Cytaty na temat umieralność
strona 4

„Nigdy nie będzie bezsensowne to, za co umierają mężczyźni.”

Ernst Jünger (1895–1998) pisarz niemiecki

Publicystyka polityczna 1919–1936
Źródło: s. 160

„Jakże haniebne są przypadki, jakie się zdarzały podczas tegorocznej klęski głodu. Ludzie naprawdę umierali, przyjmując ostatnie namaszczenie na ulicy (…) W tym mieście, w którym mieszka bogaty arcybiskup, gdzie jest wielka katedralna kapituła, tylu opatów, trzy jezuickie pałace (…) nie zdarzył się ani jeden dowiedziony przypadek, aby którykolwiek z tych ludzi wziął do siebie choćby jednego z owych nieszczęśników, którzy leżeli pod ich drzwiami.”

Józef II Habsburg (1741–1790) cesarz niemiecki

Praga, 1771.
Źródło: Dziennik z podróży przez Czechy Józefa II; tłum. Elżbieta Tabakowska.

O głodzie, O ludziach

„Nie ma pokoju, szczęścia i dobra na tej ziemi bez walki, bez obrony zbrojnej, bez gotowości umierania, ale i strzelania w obronie słusznej sprawy. Taką naukę dało mi moje burzliwe i długie życie. Mam pogardę dla ludzi głoszących uchylanie się od służby wojskowej – oni przygotowują nieszczęście dla swojego kraju.”

Józef Maria Bocheński (1902–1995) polski duchowny katolicki, dominikanin, filozof

Wspomnienia
Źródło: s. 40

O życiu, O nieszczęściu, O ludziach, O pokoju

„Ja wiedziałem. Wiedziałem to. Urodziłem się w pokoju hotelowym i umieram w pokoju w hotelu.”

Eugene O'Neill (1888–1953)

ostatnie słowa Źródło: Ostatnie słowa przed śmiercią, itvl.pl, 16 kwietnia 2013 http://www.itvl.pl/news/ostatnie-slowa-przed-smiercia

O śmierci, O pokoju

„Kruk na skrzydłach z rubinu niesiony, między światami brzmi umarłych muzyka, siły jeszcze nie poznał i nie zna też ceny, moc głowę podnosi i krąg się zamyka.
Z diamentu lwa lico – ileż dumy na nim. Surowa klątwa mąci światła promienie i wszystko się zmienia w słońca umieranie. To kruka ostatnie tchnienie.”

Kerstin Gier Trylogia czasu

z tajnych pism hrabiego de Saint Germain.
Trylogia czasu, Błękit szafiru

O muzyce, O sile

„Czy głodni tego świata umierają zbyt cicho, czy syci żyją zbyt głośno?”

Jacek Wejroch (1929)

„Minął już czas cudów. (…) Może nawet Bóg nie potrafiłby dzisiaj zmartwychwstać, a może zmartwychwstać po prostu by nie chciał. Bo jeśli prawdą było, co Biblia mówiła o poświęceniu i złożeniu ofiary, to czy ludzkość była godna, aby umierał za nią Bóg?”

Jacek Piekara (1965) polski pisarz

Przenajświętsza Rzeczpospolita

O Bogu, O czasie

„Ja bym na to spotkanie nie przyszedł, bo były już kilkakrotnie takie rozmowy kończyły się niczym lub wręcz awanturą. Czy to brak szacunku do głowy państwa? A czy prezydent zarzucając premierowi, że chce, by biedni umierali pod szpitalami i zapowiadając weto do ustawy emerytalnej, wyrażał szacunek do szefa rządu?”

Stefan Niesiołowski (1944) polityk polski, biolog

o konflikcie rząd – prezydent. Źródło: tvn24.pl http://www.tvn24.pl/-1,1568364,0,1,panowie--totalnie-wam-odbija,wiadomosc.html, 13 października 2008

„Medycyna uczy, że starzy kawalerowie umierają w obłędzie, żonaci zaś umierają, nie zdążywszy zwariować.”

Anton Czechow (1860–1904) rosyjski nowelista i dramatopisarz

„Tylko w milczeniu słowo, tylko w ciemności światło, tylko w umieraniu życie: na pustym niebie jasny jest lot sokoła.”

Ursula K. Le Guin (1929–2018) amerykańska pisarka

O życiu, O świetle

„Nigredo, albedo, rubedo… z Boga się rodzimy, w Jezusie umieramy, przez Ducha Świętego zmartwychwstajemy.”

Johann Valentin Andreae (1586–1654)

Nigredo, albedo, rubedo... ex Deo nascimur, in Jesu morimur, per Spiritum Sanctum reviviscimus. (łac.)
ostatnie słowa testamentu Rosenkreutza.
Źródło: Chymische Hochzeit Christiani Rosencreutz anno 1459, (1616), tłum. Marcin Dybowski.

O Bogu

„Na pluszowej kanapce, wśród
ciekawych i tłoku,
Jakże długo umierać trzeba od
krwotoku”

Antoni Słonimski (1895–1976) polski poeta, felietonista, dramatopisarz, satyryk, krytyk teatralny i działacz społeczny

Źródło: Na śmierć prezydenta Narutowicza (1922)

O śmierci

„Jechali umierać i nic. Ja czekam teraz na nekrologi.”

Aleksander Kwaśniewski (1954) polski polityk, przezydent Polski

o umieraniu za pierwiastek na szczycie Unii Europejskiej.
Źródło: Kaczyzmy i inne izmy, „mówi Aleksander Kwaśniewski” dodatek do „Gazety Wyborczej”, 15 października 2007

O czekaniu

„Nigdy nie umieraj przed premierą.”

