Cytaty o religii
strona 4

„Urodziłem się 60 lat temu w typowym wtedy palestyńskim namiocie. Rodzice opowiadali mi, że jeszcze wtedy palestyńskie i żydowskie rodziny nawzajem się odwiedzały, zapraszały się na swoje święta, częstując jedzeniem. Żydzi palestyńscy byli naszymi przyjaciółmi. Ja do dzisiaj mam wielu przyjaciół żydowskiego wyznania, choć sam jestem muzułmaninem. Bo nieważne, jakiej jesteśmy nacji i jakiej wiary, najważniejsze jest to, jakimi jesteśmy ludźmi. Jak odnosimy się do innych, czy ich tolerujemy. Radykalni wyznawcy jakiejś wiary potrafią wyrządzić wiele zła. Państwa, w których rządzi religia, nie są dobrym rozwiązaniem. Nikt nigdy nie może czuć się upoważniony do zabijania w imię Allacha czy innego boga.”

Omar Faris (1952)

Źródło: Bartłomiej Kuraś, Palestyńczyk w Krakowie. Celnik wpisał: bezpaństwowiec http://wyborcza.pl/1,126565,12700752,Palestynczyk_w_Krakowie__Celnik_wpisal__bezpanstwowiec.html, wyborcza.pl, 20 października 2012

O Bogu, O wierze, O jedzeniu, O rodzicach

„Z cudownego snu, jaki objawił się ludziom w Nazarecie, pozostała tylko nazwa, imię; religia musiała zmienić się zupełnie, wytworzył się chrześcijanizm nowy, nie mający nic wspólnego z tym, jaki głosił Jezus, jaki żył jeszcze w pierwszych wiekach, w chrześcijańskich komunach, jaki chował się po katakumbach i dawał to niesłychane bohaterstwo i tę pogardę śmierci, które zdumiewały świat starożytny.”

Edward Abramowski (1868–1918) polski filozof i działacz polityczny

Źródło: Rzeczpospolita przyjaciół: wybór pism społecznych i politycznych, red. Damian Kalbarczyk, wyd. Pax, 1986, s. 353 http://books.google.pl/books?id=CDRJAAAAIAAJ&q=%22w+pierwszych+wiekach+w+chrze%C5%9Bcija%C5%84skich+komunach,+jaki+chowa%C5%82+si%C4%99+po+katakumbach+i+dawa%C5%82+to+nies%C5%82ychane+bohaterstwo+i+t%C4%99+pogard%C4%99+%C5%9Bmierci.%22&dq=%22w+pierwszych+wiekach+w+chrze%C5%9Bcija%C5%84skich+komunach,+jaki+chowa%C5%82+si%C4%99+po+katakumbach+i+dawa%C5%82+to+nies%C5%82ychane+bohaterstwo+i+t%C4%99+pogard%C4%99+%C5%9Bmierci.%22&hl=pl&ei=5FBdTf-RMpKJhQfB49zECA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA

O śmierci, O świecie, O wieku

„Budda był uprzejmy i oświecony; na łożu śmierci śmiał się ze swoich uczniów bo przypuszczali że jest nieśmiertelny. Ale duchowieństwo buddyjskie – takie jakie istnieje, na przykład, w Tybecie – było wsteczne, tyrańskie i okrutne w najwyższym stopniu.”

Bertrand Russell (1872–1970) angielski logik, matematyk, filozof, myśliciel, działacz społeczny i eseista, noblista w dziedzinie literat…

Źródło: Czy religia wniosła pożyteczny wkład do cywilizacji?

O śmierci

„Taką mądrość mają politycy dzisiejszy, którzy nauczają panów i królów, aby o religią… i o ludzkie zbawienie nie dbali i dla niego nic nie czynili, tylo doczesnego pokoju i dobrego mienia poddanych swoich pilnując, zbawiennych potrzeb ich zaniechali. Taka mądrość słusznie się też zowie nie tyło ziemską, ale i bydlęcą. Bo także bydło dobre swoje cielesne z przyrodzonej skłonności obmyśla i o nie się stara; o duszę, której nie ma wiecznej i rozumnej, nie dbając.”

Piotr Skarga (kaznodzieja) (1536–1612) polski teolog, pisarz i kaznodzieja

O mądrości, O pokoju, O duszy

„Byłoby głupotą utrzymywać, że Oświecenie osłabiające wpływ religii na masy społeczne przygotowało grunt pod socjalizm. Wprost przeciwnie, to opór, jaki Kościół stawiał wobec rozprzestrzeniania się idei liberalnych umożliwił nadejście niszczycielskiej pogardzie współczesnej myśli socjalistycznej. Kościół nie tylko nie zrobił nic, by ugasić ten pożar, ale wręcz pomógł mu rosnąć”

Ludwig von Mises książka Socialism

Źródło: Socialism: An Economic and Sociological Analysis, 1922

O głupocie, O myślach, O myśleniu

„I znów poczułem nagłe ukłucie oburzenia i jednocześnie niedowierzania. Czemuż to padają słowa, wedle których religia nie do końca jest prawdziwa, ale jednocześnie nie jest to ważne, bowiem jej fundamentem jest duchowe pocieszenie? Jakież to godne pogardy.”

Christopher Hitchens książka Bóg nie jest wielki

reakcja Hitchensa na słowa dyrektora szkoły do której uczęszczał.
Bóg nie jest wielki (2007)

„Wszystkie religie mają swoje słowa, ale prowadzą jedynie do konfliktów, kiedy dyskutuje się i rozmawia o ich Mistrzach.”

Dharma Sangha (1990)

Darśan z 1 października 2011 Źródło: etapasvi.com http://www.etapasvi.com/pl/

„Jonasz wiele w życiu napsuł, ale Bóg mu pomógł. Z wami może być podobnie. Bóg ma dla was plan B, plan C i plan D… Bóg zmienił dla was GPS…”

Joel Osteen (1963)

Źródło: Tomasz Zalewski, Cukierkowa religia w USA Bóg w wersji light, polityka.pl, 1 grudnia 2009 http://www.polityka.pl/swiat/obyczaje/1500971,1,cukierkowa-religia-w-usa.read?backTo=http://www.polityka.pl/swiat/obyczaje/1513308,1,obraz-boga-w-polsce-i-w-usa.read

O Bogu

„Religia państwowa jest gwałtem na sumieniu.”

Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865) francuski polityk i filozof

„Już starożytność była olbrzymim koncentracyjnym obozem, w którym jedni, to znaczy większość – byli skazani na katorżniczą pracę niewolników, a drudzy – pisali dialogi i dramaty, robili historię, byli estetyczni i wzniośli… Piękno, dobro, prawda – te pojęcia zostały zbudowane na przemilczanej, krwawej, okrutnej krzywdzie człowieka. (…) Kiedy Niemcy zwyciężą, wymordują wszystkich. (…) Nikt o nas wiedzieć nic nie będzie. Zakrzyczą nas poeci, adwokaci, filozofowie, księża. Stworzą piękno, dobro i prawdę. Stworzą religię.”

Tadeusz Borowski (1922–1951) polski poeta, prozaik i publicysta

Źródło: Maria Janion, Niesamowita Słowiańszczyzna, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007, str. 201.

O prawdzie, Cytaty o pięknie, O historii

„Jestem jak najdalszy od mitologizowania zawodu aktora. Dla mnie to jakieś nieporozumienie, kiedy ktoś mi porównuje to do odprawiania co wieczór mszy, wypruwania flaków, czegoś tam przeżywania. Coś przeżyć to ma widz i tylko on. Jest to jedyna prawda o tym zawodzie. Aktor może zwymiotować, zsikać się czy popłakać na scenie, ale jeśli widza nie będzie to obchodzić, nie ma to wtedy żadnego znaczenia. Być może ten, kto nas z tej sceny czy ekranu najbardziej wzrusza i wstrząsa naszą rzeczywistością, umie to robić na pstryknięcie i tylko technicznie? Mnie, jako widza, zupełnie to nie obchodzi. Dla mnie ważne jest to, co ja wtedy czuję. Jakimi środkami aktor to osiąga, pozostaje absolutnie drugorzędną sprawą. Sam jestem aktorem wyznającym dość kontrowersyjną tezę, że dziewięćdziesiąt procent sytuacji, które my, aktorzy, mamy odegrać, zdarzają nam się w życiu na co dzień i to niezapowiedzianie. Nie jesteśmy do nich w żaden sposób przygotowani. Wielkość aktorstwa polega na tym, kiedy ktoś w tej jednej sekundzie jest w stanie uwierzyć w ten cały, założony świat, a potem przekonać do tego widzów. Dlatego jestem bardzo daleki od nadawania temu zawodowi jakiejś większej rangi, jeśli mówimy akurat o pewnym posłannictwie czy misyjności. Chwile szczególne, urzekające owszem się zdarzają, ale naprawdę nie ma powodu robić z tego od razu religii.”

