Cytaty o śmierci
strona 15

„Cały świat jest jedną mową. Gdybyś tak się w ten świat dobrze wsłuchał, mógłbyś nawet usłyszeć, co sto lat temu mówili, może tysiące. Bo słowa śmierci nie znają. Jakby jakieś ptaki przezroczyste, raz wypowiedziane, krążą już na wieki ponad nami, tylko że ich nie słyszymy. Ale może z wysokości Boga każdego człowieka głos osobno słychać. Nawet co ja tu do ciebie mówię. Co mówią u Maszczyka, u Derenia i w każdej chałupie. A gdybyś ucho nad tym światem zniżył, to kto wie, może szepty ludzkie byś usłyszał i co ludzie myślą, co im śni się, gdzie u kogo kot mruczy, w czyjej stajni koń rży, które dziecko pierś matczyną ssie, a które dopiero się rodzi, bo to wszystko mowa. Bóg się każe słowami ludziom modlić, bo bez słów nie odróżniłby człowieka od człowieka. A i człowiek sam siebie by nie odróżnił, gdyby nie miał słów. Od słowa zaczyna się życie i na słowach kończy.”

Wiesław Myśliwski książka Kamień na kamieniu

Kamień na kamieniu (1984)

O życiu, O Bogu, O dzieciach, O ludziach

„Większy jest pożytek z jednej Mszy świętej wysłuchanej za życia, niż z zapisu 1000 Mszy świętych, które mają być odprawione po śmierci.”

Anzelm z Canterbury (1033–1109)

„Naprawdę żywe jest tylko to, co przeszło próbę śmierci.”

Janusz Pasierb (1929–1993) polski ksiądz, poeta, eseista, historyk sztuki

Śmierć

„Nie będzie żadnych precyzyjnych cięć, jeżeli te zapowiedzi są na poważnie. To już nawet nie będzie oślepły księgowy z nożyczkami, to będzie oszalały masarz z wywecowanym rzeźnickim nożem, który będzie ciął po kości. No tak. Tylko zadaję sobie polityczne pytanie: Czy ten rząd, ta ekipa wypuści na Polaków tego oszalałego masarza? Nie, bo to by była śmierć. W związku z tym sądzę, że całe to exposé jest na niepoważnie.”

Ludwik Dorn (1954) polityk polski

podczas debaty po exposé Donalda Tuska. Źródło: sejm.gov.pl, 18 listopada 2011 http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/wypowiedz.xsp?posiedzenie=1&dzien=3&wyp=15&type=A&symbol=WYPOWIEDZ_POSLA&id=075

Pytanie

„Historia bada i opisuje dzieje, o których albo ktoś poczyta, albo i nie. Ale czy jeśli przeczyta, to znaczy, że zostaną mu w głowie? Nie bardzo dziś wierzę w twierdzenie, że z historii ludzie czegoś się uczą, że potrafi ą wyciągnąć z niej wnioski. Dla wielu, a myślę głównie o politykach, wydarzenia historyczne nie mają znaczenia, niczego ich nie uczą. Nota bene uważam, że nauka i polityka są nie do pogodzenia. Nauka ma dążyć do prawdy, a w polityce chodzi o skuteczność, kłamie się, byle osiągnąć cel. Nauka i polityka są zatem ze sobą w sprzeczności, dlatego uczeni nie powinni być politykami.”

Józef Andrzej Gierowski (1922–2006) polski historyk

Źródło: Leszek Śliwa, W pierwszą rocznicę śmierci, „Alma Mater”, nr 91, kwiecień 2007, s. 31.

O ludziach, O historii, O myślach, O nauce

„Ofiarowuję doznania, wobec których nawet miłość jest niczym.
– Ofiarowujesz śmierć.”

Agnieszka Hałas (1980) polska pisarka

Źródło: Tropem skorpiona

O miłości

„Dość mi tego, coś powiedział! Nie troszczę się już ani o siebie ani o świat.”

Henryk II Plantagenet (1133–1189) król Anglii

niedługo przed śmiercią, gdy jego kanclerz przyniósł mu listę zdrajców angielskich znalezioną na dworze króla Francji; na jej czele był Jan bez Ziemi.
Źródło: André Maurois, Dzieje Anglii, tłum. Wacław Rogowicz, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1957, s. 108.

O książkach, O świecie, O wiedzę

„Śmierć! Śmierć!”

Joachim von Ribbentrop (1893–1946) polityk III Rzeszy

w celi, oczekując na swą egzekucję.
Źródło: José María López Ruiz, Tyrani i zbrodniarze. Najwięksi nikczemnicy w dziejach świata tłum. Agata Ciastek,, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2006, s. 269.

O domu

„(…) film o śmierci to śmierć dla filmu. Rynkowa klapa, koniec. Niemniej jednak nie można udawać, że śmierć nie istnieje. Myślimy o niej codziennie, wyczuwamy jej bliskość, boimy się jej, nie rozumiemy.”

Nicole Kidman (1967) amerykańska i australijska aktorka i piosenkarka

Źródło: wywiad, 2003 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=13621

O myślach, O myśleniu

„W końcu, dziecko, wejdziesz do krainy śmierci bez trudu, bez ryzyka, odbędziesz spokojną, bezpieczną podróż w towarzystwie własnej śmierci, oddanej przyjaciółki, która była przy tobie w każdej chwili twojego życia, która zna cię lepiej niż ty sama…”

Philip Pullman (1946) pisarz angielski

Mroczne materie III: Bursztynowa luneta (2000)

O dzieciach

„Wisława kochała ludzi i lubiła ich kochać. Dlatego tak wiele i tak pięknie pisała o miłości.
Kochała życie, choć była to miłość bez złudzeń. Dlatego tak wiele, tak przenikliwie pisała o śmierci.”

Wisława Szymborska (1923–2012) polska poetka, noblistka

O Wisławie Szymborskiej
Źródło: Adam Michnik, Miłość bez złudzeń, „Gazeta Wyborcza” nr 27 (7452), 2 lutego 2012, s. 2.

O miłości, O życiu, O ludziach, Kochać się

„Kłamstwa! Wszystko kłamstwa!”