Tadeusz Kantor (1915–1990) polski reżyser, malarz, scenograf, grafik

„Wielki Boże i wy wszyscy, świadkowie mojej śmierci, żyłem jak filozof, umieram jak chrześcijanin.”

Giacomo Casanova (1725–1798) wenecki awanturnik, podróżnik i literat

rzekome ostatnie słowa.

O śmierci, O Bogu

„Żyć to znaczy: dopiero przygotować się do życia. Umieramy w chwili, kiedy byśmy mogli na dobre zacząć. Ale Najwyższy Sędzia mówi: Nie dam się oszukać, to właśnie było życie.”

Karol Irzykowski (1873–1944) polski prozaik, dramaturg i krytyk literacki

Aforyzmy

O życiu

„Jeśli będąc dziećmi, uczymy się żyć, to będąc dorosłymi uczymy się umierać.”

Stephen King książka Christine

Christine

O dzieciach

„Nie jest chyba ciężko umierać, kiedy się nie umiera samemu.”

Edward Stachura książka Siekierezada albo Zima leśnych ludzi

Siekierezada albo Zima leśnych ludzi (1971)

„Miłowałem sprawiedliwość, a nieprzyjacielem byłem nieprawości, dlatego umieram wygnańcem.”

Grzegorz VII papież, święty Kościoła katolickiego

Dilexi iustitiam et odi iniquitatem; propterea morior in exilio. (łac.)
ostatnie słowa papieża Grzegorz VII.
Źródło: Paweł Jasienica, Polska Piastów, wyd. „PIW”, Warszawa 1974, s. 108.

O sprawiedliwości

„Ponieważ nie chcę ginąć sam, chcę, abyś umierał ze mną.”

Plaut (-254–-184 p. n. e.)

„Tak to wygląda. Rodzimy się. Żyjemy. Starzejemy się. Umieramy. Zrobił swoje. Jedyne co pozostało, to rozkład.”

Stieg Larsson (1954–2004) szwedzki pisarz

Seria Millennium, Zamek z piasku, który runął (2007)

„Dla Samuela Willenberga przepustką do życia okazała się skala mordów: ktoś musiał usunąć ciała z krematoriów, zakopać je lub spalić, posegregować pozostałe po nich rzeczy: ubrania, pieniądze, kosztowności. Prace te wykonywało 1500 więźniów, w dwóch grupach, nie mających ze sobą kontaktu. W jednej z nich, większej, znalazł się Willenberg. „Jednego z moich pierwszych dni w Treblince – opowiada – wśród stosów ubrań po zamordowanych znalazłem karakułową czapkę. Włożyłem ją, bo było zimno. Z powodu tej czapki nazwano mnie «Kacap». To był dziwny zbieg okoliczności: moja matka była Rosjanką i czasem kacapem przezywali mnie koledzy z podwórka w Częstochowie, gdzie spędziłem dzieciństwo. Tak mówią do mnie dziś ciągle ci, z którymi byłem w Treblince”.
Na jego oczach umierały tysiące ludzi.
Pewnego dnia na placu, gdzie segregował rzeczy zagazowanych, wpadły mu w ręce ubrania jego dwóch sióstr: Tamary i Ity. Zginęły tego dnia, w jednej z 13 komór gazowych.”

Samuel Willenberg (1923–2016)

O pieniądzach, O ludziach, O matce, O czasie

„Wszyscy kiedyś umieramy. Trzeba wciąż iść naprzód i robić to, co się lubi, do samego końca.”

Mick Jagger (1943) brytyjski muzyk rockowy, wokalista The Rolling Stones

Źródło: wywiad Martyna Palmera w „The Daily Telegraph”, tłum. „Forum”, 12 lipca 2010.

„Umieranie jest częścią życia. Wolałbym żeby tak nie było.”

Winston Groom (1943–2020) amerykański pisarz

„Ech, to był świat! W nim tylko umierać i to bez powodu.
Samotność na każdym rogu, w każdym pocałunku.
Znaliśmy pewien sekret: cała nasza młodość
wydawała nam się czymś łagodnie nieprawdziwym,
siedzieliśmy cicho lub śpiewaliśmy hymn o nędzy.”

Efraín Huerta (1914–1982)

O świecie, O samotności, O śpiewie

„Możemy i powinniśmy przejmować się nędzą całego świata, milionami ludzi, którzy co roku umierają z głodu. Ale nie jesteśmy w stanie indywidualnie zaradzić potwornej niesprawiedliwości na świecie, w którym – otoczone narodami sytymi – żyją ludy niedożywione, głodujące, bezradne wobec własnej nędzy. Na to trzeba potężnej organizacji międzynarodowej, wysiłków wielu narodów i państw. Za krótkie są na ogół nasze ręce, aby dosięgnąć biedaka leżącego na ulicach Bombaju – możemy mu pomóc modlitwą i ofiarą składaną za niego Dobremu Bogu – ale nie są za krótkie nasze ręce, aby wesprzeć najbardziej nieszczęśliwych i opuszczonych, żyjących w naszych miastach i wsiach, na tej samej ulicy, a nieraz – tuż obok, na tej samej klatce schodowej.”

Stefan Wyszyński (1901–1981) polski duchowny katolicki, prymas

wypowiedziane w Warszawie, 24 maja 1975.

O głodzie, O Bogu, O ludziach, O wysiłku

„Na świat przychodzimy wprawdzie jako oryginały, często jednak umieramy jako kopie.”

