Cytaty na temat rozum
strona 3

„Cywilizacja katolicka dowodzi, że natura człowieka jest chora i ułomna; ułomna i chora w sposób radykalny w swej istocie i we wszystkich elementach, które ją tworzą. Ponieważ ludzki rozum jest chory i osłabiony, nie ma on możliwości odkrycia prawdy i nawet nie może jej dostrzec samodzielnie, kiedy zostanie mu ona postawiona przed oczami; ponieważ ludzka wola jest chora i osłabiona, nie jest ona zdolna ani chcieć, ani czynić tego, co dobre.”

Juan Donoso Cortés (1809–1853)

w 1849. <br class="br">Źródło: Jacek Bartyzel, Juan Francisco María da Salud Donoso Cortés, legitymizm.org http://www.legitymizm.org/ebp-juan-francisco-maria-da-salud-donoso-cortes

O naturze, O woli

„W polityce polskiej uwija się spore grono bojowników, którzy w okresie komunizmu siedzieli cichutko za piecem. Czasem ci, którzy wtedy nie byli odważni jak lew, dziś chcą być przynajmniej tak odważni jak hiena cmentarna, dzielnie atakując rosyjskie pomniki i groby.
W przypadku ataków na symbole ukraińskie i rosyjskie w grę wchodzi także zwykła głupota. Jest to potęga większa od wszystkich wywiadów świata i nieobca (…) naszej lokalnej samorządności. Wynaturzenia uczuć patriotycznych, które obracają patriotów przeciwko Polsce, tkwią korzeniami głęboko w społeczeństwie. Wyrastają one z urazowych schorzeń świadomości narodowej, stereotypów i fobii. Gdy one się budzą, milknie rozum i zaczynamy działać na własną szkodę.”

Karol Modzelewski (1937–2019) polski historyk i polityk

Źródło: Patrioci przeciw Polsce (1997), cyt. za: Adam Michnik, Karol z Krainy Rogatych Dusz, cz. 3, „Gazeta Wyborcza”, 25–26 czerwca 2011.

O głupocie, O emocjach, O duszy, O piekle

„Problem z wami, młodymi polega na tym, że macie rozum ulokowany w jajach.”

Robin Cook (1931–1994) pisarz amerykański

Oślepienie (1992)

O problemach

„Rozum z dowcipem jaśniej błyszczy, ale i bez dowcipu jest dobry; dowcip zaś bez rozsądku jest jak okręt, który pełnymi żaglami płynie – na skały!”

Karol Juliusz Weber (1767–1832)

„Niektórym Niebiosa darowują objęcia mężczyzn, a niektórym – rozum. Sądzę że to drugie jest lepsze.”

Aleksandra Ruda (1982)

Odnaleźć swoją drogę

„Za wielki zakres dany jest człowiekowi! Szatan jeden wie, dlaczego to, co rozum obrzuca pogardą, przedstawia się w sercu jako rozkosz i piękno najwyższe. Czy jest piękno w Sodomie? O, wierz mi, że jest i to dla ogromnej większości ludzi. Piękną jest walka szatana z Bogiem, gdy polem bitwy są serca nasze.”

Fiodor Dostojewski książka Bracia Karamazow

Bracia Karamazow

O Bogu, O ludziach, Cytaty o pięknie, O walce

„Słońce zachodzi za mój horyzont,
Czai się noc u drzwi,
Słowa bezmyślne rozum mi podbiją,
Stanę się jednym z nich.

Słońce zachodzi za mój horyzont,
Dalej nie widzę nic,
Armie głupoty skrzydła swe rozwiną,
Na szybach skona krzyk.”

Bogdan Olewicz (1946) polski autor tekstów piosenek i dziennikarz

Źródło: Składam broń z repertuaru zespołu Korba

O głupocie, O słońcu, O nocy

„Normalny człowiek jest istotą wysoce nielogiczną i w tym jego człowieczeństwo. To rozum, owszem, ale silnie zanieczyszczony uprzedzeniami, emocjami i przeświadczeniami wyniesionymi z dzieciństwa czy z genów ojca i matki. Dlatego robot, podający się (na przykład przez telefon) za człowieka, dość łatwo może zostać zdemaskowany przez specjalistę.”

