźców, nadaremnie krwawe łzy lała. Polska nie dlatego powstała, żeby dygnitarz cywilny lub wojskowy, pędząc w automobilu, obryzgiwał dziadów i żebraków, wtulonych w każde załamanie muru stolicy państwa. Polska nie dlatego powstała, żeby w jej granicach miała swe rozpostarcie burżuazyjna fabryka paskarstw, szwindlów i oszustw. Polska odrodziła się z krwi i pracy męczenników po to, żeby na miejscu, gdzie stała ciemnica niewoli, rozpostarło się najjaśniejsze pracowisko postępu.”

Ludzie bezdomni
Źródło: tom I, rozdz. Zwierzenia

„Kiedy mogę przyczynić się, żeby w człowieku dobro się objawiło, no to przyczyniam się. Mam chyba, do diaska, po temu prawo! Nie sprzeciwiam się dobru. Dobru – słyszysz? Bo to nieprawda, żebyśmy absolutnie nie wiedzieli, co jest dobro. My wiemy, że jest dobro. Wiemy, że stoi ono wyżej niż piękno.”

Snobizm i postęp Źródło: rozdz. IV, s. 39, 40 http://www.biblioteka.vilo.bialystok.pl/lektury/Dwudziestolecie_miedzywojenne/Stefan_Zeromski_Snobizm_i_postep.pdf

„Gdybym choć miał jej fotografią, bym mógł się swobodnie patrzeć w jej oczęta, bo tam, bo na salonie jestem niezgrabny, nie umiejący się znaleźć – drągal, jednym słowem.”

Dzieje grzechu
Źródło: tom II, rozdz. XIX

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Szybko wygasa domowe ognisko i rozwiewa się w ostrym wietrze wonny dym rodzinnego namiotu. Gniazdo człowiecze trwa tak samo długo jak gniazdo pająka.”

„Wypowiadał teraz matce umarłej te ciche, woniejące jak fiołki słowa, na nic nikomu nie przydatne, swojskie i obce, których dawniej nie rozumiał i nie cenił. Posyłał jej do zimnej głębi grobu wiadomość tamtymi słowy, iż wiosna przyszła znowu – iż ptaszek złotopióry, wiwilga boża-wola, którego tak lubili pokazywać sobie za dni szczęśliwych, upłynionych, którego śpiewu słuchać lubili w poranki wiosny, zjawił się skądsiś znowu i wśród gałęzi samotnego cedru niezrozumiałą mową swoją ogłasza niebiosom, morzu i ziemi szczęście powrotu przedwiośnia.”

Ludzie bezdomni
Źródło: tom I, rozdz. Zwierzenia

Stefan Żeromski książka Przedwiośnie

Przedwiośnie

„Jeszcze go kochasz?
– Nie mów do mnie… – odrzekła usuwając ręce i zakrywając nimi twarz.
– Niepodobna przepołowić duszy i niepodobna przepołowić ciała. Wy to jednak potraficie. Potraficie oddawać się jednemu, a innego kochać. Och, Boże!”

„My, lekarze! My, sól ziemi, my, rozum, my ręka kojąca wszelką boleść…”

dialog Ewy Pobratyńskiej ze Szczerbicem
Dzieje grzechu
Źródło: tom II, rozdz. VI

„Jak kwiat człowiek powstaje i skruszon bywa…”

Ludzie bezdomni
Źródło: tom I, rozdz. Mrzonki

„Nie będzie już przenigdy Prusak niemczył Kaszuby!”

Dzieje grzechu
Źródło: tom II, rozdz. XXVIII

„Kto zmaga się ze światem, zginąć musi w czasie, by żyć w wieczności.”

Wiatr od morza

„Kobieta pozwoli ze sobą zrobić, co zechcesz, bylebyś jej o tym nie mówił.”

Ludzie bezdomni
Źródło: tom II, rozdz. Gdzie oczy poniosą

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki Źródło: tom I, s. 333 http://books.google.pl/books?id=RV58AAAAIAAJ&q=Kobieta+pozwoli+ze+sob%C4%85+zrobi%C4%87&dq=Kobieta+pozwoli+ze+sob%C4%85+zrobi%C4%87&hl=pl&ei=YRKETODAD8uBswbkkaTmCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC4Q6AEwAA

„Trza było skazać na śmierć tę miłość, od której serce pęka, jakby zbielałem w ogniu żelazem wypalić wszystko aż do ostatniego wspomnienia.”