Erich von Däniken (1935) szwajcarski pisarz fantastyki naukowej i publicysta

O świecie

„Życie niewiele nam zapewni ponad parę dobrych rżnięć, a potem umieramy.”

John Wilkes (1725–1797)

Źródło: Esej o kobiecie (1754), cyt. za: Faramerz Dabhoiwala, Pierwsza rewolucja seksualna (ang. The Origins of Sex: A History of the First Sexual Revolution, Oxford University Press, 2012), tłum. fragm. „Forum”, 13 lutego 2012.

O życiu, O kobietach

„Umieram ze swoją ojczyzną!”

Francisco Solano López (1827–1870) wojskowy i polityk paragwajski

Muero con mi Patria! (hiszp.)
ostatnie słowa.
Źródło: Jarosław Wojtczak, Wojna paragwajska 1864–1870, Bellona, Warszawa 2011, s. 259.

O ojczyźnie

„Za Niceę nie warto umierać, nie warto za nic umierać.”

Javier Solana (1942) polityk hiszpański

Źródło: „Rzeczpospolita”, 7 października 2003

„Umieramy tylko dla innych. Nigdy dla siebie samego. Dla każdego z nas własna śmierć jest przecież zawsze przyszłością, która z osobistego punktu widzenia nigdy nie będzie mogła się dokonać. Nigdy nie uda się przecież powiedzieć: umarłem. O wiele trudniejsze do zaakceptowania jest więc chyba to, że zimne usta ciemnej, wielgachnej, oceanicznej ryby dotykają naszych bliskich.”

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

Źródło: Jestem głuchy na pozaziemskie tam-tamy – rozmowa Krzysztofa Niewrzędy z Januszem Rudnickim – „Pogranicza” Nr 5/2002

O śmierci, O rybach, O przyszłości

„Jeszcze bardziej destrukcyjnie podziałała na kołymskich dziennikarzy JEGO śmierć.(…) Mimo całego swojego pragmatyzmu ci ludzie nie umieli pogodzić się z wulgarną myślą, że Geniusz, Ojciec, Twórca, Inspirator, Organizator, Koryfeusz, itd., itd., uzależniony jest od tych samych prostackich procesów biologicznych, co pierwszy lepszy więzień albo zesłaniec. Niepojęta była samowola śmierci, która się wdarła naraz do potężnego systemu, tak przecież rozumnego i planowego. A ponadto nawykli już do tego, że ludzie ze szczytów drabiny mogą umierać wyłącznie na osobiste polecenie towarzysza Stalina. Aż tu nagle… Było w tym coś ze skandalu, coś nieprzyzwoitego…
Powolne akordy Jana Sebastiana Bacha [przez radio nadawano niemal wyłącznie muzykę] miały za zadanie podtrzymanie chwiejącego się majestatu.”

Jewgienija Ginzburg (1904–1977)

o śmierci Stalina.
Stroma ściana (2010)
Źródło: s. 562.

O śmierci, O ludziach, O myślach, O uzależnieniu

„Nowa naukowa prawda nie triumfuje poprzez przekonywanie jej oponentów i sprawianie by zobaczyli światło, ale bardziej ponieważ jej oponenci w końcu umierają, a wyrasta nowe pokolenie, które jest z nią zapoznane.”

Max Planck (1858–1947) fizyk niemiecki, noblista

O prawdzie, O świetle

„Umieram, umarłem lub byłem martwy.”

Walter Scott książka Kenilworth

Morior, mortuus sum vel fui mori. (łac.)
Źródło: Kenilworth

„Istoty ludzkie wiedzą, że umierają, więc są wolne.”

Sergio Kokis książka Mistrz gry

Mistrz gry

„Rodzimy się wśród ludzi, umieramy niepocieszeni wśród bogów.”

René Char (1907–1988)

O Bogu, O ludziach

„Czy warto umierać za Gdańsk?”

Marcel Deat (1894–1955) polityk francuski

Mourir pour Dantzig? (fr.)
tytuł artykułu.
Źródło: „L'Oeuvre”, 4 maja 1939.

„Nie można żyć tylko na próbę, nie można umierać tylko na próbę. Nie można kochać tylko na próbę, przyjmować tylko na próbę i na czas człowieka.”

Jan Paweł II (1920–2005) papież, święty Kościoła katolickiego

13
Źródło: homilia w czasie mszy św. Królestwo Boże i rodzina chrześcijańska, Kolonia, 15 listopada 1980

O Bogu, O rodzinie, O czasie, Kochać się

„To nie czas na zastanawianie się, kto konkretnie był zaangażowany w konkretne zamachy terrorystyczne. Winni są wszyscy, którzy uśmiechali się, widząc, jak umierają amerykańscy patrioci. Nie potrzebujemy żadnych dokładnych dochodzeń. Nie potrzebujemy żadnej międzynarodowej koalicji. Nasz kraj został zaatakowany przez fanatyczną, morderczą sektę. Musimy dokonać inwazji na te kraje, zabić ich przywódców, a pozostałych nawrócić na chrześcijaństwo. W czasie wojny przeprowadzaliśmy dywanowe bombardowania niemieckich miast. Zabijaliśmy cywilów. Trudno, taka jest wojna.”

Ann Coulter (1961)

w 2003 r.
Źródło: Mariusz Zawadzki, Trudne rozliczenie z atakiem na Saddama, „Gazeta Wyborcza”, 19 marca 2013.

O wojnie, O czasie

„Warto umierać za pierwiastek.”

Jarosław Kaczyński (1949) polski polityk, premier RP

o pierwiastkowym systemie głosowania.