Maciej Stuhr (1975) aktor polski

Źródło: wywiad, 2008 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=50238

O prawdzie, O świecie, O rzeczywostości

„Mamy jedyną w swoim rodzaju kulturę dobroci i współczucia, która może służyć całemu światu. Walka Tybetu o prawdę nie leży tylko w interesie Tybetańczyków, ale całego świata, i niesie potencjał polepszenia życia Chińczyków. Zniszczenie religii i kultury Tybetu będzie ogromną stratą dla wszystkich.”

Dalajlama XIV (1935) Dalajlama, duchowy i polityczny przywódca Tybetu

wypowiedziane w Dharamsali, 26 października 2008. Wypowiedzi, oświadczenia i przemówienia Źródło: O przyszłości Tybetu, hfhrpol.waw.pl http://www.hfhrpol.waw.pl/Tybet/raport.php?raport_id=797

O świecie, O przyszłości, O walce

„Jestem głęboko wierzącym ateistą. (…) Jest to poniekąd zupełnie nowy rodzaj religii.”

Albert Einstein (1879–1955) fizyk niemiecki, noblista

Źródło: Janusz Fedirko, Einsteiniana, „Alma Mater” nr 114, maj 2009, s. 80.

„Kościół, instytucja hierarchiczna, która stawia mężczyzn ponad kobietami, broni się w ten sposób przed zmianami, i to zmianami przybliżającymi go do źródeł. Jezus głosił ewangelię miłości bliźniego i równości, nie hierarchii, zakazów i nakazów. Moim zdaniem Kościół katolicki wypaczył ideę chrześcijaństwa. Tyle że Kościół to nie to samo co religia. To instytucja oparta na najgorszym modelu rodziny, z którego wyrastają autorytarne reżimy.”

George Lakoff (1941) językoznawca amerykański

Źródło: rozmowa Katarzyny Wężyk, Prawica wojuje na słoniach, „Gazeta Wyborcza”, 23–24 sierpnia 2014.

O kobietach

„Najważniejsze i naprawdę święte są tylko ludzkie szczęście i wolność, natomiast religie, prawa społeczne i demokracja to tylko sposoby na osiągnięcie i ochronę tego szczęścia.”

Ole Nydahl (1941) duński mistrz buddyzmu

O szczęściu, O demokracji, O wolności

„Każdy powinien móc znaleźć otuchę w religii i każdy powinien wierzyć w to, co chce. Wiara powinna być spełnieniem, a nie przeszkodą.”

Carice Van Houten (1976)

Źródło: Carice Van Houten o filmie „Egzorcyzmy Dorothy Mills”, „Kino Świat”, 17 lipca 2009 http://www.kinomaniak.pl/katalog/wywiad/87,1

O świecie, O wierze

„Obawa przed rzeczami niewidzialnymi jest naturalnym źródłem Tego, co każdy w swoim umyśle nazywa religią.”

Thomas Hobbes książka Lewiatan

Lewiatan (1651)

„Muszę przyznać, że kiedy zobaczyłem ten wielobarwny tłum, tych różnorodnych ludzi z bliskich i dalekich krajów, którzy przybyli tu, aby wejść do Świątyni Jehowy, zrozumiałem i wysoko oceniłem mądrość władców Rzymu, którzy starali się zawsze utrzymywać dobre stosunku z Żydami. Pojąłem, dlaczego obdarzyli ich przywilejami i dlaczego szanowali ich religię. Naród, który mimo swego rozproszenia wśród innych ludów potrafił zdobyć takie wpływy, zasługuje na to, aby się z nim liczono.”

Szalom Asz (1880–1957) żydowski pisarz

Mąż z Nazaretu
Źródło: s. 75

O mądrości, O ludziach

„Jest pewne, że o religię chrześcijańską bardziej walczą ci, którzy z niej żyją, niż ci, którzy są przekonani o jej słuszności.”

Georg Christoph Lichtenberg (1742–1799) pisarz niemiecki, aforysta

„Zostałam wychowana w katolickiej rodzinie, a religia katolicka to istota mojej egzystencji. Nie mogłabym zagrać w filmie, który byłby antykatolicki.”

Nicole Kidman (1967) amerykańska i australijska aktorka i piosenkarka

wypowiedź na temat filmu Złoty Kompas.
Źródło: „Entertainment Weekly”

O rodzinie

„Ci, co na rozkaz Guru
Spijają świętość Pana,
Pragnienie swoje gaszą.
Zyskują pokój i radość.”

Guru Nanak (1469–1539)

Źródło: Kazimierz Bank (red.), Słownik wiedzy o religiach, Bielsko-Biała, Wydawnictwo Park, s. 365.

O pokoju, O wiedzę, Radość

„Posłuchaj mnie uważnie, a jeśli nie zrozumiesz, to cię życie nauczy kiedyś; strzeż swego serca logiką i rozumem, bo z serca przychodzi śmierć człowieka (…) Przyjaciela, brata, powiernika nie szukaj wśród ludzi, ale stań się tym sam dla siebie. Sądź się surowo i milcz w bólu i radości, walki, upadki, tryumfy, niech je zna tylko ten Bóg, którego imię stanie ci się kiedyś religią; a ludzie nigdy, nigdy; I pamiętaj że na świecie jest jeden grzech; podłość, jedna cnota szlachetność, jedno szczęście spokój. I jest prawda, ale kto powie, że ją posiadł? Komu duch przestanie stawiać pytania i wątpliwości, aż do końca…?”

Maria Rodziewiczówna (1864–1944) polska pisarka

Kwiat lotosu
Źródło: Wyd. Alfa, Warszawa 1990, s. 103

O życiu, O śmierci, O Bogu, O szczęściu

„Największym dogmatem naszej religii jest to, że poza katolicką wiarą nikt nie może się zbawić.”

Grzegorz XVI (1765–1846)

Źródło: B. Pytlak, Kościół - Mistyczne Ciało Chrystusa. Projekt konstytucji dogmatycznej na Soborze Watykańskim, Lublin 1959, s. 137.

O wierze

„Bo w jej modlitwach zawsze biło serce niepodważalnej wiary, do której dobrnęła wieloma ścieżkami. A to przecież brak tętna w religii sprawia, że jesteśmy słabi, a ludzie słabi duchem stają się grzeszni, bo się boją. (…) Sara była aguną, bo jej mąż Mosze znalazł kobietę głupszą, która nie zadawała mu tylu pytań przy studiowaniu Tory. Cierpienie, jakie odczuwała w związku z jego odejściem, zamykało zakres znaczenia słowa gehenna. Ale ból zawsze może być większy i gehenna nastała dopiero wraz z Holocaustem. A Holocaust stworzyli ludzie ludziom. (…) Sara już nie żyje, ale przecież kiedyś rabin tłumaczył jej, że Żydzi są jak Księżyc. Czasami widać go na niebie w całej okazałości, czasami tylko część, a czasami go w ogóle nie widać. Ale Księżyc jest zawsze!”

Ewa Klajman-Gomolińska (1966)

Iluzja
Źródło: Duch drewnianego ptaka

O kobietach, O bólu, O ludziach, O wierze

„Świątynia i jej wystrój wydają się zimne i surowe we wszystkich kultach, w których nie wierzy się, że święty lub bóg przebywa w tej świątyni osobiście, użytkując ją dla zaspokojenia przypisywanej mu potrzeby zbytku. Charakter rekwizytów kultu jest natomiast nieco inny w religiach, które przypisują bóstwu obyczaje zbliżone do obyczajów ziemskich potentatów patriarchalnych, gdzie w myśl wyobrażeń wyznawców bóg czyni osobisty użytek z dóbr konsumpcyjnych. W tym przypadku świątynia i jej urządzenie mają raczej charakter dóbr przeznaczonych do ostentacyjnej konsumpcji ziemskiego pana lub właściciela.”