Ilse Koch (1906–1967) niemiecka zbrodniarka hitlerowska, żona Karla Otto

gdy pokazano jej na procesie zdjęcia przedstawiające stosy ciał (była oskarżana o odpowiedzialność za śmierć 50 000 ludzi).
Źródło: Miranda Twiss, Najwięksi zbrodniarze w historii, tłum. Arkadiusz Czerwiński, wyd. Muza, Warszawa 2004, ISBN 8373194428, s. 164.

O ludziach, O kłamstwie, O historii

„Znalazł się w pułapce. Właściwie był już martwy. Jasne, pomyślał Reader, nadal porusza się i oddycham, ale to tylko z powodu nieskuteczności śmierci. Za chwilę weźmie mnie pod skrzydła. Wydziobie mi dziury w twarzy i ciele, artystycznie splami krwią ubranie, ułoży kończyny w jakiejś groteskowej pozycji przypominającej z cmentarn balet…”

Robert Sheckley (1928–2005) amerykański pisarz science fiction

Źródło: Cena ryzyka

O szkole

„Życie bierne i gnuśne to obraz śmierci, to porzucenie życia, to przyspieszenie nadejścia nicości…”

Simón Bolívar (1783–1830) południowoamerykański przywódca walk wyzwoleńczych

w liście do A.J. Sucrego, styczeń 1825.
Źródło: Jan Klima, Simón Bolívar, Katowice 1988.

O życiu, Obraz

„Mętniacy lubią np. mylić morderstwo i zabójstwo. Gdy czterdzieści lat temu tłumaczyłem jakiś kryminał, układni głupcy w wydawnictwie „Iskry”, uparli się, że każde morderstwo w przekładzie mam zmienić na zabójstwo, żeby zmniejszyć – a pfe! – zbytnią drastyczność. Tymczasem morderstwo jest zbrodnią, a zabójstwo w niektórych przypadkach nie musi być nawet wykroczeniem. Więc np. po angielsku nie do pomylenia są murder i manslaughter. Za to nie rozróżnia się ich po rosyjsku. Czy to nie daje troszkę do myślenia? Jak i fakt, że katolicy z premedytacją fałszują Piąte Przykazanie, które wcale nie brzmi w oryginale NIE ZABIJAJ, tylko NIE MORDUJ. Po czym z fałszywego tłumaczenia wyciągają fałszywe wnioski, twierdząc na przykład, że w przykazaniach Boskich zabrania się kary śmierci. Co jest absolutną nieprawdą.”

Robert Stiller (1928–2016) polski tłumacz i pisarz

Pokaż język!

O karze, O myślach, O myśleniu

„Narodziny i śmierć to rzeczy absolutnie bezdyskusyjne, niepodważalne, które stanowią rdzenny fragment egzystencji. Urodziny się świętuje, celebruje. Ale ten drugi koniec jest jakby przysłonięty, nie mówi się o nim, nie myśli. Zapominamy, że to naprawdę może się zdarzyć w każdej chwili. To niby oczywiste prawdy. Ale kiedy człowiek sobie je uświadomi, życie nabiera innej jakości. Zaczynamy lepiej podchodzić do ludzi, szanować ich, być milsi dla bliskich.”

Katarzyna Nosowska (1971) polska piosenkarka rockowa

„Gazeta Wyborcza”, Poznań, 11 czerwca 2007

O życiu, O ludziach, O myślach, O urodzinach

„Indianin, który byłby tak zły jak biali ludzie, nie mógłby żyć między nami; zostałby skazany na śmierć i zjedzony przez wilki. Biali ludzie są złymi nauczycielami, mają ze sobą kłamliwe księgi i postępują nieuczciwie; z uśmiechem na twarzy oszukują ubogich Indian. Ściskają im dłonie, aby zdobyć ich zaufanie, aby skłonić ich do picia, aby ich oszukiwać i deprawować ich żony. Powiedzieliśmy im, żeby zostawili nas w spokoju i trzymali się od nas z daleka, oni jednak szli po naszych ścieżkach, osaczali nas i wili się wokół niczym węże. Zatruwali nas samym swym dotykiem. Nie byliśmy bezpieczni. Żyliśmy w zagrożeniu. Zaczęliśmy się do nich upodabniać. Stawaliśmy się hipokrytami i kłamcami, cudzołożnymi leniwymi trutniami, którzy wciąż gadają, lecz nigdy nie pracują. (…)
Biali nie skalpują głów. Lecz robią coś znacznie gorszego: zatruwają serca. (…) Żegnaj, mój narodzie! (…) Żegnaj, Czarny Jastrzębiu.”

Czarny Jastrząb (1767–1838)

mowa kapitulacyjna wygłoszona w 1832, kiedy został pokonany i schwytany.
Źródło: Howard Zinn, Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś, tłum. Andrzej Wojtasik, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2016, s. 184.

O ludziach, O uśmiechu, O zaufaniu, O historii

„Ludzie garną się do Kościoła w obawie przed śmiercią, a przecież człowiek i jego dusza to nie jest to samo. Nawet jeżeli przyjąć, że dusza ludzka jest nieśmiertelna, to nie ma to jeszcze wiele wspólnego z nieśmiertelnością człowieka.”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

O ludziach, O duszy

„[Władza świecka] może bez grzechu nakładać karę śmierci zawsze wtedy, kiedy motywem działania jest sprawiedliwość, a nie gniew czy zemsta, działając roztropnie i bez próby dyskryminacji.”

Innocenty III (1160–1216) papież

Źródło: Vittorio Messori, Czarne karty Kościoła, przeł. ks. Antoni Kajzerek, Księgarnia św. Jacka, Katowice 1998, s. 176.

O sprawiedliwości, O karze, O zemście, O gniewie

„Śmierć [Jimiego] była celowa. Umierał szczęśliwy. Umarł szczęśliwy i wykorzystał narkotyki, by zniknąć z życia i przenieść się gdzieś indziej.”

