Cytaty na temat komunizm
strona 3

„Im więcej PRL zachowano, tym więcej komunizmu w postkomunizmie. Ideologia odpadła, ale dialektyka „kto kogo” i bolszewicki sposób sprawowania władzy oraz bolszewicki sposób odruchów społecznych pozostały. (…) Jakie są odruchy społeczne? Pasywność. 80% ludzi w Polsce nie ufa nikomu z wyjątkiem najbliższej rodziny.”

Marek Jan Chodakiewicz (1962) amerykański historyk polskiego pochodzenia

Źródło: Bo wolnych ludzi nic nie złamie!, blogpress.pl, 3 lipca 2012 http://www.blogpress.pl/node/13488

O ludziach, O zachowaniu

„Wtedy, gdy opuszczałem Polskę normalnym było pytanie: dlaczego nie wyjechać? Był to, chyba, najgorszy okres w dziejach PRL-u. Ta właśnie końcówka, pokazała, jak bardzo komunizm zniszczył indywidualność. Homo sovieticus otrzymywał ostateczny szlif. ** Źródło: Tytuł nie jest potrzebny”

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

rozmowa Marii Kalczyńskiej – „Kurier” (Hamburg) Nr 10/1999

Pytanie

„Wyzwalając Ukrainę, być może Piłsudski będzie mógł utworzyć tę zachodnią linię (przedmurze), które ma chronić Europę przed falą komunizmu.”

Józef Piłsudski (1867–1935) polski działacz niepodległościowy i polityk, premier, Naczelnik Państwa, twórca tzw. rządów sanacyjnych

po zajęciu Kijowa przez połączone siły II Rzeczypospolitej i Ukraińskiej Republiki Ludowej, „L’Echo de Paris”, 15 maja 1920.
Źródło: Lech Wyszczelski, Wojna polsko-rosyjska 1919–1920, t. 1, Warszawa 2010, Bellona, ISBN 9788311119345, s. 381.

O wojnie, O sile

„Mam dosyć tych oszołomów. To, że potrafią tak się cudownie nawzajem niszczyć, dawać przy tym wyraz nietolerancji i nieposzanowania cudzych myśli, jest dla mnie porażające. Tak nie powinno być. Dlatego staram się nie oglądać i nie słuchać tych panów, bo kojarzą mi się z najgorszymi latami komunizmu. Kierują nimi podobne mechanizmy. Teatr cały czas stara się tym ludziom podpowiadać, jak mogliby rozwiązywać nie tylko swoje problemy, ale oni nie wyciągają z tego żadnych wniosków. Może chodzą za mało do teatru albo nie dorośli jeszcze do swoich ról. Nadszedł najwyższy czas, żeby zaczęli poważnie traktować teatr.”

Dymitr Hołówko (1945)

o politykach. Źródło: „Gazeta Wyborcza”, Łódź, 20 listopada 2008 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/ttpow.htm

O myślach, O czasie, O myśleniu

„Ludziom wydaje się, że życie jest tak krótkie, iż trzeba w nim zmieścić jak najwięcej. (…) Co wart jest dzień, w którym ani przez chwilę nie można pomyśleć lub móc całkiem nie myśleć. Życie coraz to bardziej zamienia nas na istoty myślące do połowy, operujące strzępami, na myślących gałganiarzy. (…) Człowiek mający coś swojego nie może stać się termitem, nie może stać się kółkiem w bezdusznej machinie kolektywu. Jeżeli komunizm zaczął od pozbawienia własności prywatnej, jeżeli z rolników zrobił coś w rodzaju urzędników lub robotników państwowych, to uczynił to właśnie dlatego, że wyczuł niebezpieczeństwo i niemożliwość uformowania termita z człowieka związanego w jakikolwiek sposób z własnością. (…) Jeżeli świat dzisiejszy idzie w kierunku coraz to intensywniejszego odczłowieczenia, insektywizacji, kolektywu - to dlatego, iż coraz więcej ludzi nie posiada nic, coraz więcej ludzi staje się robotnikami nie mając żadnej własności poza pewnym potencjałem pracy i inteligencji na sprzedaż.”

Andrzej Bobkowski (1913–1961) polski pisarz i przedsiębiorca emigracyjny

5 sierpnia 1943
Szkice piórkiem

O życiu, O ludziach, O świecie, O inteligencji

„Traktuję komunizm jako ideę skompromitowaną, ale mimo to zasługującą na to, aby dostrzec w niej coś niezmiernie ważnego, co stanowi lekcję i ostrzeżenie – gwałtowną, przesadną i tragicznie błędną reakcję na rozliczne i jak najbardziej rzeczywiste skłonności społeczeństw kapitalistycznych i tradycji liberalnej.”

Andrzej Walicki (1930) filozof i historyk polski

Źródło: Aleksander Hall, Antykomunista, który bronił PRL, „Gazeta Wyborcza”, 17–18 lipca 2010.

„Przecież Rosjanie bardziej ucierpieli od komunizmu niż Polacy. Stalin urządził nam Katyń, ale Rosjanie mieli sto Katyniów. Ponieśli większe straty w łagrach i na zsyłkach niż Polacy. A więc trzeba mówić, że my, powojenne pokolenie polskie, nie jesteśmy odpowiedzialni za Żółkiewskiego w Moskwie, a i wy nie jesteście odpowiedzialni za zbrodnie czy błędy waszych przodków. Wyciągamy do was rękę.”

Jan Karski (1914–2000) prawnik, dyplomata, wykładowca akademicki, polski kurier czasów II wojny światowej

Źródło: Maciej Wierzyński, Emisariusz. Własnymi słowami, PWN, Warszawa 2012.

O stracie

„Jedynym sposobem na pokonanie komunizmu jest stworzenie lepszego systemu produkcji i dystrybucji. Niech będzie to uczciwa rywalizacja. Zacięty, lecz pokojowy wyścig w służbie ludzkości. Przyczyną wszystkich naszych błędów jest strach. Rosja obawia się anglosaskiej dominacji na świecie, my boimy się komunistycznej infiltracji. Pod wpływem strachu narody zachowują się, jak osaczone zwierzęta, które walczą o przeżycie. Prości ludzie nie będą tolerować imperializmu, nawet pod oświeconym atomowym patronatem. Przeznaczeniem Anglosasów jest służyć światu, a nie nad nim dominować.”

Henry Wallace (1888–1965) polityk amerykański

wygłoszone w lutym 1946.
Źródło: Oliver Stone's Untold History of the United States (2012), tłum. Anna Rajca, Mirosław Filipowicz, odcinek 4

O ludziach, O świecie, O strachu, O zwierzętach

„Żarty sobie stroisz, Jasza? Komunizm? Nawet o tym nie myśl. Zabiliśmy cara, zniszczyliśmy kościoły. Ludzie muszą uczepić się jakiejś idei.”

Leonid Breżniew (1906–1982) radziecki polityk, działacz Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego

na pytanie swojego brata Jakowa, czy kiedyś w Rosji zapanuje prawdziwy komunizm.
Źródło: Philippe Comte, Nagły zgon Leonida Iljicza w: Ostatnie dni dyktatorów, op. cit., s. 171.

O ludziach, O myślach, O myśleniu

„Afryka jest kolebką ustroju socjalistycznego. Socjalizm istniał w Afryce na długo przed Marksem. Socjalizm afrykański w swojej najgłębszej istocie jest ideą humanizmu i braterstwa między ludźmi. To właśnie braterstwo i jedność były podstawą afrykańskiego ustroju plemiennego, w którym nieznane było pojęcie własności – źródło wszelkich konfliktów międzyludzkich. W tym sensie można przyjąć, że w instytucji plemienia afrykańskiego został zrealizowany nie tylko socjalizm, ale nawet komunizm. Ten szczęśliwy ustrój socjalizmu afrykańskiego został naruszony przez kolonializm, który dążył do podziału społeczeństwa afrykańskiego na klasy, a więc tym samym do likwidacji socjalizmu w Afryce. Dzisiaj niepodległa Afryka ma szansę na odrodzenie socjalizmu afrykańskiego. Droga do tego celu nie wiedzie poprzez marksizm. Droga ta wiedzie przez nawrót Afryki do ustroju wspólnoty plemiennej. Do odrodzenia plemienia jako socjalistycznej komórki społeczeństwa afrykańskiego.”