Thorstein Veblen (1857–1929) ekonomista i socjolog amerykański

Teoria klasy próżniaczej (1899)

O Bogu, O myślach, O charakterze, O myśleniu

„Dla biedniejszych religia jest ważniejsza, bo daje im poczucie, że pewne rzeczy mają sens, że dzieją się nie bez przyczyny, że nie rządzi nimi przypadek. Szukają w tym dzielącym się świecie jakiegoś sensu.”

Asghar Farhadi (1972)

Źródło: Michał Walkiewicz, Rozmowa z Asgharem Farhadim, zwycięzcą Berlinale 2011, filmweb.pl, 20 lutego 2011 http://www.filmweb.pl/article/Rozmowa+z+Asgharem+Farhadim%2C+zwyci%C4%99zc%C4%85+Berlinale+2011-70645

Sens

„Kapitalizm finansowy, na którego czele stoją banki, funkcjonuje, stawiając na kredyt, a zatem na wiarę ludzi. Lecz znaczy to również, że hipotezę Waltera Benjamina – według którego kapitalizm jest tak naprawdę religią, i to najbardziej zażartą i bezlitosną, jaka kiedykolwiek istniała, bo nieznającą ani odkupienia, ani zawieszenia broni – należy rozumieć dosłownie.”

Giorgio Agamben (1942) włoski filozof

Źródło: Posępni bankierzy kradną naszą przyszłość, przeł. Ewa Górniak-Morgan, „Gazeta Wyborcza”, 31 marca–1 kwietnia 2012.

O ludziach, O wierze, O przyszłości

„Milczenie autorów, którzy zlekceważyli nie tylko takie rzekome cuda, jak rozdarcie zasłony czy zaćmienie Słońca, lecz nawet samą postać Jezusa, uprzytamnia nam pewne psychologiczne zjawisko: rozdźwięk między rzeczywistością historii a rojeniami żyjących w odosobnieniu pierwszych gmin chrześcijańskich, pozostających w kręgu swoich wierzeń, między obojętnym otoczeniem grecko-rzymskiego społeczeństwa a garstką wtajemniczonych sióstr i braci w Chrystusie, upojonych pięknem swoich nieziemskich zachwyceń i tęsknot.”

Zenon Kosidowski (1898–1978) polski pisarz, esseista, poeta

Źródło: ks. Piotr Pierzchała, s. Otylia Olga Pierożek, Jarosław Jarszak, Być świadkiem Zmartwychwstałego w Kościele. Podręcznik do nauczania religii w klasach I liceum i technikum, Wydawnictwo Katechetyczne, Warszawa 2012, ISBN 9788393531547, s. 145.

Cytaty o pięknie, O historii, O rzeczywostości, Chrystus

„Czytelnicy mogą uważać to za jakieś subiektywne wynurzenie z tej przyczyny, że Radio Maryja istniało wtedy zaledwie rok, gdy tak Pan Bóg sprawił – czy też ludzie z dala od religii powiedzieliby, że los tak sprawił – że będąc przewodniczącym Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, przydzielałem koncesję na nadawanie. Nawet nie zdawałem sobie wtedy sprawy z tego, jak ono może być znaczące w przyszłości. Ale widziałem determinację, odwagę i pomysłowość Ojców Redemptorystów.”

Ryszard Bender (1932–2016) polski polityk i historyk

Źródło: Jednak „paciorki” są..., naszdziennik.pl, 8 grudnia 2008 http://www.naszdziennik.pl/index.php?dat=20081208&typ=po&id=po22.txt

O Bogu, O losie, O ludziach, O przyszłości

„(…) taoizm to droga życia w harmonii z Tao, Drogą Wszechświata, która przejawia się w działaniu świata przyrody. Taoizm można by nazwać filozofią albo religią, albo też ani jednym, ani drugim, ponieważ w swych wielu formach nie przystaje do żadnych zachodnich definicji i pojęć.”

Benjamin Hoff (1946)

Te Prosiaczka
Źródło: Eeee… – jak to się nazywa? – Prosiaczka, s. 24

„Jedyną grupą zachowującą ludzkie oblicze w łagrze byli oddani religii – sektanci i ludzie Cerkwi.”

Warłam Szałamow (1907–1982)

Opowiadania kołymskie
Źródło: s. 437

O ludziach

„Ale niech nam nie mówią o religii państwowej ani o religii większości, ani o kulcie płatnym z urzędu, ani o kościele gallikańskim, ani o republice nowochrześcijańskiej.”

Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865) francuski polityk i filozof

„Dla kobiety miłość jest cnotą i grzechem, religią i występkiem.”

Karol Juliusz Weber (1767–1832)

O miłości, O kobietach

„We wszystkich kulturach i religiach świata liczby oraz kombinacje liczbowe odgrywały zazwyczaj daleko większą rolę, niż o tym sądzą różni „osobiści wrogowie” numerologii.”

Andrzej Tokarczyk (1932)

Czterech jeźdźców Apokalipsy (1988)

„Chrześcijaństwo jest w istocie religią krzyża. To nie tylko religia Chrystusa ukrzyżowanego. Krzyż jest nie tylko symbolem chrześcijaństwa, ale jego centrum, fundamentem, na którym opiera się cała konstrukcja.”

Kanzō Uchimura (1861–1930)

Źródło: Agnieszka Kozyra, Samurajskie chrześcijaństwo, Warszawa 1995, str. 42

Chrystus

„Nie ufam natomiast wszelkiemu religijnemu fanatyzmowi, zwłaszcza monoteistycznemu. Bóg religii monoteistycznych jest Bogiem zazdrosnym, który pilnie strzeże swojej wszechwładzy.”

Stéphane Hessel (1917–2013)

Źródło: Romain Leick, Buntujcie się!, polityka.pl, 20 lutego 2011 http://www.polityka.pl/swiat/tygodnikforum/1513280,2,buntujcie-sie.read

O Bogu

„Religia, i nauka czują się zagrożone przez te wszystkie New Age, przez obniżenie poziomu masowej edukacji i kultury. Obniżenie standardów dotyka i Kościołów, i nauki. Nie słucha się elit, lecz masy i to też powoduje, że Kościoły i uczeni są jakby w jednym obozie.”

Michał Heller (1936) polski filozof, teolog, fizyk kosmolog

Wywiad Dowód na istnienie Boga

O nauce

„Wielu ludzi, zwłaszcza w Polsce, identyfikuje cały fenomen religii z katolicyzmem. Ale można być człowiekiem wierzącym i religijnym bez jakiejkolwiek przynależności do katolicyzmu, protestantyzmu czy w ogóle chrześcijaństwa. Religie azjatyckie, na przykład buddyzm, hinduizm, taoizm albo konfucjanizm, bardzo różnią się od chrześcijaństwa. Nie uznają one Boga monoteistycznego, ale są przecież prawdziwymi religiami!”

Hubertus Mynarek (1929)

Wypowiedzi w wywiadach Źródło: Kościół to perwersja, eioba.pl http://www.eioba.pl/a/2e05/kosciol-to-perwersja

O Bogu, O ludziach

„Sprzedajne, egoistyczne sumienie jednostki odpowiada doskonale społecznej instytucji i idei „własności osobistej”, tej zaś odpowiadają ściśle państwowe kodeksy cywilne i karne, instytucje sądów i policji, dalej więzienia i system wychowawczy szkół państwowych, w końcu zaś zasady katechizmu religii panującej i cała moralność czynna i twórcza Kościoła, związanego ściśle z państwem.”

Edward Abramowski (1868–1918) polski filozof i działacz polityczny

O morzu

„Sugeruję, że religijne skłonności czy wiara nie są niezbędne. Niekoniecznie trzeba być wierzącym. Nawet jeśli jesteś niewierzący, bądź dobrą ludzką istotą, człowiekiem ciepłego serca. Życzliwość i serdeczność stanowią według mnie religię uniwersalną.”

Dalajlama XIV (1935) Dalajlama, duchowy i polityczny przywódca Tybetu

Wypowiedzi, oświadczenia i przemówienia Źródło: Buddyzm i chrześcijaństwo Fragment wywiadu przeprowadzonego z XIV Dalajlamą, buddyzm.edu.pl http://www.buddyzm.edu.pl/cybersangha/page.php?id=153

O wierze, Serce

„W lęku przed ezoteryzmem lub prałackim dostojeństwem wielu współczesnych księży postrzega najbardziej wartościowe pod względem kulturowym cechy Kościoła – jak atmosfera świętości w liturgii – jako odwrócenie się od prostego człowieka. Wszędzie węszą oni objawy lekceważenia zwykłego człowieka, niechrześcijański arystokratyzm. I do pewnego stopnia obejmują tymi podejrzeniami strukturę hierarchiczną w ogóle. Ta niechęć do pontyfikalnej celebry przesłania im poważne zagrożenie, jakim jest pobłażanie samemu sobie, a przede wszystkim niebezpieczeństwo desakralizacji, cechującej nasz świat współczesny. Zdają się nie uświadamiać sobie podstawowego znaczenia świętości w religii. W ten sposób stępiają oni poczucie tego, co święte, a przez to podważają prawdziwą religię.”