Eric Burdon (1941) wokalista angielski (The Animals)

Źródło: Charles R. Cross, Jimi Hendrix. Pokój pełen luster, tłum. Jarosław Rybski, Wydawnictwo Dolnośląskie, ISBN 9788324594320, s. 285.

O pokoju

„Zagadnienie „niezrozumiałej sztuki”, tematycznie nieaktualnej i nawet w formie swojej obcej temu, do czego przywykły masy, rozwiązały po swojemu Sowiety. Pewnego roku ukuto formułę „socjalistycznego realizmu”. Malować w tym duchu było obowiązkiem malarza sowieckiego. Malarze innych szkół zostali uznani za reakcjonistów, wsteczników i skazani przez państwo (jako jedynego odbiorcę) na śmierć głodową. Wynik? Zlikwidowano malarstwo i zalano Sowiety okropnymi płótnami przedstawiającymi portrety wodzów, bitwy i posiedzenia, w których nawet utalentowani artyści się doszczętnie zagubili.
Dziś malarstwo sowieckie na Zachodzie, nawet w oczach kulturalnych sympatyków sowieckiego komunizmu, jest k o m p r o m i t a c j ą, o której się mówi z zażenowaniem.”

Józef Czapski (1896–1993) polski malarz i pisarz

Czytając
Źródło: s. 44 [Mosty Baileya, 1944]

O malarstwie

„Jestem przejęty czasem i jego upływem. Idea malowania czasu stała się moim programem, który zostanie zakończony wraz z moją śmiercią.”

Roman Opałka (1931–2011) malarz i grafik polski

Źródło: mb, Roman Opałka w Atlasie Sztuki, Gazeta.pl Łódź, 9 września 2003

O czasie

„Kochany Juanie,
Odjeżdżam z wielkim ubolewaniem, ponieważ nie mogę żyć z dala od Ciebie; kocham Cię tak bardzo, że graniczy to z bałwochwalstwem. Być może nie zdołałam okazać Ci ogromu moich uczuć, ale pragnę Cię zapewnić, iż dużo musiałam w życiu walczyć, żeby stać się kimś. Wiele wycierpiałam, ale wtedy pojawiłeś się Ty i uszczęśliwiłeś mnie tak, że do dziś wydaje mi się, że to sen; jedyne, czym mogłam cię obdarzyć, moje serce i duszę, ofiarowałam Tobie. Przez trzy lata naszego stale rosnącego szczęścia ani przez chwilę nie przestałam Cię wielbić i dziękować Bogu, że w swojej dobroci wyróżnił mnie, obdarowując Twoimi względami, których zawsze starałam się być godna, robiąc wszystko, by cię uszczęśliwić. Nie wiem, czy mi się to udało, ale pragnę Cię zapewnić, że nikogo na świecie bardziej nie szanowałam i nie kochałam. Jestem Ci tak wierna, że jeśli Bóg nie zgodzi się na szczęście dalszego kochania Ciebie i powoła mnie do siebie, to pozostanę Ci wierna, i po śmierci i będę Cię czciła zza grobu…”

Eva Perón (1919–1952) argentyńska działaczka związkowa, żona gen. Perona

Źródło: Sigrid Maria Grössing, Kobiety za kulisami historii, op. cit., s. 177.

O kobietach, O Bogu, O szczęściu, O emocjach

„Obywatele, uwolnijcie mnie, jestem niewinna, pochodzę z ludu, jak wy! (do kata Sansona) To niemożliwe pan mnie nie zabije, prawda? Jeszcze chwilę, panowie kaci, proszę, jeszcze chwilę, jeszcze jedną najmniejszą chwilę…”

Madame du Barry (1743–1793)

przed śmiercią.
Źródło: Ludwik Stomma, Tadeusz Dominik, Kobiet czar…, op. cit., s. 111.

O kobietach, O ludziach, O prawdzie

„Chcieliśmy zobaczyć, kto z naszych kolegów obozowych został ranny lub zabity. W walce brało udział dwudziestu kilku mężczyzn w obozowych pasiakach. Ale zanim jeszcze udało nam się podejść do miejsca, gdzie siedzieli, nagle usłyszeliśmy krzyk: „Żydzi, Żydzi, psia ich krew!”, a następnie doszedł nas huk wystrzału, potem następnego – dwóch Żydów upadło. Nad nimi stali dwaj mężczyźni z rewolwerami i krzyczeli: „Nie trzeba nam Żydów! Wystrzelać wszystkich!” – i rozglądali się, szukając dalszych ofiar. Zatrzęsło nami. Chcieliśmy rzucić się na nich, ale zostaliśmy ze wszystkich stron otoczeni przez Polaków i prawie siłą wciągnięci do pobliskiego domu. Tamci dwaj z tymi, którzy się jeszcze do nich przyłączyli, zaczęli mordować żydowskich bojowników walczących na barykadzie. Jeszcze długo krzyki zbrodniarzy – „Śmierć Żydom!””

Chaim Icel Goldstein (1900)

mieszały się z okrzykami radości z przepędzenia Niemców. Natychmiast po tym wydarzeniu zmieniono nam ubrania na cywilne.
Bunkier

O mężczyznach, O domu, O sile, O walce

„Miłość jest warta śmierci. Miłość jest warta życia. Moje poszukiwanie ciebie, twoje poszukiwanie mnie wykracza poza życie i śmierć, w jeden długi zew dziczy. Nie wiem, czy to, co słyszę, jest odpowiedzią czy echem. Być może nic nie słyszę. Nieważne. Wyprawa musi się odbyć.”

Jeanette Winterson (1959) ang. pisarka

Wolność na jedną noc

O miłości, O życiu, O poszukiwaniu

„Masowe zabijanie odbiera śmierci jej uroczystą jednostkowość. Co więcej, są to kości żydowskie. (…) Obojętność fotografowanych bierze się z braku uznania śmierci, której te kości są znakiem. Gdyby to były nasze kości, nasza śmierć znaczyłaby ofiarę, poświęcenie, męczeństwo. Ale ta śmierć ich nie dotyczy. Układają te czaszki w rządek, jak się układa plony, dynie albo arbuzy.”

Jan Tomasz Gross książka Złote żniwa

Złote żniwa
Źródło: s. 142.