Julius Nyerere (1922–1999) polityk tanzański

Ujamaa – An African Socialism (1962)
Źródło: Ryszard Kapuściński, Gdyby cała Afryka…, Agora, Warszawa 2011, ISBN 9788326805264, s. 350–351.

Sens

„My na grandę chcemy wierzyć, chcemy uczepić się jakiejś innej tratwy, odczepiwszy się od religii, tego „opium dla ludu?”. I co? I wobec narkotyzujemy się ordynarnymi namiastkami. Komunizm jest dziś takim samym „opium dla ludu”, jak kiedyś religia. Ma jednak tę wadę, iż jest doświadczalnie sprawdzalny. I na tym się potknie. Bo jeszcze ciągle wierzę, że człowiek nie jest zupełnym durniem, że pokolenia za pokoleniem, bez końca, nie uda się oszukiwać.”

Andrzej Bobkowski (1913–1961) polski pisarz i przedsiębiorca emigracyjny

21 sierpnia 1943.
Szkice piórkiem

O ludziach, O religii, O oszukiwaniu

„Prostactwo nas pociągało, tak jak w końcu najbardziej wyrafinowany filozof współczesny Jean-Paul Sartre albo nieboszczyk Merlau-Ponty, tacy już wykuci, a jak ich pociągało prostactwo myśli, potrzeba uproszczeń! Bo komunizm powstał dla zaspokojenia pewnych głodów. To zjawisko było o tyle nieuniknione, że w społeczeństwach dzisiejszych, nawet już w społeczeństwach XIX wieku, powstawały potężne głody. Jednym z nich był głód katechizmu, prostego katechizmu.”

Aleksander Wat (1900–1967) polski poeta i prozaik

Mój wiek. Pamiętnik mówiony

O głodzie, O myślach, O wieku, O myśleniu

„Mnie z wczesnej młodości, z okresu starć z komunizmem, zostało takie przekonanie, że nie można się ze wszystkim podporządkowywać światu, że jeżeli człowiek czuje, że należy się przeciwko jakimś fragmentom życia czy całości świata buntować, to należy tego dokonywać, zdobywać się na odwagę. To zresztą zapisane jest i w naszej tradycji historycznej, w literaturze i jakoś tam w pamięci. Nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę, ale my wszyscy jesteśmy nie tylko spadkobiercami np. Deklaracji Praw Człowieka i Obywatel[a] Rewolucji Francuskiej, ale jesteśmy także spadkobiercami rewolucji z 1905 roku, zapomnianej rewolucji, organizowanej przez Partię Socjalistyczną z Piłsudskim na czele, której środków używaliśmy jeszcze w latach 80., walcząc pod sztandarami Solidarności.”

Lech Raczak (1946–2020)

Źródło: Piotr Wyszomirski, Lech Raczak: Miłość Przybyszewskiej do gilotyny budzi strach, 11 lipca 2012 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/142982.html

O miłości, O świecie, O strachu, O literaturze

„Jeśli w kapitalizmie bezrobocie jest nieszczęściem, w komunizmie jest przestępstwem.”

Leopold Tyrmand książka Dziennik 1954

Dziennik 1954

O nieszczęściu

„Szoah jako taki to żydowski wymysł (w oryginalnym tekście: invenzione ebraica), można by równie dobrze mówić z taką samą mocą i ustanowić dzień pamięci także o licznych ofiarach komunizmu, prześladowanych katolikach i chrześcijanach.”

Tadeusz Pieronek (1934–2018) polski duchowny katolicki, biskup

Źródło: pontifex.roma.it, 25 stycznia 2010 http://www.pontifex.roma.it/index.php/interviste/religiosi/3531-pacifici-racconta-barzellette-la-polonia-non-e-antisemita-gli-israeliani-non-rispettano-i-diritti-umani-dei-palestinesi-la-shoa-non-e-solo-ebraica-ma-riguarda-cattolici-e-polacchi-israele-gode-di-buona-stampa-il-potere-economico

„Proszę sobie wyobrazić – jest rok 1948, młody chłopak z formacją z Sodalicji Mariańskiej przychodzi z prowincjonalnego miasta do metropolii, jaką wydaje mu się Warszawa. Wchłania świat innych książek niż te, które czytywał w domu. W tych książkach znajduje sprzeciw wobec ludzkiej krzywdy. Dowiaduje się z nich o świecie, o Europie, poznaje ideę sprawiedliwości społecznej i krytykę zachodniej demokracji, czyta o nieuchronności pewnych kosztów koniecznych, gdy chce się na dużą skalę wprowadzić społeczną sprawiedliwość. Sądziłem wtedy, że komunizm jest młodością świata.”

Bronisław Geremek (1932–2008) polski historyk i polityk

Źródło: Janusz Onyszkiewicz, Bronisław Geremek – polityk nie w pełni wykorzystany, demokraci.pl http://www.demokraci.pl/aktualnosci,474,bronislaw_geremek__polityk_nie_w_pelni_wykorzystany

O książkach, O świecie, O sprawiedliwości, O demokracji

„Komunizm i katolicyzm mają to do siebie, że łączy je pruderia.”

Magdalena Środa (1957) polska filozof, etyk, działaczka państwowa

Źródło: Aleksandra Pawlicka, Ta straszna Środa?, op. cit., s. 178.

„W czasach komunizmu Mazowiecki wstawiał się za chrześcijańskimi wartościami. To była niebezpieczna gra, w której ciężko było wyczuć delikatną granicę między mądrą rezerwą a oportunizmem czy nawet kolaboracją.
Mazowiecki zawsze mówił rozważnie, starannie ważył za i przeciw – „śpieszył się powoli”. Wałęsa zaproponował go na premiera, bo ten zawsze dążył do kompromisu. Wprowadził radykalne reformy, ale z perspektywy czasu widać, że były to podwaliny, dzięki którym Polska jest dziś „normalnym europejskim krajem.””

Tadeusz Mazowiecki (1927–2013) polski polityk, premier RP

Mazowiecki był człowiekiem kompromisu także w stosunku do Niemiec. Zaprosił do Polski Helmuta Kohla.
Autorzy: „Frankfurter Allgemeine Zeitung”
po śmierci Tadeusza Mazowieckiego.
Źródło: „Angora – Wochenblatt auf polnisch”, 4 listopada 2013, Verlag Huebsch & Matuszczak KG, Dortmund-Warszawa, ISSN 08678162, s. 20.

O grach, O czasie

„Przeżywamy okres dziejowy „niestałej równowagi sił społecznych”; faszyzm, „cezaryzm”, dyktatura jednostki, monarchizm usiłują utrwalić, stabilizować, sztucznie moment chwilowej przewagi kapitału (w szerokim słowa znaczeniu) nad pracą. Dyktatura komunistyczna w Związku Republik Sowieckich usiłuje utrwalić, stabilizować sztucznie moment chwilowej przewagi fizycznej (jesienią roku 1917) pracy nad kapitałem. I jedno i drugie jest w zasadzie beznadziejne. Socjalizmu niepodobna „wprowadzić” przemocą; niepodobna także przemocą powstrzymać na stałe jego pochodu naprzód – chyba, że nastąpi katastrofa całej cywilizacji nowoczesnej. I jedno i drugie prowadzi rozwój dziejowy na szlaki gwałtownych – rewolucyjnych i kontr-rewolucyjnych – starć społeczno-klasowych, na szlaki załamań gospodarczych, które nie ratują kapitalizmu, nie ocalą komunizmu, ale utrudniają tragicznie, straszliwie, zwycięstwo socjalizmu.”

Mieczysław Niedziałkowski (1893–1940) polityk polski

Źródło: Socjalizm a liberalizm, w: Demokracja parlamentarna w Polsce, Wyd. Księgarni Robotniczej, Warszawa 1930 http://lewicowo.pl/socjalizm-i-liberalizm/

O demokracji, O zwycięstwie, Jesień

„Zagadnienie historyczne socjalizmu – wyzwolenia człowieka przez komunizm – staje się zarazem jego zagadnieniem praktycznym: dokonania tej rewolucji moralnej w duszach ludzkich, z której wyłonią się społeczne formy komunizmu.”