Stanisław Lem (1921–2006) polski pisarz, futurysta

Utwory, Pokój na ziemi
Źródło: s. 51

O matce, O dzieciństwie

„Widzicie, panie Grieg, w jakiż niezawodny sposób funkcjonuje inkwizytorskie szkolenie – powiedziałem. – Instynktownie, powtórzę to: instynktownie wybrałem natychmiast lokalizację sekretnego wejścia. Rozum mógł jeszcze błądzić po rubieżach podejrzeń i przypuszczeń, intuicja jednakże zadziałała pewnie oraz bez zarzutu.
– No, no, człek nieuprzejmy mógłby nawet powiedzieć, że wasz tyłek przewyższa sprytem waszą głowę.”

Jacek Piekara (1965) polski pisarz

Ja, inkwizytor. Wieże do nieba

„Drudzy są, którzy mają mądrość… ziemską, bydlęcą i diabelską. Ziemską, iż mają rozum tylko na dostawanie i zatrzymanie, i rozmnożenie dóbr świeckich doczesnych.”

Piotr Skarga (kaznodzieja) (1536–1612) polski teolog, pisarz i kaznodzieja

O mądrości

„Petrarka odcieleśniony obraz kobiety sprowadził na ziemię, zachowując jej anielską osobowość i rolę przewodniczki prowadzącej do doskonałości wewnętrznej. Kobieta anielska (…) – ucieleśnienie odwiecznej idei piękna i dobra jest przedmiotem miłosnej kontemplacji i natchnieniem twórców. Jej nieskazitelna uroda fizyczna i piękno duchowe wywołują w mężczyźni sprzeczne pragnienia, przeciwstawne nastroje i uczucia, paraliżują zmysły i rozum.”

Jadwiga Kotarska (1929)

Źródło: Erotyk staropolski. Inspiracje i odmiany (1980)

O kobietach, O mężczyznach, Cytaty o pięknie, O emocjach

„Rozum wytyczał zarazem cel i metodę postępowania oświeceniowych myślicieli.”

Jeremy Black (1955) brytyjski historyk

Europa XVIII wieku. 1700–1789 (1990)

„Mnie się zdaje, że teraz pan ma prawo nauczania, gdy sam ludzkiego bólu doznał. Nie ten, wedle mnie, jest człowiekiem, kto nad świat wyższy własną pychą, ale kto te rany zbadał i w sobie nosił, a potem dopiero na nie lekarstwa szuka. Teraz dopiero myśl pana będzie jaśniejszą, rozum prawszym!”

Maria Rodziewiczówna (1864–1944) polska pisarka

Kwiat lotosu
Źródło: Wyd. Alfa, Warszawa 1990, s. 162

O świecie, O myślach, O myśleniu

„Oczy są ślepe, gdy rozum zajęty jest czymś innym.”

Publiliusz Syrus

Caeci sunt oculi, cum animus alias res agit. (łac.)

„Bóg dał człowiekowi rozum, za to diabeł – myśli!”

Lesław Nowara (1963) polski poeta, aforysta i prawnik

Świat według Ludka

O Bogu, O myślach, O myśleniu

„Kontakt nie jest możliwy wszędzie tam, gdzie zdrowy rozum zaślepia fanatyczna ideologia.”

Manuela Gretkowska (1964) pisarka polska

„Nie chodzi o to, by rozum „zdominował” ciało i serce, ale o to, by je zjednoczył.”

Michel Quoist (1921–1997) francuski duchowny katolicki i pisarz

Serce

„Największy rozum – do czasu milczeć i do czasu mówić.”

Maria Rodziewiczówna (1864–1944) polska pisarka

Źródło: nieokreślone

O czasie

„Prędzej nam zginie rozum i ustaną słowa,
Niźli będzie stateczna która białogłowa.”

Jan Andrzej Morsztyn (1621–1693) poeta polski

Źródło: Niestatek

„Miłość odbiera rozum tym, co go posiadają, a daje tym, co go nie mają.”

Denis Diderot (1713–1784) francuski pisarz, filozof

Źródło: Nic, co ludzkie…, op. cit., s. 44.

O miłości

„U kobiet cnota, u Polaków rozum nie popłaca.”

Jan Fedorowicz (1811–1870)

O kobietach

„Każdy ojciec jest bohaterem dla swojego syna. Przynajmniej dopóki syn jest zbyt mały, żeby mieć swój własny rozum.”