O obojętności

„Wojna jest rzeczą radosną… W czasie wojny rodzi się wzajemna miłość. Kiedy własną sprawę uważa się za dobrą i kiedy widzi się, jak własna krew (rodacy) wspaniale walczy, łzy cisną się do oczu. Szczere i pobożne serca napełniają się słodyczą, gdy widzi się swojego przyjaciela, który tak dzielnie naraża własne ciało, aby dotrzymać i wypełnić przykazania naszego Stwórcy. I chce się wtedy żyć z nim i umierać, i za sprawą miłości nie opuścić go nigdy. Stąd rodzi się takie uniesienie, że nikt, kto tego nie doświadczył, nie mógłby powiedzieć, jak wielkie to jest dobro. Czy myślicie, że ktoś, kto tak postępuje, bałby się śmierci? W żadnym wypadku, bo jest pobudzony, tak uniesiony, że sam nie wie, gdzie się znajduje. Zaiste, nie zna on lęku przed niczym.”

Jean de Bueil (1406–1477)

Le Jouvencel, 1465.
Źródło: Johan Huizinga, Jesień średniowiecza, Warszawa 1974.

O miłości, O wojnie, O myślach, O czasie

„Jestem teraz panem siebie!”

Katon Młodszy (-95–-46 p. n. e.)

przed samobójczą śmiercią.

„Radośnieśmy życie przyjęli
I śmierć przyjmiemy radośnie.”

Jan Kasprowicz (1860–1926) polski poeta, dramaturg, krytyk i tłumacz

O życiu

„Ciężka choroba jest najgorszym wrogiem człowieka – wrogiem skazującym na bezwzględną śmierć. Wobec choroby nawet najbogatszy i najsilniejszy czuje się pokonany.”

Renzo Allegri (1934)

Cuda ojca Pio

O chorobach

„Śmierć rozprostowuje swoje kości przez całe nasze życie.”

Tales z Miletu (-624–-547 p. n. e.)

O życiu

„W dniach śmierci i pogrzebu Jana Pawła II ożyło w nas poczucie solidarności i więzi mimo wszystkich różnic i spraw dzielących nas, Polaków na co dzień, zwłaszcza w sferze życia społecznego i politycznego. Trzeba nam powracać do tego doświadczenia, by nie trwonić pokładów dobra, które przecież jest w nas, ale nie zawsze to dobro dochodzi do głosu. Dojrzała troska każdego z nas o dobro wspólne i o dobro każdego człowieka będzie najlepszą formą odczytywania testamentu Jana Pawła II, utrwalenia o nim pamięci, okazania Bogu wdzięczności za ten dar i podjęcia dziedzictwa, jakie nam zostawi. Pamięć o zmarłym Ojcu Świętym powinna nas prowadzić do przejrzystego życia, zgodnego z Ewangelią, do wychodzenia poza krąg naszych prywatnych spraw i do troski o drugiego człowieka, a zwłaszcza tego bezbronnego, słabego, ubogiego, potrzebującego naszej solidarności.”

Roman Marcinkowski (1942) polski duchowny katolicki, biskup

Źródło: homilia w katedrze płockiej podczas mszy w trzecią rocznicę śmierci Jana Pawła II, 2 kwietnia 2008

O Bogu, O zmarłych

„Ośmieliłem się zaśpiewać tę piosenkę [Blues dla Dorotki] na Rawie Blues, chociaż faktem jest, że jak grałem na scenie, to nie mogłem się powstrzymać od łez. Było ciężko to wyśpiewać, ale jakoś wyśpiewałem i widziałem, że ludzie odebrali to tak, jak to pokazywałem.”

Ireneusz Dudek (1951) polski muzyk rockowy, wokalista

o piosence poświęconej zmarłej córce. Źródło: Lesław Dutkowski, „Trzy razy otarłem się o śmierć”. Rozmowa z Irkiem Dudkiem z okazji 60. urodzin artysty, muzyka.onet.pl, 9 maja 2011 http://muzyka.onet.pl/publikacje/wywiady/trzy-razy-otarlem-sie-o-smierc,2,4590456,wiadomosc.html

O ludziach, O muzyce, O urodzinach, O zmarłych

„Jestem zakłopotany.”

Aleister Crowley (1875–1947) okultysta angielski

ostatnie słowa, 1 grudnia 1947. Źródło: Ostatnie słowa przed śmiercią, itvl.pl, 16 kwietnia 2013 http://www.itvl.pl/news/ostatnie-slowa-przed-smiercia

„Zapewniamy, że w czasie dwunastoletnich rządów sir Thomasa Smitha kolonia pozostawała w wielkiej nędzy i niedoli z powodu ciężkich i okrutnych praw. (…) W tamtych czasach dzienny przydział żywnościowy na jedną osobę wynosił jedynie osiem uncji [250 g] mąki i połowę półkwarty [ok. ćwierć litra] grochu (…). Żywność była spleśniała, zgniła, pełna pajęczyn i robaków, budziła odrazę ludzi i nie nadawała się dla zwierząt, co zmusiło wielu do ucieczki i szukania pomocy u dzikich wrogów; ludzie ci, gdy schwytano ich ponownie, byli skazywani na śmierć na różne sposoby: przez powieszenie, rozstrzelanie, łamanie kołem. (…) Jednemu z nich za kradzież dwóch lub trzech półkwart owsa przebito szydłem język i przywiązano go łańcuchem do drzewa, aż umarł z głodu.”

Thomas Smith (1558–1625)

petycja, którą wysłało trzydziestu kolonistów z Jamestown do Izby Obywatelskiej Wirginii (1619).
O Thomasie Smisie
Źródło: Howard Zinn, Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś, tłum. Andrzej Wojtasik, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2016, s. 55.

O głodzie, O ludziach, O historii, O czasie

„Akceptacja śmierci i protest przeciw niej: dwie nieusuwalne strony naszego życia.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Mini wykłady o maxi sprawach (1997–2003)

„Ciężko jest wymyślić coś bardziej niedorzecznego, niż łączenie naszego ugrupowania z rebelią maoistowską oraz wiarą w oś zła złożoną z Wenezueli, Węgier oraz Korei Północnej.”