„Wykręcać się od istnienia to nie umierać, ale już być martwym.”

Georges Bataille (1897–1962)

„Bo nie wystarcza dla mnie tylko urodzić się i umrzeć, muszę zbyt często umierać.”

Barbara Rosiek (1959) pisarka i poetka polska

„Póki nie umierasz i nie stajesz się na nowo, jesteś tylko smutnym gościem na tej tajemniczej ziemi.”

Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832) niemiecki poeta

Pozostałe
Źródło: Dietrich von Hildebrand, Przemienienie w Chrystusie, Znak, Kraków 1982, tłum. Juliusz Zychowicz, s. 15.

„Chrześcijaństwo jest religią gloryfikującą jeden konkretny historyczny fakt stracenia, stracenie Jezusa, gdyż Kościół dostrzega w tym wydarzeniu zbawienie przez krew. Tym samym kara śmierci jest dla chrześcijan warunkiem zbawienia. Kara śmierci zostaje przez to – jeśli można się tak wyrazić – uświęcona jako środek do osiągnięcia zbawienia. Bóg okazuje się tu najwyższym rzecznikiem kary śmierci, gdyż skazał swego syna i pragnął jego ukrzyżowania, to znaczy zbawienia ludzi. Ponieważ instytucja ferowania wyroków śmierci musiała istnieć już przed Jezusem, aby odpowiednio wcześniej umożliwić dokonanie się zbawczej śmierci – zatem wszyscy ludzie straceni przed Jezusem stają się niejako warunkiem, poprzednikami i tymi, którzy utorowali drogę tej zbawczej śmierci. Podobnie wszyscy, którzy zostali straceni po Jezusie, są ofiarami tej „koncepcji-zbawienia-przez-krzyż” (Kreuz-Erlösungs-Idee), ponieważ instytucja kary śmierci, która w odniesieniu do Jezusa była wolą Boga, w przypadku innych ludzi też nie może być z tą wolą sprzeczna. Tak na tę kwestię patrząc, można stwierdzić, że wszyscy straceni są w pewnym sensie męczennikami, zmarli oni i umierają dla dobrej, najlepszej idei – zbawienia świata.”

Uta Ranke-Heinemann (1927)

Źródło: Nie i amen

O śmierci, O Bogu, O ludziach, O religii

„Gdybym ja umierał na raka, cierpiał okrutne bóle i poprosił cię o skrócenie męczarni, czybyś to zrobiła?
– Tak – odparła Allie bez wahania. – Ale zaraz potem zabiłabym siebie.
Cam mimowolnie rozdziawił usta ze zdumienia.
– Ponieważ czekałaby cię kara za zabójstwo? Gnębiły wyrzuty sumienia?
– Nie. Ponieważ ciebie by już nie było.”

Jodi Picoult (1966)

Deszczowa noc (1996)

O karze, O cierpieniu, O czekaniu

„Klonowanie koresponduje z nadzieją człowieka na nieśmiertelność, bo w gruncie rzeczy nikt nie chce umierać. Ludzie mający powyżej stu lat, jeżeli są świadomi, też pragnęliby dalej żyć, czy księża rozmaitych wyznań również leczą się, by zbyt szybko nie odchodzić z tego świata. Tak więc klonowanie to jest pewna nadzieja na przedłużenie życia i na trwanie w zdrowiu.”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

O ludziach, O zdrowiu, O nadziei

„Biada mężczyznom, co płaczą! Łza męska ze krwią chyba na ofiarę wielką płynąć powinna, nigdy na obmycie powszednich bólów żywota; jest ona skarbem, którym szafować się nie godzi. Kobieta nią żyje, mężczyzna nią umierać chyba powinien.”

Józef Ignacy Kraszewski (1812–1887) pisarz polski

Orbeka

O kobietach, O płaczu, Łza

„Nieśmiertelność jest bardzo łatwa do osiągnięcia. Wystarczy nie umierać.”

Woody Allen (1935) amerykański scenarzysta, reżyser, producent i aktor pochodzenia żydowskiego

„Łagier był dla człowieka wielką próbą siły charakteru, zwykłej ludzkiej moralności i dziewięćdziesiąt dziewięć procent ludzi nie wytrzymywało tej próby. Wraz z tymi, co nie wytrzymali, umierali ci, co zdołali wytrzymać, starając się być lepszymi niż wszyscy, twardszymi dla samych siebie…”

Warłam Szałamow (1907–1982)

Opowiadania kołymskie
Źródło: s. 278

O ludziach, O charakterze, O sile

„Ciekawe jest to, że im bardziej zagłębiałam się w temat umierania, godzenia się na śmierć, tym bardziej chciało mi się biegać, krzyczeć i tańczyć.”

Agnieszka Grochowska (1979) polska aktorka

Źródło: Dorota Wyżyńska, Antygona w Teatrze Telewizji, „Gazeta Wyborcza”, 15 października 2005 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/antygonaw.htm

O śmierci

„Są ludzie, którzy rodzą się, umierają i ani raz nie są świadomi swojego oddechu, który wpływa i wypływa z ich ciał. Oto jak daleko żyją od samych siebie.”