Dietrich von Hildebrand (1889–1977)

Koń trojański w mieście Boga
Źródło: s. 213, 214

O świecie

„Czuję jak ludzie, a w szczególności Amerykanie, tworzą swoisty archetyp religii i robią wielkie streszczenia na temat kultury i społeczeństwa. Islam jest tego doskonałym przykładem. Ludzie mają skłonność do błędnego interpretowania islamu i traktują stereotypowo jego wiarę, opartą na podstawie czynów garstki agresywnych jednostek. To przepiękna religia, która jest odrzucona ze względu na stworzoną dla niej szufladkę w naszej kulturze. W co wierzę i to co piszę pochodzi z wielkiej miłości do ludzkości, a jeśli ludzie chcą to interpretować to już jest inna droga, a ja nie mogę nic zrobić, aby ich powstrzymać. Czuję się jak dwa różne aspekty pomiędzy: chrześcijaństwem, które jest osobistą wiarą i miłością; i chrześcijańskim światem, który niestety jest wszystkim o czym niektórzy ludzie myślą gdy myślą o chrześcijaństwie. Świat chrześcijański jest brzydką, pełną nienawiści instytucją, która ustawia się w szeregu z chrześcijaństwem. Czuję, że ciągle muszę samodzielnie rozwiązać, pomiędzy tym w co wierzę, a tą śmiertelną instytucjonalną jednostką. Nie czuję przynależności do tego w co ludzie wierzą, bądź do czego naciskają – i mam nadzieję, że mogę tworzyć tę różnicę w mojej muzyce. Ale jestem tylko śpiewającym gawędziarzem z małym głosem naprawdę.”

Sufjan Stevens (1975)

Źródło: „Vanguard”, 28 lipca 2004 http://www.psuvanguard.com/2.4081/the-man-from-michigan-1.1138510/

O ludziach, O świecie, O wierze, O myślach

„Czy bycie sobą
ponad religiami
ponad subkulturami
ponad trendami
ponad w-pracy-zadaniami
ponad wszelkimi -ami
nie jest jedynym zwycięstwem
jakie odnieść może człowiek
w nas
nad nami
i dla nas”

Piotr Madej (1969–2008)

w nas samych
Guayabero. Księga herbaty
Źródło: Russian tea (befruited)

O zwycięstwie

„Religia jest wyrazem poszukiwania czegoś więcej, czegoś co nie jest bezpośrednio dostępne, a czego istnienie tylko intuicyjnie wyczuwa człowiek. Religia jest sposobem w jakich duch ludzki przejawia swoje istnienie. Religia jest motorem kultury. Upadek religii pociąga upadek kultury.”

Leszek Jańczuk (1965) biblista, duchowny protestancki

Filozofia historii

O poszukiwaniu

„Patriotyzm polega na przywiązaniu do religii nie kawałka ziemi.”

Sayyid Qutb (1906–1966)

Źródło: Sayyid Qutb – ojciec współczesnego islamskiego fundamentalizmu, bliskiwschod.pl, 9 sierpnia 2011.

„Religia mówi: Gdy wszystko wyznasz, Bóg ci wybaczy. Grzeszysz. Potrzebujesz zbawienia. Jesteś na drodze do doskonałości. Psychologia mówi: Gdy wszystko wyznasz, będziesz uzdrowiony. Cierpisz. Potrzebujesz pomocy. Doskonal się cały czas.”

Robert Rient (1980) polski dziennikarz, reportażysta, pisarz

Świadek

O Bogu, O cierpieniu, O czasie, O pomocy

„Dokonało się coś dziwnego: znikła partia, znikła dyktatura systemu komunistycznego, a Kościół, w postawach niektórych krewkich księży, zaczął uzurpować sobie podobne prawa. Np. forsować legislację wprowadzającą religię do szkoły, postulat likwidacji ustawy aborcyjnej itd.”

Stanisław Obirek (1956) teolog polski, były jezuita

Źródło: tygodnik „Przegląd”, Polski ksiądz musi się zmienić, 2002.

„Rosyjski filozof religijny Mikołaj Bierdiajew pisał przed laty, iż problem zbawienia, wiecznej zatraty i wiecznego piekła jest „najbardziej dręczącym spośród problemów, które mogą powstać w ludzkiej świadomości”. Wszelkie próby konstruowania „ontologii piekła”, dokonywane w ramach tradycyjnej nauki, to – jego zdaniem – nic innego jak „dogmatyzowanie dawnych sadystycznych instynktów człowieka”. Nie ma wieczności negatywnej i złej. Wieczność może być tylko boska. Element sadyzmu zajmuje, zdaniem Bierdiajewa, dużo miejsca w dziejach religii. Chrześcijaństwo nie jest w tym względzie wyjątkiem (wystarczy sięgnąć do pism św. Augustyna, Lutra czy Kalwina). Ortodoksyjna teologia zbyt łatwo godziła się z sadystycznymi uczuciami. Trudno pojąć, dlaczego okrucieństwo w myśleniu o losach innych może stać się oznaką ortodoksyjności. Gdzie szukać głównego źródła tego aż nazbyt ludzkiego nastawienia? Być może w języku samych Ewangelii, z którego przebija ludzka ograniczoność i skłonność do okrucieństwa. Boskie światło z trudem przebija się przez ciemności ludzkich instynktów. Słusznie pisał Bierdiajew: „Eschatologiczny element okrucieństwa pochodzi nie od samego Jezusa Chrystusa. Został on przypisany Jezusowi Chrystusowi przez tych, których naturze to odpowiadało. (…). Wyznaję religię ducha i mocno przy tym obstaję. W historycznym objawieniu duch został zaciemniony przez ludzką ograniczoność; na objawienie nakłada się pieczęć socjomorfizmu”.”

Wacław Hryniewicz (1936) polski teolog katolicki, duchowny

Źródło: Trzecia droga nadziei, „Tygodnik Powszechny”, 25.01.2004 r.

O losie, O emocjach, O myślach, O piekle

„Jest twoim obowiązkiem bogacić się. 98 proc. zamożnych Amerykanów to ludzie uczciwi. Dlatego właśnie są zamożni. Uczciwie robić pieniądze to głosić Słowo Boże.”

Russell Conwell (1843–1925)

Źródło: Tomasz Zalewski, Cukierkowa religia w USA Bóg w wersji light, polityka.pl, 1 grudnia 2009 http://www.polityka.pl/swiat/obyczaje/1500971,2,cukierkowa-religia-w-usa.read#ixzz1eFLbo2wQ

O pieniądzach, O Bogu, O ludziach

„Wartość jest wartością sama przez się, nie przez to że za taką uznają ją ta czy inna religia. Wszystkie wartości są świeckie, a religie – katolickie, inne – sobie je zapożyczyły.”

Marek Edelman (1922–2009) przywódca powstania w getcie warszawskim, lekarz, działacz polityczny

Źródło: s. 235.

„Przywileje, które zostały przyznane w uznaniu religii, powinny być udziałem jedynie wyznawców religii katolickiej. Jest naszą wolą, aby heretycy i schizmatycy nie tylko nie mieli w tych przywilejach udziału, ale byli zobowiązani i przymuszani do różnych munera.”

Konstantyn I Wielki (274–337) cesarz rzymski od 306 roku

edykt z 326 r., termin „munera” oznaczał wszelkie pozapodatkowe obowiązki obywatela na rzecz państwa – ich rozmiary i charakter zależały od posiadanego majątku i statusu społecznego: od pracy fizycznej (np. w piekarniach państwowych, budowy dróg i kanałów) po wykonywanie na rzecz państwa funkcji publicznych (np. pobór podatków, konwojowanie transportów, organizacja robót publicznych).
Źródło: Ewa Wipszycka, Kościół w świecie późnego antyku, Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2014, s. 142.

O charakterze

„Religia jest szczepionką wyobraźni; chroni ją ona przed niebezpiecznymi i absurdalnymi wierzeniami.”