Sitaram Yechury (1952)

o zarzutach premier Bengalu Zachodniego, Mamaty Banerjee, pod adresem KPI (M). Źródło: Konrad Leszczyński, Rewelacje pani premier Bengalu Zachodniego: „Został na mnie wydany wyrok śmierci”, polska-azja.pl, 23 maja 2012 http://www.polska-azja.pl/2012/05/23/rewelacje-pani-premier-bengalu-zachodniego-%E2%80%9Ezostal-na-mnie-wydany-wyrok-smierci%E2%80%9D/

O wierze

„Dokonanie wyboru między życiem a śmiercią jest ostatnią szansą zachowania godności…”

Hanna Krall książka Zdążyć przed Panem Bogiem

Zdążyć przed Panem Bogiem

O zachowaniu

„Tak, moja droga pani, moja gwiazda zgasła. Czekam na ostatni akt tragedii i – porzucony przez wszystkich – nie jestem już aktorem, a jedynie ostatnim widzem.”

Benito Mussolini (1883–1945) wódz ("duce") włoskich faszystów, premier Włoch

do dziennikarki Maddaleny Mollier w 1944.
Źródło: Emmanuel Hecht, Druga śmierć Duce w: Ostatnie dni dyktatorów, tłum. Anna Maria Nowak, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 19.

O gwiazdach, O czekaniu

„Hipokryci zarzucają, że to PiS sieje nienawiść, a sami nienawiść nie tylko sieją, ale ją koszą, zbierają i młócą nieustannie. To ich żniwem pół roku temu była śmierć Marka Rosiaka.”

Janusz Wojciechowski (1954) polityk polski

Źródło: Wojciechowski: niech żniwiarze nienawiści przeproszą, wprost.pl, 19 kwietnia 2011 http://www.wprost.pl/ar/240936/Wojciechowski-niech-zniwiarze-nienawisci-przeprosza/

O nienawiści

„Aż do dnia śmierci nie możemy być pewni swojej odwagi.”

Jean Anouilh (1910–1987)

„Wyzwolono nas 12 kwietnia… Nawiasem mówiąc, po powrocie do Polski dowiedziałam się, że to był dokładnie ten sam dzień, ten sam miesiąc i ten sam rok, kiedy mojego ojca dobito w obozie koncentracyjnym w Oranienburgu. Zawsze uważam, że to była cena za moją wolność. Zważywszy, że mój ojciec był, jest i będzie moim przewodnikiem duchowym i nauczycielem. Jego śmierć jest dla mnie największą i najtragiczniejszą stratą.”

Hanna Szczepanowska (1929–2017)

Źródło: Hanna Szczepanowska „Heban” Archiwum Historii Mówionej http://www.1944.pl/archiwum-historii-mowionej/hanna-szczepanowska,607.html 1944.pl

O historii, O wolności, O nauczycielach

„Czasem śmierć jest tylko granicą do przejścia. Granicą między końcem jednego życia a początkiem drugiego.”

Guillaume Musso (1974)

Wrócę po ciebie

O czasie

„Życie się sprawdza. Śmierć się nie sprawdza.”

Władysław Broniewski (1897–1962) polski poeta

Źródło: Grób Tamerlana

O życiu

„Mówią rzeki, zboża. Cały świat jest jedną mową. Gdybyś tak się w ten świat dobrze wsłuchał, mógłbyś nawet usłyszeć, co sto lat temu mówili, a może tysiące. Bo słowa śmierci nie znają.”

Wiesław Myśliwski książka Kamień na kamieniu

Kamień na kamieniu (1984)

O świecie

„Trzeba podkreślić, że niezależnie od tego, czy te konsekwencje były, czy nie, to ludzie się bali. Każdy, kto decydował się na ukrywanie Żyda, musiał się liczyć z tym, że może za to zapłacić śmiercią.”

Barbara Engelking-Boni (1962) uczona polska, historyk

Źródło: wyborcza.pl, 9 stycznia 2011 http://wyborcza.pl/1,111789,8918167,Jak_Polska_dluga_i_szeroka.html?as=4&startsz=x#ixzz1BCTpbYhe

O ludziach

„Przysięgam na Chrystusa, największego socjalistę w dziejach, przysięgam na wszelkie męki, nadzieje i miłości: Ojczyzna, socjalizm albo śmierć!”

Hugo Chávez (1954–2013) polityk wenezuelski

w czasie zaprzysiężenia siebie na prezydenta na 3 kadencję.
Źródło: gazeta.pl, 11 stycznia 2007

O czasie, O ojczyźnie, Chrystus

„Wszyscy uciekamy od śmierci, ponieważ nie wiemy, co powiedzieć osobie, która umiera.”

Cathy Kelly (1966)

Przyjaciółki od serca (2003)

„Śmierci nie rozdziela się jak majątku. Nikt nie idzie szukać smutku.”

Juan Rulfo książka Pedro Páramo

Pedro Páramo (1955)

„Kiedy wszystko się uciszyło, a kapłan grobowym głosem zawołał hic expiravit (tu skonał), wtedy jakby piorunem upadliśmy na twarz i drżącemi usty całowaliśmy straszną tę ziemię. Nie podobna opisać tego wrażenia, trwogi i smutku; wiem tylko, że mię przeszedł zimny dreszcz i że bieg własnej krwi czułem.”

Ignacy Hołowiński (1807–1855) arcybiskup; polski pisarz i tłumacz

wyrażenie uczuć pątnika na Kalwarii, w miejscu śmierci Chrystusa

O emocjach, O wrażeniach

„Od śmierci w dolinach zachowaj nas, Panie…”

Jerzy Kukuczka (1948–1989) polski alpinista i himalaista

Źródło: Janusz Kasza, Andrzej Zawada – Pozostało jeszcze siedem. Wywiad, wyprawy.onet.pl http://wyprawy.onet.pl/877,509,1024197,ekspedycja.html

O zachowaniu

„Dzień, w którym po raz pierwszy ujrzałem jak do budynku śmierci doprowadzają dzieci, kobiety i mężczyzn przyprawił mnie prawie o obłęd. Wyrywałem sobie włosy z głowy i wylewałem gorzkie łzy rozpaczy. Najwięcej cierpiałem patrząc na dzieci przy matkach lub samotne, które nie zdawały sobie sprawy z tego, że pasmo ich krótkiego życia urwie się za kilka minut wśród największych męczarni.”