Ajahn Chah (1918–1992) mnich buddyjski

Źródło: str. 8

O ludziach

„Jak straszne są przekleństwa jakie mahometanizm nakłada na swych czcicieli! Poza fanatycznym szaleństwem, które jest tak niebezpieczne dla człowieka jak wścieklizna dla psa, jest też ta pełna strachu apatia. Efekty tego są widoczne (…) gdziekolwiek zwolennicy Proroka rządzą lub mieszkają. Upadła zmysłowość deprawuje życie z jego dostojeństwa i wytworności, następnie z jego godności i świętości. Fakt, że w prawie mahometańskim każda kobieta musi należeć do jakiegoś mężczyzny jako jego absolutna własność, musi opóźniać ostateczne zniesienie niewolnictwa do czasu, aż wiara islamu zaniknie jako siła między ludźmi. Indywidualnie muzułmanie mogą okazywać znakomite właściwości. Tysiące staje się lojalnymi i odważnymi żołnierzami Królowej; wszyscy wiedzą jak umierać; ale, wpływ tej religii paraliżuje rozwój społeczeństwa wśród tych, którzy się nią kierują. Nie ma na świecie większej siły degenerującej. Daleki od upadku, mahometanizm jest militarną i prozelityzującą wiarą. (…) gdyby nie to, że chrześcijaństwo chroni się w silnych ramionach nauki, cywilizacja współczesnej Europy mogłaby upaść, jak upadła cywilizacja starożytnego Rzymu.”

Winston Churchill książka The River War

Źródło: The River War, Longmans, Green & Co., Londyn 1899.

O życiu, O kobietach, O strachu, O wierze

„Nie wsiądę, miło mi przy was umierać. Niech Pan Bóg nade mną wyrok swój, który uczynił, kończy.”

Stanisław Żółkiewski (1547–1620) magnat polski, hetman wielki koronny

podczas panicznego odwrotu wojsk polskich po klęsce pod Cecorą do dwunastu szlachciców, z którymi szedł pieszo, kiedy zaproponowano mu konia. Po czym przebił konia szablą.
Źródło: Zofia Stefanowska, Janusz Tazbir, Życiorysy historyczne, literackie i legendarne, Warszawa 1980, PWN, s. 121.

O Bogu

„W obozach koncentracyjnych starano się wszystkimi możliwymi sposobami zabić w człowieku wszelkie ludzkie uczucia, upodlić go, zrobić z niego już za życia nieboszczyka. Muszę przyznać, że im się to udawało. Szczególnie łatwo łamała się inteligencja. Byli to przeważnie ludzie, którzy w życiu nie walczyli o utrzymanie się na powierzchni życia. Tu – gdy nagle zmieniono im całkowicie warunki na bardzo ciężkie – ludzie ci okazywali swą niezaradność życiową. Wielu wartościowych ludzi umierało przez swą nieumiejętność życia w ciężkich warunkach. Wielu z tych, którzy przeżyli, często zawdzięcza to ludziom, którzy przed wojną należeli do tych „gorszych.””

Stanisław Grzesiuk książka Pięć lat kacetu

Pięć lat kacetu, O życiu w obozie koncentracyjnym

O wojnie, O ludziach, O emocjach, O inteligencji

„Na okrutnej ziemi, gdzie kochankowie umierają czasem rozdzieleni, a rodzą się zawsze z dala od siebie, absolutna komunia na cały czas życia jest niemożliwym żądaniem.”

Albert Camus (1913–1960) francuski pisarz, noblista

Źródło: Nie jedno ma imię. Aforyzmy o miłości, wyb. Kiejstut R. Szymański, Wrocław 1997.

O kochankach, O czasie

„Skromne i niepokaźne kwiaty, rozwijające się w dolinach umierają może, gdy przesadzić je nazbyt blisko niebios, w rejony, gdzie zbierają się burze, a słońce pali.”

Honoriusz Balzac Komedia ludzka

Komedia ludzka, Dom pod Kotem z Rakietką

O Kwiatach, O słońcu

„Święci umierają dla siebie samych, ale tylko w tym znaczeniu, że pochłania ich całkowicie miłość do Chrystusa, że się w Nim zatracają i dopiero przez to odnajdują w prawdzie swoje «ja»”

Dietrich von Hildebrand (1889–1977)

takie, jakim je chciał mieć Bóg.
Przemienienie w Chrystusie
Źródło: s. 352

O miłości, O Bogu, Chrystus

„Rozchylałam nogi na przyjęcie rozkoszy, płynęły ze mnie miody – teraz te same nogi wykręca ból, a miody wypływają razem z krwią. Taka sama pozycja, taka sama wilgoć namiętności, ale to nie miłość, lecz umieranie.”

Anaïs Nin (1903–1977) pisarka francuska

nt. przedwczesnego o miesiąc porodu w sierpniu 1934.
Poronienie

O miłości, O bólu

„Zaczynaliśmy od recitalu na Studenckim Festiwalu Piosenki, potem rzeczywiście uprawialiśmy kabaret, ale od czasu Pop-show, Trzech zdań o umieraniu czy Wszyscyśmy z jednego szynela coraz bardziej skłanialiśmy się ku teatrowi. Ostatnie nasze przedsięwzięcie Ca-sting to już pełnowymiarowy spektakl.”

Dariusz Starczewski (1965)

o Grupie Rafała Kmity. Źródło: Wypieszczone numery, „Życie Warszawy”, 6 sierpnia 2003 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/wypieszczonen.htm

O życiu, O czasie

„tak długo czekam
a ty ciągle ciągle myjesz swoje ciało
tak długo czekam
ale wiem że to co robisz robisz dla mnie
tak długo czekam
moje dłonie z głodu prawie umierają
tak długo czekam
ale wiem że to co robisz
robisz dla mnie”

Grzegorz Ciechowski (1957–2001) polski muzyk rockowy

Z utworów
Źródło: Ciało, Obywatel G.C. (1986)

O głodzie, O czekaniu

„Mamy młode serce tak długo, jak długo umiemy kochać życie takim, jakie ono jest. Życie ze swoimi dobrymi, ale także złymi stronami. Mamy młode serce tak długo, jak długo potrafimy kochać ludzi i życzyć im szczerze tego wszystkiego, czego im brakuje, a tak bardzo jest potrzebne. Kto się starzeje, zachowując młode serce, ten wie, jak należy przyjmować ze spokojem te liczne małe i większe uciążliwości podeszłego wieku. Taki człowiek zna sens życia i sens umierania. Wie, jak „krótkie” i jak „małe” jest wszystko na tej ziemi, bo żyje nadzieją na życie wieczne.”