Napoleon Bonaparte (1769–1821) cesarz Francuzów

„Na nas spoczywa obowiązek przestrzegania nakazów naszej religii, zagrożenie fitny odnosi się tylko do faktycznego stanu rzeczy. Jeżeli wypełniam swój obowiązek i następstwem tego jest fitna, wówczas ciężar odpowiedzialności spoczywa na tym, kto zepchnął mnie do podziemia.”

Sayyid Qutb (1906–1966)

Źródło: Sayyid Qutb – ojciec współczesnego islamskiego fundamentalizmu, bliskiwschod.pl, 9 sierpnia 2011.

„To jest także powód, dlaczego zająłem się religią w Trylogii. Chodziło o zrozumienie współczesnej religijność polskiej. Należę mianowicie do tych bodaj niewielu, którzy nie są skłonni uważać pobożności naszego ludu za zbiór paru tabu i zabobonów, jak się wyraził niedawno pewien pisarz, niech Pan Bóg mu daruje, bo nie wiedział co pisał. Myślę, przeciwnie, że ta pobożność jest autentyczną, nieraz głęboką religią, pewnym oryginalnym odcieniem chrześcijaństwa, i że odrzucanie jej jako zabobonu tylko dlatego, że nie jest identyczna z religijnością Francuzów, jest niedopuszczalnym zubożaniem nie tylko naszej własnej kultury, lecz i chrześcijaństwa jako całości.”

Józef Maria Bocheński (1902–1995) polski duchowny katolicki, dominikanin, filozof

Religia w Trylogii
Źródło: s. 7

O Bogu, O ludziach, O myślach, O zrozumieniu

„Gdy potępialiśmy partyzantów liberalnych poglądów, nie mieliśmy na myśli tych, którzy nienawidzą Kościoła, a których nie ma sensu wymieniać; ale raczej tych, którzy nienawidzą Kościoła, a których właśnie wskazaliśmy (liberalnych katolików), a którzy, przechowując i wspierając skrytego wirusa zasad liberalnych, wyssanego z mlekiem, pod pretekstem, że nie jest ono zatrute jawną złośliwością i że nie jest, według nich, szkodliwe dla Religii, w łatwy sposób zatruwają umysły, i w ten sposób rozsiewają nasiona tych rewolucji, które już od dłuższego czasu wstrząsają światem.”

Pius IX (1792–1878) papież

brewe do koła katolickiego w Quimper, 1873.
Źródło: O.A. Roussel, Libéralisme et catholicisme, Rennes 1926.

O świecie, O myślach, O czasie, O myśleniu

„'Grzegorz Sroczyński': Zbigniew [Romaszewski] mówił o sobie: „Jestem lewicowcem”. „Wyobrażałem sobie, że w wolnej Polsce ustrój gospodarczy będzie się opierał na samorządzie robotniczym”.
'Zofia Romaszewska': Tak, strasznie żeśmy po 1989 roku zabiegali o udział pracowników w zarządzaniu firmami. Wśród śmichów-chichów, że to przestarzałe i idealistyczne.
'Grzegorz Sroczyński': Zbigniew był przeciwnikiem wprowadzania religii do szkół. Ustawę antyaborcyjną zaakceptował, ale chciał równocześnie porządnej edukacji seksualnej w szkołach. Dlaczego z takimi poglądami oboje pożeglowaliście na prawo?
'Zofia Romaszewska': Bo jeżeli na lewo jest Familia z „Gazety Wyborczej”, to z prawdziwą lewicą nie ma nic wspólnego. Zawracanie głowy.”

Zofia Romaszewska (1940)

Źródło: rozmowa Grzegorza Sroczyńskiego, W KOR-ze byli sami fajni ludzie. Dlaczego teraz się nie lubią? Rozmowa z Zofią Romaszewską, „Duży Format” http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127290,20691848,w-kor-ze-byli-sami-fajni-ludzie-dlaczego-teraz-sie-nie-lubia.html, wyborcza. pl, 15 września 2016.

O ludziach, O ustawie

„Największą reformą, największym zerwaniem był Sobór Trydencki, który z całej rozmaitości rytów lokalnych utworzył jeden centralny. I wszystko podporządkował jednemu. To jest znak kontrreformacyjnej nowożytności, obrzydliwa maska zabijająca wszystko, co mogłoby być żywe i inspirujące w chrześcijaństwie.”

Tadeusz Bartoś (1967) polski teolog i filozof

Źródło: rozmowa Cezarego Michalskiego, Kulturowy konserwatyzm to nie jest religia, krytykapolityczna.pl, 25 grudnia 2012 http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20121225/bartos-kulturowy-konserwatyzm-nie-jest-religia

O zerwaniu

„Zderzenie, świadkami którego jesteśmy nie jest kolizją między religiami, czy zderzeniem cywilizacji. Jest to starcie dwóch przeciwieństw, dwóch er. To starcie między mentalnością reprezentującą średniowiecze, a mentalnością należącą do 21 wieku. To konflikt miedzy cywilizacją a zacofaniem, miedzy cywilizowanymi a prymitywnymi, między racjonalizmem a barbarzyństwem. To zderzenie wolności z ciemiężeniem, demokracji i dyktatury. To zderzenie, w którym po jednej stronie mamy prawa człowieka, a po drugiej – pogwałcenie tych praw. To zderzenie pomiędzy tymi, którzy traktują kobiety jak zwierzynę, a tymi, którzy traktują je jak istoty ludzkie. To, co widzimy dziś nie jest zderzeniem cywilizacji. Cywilizacje nie zderzają się, lecz konkurują ze sobą.”

Wafa Sultan (1958) psychiatra amerykański, komentator polityczny

Źródło: arabia.pl http://www.arabia.alleluja.pl/tekst.php?numer=28324

O kobietach, O demokracji, O wolności, O wieku

„Tyle jest gatunków wiary, ile jest religii na ziemi.”

Denis Diderot (1713–1784) francuski pisarz, filozof

Źródło: Przykazania etyki prawniczej: księga myśli, norm i rycin, oprac. Roman Tokarczyk, wyd. Wolters Kluwer Polska, s. 63.

O wierze, O myślach, O myśleniu

„Nie ma nic niepojętego. Myśl jest równie przejrzysta jak kryształ. Gdy staje się oparciem dla jakiejś religii, ta może ją zamącić na kilka minut, by rzec o następstwach trwających dłużej. By rzec o następstwach trwających krócej, może to być morderstwo ośmiu osób u bram jakiejś stolicy, które zamąci ją – to pewne – aż do unicestwienia zła. Myśli spieszno odzyskać klarowność.”

Comte de Lautréamont książka Pieśni Maldorora

Pieśni Maldorora

O myślach, O myśleniu

„Państwo polskie jest państwem katolickim.
Nie jest nim tylko dlatego, że ogromna większość jego ludności jest katolicką, i nie jest katolickim w takim czy innym procencie. Z naszego stanowiska jest ono katolickim w pełni znaczenia tego wyrazu, bo państwo nasze jest państwem narodowym, a naród nasz jest narodem katolickim.
To stanowisko pociąga za sobą poważne konsekwencje. Wynika z niego, że prawa państwowe gwarantują wszystkim wyznaniom swobodę, ale religią panującą, której zasadami kieruje się ustawodawstwo państwa, jest religia katolicka, i Kościół katolicki jest wyrazicielem strony religijnej w funkcjach państwowych.
Mamy w łonie naszego narodu niekatolików, mamy ich wśród najbardziej świadomych i najlepiej spełniających obowiązki polskie członków narodu. Ci wszakże rozumieją, że Polska jest krajem katolickim i postępowanie swoje do tego stosują. Naród polski w znaczeniu ściślejszym, obejmującym świadome swych obowiązków i swej odpowiedzialności żywioły, nie odmawia swoim członkom prawa do wierzenia w co innego, niż wierzą katolicy, do praktykowania innej religii, ale nie przyznaje im prawa do prowadzenia polityki, niezgodnej z charakterem i potrzebami katolickimi narodu, lub przeciw katolickiej.”

Roman Dmowski (1864–1939) polski polityk

Źródło: Kościół, naród i państwo, 1927

O charakterze

„Tematy religii, wiary są absolutnie nie do podjęcia. Wydaje mi się, że to nie jest potrzebne. Jeżeli ktoś to zrobi fajnie, to mogę się pośmiać, nie ma problemu. Jednak mam wrażenie, że nie da się tego zrobić ze smakiem, śmiesznie i bez obrażania.”

Joanna Kołaczkowska (1966) polska artystka kabaretowa

o tematach omijanych w kabarecie.