Jankiel Wiernik (1889–1972) ocalony z Treblinki, świadek Holokaustu

Rok w Treblince
Źródło: s. 17.

O kobietach, O dzieciach, O matce, O cierpieniu

„Do lat 60. władze twierdziły, że przyczyną wszystkich katastrof są sabotaż i celowe działanie imperialistów. Funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa, a później Służby Bezpieczeństwa na siłę szukali winnych, którzy po pokazowych procesach na wiele lat trafiali do więzień. Zmiany nastąpiły w latach 70. Wypadki w kopalniach stały się narzędziem propagandy. Nagłaśniano je, by pokazać społeczeństwu, jak niebezpieczna jest praca górników. Inne katastrofy wciąż były tajemnicą. Rodziny ofiar, poszkodowanych i świadków zmuszano do milczenia. Zabraniano nawet umieszczania na nagrobkach napisów: „zginął śmiercią tragiczną.””

Przemysław Semczuk (1972)

Źródło: Wstęp w: Zatajone katastrofy PRL, Warszawa 2011, wyd. „Newsweek Polska”, ISBN 978-83-7558-921-4, s. 6.

O tajemnicy, O sile

„Gdyby ocalenie ciebie oznaczało dla mnie śmierć, niech zabiją mnie zamiast ciebie…”

Clara Petacci (1912–1945)

Źródło: Erich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, Katowice 2004, s. 159.

O kobietach

„Czekam aż świat zazieleni się na śmierć.”

Krzysztof Grabowski (wokalista) (1965) polski wokalista, kompozytor i autor tekstów

Cytaty z utworów Pidżamy Porno
Źródło: Kotów kat ma oczy zielone

O świecie, O kotach, O czekaniu

„I pamiętaj, żebyś już nie robił głupstw. Śmierć to nie jest zabawa dla chłopców w twoim wieku.”

Sławomir Mrożek (1930–2013) polski dramatopisarz, prozaik i rysownik

Wyspa róż

O wieku

„Śmierci tak potrzeba uczyć się jak życia.”

Leopold Staff (1878–1957) poeta polski

Źródło: Nauka

O nauce

„Chcę jasno poinformować, że nie miałem związku ze śmiercią Michaela Jacksona i nie przyniosłem świńskiej grypy do Rio – o swoich problemach sądowych.”

Romário (1966) polityk brazylijski

„Gruzińska przyjaźń jest na śmierć i życie. Za przyjaciela ludzie gotowi są pójść i walczyć. Jak to się może nie podobać? Tam nie ma miejsca dla papierowych mężczyzn.”

Katarzyna Pakosińska (1972) polska artystka kabaretowa

Źródło: Arkadiusz Bartosiak, Łukasz Klinke, Katarzyna Pakosińska, „Playboy” nr 4, 2010

O życiu, O przyjaźni, O ludziach

„Śmierć jest faktem banalnym, ale jej przeżycie – nigdy.”

Zofia Bystrzycka (1922–2011) powieściopisarka polska

„Amerykanie mylnie pojmują znaczenie śmierci Roberta Kennedy’ego, jeżeli ją uważają za tragedię wyłącznie amerykańską. Tragedia ta jest wynikiem niezdrowej skłonności do stosowania przemocy, której objawy występują w coraz to innej części świata. (…) Skończyły się czasy, w których istniały problemy czysto państwowe lub regionalne. Wszędzie jest dosyć materiału zapalnego do wywołania pożogi światowej.”

Robert F. Kennedy (1925–1968)

Źródło: artykuł prasowy, „New York Times”, 10 czerwca 1968

„Uwielbiam filmy, które powodują, że adrenalina zaczyna buzować, a serce szybciej bić. Wychodzisz ze skóry, żeby dowiedzieć się, co wydarzy się za chwilę. Poza tym masz wrażenie, że to, co oglądasz, mogłoby wydarzyć się naprawdę. W życiu nie brakuje przecież przerażających momentów. Nie wiem, dlaczego oglądanie filmów o nich sprawia mi przyjemność, ale tak jest. Chciałabym jednak zaznaczyć, że nie bawią mnie horrory o zombie. Są głupie. Nie można wrócić na ziemię po śmierci i krążyć wśród żywych.”

Beth Hart (1972)

Źródło: Głos diabła, onet.pl, 20 lutego 2013 http://muzyka.onet.pl/publikacje/glos-diabla,1,5425685,wiadomosc.html

O przyjemności, O muzyce, O wrażeniach, Serce

„Śmierć kresem ostatnim i wszystkiego.”

Horacy (-65–-8 p. n. e.) rzymski poeta liryczny

Mors ultima linea rerum est. (łac.)
Listy
Źródło: I, 16

„Na wszystkich dyktatorach, despotach i tyranach odbywa się za ich życia gwałtowne dodawanie urojonych zasług aż do olbrzymich sum, a po śmierci równie gwałtowne odejmowanie aż do zera.”

Aleksander Świętochowski (1849–1938) polski pisarz, publicysta, filozof i historyk

„W Wenecji woda jest wszędzie. Przynosi miastu śmierć, a równocześnie wszystko ożywia. Nawet ściany wyglądają jak żywy organizm. Woda jest tu takim samym żywiołem jak roślinność w Rio de Janeiro. Pamiętam w Rio opuszczony pałac, który liście dosłownie zżerały. Bo roślinność w Rio ma zęby. A w Wenecji zęby ma woda.”

Lech Majewski (reżyser) (1953) polski reżyser

Źródło: wywiad Jarosława Mikołajewskiego, „Gazeta Wyborcza”, 6 marca 2004

O wodzie

„Jeśli kobieta mówi, że jest zmęczona życiem, znaczy to, że kogoś zamęczyła na śmierć.”