Tony Parsons (1953)

Mężczyzna i chłopiec (1999)

„W rzeczywistości rozum ludzki jest największą ludzką nędzą. Bez wiary nie wiem, co jest prawdą, i rozumiem tylko zachowanie sceptyków.”

Juan Donoso Cortés (1809–1853)

Źródło: Ensayo sobre el catolicismo, el liberalismo y el socialismo, cyt. za: Jacek Bartyzel, Juan Francisco María da Salud Donoso Cortés, legitymizm.org http://www.legitymizm.org/ebp-juan-francisco-maria-da-salud-donoso-cortes

O wierze, O zachowaniu, O rzeczywostości

„Rozum ludzki nie odznacza się trzeźwym spojrzeniem,
lecz podlega wpływowi woli i uczyć; tak powstają
nauki budowane wedle upodobań człowieka.
Albowiem człowiek łatwiej wierzy w to, co wolałby,
aby było prawdziwe. Stąd to pochodzi, że odrzuca:
rzeczy trudne, gdyż brak mu cierpliwości w prowadzeniu badań;
rzeczy trzeźwe, ponieważ ograniczają nadzieję;
[…]
poglądy przeciwne pospolitemu mniemaniu ze względu na opinie gminu.
Niezliczone są wreszcie, a niekiedy nieuchwytne sposoby,
którymi uczucia zabarwiają i zarażają rozum.”

Francis Bacon (filozof) książka Novum Organum

Źródło: Novum Organum (1620)

O emocjach, O nauce, O cierpliwości

„Ani Pan, ani ja nie przeżywamy najpiękniejszej chwili, największej radości, gdy rządzi nami umysł, lecz wtedy, gdy go tracimy. Straciliśmy oboje rozum – dla June. Ona zniszczyła rzeczywistość. Ona zniszczyła sumienie.”

Anaïs Nin (1903–1977) pisarka francuska

do Millera.
Związek z Henrym Millerem
Źródło: Dzienniki

O rzeczywostości

„Rozum dzieli ludzi, uczucia łączą. Nas w szczególności łączyć rozum nie może, skoro szablony myślenia leżą rozbite u naszych stóp. (…) Postawa uczuciowa jest wciąż ta sama, co więcej jest wspólna wszystkim masom.”

Jan Mosdorf (1904–1943) polski filozof i publicysta, działacz narodowy

Źródło: Wczoraj i jutro, 1938

O ludziach, O emocjach, O myślach, O myśleniu

„Rozum ma tendencję do odwadniania naszych przeżyć. Dlatego usiłuję w swoim pisaniu oddać pełne emocji przeżycia i interpretacje w dynamicznych związkach, jakie zachodzą na tej samej niemal płaszczyźnie co życie. Ale po to, by je zrozumieć, musimy czytać powieść jak wiersz, poddać się jej rytmowi, obrazom, oddziaływaniu na umysły.”

Anaïs Nin (1903–1977) pisarka francuska

z notatek nt. własnego pisarstwa.

O życiu, O czytaniu, Obraz

„Rozum, logikę i racjonalność to mają maszyny, o których mówi się, że są bezduszne. W sensie deontologicznym faktycznie moralność to atawizm ewolucyjny. Pozwalał nam przetrwać, dlatego się utrzymał. Jak rodzicie nie byli empatyczni, nie kierowali się dobrem innych, to dzieci mogły nie przeżyć, zaniedbane i opuszczone przez grupę, więc moralność była promowana w genach.”

Jerzy Vetulani (1936–2017) profesor nauk przyrodniczych, psychofarmakolog, neurobiolog, biochemik

Źródło: Olga Woźniak: Stań się dobrym. To się opłaca, „Gazeta Wyborcza” nr 299, 24–26 grudnia 2011

O dzieciach, O morzu, Sens

„Divide et impera!”: dziel, a będziesz rządził; dziel a staniesz się bogaty; dziel a oszukasz ludzi, zaślepisz ich rozum, drwić będziesz ze sprawiedliwości.”

Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865) francuski polityk i filozof

O ludziach, O sprawiedliwości

„U mężczyzny gdy zaczyna się próżność, kończy się rozum.”