Phil Bosmans (1922–2012)

O życiu, O ludziach, O wieku, Serce

„Wiesz, co w umieraniu jest najstraszniejsze, to że jesteś tak zupełnie zdana tylko na siebie.”

Vladimir Nabokov książka Lolita

Lolita
Źródło: wyd. PIW, Warszawa 1991, s. 317, tłum. Robert Stiller.

„Odwaga cywilna jest w Polsce rzadsza jak skłonność do natychmiastowego umierania.”

Maria Dąbrowska (1889–1965) pisarka polska

O odwadze

„Nie chcę umierać, a przynajmniej jeszcze nie teraz. Nigdy wcześniej nie zależało mi bardziej na życiu. Mówię szczerze: nie czuję powołania do męczeństwa.”

Oscar Romero (1917–1980) salwadorski duchowny katolicki, arcybiskup

wypowiedziane do znajomego lekarza na trzy dni przed swą śmiercią
Źródło: Artur Domosławski, Święty pęknięty, „Polityka” nr 14 (3003), 1–7 kwietnia 2015, s. 63.

O śmierci

„Gdy w środku gwiazdy spalą się wszystkie zasoby wodoru, Słońce będzie miało jeszcze jego duży zapas, ale nie w rejonach centralnych. I dlatego za pięć miliardów lat zacznie ono umierać. Mój pomysł polega na tym, aby wodór przemieścić z górnych rejonów do środka Słońca. Trzeba po prostu zamieszać Słońce. (…) Można wysłać ogromną bombę atomową, która eksploduje wewnątrz Słońca. Wybuch spowoduje, że wszystko zacznie się ruszać i w ten sposób wodór będzie się przesuwał w kierunku środka gwiazdy. Inne rozwiązanie polega na wysłaniu bardzo silnego promienia laserowego w stronę Słońca i stworzeniu punktu ciepła daleko od centrum, co wywoła ruch materii.”

Hubert Reeves (1932)

Źródło: Lesław Peters, Zamieszać Słońce http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=61183, „Przekrój”, nr 2/2638, 14 stycznia 1996, s. 17.

O słońcu

„Nie chciałam wiedzieć.
Żyłam w wymyślonym świecie.
Umieram z miłości.
Umieram z braku miłości.
Dogorywam.
Dzień po dniu, noc po nocy.
Każdy ranek jest zaskoczeniem.
Jeszcze nie?
Jeszcze jeden dzień?
Dzień, po którym znowu będę umierać, i noc, w której czai się śmierć?”

Katarzyna Grochola (1957) pisarka polska

O śmierci, O nocy

„Czemuż, skoro w to wierzysz, sam co rychlej nie umierasz?”

Antystenes z Aten (-444–-365 p. n. e.)

do orfickiego kapłana, który wtajemniczając go w obrzędy, powiedział, iż ci, którzy się poświęcają, mogą spodziewać się po śmierci wiecznych i doskonałych dóbr.

O śmierci

„Umieranie to doprowadzanie do końca naszych wątpliwości, wszystkich naszych pytań i tylko bycie tutaj z obecną rzeczywistością.”

Ajahn Chah (1918–1992) mnich buddyjski

Źródło: str. 5

O rzeczywostości, Pytanie

„W młodości przeżywałem skrajny lęk przed umieraniem, śmiercią. Ale dziś udało mi się, jak sądzę, zawrzeć z nimi bardzo, bardzo rozsądne porozumienie. Przypomina mi to ogień, który dogasł. Nie ma co robić wokół tego hałasu.”

Ingmar Bergman (1918–2007) szwedzki reżyser

Źródło: Bergman: Pokonałem wszystkie swoje demony, Dziennik.pl, 13 października 2007, tłum. Zbigniew Mach http://film.dziennik.pl/artykuly/219458,bergman-pokonalem-wszystkie-swoje-demony.html

O śmierci

„Ja tylko walczę o siebie, ja tylko nie chcę umierać, ja tylko pragnę pokochać.”

James Frey (1969)

Milion małych kawałków

„Nabrałam pokory. Dzieci, które spędzają dużo czasu w szpitalu, trochę inaczej dojrzewają, bardzo wcześnie włączają się emocje zarezerwowane dla świata dorosłych. A kiedy leżysz na takich oddziałach, jak ja leżałam, gdzie dzieci głównie umierały, to trudno, żeby się potem w głowie przewróciło.”

Karolina Korwin-Piotrowska (1971) polska dziennikarka i felietonistka

Źródło: Sorry, będę inna! http://polki.pl/zycie_gwiazd_znaniilubiani_artykul,10020720,2.html

O dzieciach, O czasie

„Niektórzy czytający te słowa mogą się stać pierwszymi nieśmiertelnymi. Skoro choroby wieku starczego, podobnie jak sam proces umierania, mają wkrótce zniknąć pod naporem armii naukowców, to już nie chodzi o to, czy nastąpi przełom w dążeniach do nieśmiertelności (…), tylko jak dożyć tej chwili.”