Kornel Makuszyński (1884–1953) polski prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta

Kartki z kalendarza
Źródło: s. 414

O kobietach

„Z głębokim żalem informujemy, że swoje rewolucyjne życie zakończył komendant Tomás Borge. Tomás nigdy nie umrze.”

Rosario Murillo (1951)

audycja w Radio Ya nadana po śmierci Tomása Borge. Źródło: Trzydniowa żałoba po śmierci ostatniego sandinisty http://www.polskieradio.pl/39/1240/Artykul/596058,Trzydniowa-zaloba-po-smierci-ostatniego-sandinisty, polskieradio.pl, 5 maja 2012

O życiu

„Jest coś zabawnego w śmierci?
– O tym się przekonam, jak umrę…”

Artur Andrus (1971) polski dziennikarz i poeta

Źródło: „Przekrój”, 28 października 2008 http://www.przekroj.pl/ludzie_rozmowy_artykul,3437.html

„Jeżeli teraz miałoby się okazać, że Andrzej Lepper narażając siebie na więzienie, chciał „sypać” w sprawie afery gruntowej, przeciekowej i być może także innych afer III RP, to ostatecznie zawaliłaby się cała misternie budowana od 3 lat konstrukcja oskarżania rządu Kaczyńskiego o wszelkie zło. I to zwaliłaby się tuż przed wyborami, a przecież w oparciu o straszenie powrotem Kaczyńskiego do władzy, miała być oparta strategia wyborcza Platformy. Może, żeby do tego nie dopuścić, trzeba się było Andrzeja Leppera pozbyć? Czy prokuratura jest w stanie udźwignąć ciężar niezależnego śledztwa w tej sprawie?”

Zbigniew Kuźmiuk (1956) polski polityk

Źródło: Czy śmierć Andrzeja Leppera spowoduje polityczne trzęsienie ziemi? „Czy prokuratura jest w stanie udźwignąć ciężar niezależnego śledztwa”, wpolityce.pl, 8 sierpnia 2011 http://wpolityce.pl/artykuly/12869-czy-smierc-andrzeja-leppera-spowoduje-polityczne-trzesienie-ziemi-czy-prokuratura-jest-w-stanie-udzwignac-ciezar-niezaleznego-sledztwa

O złu

„Lech Kaczyński był prawdziwym orędownikiem interesów swego państwa, kochał swój kraj i był Europejczykiem z pasją. Wiele rozmawialiśmy przy okazji spotkań międzynarodowych i unijnych i na końcu zawsze dochodziliśmy do wspólnego rozwiązania. Wiem także, że poświęcił całe swoje życie dla wolnej Polski i wolnej Europy.”

Angela Merkel (1954) niemiecka polityk

po tragicznej śmierci Lecha Kaczyńskiego. Źródło: onet.pl, 11 kwietnia 2010 http://wiadomosci.onet.pl/2153441,12,to_byl_szczegolny_gest_ze_strony_prezydenta,item.html

O życiu, Kochać się

„Niech żyje anarchia!”

Luigi Lucheni (1873–1910) anarchista włoski

gdy dowiedział się, że cesarzowa zmarła wskutek jego ciosu
Źródło: Isabelle Bricard, Leksykon śmierci wielkich ludzi, tłum. Anita i Krzysztof Staroniowie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1998, ISBN 8305129713, s. 160.

O ludziach, O książkach, O wiedzę, O zmarłych

„Natura odsłania swe tajemnice chętniej, gdy nie skazuje się jej na śmierć.”

Matthew Pearl książka Klub Dantego

Postać: Oliwer Wendell Holmes
Klub Dantego

O tajemnicy, O naturze

„Śmierć ma dwie postacie: Po pierwsze, oznacza niebyt. Po drugie zaś, oznacza przerażający materialny byt trupa.”

Milan Kundera książka Księga śmiechu i zapomnienia

Księga śmiechu i zapomnienia

„Nadzieja jest wartością bezwzględną. Można egzystować bez wielu rzeczy. Nie można jednak żyć bez nadziei. Tam gdzie przestaje ona funkcjonować mamy do czynienia z tragedią, ze śmiercią. W wymiarze czysto filozoficznym jest to coś, co dotyczy każdego z nas. Każdy gdzieś czasem wątpił, stawał w obliczu beznadziei. Sama tylko symbolika słowa „beznadzieja”, oddaje pewien tragizm oraz dramat człowieka. Przy tym są oczywiście różne wymiary i przejawy nadziei. To wszystko jest w ciągłym ruchu. Człowiek, często nie zdając sobie z tego sprawy, mógłby nie posiadać kont, majątków, ale mieć nadzieję. Tymczasem nie mając nadziei, dopiero pozostaje tak naprawdę bez niczego.”

Wojciech Pszoniak (1942) polski aktor

Źródło: wywiad, 2008 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=44594

O nadziei, O czasie

„Tylko ziarna, które nie chcą umrzeć, zgina naprawdę. Jako ostatnie dzieło i dar życia trzeba umieć przyjąć śmierć.”

Janusz Pasierb (1929–1993) polski ksiądz, poeta, eseista, historyk sztuki

Śmierć

„Każdy z nas, ludzi którzy poszukują nowej etyki – wypełniony jest Dostojewskim. Ponieważ tak jak on stajemy w obliczu ostatecznych problemów ludzkiego losu: samotności i śmierci.”

Jerzy Grotowski (1933–1999) polski reżyser, teoretyk teatru, pedagog

Źródło: Impresje zapisane w Szwajcarii http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=5777, „Dziennik Polski” nr 3, 4/5 stycznia 1959, s. 5, 7.

O losie, O ludziach, O poszukiwaniu, O samotności

„Szkoda, że jednak nie został duchownym.”

Ketewan Geladze (1858–1937)

wypowiedziane przed śmiercią o Józefie Stalinie.
Źródło: Jurij Boriew, Prywatne życie Józefa Stalina, op. cit., s. 13.