Marie von Ebner-Eschenbach (1830–1916) pisarka austriacka

„… pogląd Pani rozmówcy zdaje się bazować na założeniu, jakoby rozum był źródłem prawdy. Czy tak jest rzeczywiście? Rozum jest raczej władzą poznawczą, szukającą prawdy i rozróżniającą prawdę od fałszu, ale przecież rozum prawdy nie ustanawia. Rozum jedynie odczytuje prawdę zawartą w rzeczywistości, przy czym może się nawet pomylić. Rzecz jasna, rozum nie jest martwym ekranem, odbijającym rzeczywistość biernie i bezdusznie; jest władzą poznawczą żywej osoby ludzkiej, która otwiera się na rzeczywistość w sposób aktywny. Sytuacja ta rodzi wprawdzie skomplikowane problemy filozoficzne, nie zmienia jednak faktu zasadniczego: że źródłem prawdy jest rzeczywistość, nie rozum.”

Jacek Salij (1942) teolog polski, dominikanin

Źródło: Rozum i objawienie w Szukającym drogi

O rzeczywostości

„Powinien zwyciężyć rozum, a nie namiętności.”

Epicharm (-524–-435 p. n. e.)

„Rozum ludzi początkiem jest wszelkiej substancji.”

Daniel Defoe Przypadki Robinsona Kruzoe

Przypadki Robinsona Crusoe

O ludziach

„Miłość pokazuje człowiekowi cel jego życia. Rozum pokazuje środki, jak go zrealizować.”

Tomáš Garrigue Masaryk (1850–1937) prezydent Czechosłowacji (1918–1935)

Miłość

O miłości

„Moje własne doświadczenie uczy mnie nie lubować się w tych próżnych rozkoszach bardziej, niż rozum pragnąłby; a ponadto nie rozkoszować się rzeczami niepewnymi, które mogłyby się zdawać pożyteczne.”

Elżbieta I Tudor (1533–1603)

z mowy Elżbiety przesłanej Johnowi Haringtonowi.
Źródło: Stanisław Grzybowski, Elżbieta Wielka, Wrocław 1984

„Bo sam przyrodzony rozum ukazuje, iż rządy i sprawy królestw i państw z Boskiej opatrzności i pomocy stoją, a ludzki rozum i staranie zabiegać wszystkiemu nie może.”

Piotr Skarga (kaznodzieja) (1536–1612) polski teolog, pisarz i kaznodzieja

O pomocy

„Chrześcijańska wiara religijna nie upokarza człowieka. Nie jest ona bynajmniej czymś nierozumnym. Przeciwnie. Wiara chrześcijańska wspomaga rozum, w jego drodze do prawdy.”

Stanisław Wielgus (1939) polski arcybiskup katolicki

Źródło: Homilia w katedrze płockiej podczas wielkanocnej mszy rezurekcyjnej, 11 kwietnia 2004

O wierze

„Rozum na koniu.”

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770–1831) filozof niemiecki

La raison à cheval. (fr.)
o Napoleonie Bonaparte
Źródło: Tadeusz Kroński, Rozważania wokół Hegla, PWN, Warszawa 1960, s. 489.

Koń

„Słowa są najważniejsze. Mają własny rozum”. (…) Jest to prawda równie oczywista i łatwo dostrzegalna jak każda idea, jaka kiedykolwiek rzuciła cień na wejście do mrocznej jaskini naszej percepcji. Ale słowa są także zdradzieckimi pułapkami, czyhającymi na każdy, nawet najmniejszy błąd. Słowa kierują nasze myślenie na kręte ścieżki ułudy, a fakt, że większość życia spędzamy w zamkach, które z nich właśnie wybudowaliśmy, dowodzi ponad wszelką wątpliwość, iż brakuje nam obiektywizmu, bez którego nie sposób dostrzec ogromnych zniekształceń rzeczywistości powodowanych przez język.”

Dan Simmons (1948) amerykański pisarz fantastyki naukowej

Cykl Hyperion Cantos, Dylogia Hyperion, Hyperion (1989)
Źródło: Pieśni Hyperiona

O prawdzie, O błędach, O myślach, O rzeczywostości

„Głupi nie śmiej się z mądrego
Ale bierz rozum od niego!”