O wierze, O wrażeniach

„Religia to najgłupsza rzecz, jaką kiedykolwiek wymyślono. Pomyślcie tylko. Religii właściwie udało się przekonać ludzi, że istnieje jakiś niewidzialny człowiek, który żyje w niebie, obserwuje wszystko co robisz każdej minuty i każdego dnia! Ma listę 10 rzeczy których nie chce, żebyś robił. A jeśli zrobisz którąkolwiek z tych rzeczy, to ma specjalne miejsce: pełne ognia, dymu, swądu, tortur i katuszy, gdzie ześle cię, żebyś żył i cierpiał, palił się i dusił, krzyczał i płakał przez całą wieczność, aż do końca czasu. Ale on cię kocha! On cię kocha i chce twoich pieniędzy. Bo mimo że jest wszechmogący, doskonały i wszechwiedzący, to jakimś cudem zawsze ma problemy z kasą.”

George Carlin (1937–2008) amerykański aktor komediowy

You Are All Diseased (1999)
Wariant: Religia to najgłupsza rzecz, jaką kiedykolwiek wymyślono. Pomyślcie tylko. Religii właściwie udało się przekonać ludzi, że istnieje jakiś niewidzialny człowiek, który żyje w niebie, obserwuje wszystko co robisz każdej minuty i każdego dnia! Ma listę 10 rzeczy których nie pozwala ci robić. A jeśli zrobisz którąkolwiek z nich, to ma specjalne miejsce pełne ognia, i dymu, i swądu, tortur i katuszy, gdzie ześle cię, żebyś żył i cierpiał, palił się i dusił, krzyczał i płakał przez całą wieczność, aż do końca czasu. Ale on cię kocha!

O ludziach, O cierpieniu, O czasie, O płaczu

„Uważam, że nie jest on (katolicyzm) prawdziwą religią, lecz konglomeratem rozmaitych religii i światopoglądów. Można w nim znaleźć elementy chrześcijaństwa, religii pogańskich, filozofii antycznych i współczesnych. To nie jest jednolita i czysta religia. Katolicyzm jest pozbawiony oryginalności. Nie ma w tym Kościele jednej prawdy wiary, która nie zostałaby ukradziona jakiejś innej religii. A Kościół jako taki jest perwersją i zdradą religii, ponieważ nadużywa jej do manipulowania ludźmi, ogłupiania ich i wykorzystywania.”

Hubertus Mynarek (1929)

Wypowiedzi w wywiadach Źródło: Kościół to perwersja, eioba.pl http://www.eioba.pl/a/2e05/kosciol-to-perwersja

O zdradzie, O wierze

„Dla mnie Jezus Chrystus nie jest związany z żadną religią. Dla mnie religia, to zasady wymyślone przez ludzi, które mają wypełnić opuszczone przez Boga miejsce.”

Bono (1960)

O Bogu, O ludziach, Chrystus

„Pytałem decydentów MFW, jakie mają dowody na to, że ich neoliberalna polityka jest właściwa. Odpowiadali, że nie potrzebują dowodów. Wyglądało to tak, jakby chodziło im nie o politykę, lecz o religię. Ale to tylko część odpowiedzi. Forsowali taką politykę także dlatego, że chciało jej Wall Street. Niestabilność, kryzysy, łączenie firm, dzielenie firm to raj dla sektora finansowego, który robi na tym ogromne pieniądze.”

Joseph E. Stiglitz (1943) ekonomista amerykański, noblista

Źródło: gospodarka.gazeta.pl, 20 stycznia 2007 http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,52981,3862752.html

O pieniądzach

„(…) ateiści utrzymują, że religia, której trzeba się uczyć z książek napisanych przez ludzi nie może być prawdziwa. Wydaje się jednak, że nie dostrzegają oni, iż poza drukowanymi księgami (…) Bóg dał nam jednocześnie do czytania wielką Księgę Natury; i nie mogą oni twierdzić, że tam tkwi nieprawda – stoją wobec faktów (…) Nie sugeruję studium jako formy obrzędu, czy namiastki religii, ale zachęcam do traktowania rozumienia przyrody jako kroku, w pewnych przypadkach zbliżających do religii.”

Robert Baden-Powell (1857–1941) brytyjski wojskowy, pisarz, twórca skautingu

Skauting i Bóg

O Bogu, O ludziach, O książkach, O naturze

„Kiedy wiele lat temu byłem hippisem i nie interesowałem się w ogóle sprawami religii, często słyszałem narzekania znajomych chrześcijan, że w mediach panują antychrześcijańskie uprzedzenia. Wtedy myślałem, że w tym uskarżaniu się tkwi gruba przesada. Gdy jednak sam zacząłem obserwować to z bliska, mogę potwierdzić: rzeczywiście, we współczesnych mediach obecne jest silne nastawienie antychrześcijańskie.”

Barrie Schwortz (1946)

Źródło: Grzegorz Górny, Barrie Schwortz, Oblicze Prawdy. Żyd, który zbadał Całun Turyński, wyd. „Rosikon press”, s. 128.

O myślach, O myśleniu

„A przecież wszelka religia jest tylko fantastycznym odzwierciedleniem w głowach ludzkich tych zewnętrznych sił, które rządzą codziennym bytem ludzi, odzwierciedleniem, w którym siły ziemskie przybierają postać sił nadziemskich. W początkach dziejów przedmiotami tego odzwierciedlenia są zrazu siły przyrody, przybierające w dalszym rozwoju procesu ich personifikacji u różnych ludów najrozmaitsze, najróżnorodniejsze postacie. Mitologia porównawcza prześledziła ten pierwszy proces (…). Rychło jednak obok sił przyrody zaczynają też działać siły społeczne, które przeciwstawiają się ludziom jako siły tak samo im obce i na początku tak samo niewytłumaczalne, panujące nad nimi z tą samą na pozór koniecznością naturalną, co same siły przyrody. I fantastyczne postacie, w których początkowo odzwierciedlały się tylko tajemnicze siły przyrody, nabierają atrybutów społecznych, stają się reprezentantami sił dziejowycha. Na jeszcze wyższym szczeblu rozwoju wszystkie naturalne i społeczne cechy wielu bóstw zostają przeniesione na jednego wszechmocnego boga, który z kolei jest tylko refleksem abstrakcyjnego człowieka. Tak powstał monoteizm, który był, historycznie biorąc, ostatnim wytworem późnogreckiej filozofii ludowej i znalazł swoje gotowe ucieleśnienie w żydowskim, czysto narodowym bogu Jahwe. W tej wygodnej, poręcznej, łatwo przystosowalnej postaci religia może istnieć dalej jako bezpośrednia, to znaczy emocjonalna, forma ustosunkowania się ludzi do panujących nad nimi obcych sił przyrody i sił społecznych, dopóki ludzie pozostają pod panowaniem takich sił. Otóż widzieliśmy niejednokrotnie, że w dzisiejszym, burżuazyjnym społeczeństwie panują nad ludźmi jak obca jakaś siła przez nich samych stworzone stosunki ekonomiczne, przez nich samych wytworzone środki produkcji. Istnieje więc nadal faktyczne podłoże dla refleksu o charakterze religijnym, a wraz z nim i sam refleks religijny. I chociaż ekonomia burżuazyjna otwiera drogę do pewnego zrozumienia związku przyczynowego, z którego wyrasta to obce panowanie, fakt ten nie zmienia postaci rzeczy. Ekonomia burżuazyjna nie może ani zapobiec kryzysom w ogóle, ani uchronić poszczególnych kapitalistów przed stratami, niewypłacalnymi długami i bankructwem, a poszczególnych robotników przed bezrobociem i nędzą. Wciąż jeszcze mówimy: Człowiek myśli, Pan Bóg (to znaczy obce panowanie kapitalistycznego sposobu produkcji) kryśli. Samo zrozumienie - nawet szersze i głębsze niż to, które daje burżuazyjna ekonomia - nie wystarcza do poddania sił społecznych władzy społeczeństwa. Do tego potrzebny jest przede wszystkim czyn społeczny. Kiedy ten czyn zostanie dokonany, kiedy społeczeństwo przez objęcie w posiadanie wszystkich środków produkcji i ich planowe zastosowanie wyzwoli siebie i wszystkich swoich członków z niewoli, w jakiej trzymają ich obecnie te środki produkcji przez nich samych wytworzone, ale przeciwstawiające się im jako przemożna obca siła, z chwilą więc, gdy człowiek już nie tylko będzie "myślił", ale i "kryślił", dopiero wtedy zniknie ostatnia obca siła, która się jeszcze dziś odzwierciedla w religii, a tym samym zniknie też religijne odzwierciedlenie, jako że wówczas nie będzie już nic do odzwierciedlania. Natomiast pan Dühring nie może czekać, aż religia umrze taką śmiercią naturalną. Postępuje bardziej fundamentalnie. Przebismarczył Bismarcka, dekretuje obostrzone ustawy majowe 160 nie tylko przeciw katolicyzmowi, ale przeciwko wszelkiej religii w ogóle; szczuje swoich żandarmów przyszłości przeciw religii, pomagając jej zdobyć palmę męczeństwa i przedłużając jej żywot. Gdzie tylko spojrzeć - specyficznie pruski socjalizm.”