O życiu

„Nikt się od śmierci nie wykupi
Za berło ani za talara…”

François Villon (1431–1463) poeta francuski

Źródło: Wielki testament http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wielki-testament.html, przeł. Tadeusz Boy-Żeleński

„Wiemy już, że zdarzały się w naszym kraju niesłuszne egzekucje. Oznacza to, że cały system prawny jest poważnie skażony. Kara śmierci w naszym kraju to poważny błąd.”

John Paul Stevens (1920–2019) prawnik amerykański

O karze, O błędach

„Strach przed śmiercią jest żarem podtrzymującym szczęście.”

Gabriel García Márquez książka Jesień patriarchy

Jesień patriarchy (1975)

O szczęściu, O strachu

„Z woli Boga, będziemy świadkami zniszczenia tego reżymu w bliskiej przyszłości.”

Mahmud Ahmadineżad (1956) irański polityk

w trakcie przemówienia z okazji 18. rocznicy śmierci ajatollaha Chomeiniego.
Źródło: Gazeta.pl, 4 czerwca 2007

O Bogu, O przyszłości

„(…) ta jego (…) kurwa pierdoliła się z każdym, kiedy on czekał na śmierć. I wtedy wziął ze sobą swego syna, odszedł w góry i zaczął pić.”

Marek Hłasko książka Palcie ryż każdego dnia

Palcie ryż każdego dnia

O odejściu, O piciu, O czekaniu

„Śmierć to w końcu też porzucenie.”

Hanna Lemańska książka Chichot losu

Chichot losu

„Na tym polega pisanie – jest zagadywaniem śmierci. Zresztą śmierć daje się opowiedzieć tylko przez życie.”

Dariusz Suska (1968)

Źródło: Agnieszka Sowińska, Czytelnia:Wszystkie wiersze o śmierci http://www.dwutygodnik.com/artykul/3859/, Dwutygodnik.com nr 89/2012.

O życiu

„Tutaj – rzucano kiedyś ludzi
Na pożarcie lwom,
Tłumy trawiły śmierć cudzą (…).
Wiara w ogniu płonęła (…).”

Mieczysława Buczkówna (1924–2015)

Kartki z podróży (VI 1956) Źródło: Colosseum, „Życie Literackie” nr 33, 18 sierpnia 1957, s. 3 http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=14876

O życiu, O ludziach, O wierze

„Nie zapomnij o nim aż do śmierci, a kiedy umrze, on nigdy nie zapomni o tobie.”

Piotr Müldner-Nieckowski (1946)

Za kobietą tren (2001)

„Sprawą najwyższej wagi jest zagwarantowanie prawa do życia jako najwyższej wartości. Prawa podstawowe, fundamentalne muszą mieć gwarancje konstytucyjne. To fundamentalne prawo każdej osoby ludzkiej jest warunkiem istnienia narodu i rozwoju państwa polskiego. O świętości życia nieustannie przypominał nam Ojciec Święty Jan Paweł II. Czy wprowadzamy jego nauczanie w życie? Prawo do życia od poczęcia do naturalnej śmierci nie jest tylko kwestią światopoglądu, nie jest tylko prawem religijnym, ale prawem człowieka – najbardziej podstawowym.”

Anna Sobecka (1951) polska działaczka polityczna

Źródło: wystąpienie na posiedzeniu Sejmu, 28 marca 2007 http://orka2.sejm.gov.pl/Debata5.nsf/851e81387c160e4fc125745f00379393/84346d29f5fdaa58c125746500489d55?OpenDocument

O życiu

„Nie wierzcie djabłu, bo on was i mnie oszukuje. W dziełach Boskich nie bądźmy ciekawi, nie potrzebujemy koniecznie widzieć na własne oczy rzeczy utajonych i nie szukajmy ich, ale wierzmy, ale wierzmy w prawdy niedostępne.”

Kazimierz Łyszczyński (1634–1689) polski teolog, stracony za ateizm

słowa przypisywane Łyszczyńskiemu przez biskupa Załuskiego, rzekomo wypowiedziane przed wykonaniem wyroku śmierci. Cytaty przypisywane Źródło: Epistolarum historico-familiarum, t. 1, pars 2 http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=53597.

O oszukiwaniu

„Zrobicie mi krzywdę! Błagam, nie róbcie mi krzywdy!”

Madame du Barry (1743–1793)

podczas wchodzenia na szafot przed swą śmiercią.
Źródło: Eleanor Herman, W łóżku z królem. 500 lat cudzołóstwa, władzy, rywalizacji i zemsty. Historia metres królewskich, tłum. Katarzyna Kołaczkowska, Wydawnictwo Jeden Świat, Warszawa 2006, ISBN 8389632268, s. 185.

O świecie, O historii, O zemście

„(…) czy, jeśli ukojenie, jakie daje religia, opiera się na neurologicznie więcej niż nieprawdopodobnej przesłance, iż możemy jakoś przetrwać śmierć własnych mózgów, naprawdę chcemy takiego ukojenia bronić?”

Richard Dawkins (1941) angielski biolog

Cytaty z książek, Bóg urojony (2006)

O religii

„Wybór tej, najprostszej dopuszczalnej prawem, formy pochówku, bez upublicznienia jego daty, daje mi poczucie, że chociaż ten unikalny, osobisty moment będzie wolny od demonstrowania, nawet w najlepszej intencji, gestów i symboli religijnych. Ostatnio przestały one być symbolami miłości, a stały się demonstracją dominacji „prawdziwych Polaków” nad ludźmi „gorszego sortu”, do których zostałem tuż przed śmiercią zaliczony. Ten nekrolog to mój ostatni, choć bezsilny protest przeciwko niszczeniu dorobku humanizmu w Polsce. Wolność zawsze ceniłem sobie najwyżej. Proszę więc o wyrozumiałość. Tomasz Biliński”

Tomasz Biliński (1939–2016)

fragment nekrologu prof. Tomasza Bilińskiego opublikowanego przez rodzinę zgodnie z jego wolą. Źródło: Tomasz Biliński http://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,376428,Tomasz-Bili%C5%84ski-inne.html, nekrologi.wyborcza.pl, 2 grudnia 2016.

O rodzinie, O wolności