Edward Abramowski (1868–1918) polski filozof i działacz polityczny

Źródło: Zagadnienia etyczne i polityka rewolucji w: Edward Abramowski, Pisma, tom II http://dir.icm.edu.pl/pl/Pisma/Tom_2/109, Warszawa 1924.

O duszy

„Rosjanie dlatego nie potępili komunizmu, ponieważ chcą kontynuować tę wizję, mimo że dzisiaj ta ideologia raczej przymarła. Z kolei w Europie Zachodniej główne siły nie napierają, żeby uznać ten system jako zbrodniczy, ponieważ marksizm jest wciąż obecny w ideologii nowej lewicy. Gdybyśmy uznali ten system jako zbrodniczy, to cała symbolika, która temu towarzyszy, byłaby zakazana.”

Mieczysław Ryba (1969) polski historyk

Źródło: Ambasada z sierpem i młotem, naszdziennik.pl, 23 lutego 2010 http://www.naszdziennik.pl/index.php?dat=20100223&typ=po&id=po01.txt

O sile

„Dlaczego w pewnym momencie ludzie myślący, inteligentni nagle są w stanie uwierzyć Mussoliniemu, Hitlerowi czy Stalinowi i szczerze przekonywać innych ludzi, że droga, którą podążają ci dżentelmeni, to jest najlepsza droga dla narodu czy świata? Do dzisiaj zastanawiamy się, gdzie jest geneza tej siły, jaką miały swego czasu faszyzm czy komunizm albo dzisiaj ma islamski fundamentalizm.”

Adam Michnik (1946) polski dziennikarz i publicysta

Źródło: Głos zmęczonej Kasandry. Z Adamem Michnikiem rozmawiał Piotr Najsztub, „Przekrój”, 11 października 2007.

O ludziach, O sile, O czasie, Myślący

„Mamy do czynienia z niebywałym skundleniem polityczno-kulturowego establishmentu. To są ludzie, którzy wyszli z komunizmu z różnymi głęboko ukrytymi kompleksami własnych win (…) nasze nieszczęsne peryferyjne, naśladowcze, małpiarskie elity uważają, że nie uchodzi używać argumentów moralnych.”

Jarosław Kaczyński (1949) polski polityk, premier RP

Polska naszych marzeń

O ludziach

„Jak został zbudowany komunizm? Komunizm zbudował Stalin przy pomocy bezprizornych. Miliony osieroconych, głodnych i bosych dzieci błąkało się po drogach Rosji. Kradli co się dało. Stalin zamknął ich w internatach. Tam nauczyli się nienawiści, a kiedy dorośli, zostali ubrani w mundury NKWD. NKWD trzymało naród w zwierzęcym strachu. Ot, i masz komunizm.”

Ryszard Kapuściński książka Imperium

rozmowa z profesorem Mamedowem.
Imperium

O dzieciach, O strachu, O pomocy

„Komunizm to chrześcijaństwo w najczystszej formie z czasów, zanim wypaczył je katolicyzm.”

Étienne Cabet (1788–1856) polityk francuski

Źródło: Mehdi Hasan, Socjalista z Nazaretu, „New Statesman”, tłum. „Forum”, 18 kwietnia 2011.

„Żydzi w Polsce mimo wszystkich spustoszeń i zniszczenia walczyli o to, by uratować polskie żydostwo, z jego 900 lat liczącą historią – ale nie przewidzieli dwóch czynników – antysemityzmu i komunizmu. Żydzi, jak Minc, Berman, Zambrowski, Borejsza i inni zajmują wysokie stanowiska w komunistycznej hierarchii władzy, ale ich poczynania nie prowadzą do wzmocnienia żydowskiej wspólnoty. Są oni najemnymi popychadłami dyktatury. (…) Minc zdradził żydostwo podwójnie, po pierwsze na rzecz narzuconego ze wschodu komunizmu, po drugie – polskości.”

Bernard Goldstein (1889–1959)

w 1945 (cytat ze wspomnień wyd. w 1950 w Nowym Jorku).
Źródło: Krystyna Kersten, Polacy-Żydzi-Komunizm. Anatomia półprawd 1939–1968, Warszawa 1992, s. 81–82.

O historii

„Komunizm był najpotężniejszym nowożytnym ucieleśnieniem starych nadziei millenarystycznych, a destrukcja tych nadziei, choćby nawet okazały się nieracjonalne i niebezpieczne w realizacji praktycznej, nie powinna być powodem do łatwego celebrowania. Komunizm jako zeświecczona forma odwiecznych marzeń chiliastycznych, nie da się zredukować do zbrodni ani zbyć twierdzeniami, że był absurdalną fantazją. Los komunizmu w skali światowej wskazuje, że była to wizja inherentnie nierealizowalna.”

Andrzej Walicki (1930) filozof i historyk polski

Źródło: Współczesne doktryny polityczne, wyd. Zakamycze, 2005, s. 273.

O losie, O fantazji

„Uważam gen. Wojciecha Jaruzelskiego za postać tragiczną, także ze względu na okoliczności historyczne, w których funkcjonował. Zawsze mógł wybierać tylko mniejsze zło. W swoich analizach końca komunizmu stawiałam hipotezę o możliwości takiego manewru wojskowego ze strony Rosji sowieckiej, tzn. obrony przez atak, gdzie chciano wprowadzić oddziały pod granicę zachodnią i użyć ich potem przez zaskoczenie. Myślę, że wprowadzenie stanu wojennego zablokowało ten manewr.”

Wojciech Jaruzelski (1923–2014) generał, działacz PZPR, prezydent PRL i RP

Autorka: Jadwiga Staniszkis Źródło: Prof. Jadwiga Staniszkis o gen. Wojciechu Jaruzelskim: to postać tragiczna, wp.pl, 25 maja 2014 http://wiadomosci.wp.pl/kat,59154,lbid,7503,title,Prof-Jadwiga-Staniszkis-o-gen-Wojciechu-Jaruzelskim-to-postac-tragiczna,wid,16630164,wiadomosc.html?ticaid=112cec

O myślach, O złu, O myśleniu

„Tak wielu świątyń katolickich jak za czasów komunizmu w Polsce nie zbudowano na przestrzeni tysiąca lat.”

Stanisław Obirek (1956) teolog polski, były jezuita

Źródło: tygodnik „Przegląd”, Polski ksiądz musi się zmienić, 2002.

„Po upadku komunizmu nikt przecież nie twierdzi, że państwo ma kontrolować całe życie gospodarcze. Wszyscy zgadzają się, że gospodarka powinna być mieszana – z udziałem rynku, państwa i trzeciego sektora, czyli organizacji pozarządowych. Różnice dotyczą jedynie kwestii, jaki ma być kształt gospodarki mieszanej.(…) Szwecja, Dania, Finlandia, Korea Południowa to też małe kraje, które jednak nie poszły za wzorami z USA i odniosły sukces. Każdy z tych krajów ma odmienną miksturę państwa, rynku i trzeciego sektora. We wszystkich rząd odgrywa ważną rolę w takich dziedzinach, jak polityka przemysłowa, badania, edukacja, infrastruktura. Nikt nie uległ absurdalnej wizji zmniejszania podatków i redukowania roli państwa.”

Joseph E. Stiglitz (1943) ekonomista amerykański, noblista

Źródło: gospodarka.gazeta.pl, 20 stycznia 2007 http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,52981,3862752.html

O życiu, O sukcesie

„Wykładnie rewizjonizmu dali Kuroń i Modzelewski w Liście otwartym do partii, stawiając tezę o konflikcie pomiędzy nomenklaturą a klasą robotniczą i domagając się demokratyzacji komunizmu w duchu marksistowskim.”

Stefan Kisielewski (1911–1991) polski publicysta, działacz polityczny, kompozytor

o Kuroniu i Modzelewskim.