Rita Aero (1946)

początek książki.
Źródło: Wielka księga długowieczności (ang. The Complete Book of Longevity)

O książkach, O chorobach, O wieku

„Uwieczniłem, jak ludzie umierali, gdy starali się stamtąd uciec (…). Zobaczyłem tę małą dziewczynkę, która trzymała rozpostarte ramiona i biegła w moim kierunku. Zastanawiałem się, dlaczego jest naga. Gdy przebiegła obok mnie, zobaczyłem, że z jej pleców schodziły całe płaty skóry.”

Nick Ut (1951) wietnamski fotograf

Źródło: Bohdan Melka, Dzieło życia, „Angora” nr 27 (1307), 5 lipca 2015, s. 6.

O ludziach

„Choć słowa „śmierć” i „życie” drwią z siebie nawzajem, możesz żyć tylko tym, za co gotów jesteś umierać.”

Antoine de Saint-Exupéry (1900–1944) francuski pisarz i poeta, lotnik

Twierdza

O życiu, O śmierci

„Nie każda tajemnica musi zostać odkryta. Niektóre warto zostawić w spokoju. Nawet za cenę dozgonnego lęku przed… niewiadomoczym. To prawda – do odważnych świat należy. Tylko po co komu cały świat?
Na awersie medalu za odwagę wygrawerowano maksymę: Żyje się tylko raz!
No właśnie – tylko raz.
Druga strona tego medalu też zawiera pewne życiowe prawdy. Wygrawerowano je dużo mniej krzykliwymi czcionkami, ale dość dobitnie.
Posłuchajcie…
Ostrożni żyją dłużej od odważnych.
Umierają mniej tragicznie.
I rzadziej przy tym krzyczą ze strachu.”

Wojciech Cejrowski książka Rio Anaconda

Utwory, Rio Anaconda

O prawdzie, O tajemnicy, O świecie, O strachu

„Ja po prostu chcę, żeby to ciągle było malowaniem, żeby to było o malowaniu i procesie malowania, nakładania – i to wszystko. A ostatecznego celu naprawdę nie widzę. Nie widzę takiego punktu, do którego dojdę i potem już można umierać.”

Tomasz Ciecierski (1945)

Źródło: culture.pl http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_ciecierski_tomasz

„Dla ojca, którego dziecko umiera, umiera przyszłość. Dla dziecka, którego rodzice umierają, umiera przeszłość.”

Berthold Auerbach (1812–1882) niemiecki pisarz

Für einen Vater, dessen Kind stirbt, stirbt die Zukunft. Für ein Kind, dessen Eltern sterben, stirbt die Vergangenheit. (niem.)

O dzieciach, O rodzicach, O przeszłości, O przyszłości

„Sztuka Lidii Amejko to zbiór przeróżnych anegdot. Ja skoncentrowałem się na opowieści głównego bohatera, sześcioletniego chłopca, któremu wydaje się, że Pan Bóg włożył mu do gardła dziadkową łyżkę do butów. To metafora lęku przed umieraniem, przed samotnością. Temat ujęty został w bardzo ciekawej formie. Pan Dwadrzewko rozumie chłopca, bo on czuje w gardle lufę karabinu. Sam dobrze poznał życie i przeprowadza dziecko przez ten labirynt bólu. Tłumaczy, że z tym lękiem można żyć, że należy on do natury ludzkiej.”

Piotr Mularuk (1966)

o sztuce Dwadrzewko. Źródło: „Gazeta Wyborcza”, Wrocław, 28 października 2004 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/dbamo.htm

O życiu, O Bogu, O dzieciach, O sztuce

„Dobrowolnie umieramy z miłości każdego dnia – pospolita ta śmierć.”

Katarzyna Nosowska (1971) polska piosenkarka rockowa

Utwór o papierkach, z płyty Puk puk
Cytaty utworów

O śmierci

„Było mi coraz trudniej i trudniej (…). Naprawdę za każdym razem umierałam po milion razy. Żołądek skręcał mi się ze strachu, dłonie robiły się lepkie… Cierpiałam niewypowiedziane katusze. Naprawdę cierpiałam. Nie mam odpowiedniego charakteru do takich rzeczy.”

Audrey Hepburn (1929–1993) aktorka amerykańska pochodzenia holenderskiego

w odpowiedzi na pytanie, czy odgrywanie kolejnych ról przychodziło jej z coraz większą łatwością.
Źródło: Sam Wasson, Piąta Aleja, piąta rano, wyd. Świat Książki, Warszawa 2013, s. 125; tłum. Agnieszka Lipska-Nakoniecznik.

O książkach, O świecie, O strachu, O charakterze

„To, co nierzeczywiste, jest silniejsze niż to, co realne. Bo nic nie jest równie doskonałe jak wytwór wyobraźni. Bo prawdziwie trwałe są tylko nieuchwytne idee, pomysły, wierzenia i fantazje. Kamień się kruszy. Drewno próchnieje. A ludzie, no cóż, umierają.”

Chuck Palahniuk (1962)

Udław się (2001)

O ludziach, O fantazji

„umiał zagrać umieranie na jednym tchu.
zasłaniała mu oczy, by słuchał jak płacze.
oczekiwanie ma niepokój, który ustaje, gdy otworzyć ranę.”

Krystyna Myszkiewicz (1977)

Źródło: Płótna

O płaczu

„Co dzień mów sobie: – Dziś się tęgo najem,
Niech jutro będzie mi bieda. –
A gdy śmierć przyjdzie, toż chociaż nawzajem
Z głodu umierać ci nie da.”