Fryderyk Engels (1820–1895) niemiecki filozof i rewolucjonista

Anty-Dühring (1878)

O śmierci, O Bogu, O ludziach, O myślach

„Krytyka religii rozczarowuje człowieka po to, by myślał, działał, i kształtował swoją rzeczywistość jako rozczarowany człowiek, który odzyskał rozum, i się porusza wokół siebie samego, a więc wokół swojego prawdziwego słońca. Religia jest jedynie iluzorycznym słońcem, które się kręci wokół człowieka tak długo, jak on sam nie rusza się wokół samego siebie.”

Karol Marks (1818–1883) niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny

Przyczynek do krytyki heglowskiej filozofii prawa (1844)
Źródło: Wstęp

O myślach, O rzeczywostości, O myśleniu

„Religia – gdy wykorzystuje się ją do tego, by niszczyć innych – jest wrogiem.”

Ted Dekker książka Adam

Adam

„Ani Jezus, ani Mahomet nie komunikują żadnych wielkich słów, wizji, doznań, treści. To, co obaj twórcy religii mówią o wewnętrznej naturze Boga albo naturze duchów, o niebie i raju, o wnętrzu ludzkiej duszy i tym podobnych sprawach, jest niezwykle skąpe. Teologowie twierdzą tylko i ogłaszają „wielkie i wspaniałe Objawienie” zesłane zarówno na Jezusa, jak i Mahometa, którego treść jednak jest nieuchwytna.”

Hubertus Mynarek (1929)

Zakaz myślenia. Fundamentalizm w chrześcijaństwie i islamie
Źródło: s. 34

O Bogu, O duszy, O naturze

„Formuły, które na pierwszy rzut oka zdradzają, że właściwe są takiej formacji społecznej, w której jeszcze proces produkcji rządzi ludźmi, a nie człowiek procesem produkcji, wydaję się jej burżuazyjnej świadomości koniecznością równie naturalną i oczywistą jak sama praca produkcyjna. Dlatego też burżuazyjna ekonomia polityczna traktuje przedburżuazyjne formy społecznego organizmu produkcyjnego mniej więcej tak samo jak Ojcowie Kościoła traktują religie przedchrześcijańskie.”

Karol Marks książka Kapitał

Kapitał (1867)
Źródło: tom I, rozdz. I, 4

„Posłuchaj, co jest rzeczą niezbędną: przede wszystkim – uznać, że jest Bóg. A następnie okazać dobrą wolę i wyciągnąć z życia, które zostało nam dane jego najpiękniejszą część: miłość bliźnich. Oto prawdziwa wiara, tj. coś, o czym nie myśli się tylko w niedzielę, lecz czym przepojona być musi każda godzina i wszystkie czynności dnia codziennego. Abyś mógł w ten sposób praktykować religię polecam ci dwie rzeczy: Najpierw – czytaj Biblię i Ewangelię. Dodam, że to cudowne książki, obarczone objawieniem Boskim są równocześnie porywającą lekturą, interesującymi książkami moralności, poezji i historii. A potem czytaj inną książkę wspaniałą: przyrodę, którą stworzył Bóg.”

Robert Baden-Powell (1857–1941) brytyjski wojskowy, pisarz, twórca skautingu

Skauting i Bóg

O miłości, O Bogu, O książkach, O wierze

„W większości religii kapłana uważa się za ważniejszego od boga.”

Nicolae Iorga (1871–1940)

O Bogu

„Cóż za szmata
Pod pozorami literata.
Popatrzcie na ten rzymski profil:
Były frankofil i angliofil
I były sanacyjny cwaniak,
Pan-europejczyk i Pen-klubczyk,
Przechrzta co tydzień, na wyścigi
Co z wszystkich sobie wziął religii
Jedną religię: Oportunizm –
Dziś się obrzezał na komunizm.”

Marian Hemar (1901–1972) poeta polski, satyryk

o Antonim Słonimskim.

„Warto więc wrócić jeszcze na chwilę do prób – coraz częściej skutecznych – prawnego zakazania wszelkich manifestacji religii. Oczywiście tylko chrześcijańskiej, albo ewentualnie żydowskiej: chciałabym zobaczyć, jak ateiści próbują zakazać publicznych manifestacji islamskich. Albo jak publicznie drą Koran. Zbędne chyba dodawać, że – przynajmniej w obecnym klimacie – raczej nie będzie nam dane być świadkami podobnego widoku. To z dwóch powodów. Po pierwsze, dla niektórych – może dla większości – spośród protestujących ateizm nie jest podstawową zasadą ani sprawą główną, lecz raczej obowiązującą częścią politycznej poprawności, jaką wyznają i jaką chcieliby narzucić innym. Innymi jej obowiązującymi składnikami są kultura ofiary i kultura tożsamości grupowej. Zgodnie z tą wizją świata muzułmanie, jako prześladowana mniejszość i ofiary „islamofobii”, mają uprawnienia i przywileje, jakie innym nie są dane. O zakazaniu im czegokolwiek mowy być nie może. Drugim powodem, dotyczących wszystkich, jest strach. Zakazać muzułmanom publicznych manifestacji ich religii nikt by się nie odważył, przynajmniej w Anglii. Skutek tej mieszanki strachu i politycznej poprawności będzie w końcu taki, że islam stanie się jedyną widoczną religią. A z czasem może jedyną dozwoloną.”

Agnieszka Kołakowska (1960)

Źródło: Powaga http://www.teologiapolityczna.pl/agnieszka-kolakowska-powaga/, teologiapolityczna.pl, 24 lipca 2015

O strachu, O czasie

„Niechaj zresztą nikczemne pospólstwo myśli sobie inaczej, niechaj śmie twierdzić, iż nie ma prawości bez wiary w objawienie – słowem, iż potrzeba którejkolwiek bądź innej religii niż religia naturalna! O nędzy! O litości! I jakież to dobre mniemanie wpaja nam każdy o swojej religii! Nie zabiegamy tutaj o poklask gminu. Kto wznosi w swym sercu ołtarz zabobonowi, ten jest urodzonym bałwochwalcą, pozbawionym poczucia cnoty.”

Julien Offray de La Mettrie (1709–1751) filozof francuski

Człowiek-maszyna (1748)
Źródło: s. 109

O wierze, O myślach, O myśleniu, Serce

„Tutaj, w Kazachstanie, kapłan jest „w cenie”, jest szanowany. W czasach prześladowań ludzie mówili: „Wytrzymamy wszystko, jeżeli będzie z nami ksiądz”. Nie ma antyklerykalizmu. Dotyczy to nie tylko katolicyzmu, ale wszystkich religii. Bardzo wiele wniosła wizyta Jana Pawła II. Na spotkanie z Papieżem Janem Pawłem II przyszło 40 tys. ludzi. Było to związane z wielką pracą kapłanów. Spotkanie było odpowiedzią na łaskę Bożą i na wspomnienie męczenników, którzy tutaj złożyli w ofierze swoje kapłaństwo.”

Tomasz Peta (1951)

Źródło: Krystyna Czuba, Kapłani w Kazachstanie http://www.niedziela.pl/artykul/89499/nd/Kaplani-w-Kazachstanie, niedziela. pl, 2009

O ludziach, O wspomnieniach

„3. Świat nie powinien stosować się do religijnych czy niereligijnych zasad doktrynalnych, które są szkodliwe czy dyskryminujące pod względem kasty, religii, płci, społeczeństwa, sławy, dochodów etc.”