„Obie podstawowe doktryny Lenina: doktryna scentralizowanej, dyktatorskiej władzy państwowej, posługującej się „partią nowego typu”, czyli monopartią oraz doktryna budowania nowoczesnych środków produkcji metodami, jakimi kapitaliści prywatni budowali zakłady przemysłowe w XIX stuleciu, wiążą się z sobą ściśle, jedna bez drugiej istnieć by nie mogła. W żadnym razie nie należy ich określać mianem marksizmu ani też mianem socjalizmu, należy je określać jako leninizm albo komunizm albo sowietyzm.”

Adam Ciołkosz (1902–1978) polski działacz socjalistyczny, instruktor harcerski

Źródło: Socjalizm – ale jaki?, „Orzeł Biały”, Nr 140, kwiecień 1976 http://lewicowo.pl/socjalizm-%E2%80%93-ale-jaki/.

„Proszę Państwa, 4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm.”

Joanna Szczepkowska (1953) aktorka polska

Inne wypowiedzi

„Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Niedawno wraz z małżonką uczestniczyliśmy w balu karnawałowym Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego. Jest to jeden z elementów pięknej tradycji przywróconej 19 lat temu wraz z odrodzeniem się po okresie komunizmu ruchu ziemiańskiego. Za każdym razem, gdy uczestniczę w takim balu, ogarnia mnie wzruszenie i nostalgia.”

Artur Górski (polityk) (1970–2016) polski politolog, polityk

o balu karnawałowym, w którym uczestniczył, wypowiedź na posiedzeniu Sejmu 18 lutego 2009. Źródło: pardon.pl http://www.pardon.pl/artykul/7922/jak_posel_biala_rasa_gorski_z_ziemianstwem_balowal, 25 lutego 2009 oraz sprawozdanie stenograficzne z posiedzenia Sejmu z 18 lutego 2009 http://orka2.sejm.gov.pl/StenoInter6.nsf/0/E18A3423044BA73FC1257561007B3681/$file/36_a_ksiazka.pdf

Nostalgia

„Kościół w NRD oskarża komunizm! Za uciskanie dzieci i młodzieży w szkołach”

Oskar Brüsewitz (1929–1976) niemiecki duchowny protestancki

Źródło: Zuzanna Kisielewska, Krzyk z płomieni, „Sekrety Nauki”, nr 3, grudzień 2011, s. 26.

O dzieciach, O młodzieży, O nauce

„W trzydziestym pierwszym roku ery Trujillo, El Benefector, dobroczyńca i ojciec odrodzonej ojczyzny, odnowiciel finansowej niepodległości, najwyższy protektor dominikańskich ludzi pracy, geniusz pokoju, główny protektor kultury, pierwszy wróg komunizmu (…) generalissimus Rafael Leonidas Trujillo Molina zginął tragiczną śmiercią w zamachu przygotowanym przez zwyrodniałych spiskowców, których zbrodniczą dłonią kierowali zdrajcy ojczyzny, wrogowie wolności i demokracji…”

Rafael Leónidas Trujillo (1891–1961)

żałobny komunikat wygłoszony przez radio dominikańskie w dniu 31 maja 1961.
Źródło: Władysław B. Pawlak, Księga zamachów. Od Sarajewa do Dallas, op. cit., s. 268.

O śmierci, O ludziach, O pokoju, O demokracji

„Komunizm pojawia się wszędzie tam, gdzie nędza, gdzie brak nadziei. Dlatego musimy utrzymywać nadzieję przy życiu.”

Harry S. Truman (1884–1972) prezydent USA

Źródło: Artur Domosławski, Gorączka latynoamerykańska, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, s. 228.

O książkach, O świecie

„Dzisiaj dziesięć narodów europejskich jęczy pod straszliwym jarzmem komunizmu.”

Francisco Franco (1892–1975) dyktator Hiszpanii

Hoy doce naciones de Europa se debaten bajo el terrible yugo comunista. (hiszp.)

„W polityce polskiej uwija się spore grono bojowników, którzy w okresie komunizmu siedzieli cichutko za piecem. Czasem ci, którzy wtedy nie byli odważni jak lew, dziś chcą być przynajmniej tak odważni jak hiena cmentarna, dzielnie atakując rosyjskie pomniki i groby.
W przypadku ataków na symbole ukraińskie i rosyjskie w grę wchodzi także zwykła głupota. Jest to potęga większa od wszystkich wywiadów świata i nieobca (…) naszej lokalnej samorządności. Wynaturzenia uczuć patriotycznych, które obracają patriotów przeciwko Polsce, tkwią korzeniami głęboko w społeczeństwie. Wyrastają one z urazowych schorzeń świadomości narodowej, stereotypów i fobii. Gdy one się budzą, milknie rozum i zaczynamy działać na własną szkodę.”

Karol Modzelewski (1937–2019) polski historyk i polityk

Źródło: Patrioci przeciw Polsce (1997), cyt. za: Adam Michnik, Karol z Krainy Rogatych Dusz, cz. 3, „Gazeta Wyborcza”, 25–26 czerwca 2011.

O głupocie, O emocjach, O duszy, O piekle

„Istnieje tendencja, by uznawać, że Żydzi, którzy zginęli w Polsce po przybyciu armii sowieckiej latem 1944 r., padli w taki czy inny sposób ofiarą powszechnego polskiego antysemityzmu. W rzeczywistości przemoc wobec Żydów zrodziła się ze zróżnicowanych reakcji Polaków na co najmniej trzy osobne zjawiska: działania komunistów żydowskich, którzy walczyli o wprowadzenie w Polsce rewolucyjnego ustroju marksistowsko-leninowskiego, czyny żydowskich mścicieli usiłujących wymierzać pozasądową sprawiedliwość Polakom, którzy jakoby krzywdzili Żydów podczas okupacji niemieckiej, i starania wielu członków społeczności żydowskiej usiłujących odzyskać własność skonfiskowaną przez hitlerowców, a następnie przejętą przez Polaków. Polacy uważali, że zjawiska te miały ze sobą wiele wspólnego, co wzmacniało stereotyp żydokomuny. Z drugiej strony, różnorakie reakcje Polaków zlewały się w oczach Żydów w homogeniczne zjawisko przemocy, która wyrastała ze wszechobecnego polskiego antysemityzmu. Ocena ta dotyczyła szczególnie antykomunistycznych działaczy niepodległościowych. Jednak przemoc wobec Żydów ze strony działaczy podziemia wynikała przeważnie z antykomunizmu, a dokładniej z postrzegania w Polsce w latach 1944–1947 Żydów jako zagrożenia dla lokalnego ruchu antysowieckiego.”

Marek Jan Chodakiewicz (1962) amerykański historyk polskiego pochodzenia

Stosunki polsko-żydowskie
Źródło: M.J. Chodakiewicz, Po zagładzie. Stosunki polsko-żydowskie 1944–1947. Wyd. IPN, Warszawa 2008, s. 11. Seria: „Monografie”, tom 38, ISBN 9788360464649.

O sprawiedliwości, O rzeczywostości

„Myślę, że wykończył nas zbrodniarz Jaruzelski, zniszczył powszechny entuzjazm społeczeństwa, które było przygotowane lepiej niż wiele innych narodów Europy do przejęcia władzy od komunistów. W konsekwencji okrągłego stołu nastąpiło pozorne porozumienie, które polegało na przechwyceniu władzy przez kontynuatorów komunizmu, ich uwłaszczeniu i przygotowaniu struktury nowego, pseudodemokratycznego ustroju. Zawłaszczenie dorobku Solidarności przez jedną grupę ludzi, występujących pod nazwą rewizjonistów, kontynuujących komunizm, stanowiło faktycznie przejęcie przez nich władzy.”