Biernat z Lublina (1465–1529) polski renesansowy poeta, tłumacz, bajkopisarz

Źródło: Księga cytatów z polskiej literatury pięknej od XIV do XX wieku, wyb. Paweł Hertz, Władysław Kopaliński, Warszawa 1975, PIW, s. 39.

O literaturze, O wieku

„Nawet jeśli Osama nie żyje, Amerykanie nigdy nie odniosą nad nim zwycięstwa, dopóki pewnego dnia nie pójdą po rozum do głowy i nie wybiorą na prezydenta Johnny’ego Deppa.”

Jeremy Clarkson (1960) angielski dziennikarz motoryzacyjny

„Pokora fundamentem wiary, miłości. Poddać rozum, serce, wolę może tylko duch pokorny. Ale to poddanie całkowite rozumu swego rozumowi najwyższemu, to oddanie całkowite swego serca Sercu najmiłościwszemu, to zlanie swojej woli z Wolą najświętszą, jest dopiero prawdziwą mądrością, szczęściem, świętością.”

Jan Wojciech Balicki (1869–1948) polski duchowny katolicki, teolog, błogosławiony Kościoła katolickiego

Rozważania. O. Joachim Bar, Wybór pism ks. Jana Balickiego, Warszawa 1978, s. 151.
Źródło: o. Joachim Roman Bar, ks. Stanisław Zygarowicz, Polscy święci. Sługa Boży Jan Balicki, t. 11, ATK, Warszawa 1987, s. 276.

O mądrości, O szczęściu, O wierze, Serce

„Rozmawiali o tym, kto wygra i kto przegra. Wygrał ludzki rozum. Wygrała ludzkość.”

Nikita Chruszczow (1894–1971) przywódca ZSRR

Źródło: Henryk Markiewicz, Andrzej Romanowski, Skrzydlate słowa, PIW, Warszawa 1990, s. 148.

„Rozum i skrucha to zawsze dwie rzeczy, które zjawiają się zawsze zbyt późno.”

Szolem Alejchem książka Dzieje Tewji Mleczarza

Dzieje Tewji Mleczarza

„Szczęście może przyjść przypadkowo, ale o rozum musimy postarać się sami.”

Cyceron (-106–-43 p. n. e.) mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk

O szczęściu

„Od pierwszego Adama, który ujrzał noc,
I dzień, i kształt swojej dłoni,
Ludzie snuli opowieści i utrwalali
W kamieniu, w metalu czy na pergaminie
To wszystko, co zawiera ziemia czy co tworzy sen.
Oto ich dzieło: Biblioteka.
Powiadają, że liczba jej woluminów
Przekracza liczbę ciał niebieskich
Czy ziaren piasku na pustyni. Człowiek,
Co chce ją wyczerpać,
Traci rozum i zuchwałe oczy.
Zawarta jest tu rozległa pamięć wieków
Minionych, miecze i bohaterowie,
Lakoniczne symbole algebry,
Wiedza, co sonduje planety
Rządzące przeznaczeniem,
Moce ziół i talizmanów ze słoniowej kości,
Wiersz, w którym trwa pieszczota,
Nauka, co rozszyfrowuje samotny
Labirynt Boga - teologia,
Alchemia, która w błocie szuka złota,
I formy wyobrażeń bałwochwalcy.
Niewierni twierdzą, że gdyby spłonęła,
Spłonęłaby historia. Lecz się mylą.
Te nieskończone księgi zostały spłodzone
Przez ludzką bezsenność. Jeśliby z nich wszystkich
Nie ocalała ani jedna, bezsenność
Spłodzi na nowo każdy wers i każdą kartę,
Wszystkie prace i każdą miłość Heraklesa,
Każdą lekcję każdego manuskryptu.
Teraz, w pierwszym stuleciu Hidżry,
Ja, ów Omar, co ujarzmił Persów
I narzuca Islam kuli ziemskiej,
Rozkazuję żołnierzom, by zniszczyli ogniem
Rozległą Bibliotekę,
Co nie zginie. Niech będzie pochwalony
Bóg, który nie śpi, i Muhammad, Prorok.”