Felicjan Faleński (1825–1910) poeta polski, krytyk literacki

Źródło: Do poczynającego pracownika, z tomiku Kwiaty i kolce

O śmierci, O głodzie, O Kwiatach

„Żyć trzeba się uczyć przez całe życie, a czym zapewne jeszcze bardziej się zdziwisz, przez całe życie trzeba się uczyć umierać.”

Tadeusz Gadacz (1955) polski filozof i religioznawca

Źródło: książki "O umiejętności życia" http://www.poczytaj.pl/8272Fragment

O życiu, O książkach

„Dopiero później zdał sobie sprawę, że ciało samo wie, jak walczyć, kiedy trzeba. Na co dzień ukrywa tę wiedzę przed swoim właścicielem, tak samo jak ukrywa umiejętność biegania, przeskakiwania przez strumień, pokazywania komuś środkowego palca albo umierania, kiedy nie ma innego wyjścia. Pod wpływem silnego stresu przejmuje kontrolę i robi to, co należy, podczas gdy mózg stoi z boku i może co najwyżej gwizdać, nerwowo przytupywać i spoglądać w niebo.”

Stephen King książka Komórka

Komórka

„Jest wiele dobrych miejsc – odrzekł tamten. – W tym właśnie rzecz. Posłuchaj: Bogowie umierają, gdy zostają zapomniani. Ludzie także. Ale ziemia, ona zostaje. Dobre miejsca i złe. Ziemia nigdy nie odejdzie.”

Neil Gaiman książka Amerykańscy bogowie

Amerykańscy bogowie

O Bogu, O ludziach, O odejściu

„Ożywiajmy w sobie ambicję życia, tak konieczną narodowi, który dotąd bardziej wsławił się sztuką bohaterskiego umierania niż umiejętnością życia.”

Stefan Wyszyński (1901–1981) polski duchowny katolicki, prymas

„Moja muzyka walczy przeciwko systemowi, który uczy żyć i umierać.”

Bob Marley (1945–1981) jamajski muzyk reggae

My music fights against the system that teaches to live and die. (ang.)

O muzyce

„Żyjemy i umieramy, a cała reszta to tylko złudzenie. Całe to gadanie o uczuciach i wrażliwości to jedno wielkie kurze łajno. Zmyślone, subiektywne, emocjonalne brednie. Nie ma duszy. Nie ma Boga. Są tylko decyzje, choroby i śmierć.”

Chuck Palahniuk książka Choke

Choke
Udław się (2001)

O śmierci, O Bogu, O chorobach, O emocjach

„Gdzieś tam na trzęsawiskach, na rozstajach małej jak atom ziemi, umierają ludzie i konają przedwcześnie nieszczęśliwe narody… Serce kosmosu bije na alarm.”

Tadeusz Konwicki (1926–2015) polski prozaik, scenarzysta, reżyser

Mała apokalipsa

O ludziach, Serce

„Bogowie wiedzą, że śmierć jest nieszczęściem. Inaczej chętnie umieraliby sami.”

Safona (-630–-570 p. n. e.) najsławniejsza poetka starożytnej Grecji, przedstawicielka poezji lirycznej

O śmierci, O Bogu, O nieszczęściu

„Zrobiło mi się lekko, ból powoli mijał, a ja wiedziałem, że tracę przytomność umieram.”

Jacek Piekara (1965) polski pisarz

Miecz aniołów

O bólu

„Życie jest cierpieniem – odrzekł sentencjonalnie – Urodzić się to znaczy cierpieć. Starzeć się znaczy cierpieć. Stracić miłość to też oznacza cierpienie. Umieranie to cierpienie…”

Guillaume Musso (1974)

Wrócę po ciebie

O miłości, O życiu, O cierpieniu

„– Mówcie do mnie – odparł Anarcha – Nie chcę zasnąć. „To żywi, żywi, żywi wciąż umierają”. – Thomas Peak milczał przez chwilę, jakby się nad czymś zastanawiał. Wreszcie przemówił cicho: – Tkanka za tkanką, tak w duszę on się rozrasta jak róża liść za liściem rozkwita kolczasta. Wreszcie tkanka za tkanką sczeźnie i jak słońce z baniek mydlanych, gdy pryskają – zniknie”.”

Philip Kindred Dick (1928–1982) amerykański pisarz

Wbrew wskazówkom zegara (1967)

O duszy, O słońcu

„Z jednej strony nie chcemy umierać; zwłaszcza ci, którzy nas kochają nie chcą naszej śmierci. Z drugiej jednak, nie pragniemy też istnieć w nieskończoność, a także ziemia nie została stworzona z taką perspektywą.”

Benedykt XVI (1927) papież

Źródło: encyklika Spe salvi, 11

O śmierci, Kochać się

„Ci, którzy umierają razem, na zawsze są razem.”

William Wharton (1925–2008) pisarz amerykański

Niezawinione śmierci (1994)

„Nie chodźcie tam, wszystko stracone. Zginiecie na próżno. Ja umieram, życie moje nie ma znaczenia. Myślcie tylko o ratowaniu republiki.”

Jarosław Dąbrowski (1836–1871) polski generał

do mijanych paryżan, gdy niesiono go ciężko rannego do szpitala. Źródło: Włodzimierz Kalicki, 23 maja 1871: Na atłasie, historia.gazeta.pl, 22 maja 2002 http://historia.gazeta.pl/historia/1,99138,1209555.html

O życiu, O historii, O myślach, O myśleniu