Anna Pawełczyńska (1922–2014)

Źródło: Zatrzymajmy Hunów Europy, „Gazeta Polska”, 15 lutego 2012

O ludziach, O myślach, O myśleniu

„Niestety, jak widać, myśmy jeszcze pełnego, gruntownego rozbratu z komunizmem nie wzięli. Ten komunizm nadal głęboko tkwi w strukturze Narodu, w strukturze władzy i w różnych momentach próbuje o sobie dać znać. Na tym polega ten dzisiejszy bolesny paradoks naszej Ojczyzny – patrzymy na nasze współczesne państwo i choć ono nazywa się „polskie”, to nie realizuje programu, który był na tej ziemi podejmowany przez tysiąc lat, i to we współpracy z Kościołem. Idzie się za to na walkę z Kościołem ze szkodą dla siebie, ze szkodą dla Kościoła i ze szkodą dla Narodu.”

Stanisław Nagy (1921–2013) polski teolog, kardynał

Źródło: Nowa komuna nabiera rozpędu, naszdziennik.pl, 24 marca 2012 http://naszdziennik.pl/index.php?dat=20120324&typ=wi&id=wi03.txt

O walce, O współpracy, O ojczyźnie

„Determinujące było dojście do władzy Hitlera. To w ogóle był moment determinujący również w Rosji dla stalinizmu, bardzo istotny. I dla całego komunizmu. Dojście do władzy Hitlera przesądziło o późniejszej likwidacji polskiej partii i likwidacji starych kominternowskich działaczy, właśnie tych światopoglądowych, tych nie pragmatyków. I mam wrażenie, że pokolenie, które wyrosło na uniwersytetach i z walk uniwersyteckich, z bardzo konkretnych walk politycznych, manewrów politycznych z grupami faszystowskimi, było pokoleniem, które przyzwyczaiło się już wtedy jeść żaby, bo jak się jest w polityce konkretnej, to się codziennie je jakąś porcję żab. Po prostu było to już pokolenie pragmatyków. Stąd ta szalona łatwość, z jaką ogromna ich część, większość prawie, z wyjątkiem kilku tylko jednostek, włączyła się po wojnie w bierutyzm, w stalinizm i doskonale szła w Polsce za stalinizmem.”

Aleksander Wat (1900–1967) polski poeta i prozaik

Mój wiek. Pamiętnik mówiony

O wojnie, O wrażeniach

„Komunizmu nie powstrzyma się przez podejmowanie rezolucji, lecz przez poprawę warunków życia naszych narodów, wyzyskiwanych przez klasy uprzywilejowane.”

Juan Perón (1895–1974) polityk argentyński, wojskowy

Źródło: Andrzej Pankowicz, Historia 4. Polska i świat współczesny. Podręcznik dla szkół średnich dla klasy IV liceum ogólnokształcącego oraz dla klasy III technikum i liceum zawodowego, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1994, ISBN 8302047538, s. 265.

O świecie, O historii

„Komunizm zdradzi zarówno swoje ideały, jak i swych wyznawców, tym samym grożąc przekreśleniem całego gmachu wartościowych dokonań socjalistów i ich aspiracji.”

Léon Blum (1872–1950) francuski polityk

w 1920.
Źródło: Tony Judt, Brzemię odpowiedzialności…, op. cit., s. 37.

„„Wszystko jest kwestią PR-u” stało się ulubioną frazą nowej Rosji. Moich moskiewskich rówieśników przepełnia poczucie, że są równocześnie cyniczni i oświeceni. Gdy pytam ich o sowieckich dysydentów – ludzi takich, jak moi rodzice, którzy z komunizmem walczyli – spotykam się z lekceważeniem: ludzie tego pokroju uważani są za naiwnych marzycieli, a moje zachodnie przywiązanie do tak niejasnych pojęć, jak „prawa człowieka” czy „wolność” traktowane jest jako swoisty nietakt.”

Peter Pomerantsev (1977)

Jądro dziwności
Źródło: s. 98.

O ludziach, O rodzicach, O wolności

„Próby poskramiania polskiego patriotyzmu widzimy od 22 lat. A w zasadzie od ’45 roku, choć teraz mamy do czynienia z nową odsłoną. Komunizm był próbą – jak mówiono – nowego, innego patriotyzmu, ale jego racją główną była zależność od Związku Sowieckiego. Od ’89 roku zaczęto nam tłumaczyć – w ogromnym skrócie – że polskość jest jakimś brzemieniem, przeszkodą w procesie transformacji, modernizacji, że patriotyzm jest niebezpieczną cnotą, Jeśli w ogóle nią jest. Pojawiały się w „Gazecie Wyborczej” próby wmawiania nam, że patriotyzm to faszyzm. Plan zakładał, że mamy się rozpłynąć w wyższej wspólnocie, jaką stanowi Unia Europejska etc. To oczywiście nonsens, bo nie ma wspólnoty europejskiej, nie ma narodu europejskiego, ludu europejskiego, społeczeństwa europejskiego, nie ma demokracji europejskiej. I ten proces trwa.”

Bronisław Wildstein (1952) dziennikarz polski

Źródło: Wildstein: Renegaci nie zwyciężą z patriotami, stefczyk.info, 28 kwietnia 2012 http://www.stefczyk.info/publicystyka/opinie/wildstein-renegaci-nie-zwycieza-z-patriotami

O ludziach, O demokracji

„Powiem, jak nie będziemy walczyć z komunizmem. Nie zmienimy naszego wspaniałego FBI w Gestapo, choć niektórzy tego by chcieli. Nie będziemy kontrolować, co czytają, mówią i myślą nasi rodacy. Nie zmienimy USA w prawicowe totalitarne państwo, żeby rozprawić się z lewicowym zagrożeniem. Zachowamy demokrację i naszą Kartę Praw.”

Harry S. Truman (1884–1972) prezydent USA

przemówienie z 1950, krytyka polityki makkartyzmu.
Źródło: Oliver Stone’s Untold History of the United States (2012), tłum. Anna Rajca, Mirosław Filipowicz, odcinek 5

O zachowaniu, O demokracji, O myślach, O czytaniu

„W Polsce jest taka fatalna tradycja zdrady narodowej. I to jest właśnie nawiązywanie do tego. To jest jakby w genach niektórych ludzi, tego 'najgorszego sortu Polaków'. No i ten najgorszy sort właśnie w tej chwili jest niesłychanie aktywny, bo czuje się zagrożony. Proszę zwrócić uwagę, że wojna, potem komunizm, później transformacja tak, jak ją przeprowadzono, to właśnie ten typ ludzi promowała, dawała mu wielkie szanse.”

Jarosław Kaczyński (1949) polski polityk, premier RP

Źródło: Polacy gorszego sortu szykują pozew zbiorowy przeciw Kaczyńskiemu http://polska.newsweek.pl/polacy-gorszego-sortu-szykuja-pozew-zbiorowy-przeciw-kaczynskiemu,artykuly,375837,1.html, Newsweek. pl, 15 grudnia 2015

O wojnie, O ludziach, O zdradzie

„Złudzenie Marksa, potem złudzenie setek, nawet milionów, nie zmienia sytuacji, że komunizm ani jako nauka, ani jako praktyka, ani jako historia nie sprawdził się, gdyż będąc utopią sprawdzić się nie mógł. Natomiast jako religia poruszał miliony. Wcielał się w demiurga historii, walcząc z kapitalizmem, układami świata państw rozwiniętych, a nawet z Bogiem, któremu chciał ukraść ludzką nadzieję. Nadzieja jednak też sprawdzić się nie może, gdyż jest sprzeczna z uniwersalnymi prawami bytu. Dlatego Chrystus dał się ukrzyżować, podczas gdy Lenin, Mao Tsedung, Pol Pot krzyżowali ludzi, którzy nie chcieli w nich uwierzyć.”

Włodzimierz Sokorski (1908–1999) polski działacz komunistyczny, pisarz, dziennikarz, generał

Źródło: Romans z komuną, Wydawnictwo Res Polona, Łódź 1991, s. 17.

O Bogu, O ludziach, O religii, O nadziei

„(…) nacjonal-komunizm to stopniowa droga do rozpadu ZSRR i do niepodległości naszego kraju.”