Jorge Luis Borges (1899–1986) argentyński pisarz, poeta i eseista

O miłości, O Bogu, O ludziach, O historii

„Oto ja wobec wszystkich człowiek przy zdrowych zmysłach
Znający życie i śmierć to co żyjący znać może
Który poznałem cierpienia i radości miłości
Który potrafiłem niekiedy narzucać swoje myśli
Znający wiele języków
Który niemało podróżowałem
Ja co widziałem wojnę w Artylerii i Piechocie
Raniony w głowę z czaszką trepanowaną pod chloroformem
Który straciłem najlepszych przyjaciół w straszliwej bitwie
Wiem o starym i nowym ile poszczególny człowiek może o tym wiedzieć
I nie dbając dzisiaj o tę wojnę
Między nami i dla nas przyjaciele moi
Rozstrzygam ten długi spór tradycji i wynalazczości
Porządku i Przygody

Wy których usta są na podobieństwo ust Boga
Usta które są samym porządkiem
Bądźcie wyrozumiali kiedy nas porównujecie
Z tymi co byli doskonałością porządku
Nas którzy wszędzie wietrzymy przygodę

Nie jesteśmy waszymi wrogami
Chcemy wam dać rozległe i dziwne dziedziny
Gdzie kwiat tajemniczości prosi chętnych o zerwanie
Są tam nowe ognie kolory nigdy nie widziane
Tysiąc nic nie ważących fantazmów
Którym trzeba nadać realność
Chcemy wykryć dobroć niezmierzoną krainę gdzie wszystko milknie
Jest również czas który można ścigać albo zawrócić
Litości dla nas walczących zawsze na krańcach
Bezkresu i przyszłości
Litości dla naszych błędów litości dla naszych grzechów

Oto i lato pora gwałtowna nastała
I młodość moja zgasła jak podmuch wiosenny
O słońce to już zbliża się Rozum płomienny
I czekam
Aż za urodą którą na koniec przybrała
Abym kochał ją miłą i szlachetną pójdę
Nadchodzi i z daleka
Przyciąga mnie jak siłą stali magnetycznej
Ma postać prześlicznej
Rudej

Jej włosy ze złota tak jasno
Świecące się nigdy nie zgasną
Jak ognie pyszniące się będą
Śród róż herbacianych co więdną

Ale śmiejcie się śmiejcie się ze mnie
Ludzie zewsząd ludzie tutejsi
Bo tyle jest rzeczy których wam nie śmiem powiedzieć
Tyle jest rzeczy których nie dacie mi powiedzieć
Zlitujcie się nade mną”

Guillaume Apollinaire (1880–1918) francuski poeta

O życiu, O śmierci, O Bogu, O ludziach

„Zastanawiam się i zastanawiam, jak ustalić Prawo, określające najzwięźlej tę sytuację specyficzną Ducha europejskiego. Nie widzę nic innego, oprócz

IM MĄDRZEJ TYM GŁUPIEJ.

W istocie: tu nie mowa o tym pewnym kontyngencie głupoty, jeszcze nie przezwyciężonej, z którą rozwój prędzej czy później się załatwi. Tu by szło o głupotę, postępującą w parze z rozumem, która z nim razem wzrasta. Spójrzcież na wszystkie festyny intelektu: te koncepcje! Te odkrycia! Perspektywy! Subtelności! Publikacje! Kongresy! Dyskusje! Instytuty! Uniwersytety! A jednak: głupio.

Muszę się zastrzec, że prawo im mądrzej, tym głupiej, formułuję bez odrobiny żartu. Nie, to tak naprawdę.. I zasada odwrotnej proporcjonalności zdaje się dosięgać samej istoty rzeczy, albowiem coraz szlachetniejszej jakości rozumu odpowiada coraz nikczemniejsza kategoria głupstwa, to głupstwo staje się coraz bardziej ordynarne i nie dzięki czemu innemu, tylko właśnie wskutek prostactwa swojego, wymyka się coraz subtelniejszym instrumentom kontroli intelektualnej… rozum nasz za mądry by móc się obronić przeciw głupocie tak głupiej. W episteme zachodniej to co jest głupie, jest głupie w sposób gigantyczny - dlatego jest nie do uchwycenia.”