Dharma Sangha (1990)

8 Zasad Moralnych Źródło: dharmasangha.info http://www.dharmasangha.info/index.php/teachings/248-eight-morals-or-rules

O świecie

„Ale pamiętajmy, że w treści każdej religii zawarte jest coś w rodzaju miłości do bliźniego (w religii chrześcijańskiej oczywiście najmocniej). I to może być pomost – zbliżenie, choć bywa, że jest dokładnie odwrotnie.”

Jacek Kuroń (1934–2004) polski historyk, pisarz, polityk, działacz społeczny i polityczny

„Musimy zdobyć medal i ratować kraj. W Brazylii piłka nożna jest religią, siatkówka tylko sportem, ale w międzynarodowym turnieju zostaliśmy już tylko my.”

Bernardo Rezende (1959) siatkarz brazylijski, trener

o reprezentacji Brazylii w piłce nożnej, która odpadła z MŚ 2010. Źródło: reprezentacja.net http://reprezentacja.net/siatkowka/seniorzy/aktualnosci/28187_z_kazdego_kraju_po_trochu_czyli_ktorego_z_bulgarow_chce_rezende_

O sporcie, O piłce nożnej

„Nigdy nie współpracowałem z Al-Kaidą i nie popierałem idei włączania religii do walki politycznej.”

Abdelhakim Belhadż (1966)

Źródło: Beata Oleksy, Libia. Dawny rewolucjonista walczy o miejsce w Konstytuancie, wyborcza.pl, 29 czerwca 2012 http://wyborcza.pl/1,91446,12036446,Libia__Dawny_rewolucjonista_walczy_o_miejsce_w_Konstytuancie.html

O walce

„Uważam, że w Polsce ten związek rządu i kościoła może być naprawdę bardzo niebezpieczny. Religia jest bardzo ważna i wiem, że w Polsce jest dużo mocno wierzących osób, chodzących do kościoła. To jest świetne i absolutnie wspaniałe, ale nie sądzę, że powinno być mieszane z polityką. Te dwie kwestie, polityka i religia powinny być oddzielne. Martwię się gdy rząd wykorzystuje to, by manipulować systemem przez religię. To nie jest dobre ani dla rządu, ani dla Polaków. Poza tym na świecie najważniejszą według mnie kwestią jest pogłębiająca się różnica pomiędzy bogatymi, a biednymi ludźmi na całym świecie. Wydaje się, że tracimy powoli tzw. klasę średnią społeczeństwa w różnych państwach. To kolejne poważne zagrożenie naszych czasów. Powinniśmy pomagać tym dotkniętym biedą. Społeczeństwo, jak i polityka powinny być zbilansowane, nasze życie także.”

Ray Wilson (1968) szkocki wokalista rockowy (Stiltskin, Genesis)

Źródło: Anna Konopka, WYWIAD: Ray Wilson, infomusic.pl, 16 listopada 2016 https://www.infomusic.pl/wywiad/46941,wywiad-ray-wilson

O życiu

„Religia jest sposobem, w jaki człowiek akceptuje swoje życie jako nieuchronną porażkę.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Źródło: Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Wyd. Krąg, 1982, s. 173.

O życiu

„Jeśliby religia była bardziej traktowana jako konieczność w codziennym życiu, nie straciłaby niczego ze swej godności, a zyskała większe poparcie.”

Robert Baden-Powell (1857–1941) brytyjski wojskowy, pisarz, twórca skautingu

Skauting i Bóg

„Pomimo że byłem anarchistą, pozostałem człowiekiem religijnym, miałem potrzeby duchowe, ale do kościoła chodziłem wtedy, gdy mi to odpowiadało. Mimo zainteresowań religiami Wschodu nigdy nie odrzuciłem Boga.”

Tomasz Budzyński (1962) polski wokalista rockowy, malarz, poeta

Źródło: Izabela Górnicka-Zdziech, Miłość zawsze zwycięża, „Magazyn Familia”, 23 kwietnia 2010 http://www.magazynfamilia.pl/artykuly/Milosc_zawsze_zwycieza_,3947,91.html

O miłości, O Bogu

„Otwórz gazetę dowolnego dnia i znajdziesz historię, że gdzieś ktoś siedzi w więzieniu, kogoś torturują, ktoś jest skazany na śmierć za przekonania lub wyznawaną religię. Czytelnik ma poczucie chorej niemożności. Ale jeśli te uczucia wielu ludzi połączyć, coś skutecznie może być zrobione.”

Peter Benenson The Forgotten Prisoners

Open your newspaper any day of the week and you will find a report from somewhere in the world of someone being imprisoned, tortured or executed because his opinions or religion are unacceptable to his government ... The newspaper reader feels a sickening sense of impotence. Yet if these feelings of disgust could be united into common action, something effective could be done. (ang.)
Źródło: The Forgotten Prisoners, „The Observer”, 28 maja 1961, tłum. Paweł Smoleński.

O śmierci, O ludziach, O emocjach, O historii

„Fundamentalizm religijny jest najpotężniejszą, a zarazem najatrakcyjniejszą ideologią, najbardziej porywającą masy, toteż każdy dyktator zawsze będzie dążył do zaprzęgnięcia jakiejś religii, bądź wyznania do własnych celów.”

Hubertus Mynarek (1929)

Zakaz myślenia. Fundamentalizm w chrześcijaństwie i islamie
Źródło: s. 17

„Tak długo, jak będę w parlamencie, i tak długo, jak będę piastował stanowisko państwowe, żadna moja decyzja nie będzie uzależniona od rzymskiego katolicyzmu lub protestantyzmu; będzie tylko uwzględniała te racje, które przemawiają do sumień wszystkich obywateli, bez względu na ich religię.”

Wilfrid Laurier (1841–1919) premier Kanady

wypowiedziane w marcu 1896.
Źródło: Jan Grabowski, Historia Kanady, Prószyński i S-ka, Warszawa 2001, str. 173

O historii, O decyzjach, O uzależnieniu

„To dobrze, że na czele katolicyzmu stanął człowiek z Ameryki Łacińskiej. To w chwili obecnej najbardziej dynamiczne oblicze Kościoła rzymskokatolickiego. Nie jest też bez znaczenia, że jest to jezuita, który pełnił w tym zakonie ważne funkcje w latach, kiedy jezuici wypracowali bardzo rewolucyjne dokumenty określające ich obecność w świecie współczesnym. Myślę tutaj przede wszystkim o zaangażowaniu na rzecz ubogich i dialog ze światem szeroko pojętym. A więc nie tylko z innymi wyznaniami chrześcijańskimi (ekumenizm), ale też z innymi religiami (dialog międzyreligijny) i dialog z ateizmem.”

Stanisław Obirek (1956) teolog polski, były jezuita

Źródło: Wybór Bergoglio może być przełomem, krytykapolityczna.pl, 15 marca 2013 http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/swiat/20130315/obirek-wybor-bergoglio-moze-byc-przelomem

O świecie, O myślach, O myśleniu

„Jakim sposobem ukryłeś do dziś przeszłość religii skąpanej we krwi?”

Mariusz Szczerski (1970–2005) wokalista polski (Honor)

Cytaty z utworów zespołu Honor
Źródło: Gniew

O gniewie, O przeszłości

„Buddyzm jest religią serca. Tylko tyle. Kto rozwija serce, ten praktykuje buddyzm.”

Ajahn Chah (1918–1992) mnich buddyjski

Źródło: str. 13

Serce

„Więc daję wam moją skorygowaną listę dwóch przykazań: „Będziesz zawsze uczciwy, i wierny wobec osoby którą bzykasz”. Oraz „Będziesz naprawdę się starał, żeby nikogo nie zabić”. No chyba że ktoś modli się do innej niewidzialnej istoty niż twoja. Te dwa w zupełności wystarczą. Mojżesz mógłby je znieść z góry w swojej pieprzonej kieszeni i to wszystko co musieli by ci goście w Alabamie przybijać na ścianie gmachu sądu. A wtedy powinni dodać jeszcze jedno przykazanie: „Swoją religię zachowasz dla siebie”.”

George Carlin (1937–2008) amerykański aktor komediowy

Complaints and Grievances (2001)

O zachowaniu

„Degeneraci, dewianci, zboczeńcy i pedofile chcą zniszczyć religię, rodzinę i podważyć prawo naturalne. Nie uda się!”

Stanisław Pięta (1971) polski prawnik i polityk

wpis na Twitterze komentujący publikację przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej wyników badań nt. dyskryminacji osób LGBT. Źródło: tokfm.pl http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,103087,13933312,Europarlament_na_Twitterze_o_gejach__A_posel_Pieta.html, 17 maja 2013

O rodzinie