Aleh Trusau (1954) białoruski historyk, archeolog, polityk i działacz społeczny

…) нацыянал-камунізм – гэта паступовы шлях да развалу СССР і да незалежнасьці нашай краіны. (biał. o nacjonal-komunizmie. Źródło: „ARCHE Pachatak”, 5 stycznia 2009 http://www.arche.by/by/9/40/276

„Śpij, śpij dobrze, moje maleństwo,
Rośnij szybko i chwytaj w dłoń karabin,
Wspólnie będziemy walczyć – ty na przodzie, ja za tobą –
O nasz wspólny cel: wyzwolenie narodowe.
Śpij, śpij dobrze, moje maleństwo,
Rośnij szybko i wznoś wysoko czerwony sztandar.
Wspólnie będziemy walczyć – ty na przodzie, ja za tobą –
By przynieść całemu światu komunizm.”

Kim Dzong Suk (1917–1949)

kołysanka śpiewana małemu Kim Dzong Ilowi.
Źródło: Diane Ducret, Kim Dzong Il, chluba swego ojca w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 265.

O świecie

„Raz też byłam, jako obserwatorka, na zebraniu londyńskiego PPS-u i to akurat bardzo dobrze wspominam, bo wówczas żyła jeszcze Lidia Ciołkoszowa. Oni się wówczas spotykali w Domu Polskiego Lotnika w Kensigton (…) W domu o sympatiach PPS-owskich to było coś, zawsze mi mówiono, że ten prawdziwy PPS jest w Londynie. Miałam możliwość zobaczenia tych ostatnich.(…) A to posiedzenie PPS-u było historyczne, dlatego że dotyczyło decyzji Ikonowicza, który chciał w tamtym czasie związać PPS z SdRP, poprzedniczką SLD. Lidia Ciołkoszowa była bardzo przeciw. Zobaczyłam na własne oczy tę kombinację, na której mi przez całe życie zależało – pryncypialnego antykomunizmu i socjalizmu. Wyszłam zbudowana.”

Lidia Ciołkosz (1902–2002) polska działaczka socjalistyczna, publicystka

Autorka: Agata Bielik-Robson, Żyj i pozwól żyć. Rozmawia Michał Sutowski, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2012, str. 109–110.

O życiu, O domu, O decyzjach, O czasie

„Najpierw przez wiele lat to środowisko opowiadało, że my ludzie, którzy robiliśmy marzec 68, że nasi rodzice do KPP należeli, to jeszcze niedawno Semka i Suski takie bzdury opowiadali, robili z nas niemalże komunistów, co jest kłamstwem regularnym, bo myśmy w czasie tych wydarzeń walczyli o wolną Polskę, a nie o żaden komunizm, o demokrację, o wolność, tak samo jak i w czasie wszystkich późniejszych, a później nagle okazało się, że panowie Kaczyńscy uczestniczyli w tych wydarzeniach, czego nikt sobie nie przypomina, aczkolwiek mogli gdzieś tam być w tym tłumie na Uniwersytecie, tam było parę tysięcy ludzi to tam nie wiadomo dokładnie kto tam był, ale na pewno nie byli jakimiś postaciami aktywnymi w tym czasie. I nagle jest sytuacja taka, że jest 40. rocznica wydarzeń marca 68, Lech Kaczyński, który nie zaprasza Adama Michnika, w którego obronie był ten wiec przecież, jednocześnie mówi „śmy” tam z bratem tam byli na tym wiecu, takie zdanie. No więc byli na wiecu w obronie Michnika, a Michnik to jest najgorsze zło, jakie w ogóle może być jednocześnie. Taka drobna sprzeczność.”

Krzysztof Łoziński (1948) Pisarz, publicysta, polityk

Źródło: rozmowa Moniki Olejnik, Gość Radia Zet, 20 kwietnia 2012 http://www.radiozet.pl/Programy/Gosc-Radia-ZET/Blog/Krzysztof-Lozinski#comments

O ludziach, O kłamstwie, O demokracji, O rodzicach

„Australia chce przemawiać w świecie mocnym, zrozumiałym i niezależnym głosem, aby pozyskać większe zaufanie w Azji. Celem naszego kraju powinno być uzyskanie statusu średniego mocarstwa. Jesteśmy też za usunięciem ostatnich reliktów komunizmu.”

Gough Whitlam (1916–2014) australijski prawnik, polityk, premier

Źródło: Kazimierz Kozub, Politycy z pierwszych stron gazet, wyd. Iskry, Warszawa 1976, s. 413.

O zaufaniu

„Nie potrafiłem i nie potrafię zatłumanić się narodowo. Bardzo być może, że nacjonalizmu nie znoszę jeszcze bardziej niż komunizmu, i gdybym był bardzo bogaty, to ufundowałbym na jakiś naszym uniwersytecie katedrę kosmopolityzmu i przytomności.”

Andrzej Bobkowski (1913–1961) polski pisarz i przedsiębiorca emigracyjny

26 grudnia 1942.
Szkice piórkiem

„Wszędzie dominuje czerwień – kolor coca-coli, marlboro i komunizmu. Tu nawet złoto ma czerwony poblask.”

Michał Witkowski (1975) pisarz polski

Fototapeta (2006)

O kolorach

„Po raz kolejny papież pomaga polskiemu Kościołowi wyjść z ogromnych problemów, jakie zostały nam po komunizmie. Mamy dzisiaj biskupa, którego życie jest dobrą odpowiedzią na te wyzwania.”

Tomasz Sakiewicz (1967) polski dziennikarz

o mianowaniu metropolitą warszawskim bp. Kazimierza Nycza

O życiu

„Euro-socjalizm to bratni ustrój „realnego socjalizmu”. Z tą różnicą, że real-socjalizm ewoluował od komunizmu do kapitalizmu – a euro-socjalizm – odwrotnie.”

Janusz Korwin-Mikke (1942) polski polityk

Źródło: blog, 31 stycznia 2010

„Komunizm nie jest doktryną polityczną. To sposób życia, zły i nienawistny. To coś w rodzaju choroby, która szybko się rozprzestrzenia i tak, jak przy epidemii, potrzebna jest kwarantanna, żeby nie zaraziło się całe społeczeństwo.”

John Edgar Hoover (1895–1972) amerykański prawnik, dyrektor FBI

Źródło: Oliver Stone’s Untold History of the United States (2012), tłum. Anna Rajca, Mirosław Filipowicz, odcinek 5

O chorobach

„społeczeństwo, które zniesie własność prywatną będzie musiało zorganizować się na zasadach komunizmu anarchistycznego”

Piotr Kropotkin (1842–1921)

Kapitalizm

„Myśmy chodzili i nosili czerwone gwiazdki z sierpem i młotem, śpiewaliśmy piosenki ze słowami Bruno Jasieńskiego, która się kończyła „o Polską Republikę Rad”. Nosiliśmy nagany w kieszeniach, przyjaźniliśmy się z bezpieką, takich nas było niewielu na uniwersytecie. Myśmy w zasadzie nienawidzili tej nacjonalistycznej frazeologii gomułkowskiej. Tej, co głosiła – demokracja, naród, Maria Konopnicka, Kościuszko. To wszystko bzdura. My jesteśmy komunistami i chcemy komunizmu. To, że się wyrzuciło Gomułkę, było dla nas bardzo przyjemne.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Źródło: P. Gontarczyk, Filozof pod lupą, „Rzeczpospolita” 4–5 listopada 2006.

O przyjaźni, O demokracji, O śpiewie

„Odrębna sprawa, to przyczyny pozytywnej reakcji części ludności żydowskiej na sytuację stworzoną przez władzę radziecką. Nie wolno zapominać, że owi młodzi ludzie, dla których w Polsce nie było miejsca, którzy poniżani na każdym kroku garnęli się do ruchów radykalnych, czy to komunizmu czy żydowskiego nacjonalizmu w którejś z wielu jego odmian, poczuli się równouprawnieni, zyskiwali poczucie własnej wartości, więcej, wstępując do milicji czy zasiadając w radach przeobrażali się z pariasów w ludzi reprezentujących władzę. Trzeba było czasu, aby pojęli, iż Sowieci, wykorzystując Żydów jako narzędzie swojej polityki, zdecydowanie negatywnie odnoszą się do ich aspiracji – religijnych, kulturowych, narodowych.”