Witold Gombrowicz (1904–1969) pisarz polski

Dziennik 1961-1966

O głupocie

„Człowiek jest panem przeciwieństw, dzięki niemu istnieją, a więc jest od nich dostojniejszy. Dostojniejszy od śmierci, zbyt dostojny dla niej, bo głowa jego jest wolna. Dostojniejszy od życia, zbyt dostojny dla niego, bo serce jego jest pobożne. […] Nie dam śmierci panować nad mymi myślami! Bo na tym polega dobroć i miłość ludzka, na niczym innym. Śmierć jest wielką potęgą. Odkrywamy przed nią głowę i zbliżamy się do niej na palcach. […] Rozum niemądrze wygląda wobec śmierci, bo jest jedynie cnotą, śmierć natomiast jest wolnością, ucieczką, bezkształtem i rozkoszą. […] rozkoszą, a nie miłością. Śmierć i miłość: nie rymują się ze sobą, byłby to niesmaczny i fałszywy rym! Miłość przeciwstawia się śmierci, ona jedna, nie rozum; i jest mocniejsza od śmierci. Ona jedna, nie rozum, budzi dobre myśli. […]Człowiek w imię dobroci i miłości nie powinien dać śmierci panować nad swoimi myślami. I z tym się budzę…”

Thomas Mann książka Czarodziejska Góra

The Magic Mountain

O miłości, O śmierci, O myślach, O wolności

„Dzieje kultury wykazują, ze głupota jest siostrą bliźniaczą rozumu, ona rośnie najbujniej nie na glebie dziewiczej ignorancji, lecz na gruncie uprawnym siódmym potem doktorów i profesorów. Wielkie absurdy nie są wymyślane przez tych, których rozum krząta się wokół spraw codziennych. Nic dziwnego zatem, że właśnie najintensywniejsi myśliciele bywali producentami największego głupstwa.”

Witold Gombrowicz (1904–1969) pisarz polski

Dziennik 1956, XIX, Thursday

O głupocie, O szkole, O butach, O siostrze

„Jest coś, co człowiekowi wiele przyjąć i ująć może dobrego mniemania i wziętości, a to jest zachowanie, a spólna przyjaźń z kim, kto ją wiedzie; bo to rozum pokazuje, iż jakiego kto sobie przyjaciela obrał, z kim za jednego żyje, takim i sam być musi.”

Łukasz Górnicki (1527–1603) pisarz, sekretarz i bibliotekarz Zygmunta II Augusta

Źródło: Złote ziarna zebrane z dzieł pisarzy polskich, wyboru dokonał Władysław Bełza, Poznań 1907

O przyjaźni, O zachowaniu

„Słowa są najważniejsze. Mają własny rozum.”

Dan Simmons (1948) amerykański pisarz fantastyki naukowej

(…) Jest to prawda równie oczywista i łatwo dostrzegalna jak każda idea, jaka kiedykolwiek rzuciła cień na wejście do mrocznej jaskini naszej percepcji. Ale słowa są także zdradzieckimi pułapkami, czyhającymi na każdy, nawet najmniejszy błąd. Słowa kierują nasze myślenie na kręte ścieżki ułudy, a fakt, że większość życia spędzamy w zamkach, które z nich właśnie wybudowaliśmy, dowodzi ponad wszelką wątpliwość, iż brakuje nam obiektywizmu, bez którego nie sposób dostrzec ogromnych zniekształceń rzeczywistości powodowanych przez język.
Cykl Hyperion Cantos, Dylogia Hyperion, Hyperion (1989)
Źródło: Pieśni Hyperiona

„Zmysły są ziemskie, a rozum znajduje się poza nimi, gdy myśli.”

Leonardo da Vinci (1452–1519) malarz, rzeźbiarz, architekt, konstruktor maszyn, filozof

O niebie, gwiazdach i czterech żywiołach
Źródło: s. 128.

O myślach, O myśleniu

„Racjonalizacja, która usypiając rozum, zastępuje go wiarą, to w istocie narzędzie używane przez mózg, mające wspomóc naszą pewność siebie i przekonanie o słuszności naszych absurdalnych codziennych poczynań.”

Andrzej Dragan (1978) polski fizyk i fotograf

Kwantechizm czyli klatka na ludzi
Źródło: s. 42.

O wierze, O pewności siebie

„Serce czasem przeczuwa, rozum w dochodzeniu przyszłości jest zawsze zawodnym; bo serce ma instynkt nieochybny, siłę jakąś mistyczną, której rozsądek się wyrzekł.”