Stefan Żeromski książka Syzyfowe prace

Syzyfowe prace
Źródło: rozdział XVII

„Czyż to nie wielkość ducha, aby nie cofnąć ręki przed tym, od czego ludzie uciekają z całej siły?”

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Piękno życia jest tylko w pracy.”

„Marzenia moje przyjdą więc może do skutku: choć okruszyną uznania wypłacą mu się może przecie.”

Inne cytaty
Źródło: Nic, co ludzkie… Aforyzmy, sentencje i przysłowia, oprac. Henryk Jurand, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1982, s. 64.

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki

„Przyjaźń wygląda przy uczuciu do kobiety jak świeca łojowa przy świetle elektrycznym.”

Stefan Żeromski książka Dzienniki

Dzienniki Źródło: tom I, s. 353 http://books.google.pl/books?id=RV58AAAAIAAJ&q=Przyja%C5%BA%C5%84+wygl%C4%85da+przy+uczuciu+do+kobiety+jak+%C5%9Bwieca+%C5%82ojowa+przy+%C5%9Bwietle+elektrycznym&dq=Przyja%C5%BA%C5%84+wygl%C4%85da+przy+uczuciu+do+kobiety+jak+%C5%9Bwieca+%C5%82ojowa+przy+%C5%9Bwietle+elektrycznym&hl=pl&ei=dwGITLT6AcnKswal04mrCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDMQ6AEwAQ

„Człowiek – jest to rzecz święta, której krzywdzić nikomu nie wolno.”

„Teraz już wiem, że talent to w większości wypadków – torba, czasem cennych klejnotów pełna, którą na plecach nosi z przypadku byle facet, a nieraz byle rzezimieszek.”

Ludzie bezdomni
Źródło: tom II, rozdz. Pielgrzym

„Każdy ma swoje miejsce ulubione w dzieciństwie. To jest ojczyzna duszy.”

Ludzie bezdomni
Źródło: tom I, rozdz. Zwierzenia

Stefan Żeromski książka Przedwiośnie

Przedwiośnie Źródło: s. 190 http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=11421&from=&from=generalsearch&dirids=1&lang=pl

„W Przedwiośniu najdobitniej, potępiałem rzezie i kaźnie bolszewickie. Nikogo nie wzywałem na drogę komunizmu, lecz zapomocą tego utworu literackiego usiłowałem, o ile to jest możliwe, zabiec drogę komunizmowi, ostrzec, przerazić, odstraszyć.”

„W drugim dniu Zielonych Świątek miał się odbyć wiec narodowy w Iławie. Byliśmy przygotowani do wyjazdu w towarzystwie prof. Dykiera. Czekaliśmy tylko na samochód, który lada chwila miał z Iławy nadjechać. Tymczasem godzina upływała za godziną, termin wiecu minął, automobil się nie zjawiał. Okazało się później, że szofer wysłany po nas, był to Niemiec, który, wskutek jakiejś urojonej przyczyny nie dojechał do Kwidzyna. Według relacji późniejszej jednego z miarodajnych czynników miejscowych samochód został stać na drodze z winy szofera. Jakkolwiek tam było w rzeczywistości, my nie mogliśmy być z Kwidzyna do Iławy wyjechani, gdzie zgromadzenie ludzi polskich daremnie na nas wyczekiwało.”

Inne cytaty
Źródło: „Echo Warszawy” nr 25, 25 lutego 1925, cyt. za: W odpowiedzi Arcybaszewowi i innym, [w:] Elegie i inne pisma literackie i społeczne, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa – Kraków 1928.

„Ekscytacje rodzą ekscytacje i padam w „delirium tremens””

Źródło: Iława-Kwidzyn-Malbork, „Rzeczpospolita” nr 4–6, 1920.
Inter arma, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa-Kraków 1920.

Stefan Żeromski książka Dzienniki

marzenia.
Dzienniki

„Polecił tłumaczowi, żeby powiedział Kaszubie, iż podoba się panu jego opowieść.”

„Na pięść, jako argument, bywa też pięść argumentem.”

Wiatr od morza
Źródło: rozdz. Fryderyk II na Pomorzu