Krystyna Kersten (1931–2008) polski historyk

Polacy-Żydzi-Komunizm. Anatomia półprawd 1939–1968
Źródło: s. 29.

O ludziach, O czasie, O zapominaniu

„Zostałam wychowana w duchu komunizmu, wierzyłam w jego ideały.”

Aleksandra Jasińska-Kania (1932)

Źródło: Andrzej Dryszel, Polak to brzmi dumnie?, „Tygodnik Przegląd” 42/2006 http://www.przeglad-tygodnik.pl/pl/artykul/polak-brzmi-dumnie

„Wierzbickiego zawiedli wreszcie… Polacy. Oburza się, że Kwaśniewski jest prezydentem, a lewicowa koalicja przez cztery lata była u steru rządów. Pomija milczeniem fakt, że ktoś wybrał tych ludzi na najwyższe stanowiska w wolnej RP. (…) Warto, by pamiętali o tym politycy, którym dziś – w dziewięć lat po upadku komunizmu – marzą się ustawy dekomunizacyjne. (…) Konsekwencje takich ustaw łatwo sobie wyobrazić: gwałtowne pomnożenie nienawiści i różnego rodzaju konfliktów społecznych (…) Myśl o przebaczeniu jest Wierzbickiemu obca. (…) Ze wzgardą odrzuca więc Wierzbicki wielkoduszność wobec kogoś, kto przed laty zapisał się do PZPR, bo uznał, że oportunizm jest ceną, jaką warto zapłacić za robienie rzeczy pożytecznych”

Lesław Maleszka (1952) dziennikarz polski

Źródło: W pułapce antykomunizmu, „Gazeta Wyborcza”, 9 kwietnia 1998

O ludziach, O myślach, O przebaczeniu, O lecie

„Czy słyszałeś o rosyjsko-żydowsko-amerykańskiej autorce nazwiskiem Ayn Rand? Która nie umywała się do ciebie intelektualnie ani też artystycznie. Była jednak osobą walczącą, a do ciebie tym podobną, że w latach 50–80-tych jej powieści, eseje i dzieła filozoficzne miały wzięcie, poczytność i nakłady ściśle porównywalne do twoich. Wypowiedziała w nich wojnę komunistycznej inwazji na Stany Zjednoczone i wygrała tę wojnę! To ona skompromitowała lewicujących inteligentów i przetrąciła kręgosłup bolszewickiej piątej kolumnie, jaką stała się wrzaskliwa i ogłupiała młodzież akademicka na kampusach. Dzięki niej Ameryka nie okazała się rozstrzygającym przyczółkiem komunizmu zwycięskiego w skali globalnej, tylko (przy wszystkich swoich wadach) na odwrót.”

Robert Stiller (1928–2016) polski tłumacz i pisarz

Lemie! po co umarłeś?

O młodzieży

„Do momentu transformacji wzorcem było przyzwoite zachowanie. Było wiadomo, że się jest przeciwko bezprawiu, totalitaryzmowi, cenzurze. Po upadku komunizmu trzeba się deklarować precyzyjniej.”

Wojciech Młynarski (1941–2017) polski kompozytor i wykonawca piosenki autorskiej

Źródło: „Rzeczpospolita”, 22 października 2008 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/pzzaz.htm

O zachowaniu

„Robienie z Kościoła najważniejszej siły, która uratowała Polaków przed komunizmem, jest powielaniem legendy.”

Jerzy Giedroyc (1906–2000) polski publicysta, działacz emigracyjny, wydawca

Źródło: Jerzy Giedroyc, Autobiografia na cztery ręce, Warszawa 2006, s. 204.

O sile

„Panowie jesteście duchownymi i możecie sobie pozwolić na luksus bycia litościwymi, ja jestem żołnierzem i prezydentem całego narodu chilijskiego, narodu zaatakowanego przez bakcyl komunizmu, który trzeba wyrwać z korzeniami, a marksistów i komunistów trzeba torturować, bo inaczej nie śpiewają.”

Augusto Pinochet (1915–2006) wojskowy dyktator Chile

do biskupów – luterańskiego Helmuta Ericha Waltera Frenza i katolickiego Fernande Aritzia, którzy przynieśli protest przeciwko masowym i zinstytucjonalizowanym torturom.
Źródło: Artur Domosławski, Gorączka latynoamerykańska, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, s. 145.

O książkach, O świecie, O śpiewie

„Jeżeliby więc komunizm w tej sztucznej postaci, bez przeobrażenia się moralnego ludzi, mógł się nawet utrzymać, to w każdym razie zaprzeczałby samemu sobie i byłby takim potworem społecznym, o jakim nie marzyła nigdy żadna klasa uciskana, a tym bardziej proletariat, broniący praw człowieka i przez samą historię przeznaczony do jego wyzwolenia.”

Edward Abramowski (1868–1918) polski filozof i działacz polityczny

Źródło: Etyka a rewolucja w: Edward Abramowski, Pisma, tom I http://dir.icm.edu.pl/pl/Pisma/Tom_1/272, Warszawa 1924, s. 272–273.

O ludziach, O historii

„Naiwniak wyobraża sobie, iż można zachować godność osobistą w ramach komunizmu. W jaki sposób? Poprzez jego negowanie. Nie wstępując do partii lub jej przybudówek, nie głosując, nie klaskając, nie uczestnicząc et cetera. Grubo się myli. Godność odbierana jest mu codziennie za pomocą tak zwanych realiów życiowych, przez konieczność owych „załatwiań”, dzięki brakowi wszystkiego i w konsekwencji przymusowi załatwienia wszystkiego drogą tysięcznych, poniżających zabiegów, podchodów, lizusowskich uśmiechów, pokornych ukłonów i podłych kompromisików, łapówek, kłamstewek, usług i donosów, i czego tam jeszcze!”

Waldemar Łysiak książka Dobry

Dobry
Źródło: s. 95

O uśmiechu, O zachowaniu, O pomocy

„Jestem uczciwy w każdym swoim słowie, umrę ze słowami miłości do Was, do Partii i Ojczyzny, z bezgraniczną wiarą w zwycięstwo komunizmu.”

Jona Jakir (1896–1937)

list napisany przed śmiercią do Józefa Stalina.
Źródło: Paweł Wieczorkiewicz, Noty biograficzne w: Fenomen Stalina, tłum. Maria Kotowska, wyd. Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1988, ISBN 8320334381, s. 183.

O śmierci, O wierze, O zwycięstwie, O ojczyźnie

„W Przedwiośniu najdobitniej, potępiałem rzezie i kaźnie bolszewickie. Nikogo nie wzywałem na drogę komunizmu, lecz zapomocą tego utworu literackiego usiłowałem, o ile to jest możliwe, zabiec drogę komunizmowi, ostrzec, przerazić, odstraszyć.”

Stefan Żeromski (1864–1925) powieściopisarz polski

Inne cytaty
Źródło: „Echo Warszawy” nr 25, 25 lutego 1925, cyt. za: W odpowiedzi Arcybaszewowi i innym, [w:] Elegie i inne pisma literackie i społeczne, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa – Kraków 1928.

„Stany Zjednoczone świata (a nie Europy) są tą formą państwową zjednoczenia i wolności narodów, którą wiążemy z socjalizmem – dopóki całkowite zwycięstwo komunizmu nie doprowadzi do ostatecznego zniknięcia wszelakiego, a więc również demokratycznego, państwa.”

Włodzimierz Lenin (1870–1924) organizator i przywódca Rewolucji Październikowej

Źródło: O prawie narodów do samookreślenia, Dzieła wybrane w: tom 1, Moskwa 1948, s. 808.

O wolności, O zwycięstwie

„Po Przesłuchaniu dostałem list od więźniarki z epoki stalinowskiej, uważającej, że obraziłem wszystkich więźniów komunizmu, pokazując oficerów UB jako postaci posiadające ludzkie odruchy. (…) A przecież świat nie jest biało-czarny. W dodatku żeby opowiedzieć interesującą historię, trzeba pokazać zło w sposób uczłowieczony.”