Józef Ignacy Kraszewski (1812–1887) pisarz polski

Żeliga

O sile, O czasie, O przyszłości, Serce

„Życzę sobie (…) uspokojenia niedorzecznych awantur w Polsce. Mam tam sprawę z szaleńcami (…). Kartezjańskie wiry nigdzie poza Polską nie istniały. Tam każda głowa jest takim wirem, kręcącym się nieustannie wokół siebie, a jeśli coś go czasem zatrzyma, to przypadek, nigdy zaś rozum czy osąd innych.”

Katarzyna II (1729–1796) cesarzowa Rosji w latach 1762–1796

Źródło: list do Woltera, 3 sierpnia 1771, za: Małgorzata Karpińska, Samotnik i Gwiazda Północy – Czyli filozof na służbie, „Europa” 1991 nr 1, s. 28–29.

O czasie, O pewności siebie

„Okazał się niedojrzały politycznie, egocentryzm jest u niego tak silny, że blokuje rozum. Dziś najważniejsza jest konsolidacja opozycji, którą on podważa. Bez względu na to, jaką rolę odgrywał w moim życiu zawodowym, jeżeli okazał się szkodnikiem, to musi być przedstawiany jako szkodnik.”

Leszek Balcerowicz (1947) polski polityk i ekonomista

o Ryszardzie Petru <br class="br">Trzeba się bić z PiS o Polskę <br class="br">Źródło: "Jego egocentryzm blokuje mu rozum". Krytyki z tej strony Petru nie mógł się spodziewać https://natemat.pl/243829,balcerowicz-o-petru-jego-egocentryzm-blokuje-mu-rozum, natemat.pl, 16 lipca 2018.

„W wielu sprawach nasze pojęcia nie są sprzeczne a jedynie odmienne. Ja daję pewność poprzez rozum, ona daje zrozumienie poprzez wiarę. Ja wiem, aby wierzyć, ona wierzy, by wiedzieć. Ja przyzwalam doświadczając, ona doświadcza przyzwalając. Ja z trudem widzę rzeczy widzialne, ona niepojmowalne pojmuje niczym w zwierciadle.”

Alan z Lille francuski duchowny, cysters, teolog, filozof i poeta

przedstawiona alegorycznie nauka, która mówi o sobie i o teologii.
Źródło: De planctu naturae, przeł. Zbigniew Liana

O wierze, O zrozumieniu, O pewności siebie

„Stan społeczeństwa obywatelskiego jest stanem natury – i to znacznie prawdziwiej niż dziki i bezładny sposób życia. Człowiek jest z natury rozumny i nigdy nie będzie w pełni zadowolony w swym naturalnym stanie, a tylko wtedy, gdy umieszczony zostanie tam, gdzie rozum może być najlepiej kultywowany i gdzie najbardziej on dominuje.”

Edmund Burke (1729–1797) irlandzko-angielski filozof i polityk

Źródło: Edmund Burke, Appeal from the New to the Old Whigs, 1791.

O naturze

„Jeśli każdy ma wierzyć temu, co wyczytał w Piśmie św., a każdy co innego wyczytał, to daremny trud, byśmy coś na pewne o objawieniu wiedzieć mogli, najmądrzej tedy będzie wierzyć tylko w to, co sam rozum mówi, nie oglądając się na objawienie Boże. A to już jest czyste niedowiarstwo. Historja też uczy, że racjonalizm angielski w XVIII w.”

Maciej Sieniatycki (1869–1949)

deizmem zwany – później przeszczepiony do Francji i do całej Europy, gdzie przemienił się w bezbożność, wyrósł na zasadzie protestanckiej wolności tłumaczenia Pisma św.
Źródło: Dogmatyka katolicka, Kraków 1930, s. 225

O Bogu

„O my nieszczęśliwi! Co znaczy nasz rozum?”

Anton Delwig (1798–1831) baron, rosyjski poeta, redaktor i wydawca

pochodnia rozjaśniająca mgłę,
Płyniemy czółnem przez sztorm po morzu nieszczęścia i łez;
Szczęście nasze w niewiedzy żałosnej, w marzeniach i szaleństwie:
Świeczkę chwyta dziecko, młodzieniec szuka miłości.
Źródło: My

Cytaty na temat rozum strona 3

Cytaty na temat rozum
strona 3