Ryszard Bugajski (1943–2019) polski reżyser, scenarzysta, pisarz

Źródło: „Rzeczpospolita”, 10 grudnia 2004

O świecie, O historii, O złu

„Od urodzenia chciałem wywrócić komunizm, ale kiedy mogłem się do tego przyznać i ogłosić, a także powiedzieć, w którym miejscu jestem.”

Lech Wałęsa (1943) polski polityk i działacz związkowy, przywódca Solidarności, laureat Pokojowej Nagrody Nobla, były prezydent Pol…

Źródło: mikroblog na portalu Wykop.pl http://www.wykop.pl/wpis/16803653/nie-chce-ale-musze-krece-matacze-klucze-podaje-spr/, 3 marca 2016

„W każdym człowieku jest potrzeba życia w pięknie, a nie w jakimś syfie. Były systemy, które programowo wprowadzały brzydotę: komunizm zdegenerował całą przestrzeń – te blokowiska!”

Tomasz Budzyński (1962) polski wokalista rockowy, malarz, poeta

Źródło: Tomasz Ponikło, Profanum to kicz, „Tygodnik Powszechny”, 6 grudnia 2011 http://tygodnik.onet.pl/32,0,71601,5,artykul.html

O szkole

„Najwyższa Izba Kontroli kontroluje finanse państwa, dlatego na jej czele powinien stanąć człowiek prawy, niezależny, człowiek nieugięty, odważny, który nie jest uwikłany w żadne układy, który nie pozwoli się przekupić. Człowiek twardy, zahartowany w walce z komunizmem, człowiek, który zna metody szantażu stosowane przez byłą nomenklaturę PZPR. Dlatego uważam, że najlepszym spośród tych 4 kandydatów jest senator Zbigniew Romaszewski. To przecież on zainicjował działania, jeszcze na długo przed Solidarnością, i utworzył Biuro Interwencji, które pomagało nam, opozycjonistom, przeżyć trudne chwile.”

Kazimierz Świtoń (1931–2014) polski działacz polityczny

Źródło: Wystąpienie w Sejmie, 14 lutego 1992 http://orka2.sejm.gov.pl/Debata1.nsf/5c30b337b5bc240ec125746d0030d0fc/df85349c2f07d110c125750500462e46?OpenDocument

O walce

„A my mówimy: nie dopuszczamy reformy reżimu w jakiejkolwiek postaci. My mówimy komunizmowi „nie”. I zdecydowani jesteśmy jako demokraci zwalczać do końca komunizm we wszystkich obszarach życia zbiorowego. I nie uznajemy kierowniczej roli PZPR. Stoimy na gruncie równości partii politycznych i własności prywatnej jako świętej. I dodajemy orła z koroną i prezydenta.”

Przemysław Górny (1932) polski działacz opozycji antykomunistycznej

fragment polemiki z Jackiem Kuroniem w 1956.

„Dałem wam wiedzę i władzę, ale wy dążyliście tylko do wojen i nieszczęść. Została wam powierzona natura, wobec czego wyście wyssali z niej soki, zanieczyścili ją, zmienili nie do poznania i zniszczyli. Przy całej obfitości, jaką wam udostępniłem, nie potraficie nakarmić świata. Głód się potęguje. Wasza era wybrzmiewa zgrzytliwie. Krótko rzecz ujmując: mężczyzna jest u kresu. Takim mnóstwem perfekcyjnego marnotrawstwa nie sposób zarządzać. Czy to w kapitalizmie, czy w komunizmie: wszędzie mądrzy się szaleństwo. Ja tego nie chciałem. Wam już nie można doradzać. Sprawa męska załatwia się sama. Przepadło, mój synu. Trzeba zejść ze sceny. Zrób to przyzwoicie.”

Günter Grass książka Turbot

Postać: Turbot o mężczyznach
Turbot

O głodzie, O nieszczęściu, O naturze, O szaleństwie

„Jeśli weźmiemy pod uwagę niektórych prominentów, z których jeden np. wcześniej był członkiem Komitetu Centralnego, a przynajmniej do niedawna zasiadał w radzie banku BPH, połączonego teraz z Pekao SA, to można powiedzieć, że zamienił wpływy polityczne na gospodarcze, ale on już nie jest komunistą. Tu przypomina mi się taki dowcip, który brzmiał mniej więcej tak: „Co jest największą radością komunistów? To, że gdy idzie ulicą, to widzi, że domy są jego, drzewa są jego, a nawet sama ulica. Wszystko jest jego. A co jest jego największym zmartwieniem? Że ma wiele milionów wspólników…”. Myślę, że to dobrze oddaje sposób myślenia wielu z nich. Dlatego po prostu chcieli przejąć to, co uważali za swoje. Oni najczęściej byli kompletnie bezideowi. To byli po prostu karierowicze. Dla tych samych powodów, dla których wcześniej popierali komunizm, później polubili kapitalizm.”

Adam Borowski (1955) polski działacz opozycji demokratycznej i niepodległościowej w PRL

Źródło: Mariusz Bober, Mamy wolność, ale daliśmy się okraść, naszdziennik. pl, 13 grudnia 2007 http://www.naszdziennik.pl/index.php?typ=my&dat=20071213&id=my31.txt

O myślach, O wolności, O myśleniu, Radość

„Doświadczenia lat komunizmu, brak wolności społecznej, politycznej, kulturowej i religijnej, upokorzenia znoszone przez naród z powodu propagowania na siłę bezdusznego ateizmu, panoszenie się władzy, a także schlebiających jej karierowiczów, sługusów i agentów, to wszystko musiało kiedyś się skończyć. Świadczyły o tym wybuchy Poznańskiego Czerwca 1956, Grudnia 1970 czy Radomia 1976 roku. To w tych tragicznych wydarzeniach objawiały się marzenia o wolności, mimo że totalitarna władza, z jedną rządzącą partią, jednym narzucanym modelem życia, zabijała te marzenia w zarodku. Przestrzeń wolności dawał jedynie Kościół, narażając się na szykany oraz krytykę ze strony władzy politycznej i sądowniczej.”

Czesław Ryszka (1946) polski dziennikarz i pisarz katolicki, poseł na Sejm i senator

Źródło: Kościół w obronie robotników, ryszka.com, 15 maja 2011 http://ryszka.com/index.php?go=przemowienia/przemowienia_07_15_05_2011

O marzeniach, O wolności, O sile

„Moralny aspekt komunizmu jest zarazem źródłem jego siły pociągającej. Bo moralność bardziej przemawia do ludzi niż zawiłe zasady materializmu dialektycznego i historycznego.”

Józef Maria Bocheński (1902–1995) polski duchowny katolicki, dominikanin, filozof

Marksizm-leninizm. Nauka czy wiara?
Źródło: s. 24

O ludziach, O sile, O morzu

„Etniczny szowinizm jest ostatnim, najwyższym stadium komunizmu.”

Adam Michnik (1946) polski dziennikarz i publicysta

Źródło: rozmowa Roberta Walenciaka, Gomułka – wielki i mały, „Przegląd” nr 43, 2011 http://www.przeglad-tygodnik.pl/pl/artykul/gomulka-wielki-maly

„To nie był socjalizm z ludzką twarzą. To był komunizm z wybitymi zębami. Oni już sami wiedzieli, że to wszystko jest spróchniałe, że to koniec utopii ideologicznej komunizmu.”

Adam Michnik (1946) polski dziennikarz i publicysta

o rządach generałów w latach 80. Źródło: Pożegnanie z bronią, 6 lutego 2001 http://wyborcza.pl/1,76842,126485.html

O pożegnaniu

„Komunizm to jest zegar, który nigdy nie chodzi. Wokół tej atrapy siedzą towarzysze i cały czas dyskutują która teraz może być godzina.”

Stanisław Tym (1937) polski aktor, satyryk, felietonista

O czasie

„Po tragedii smoleńskiej z wielką siłą powróciły dawne tęsknoty do uległości i serwilizmu względem Putinowskiej Rosji, skomplikowane, być może nadal nieujawnione uwikłania z komunizmem i ten paraliżujący strach przed wielką, nieobliczalną Rosją. Tą, która z Wojciecha Jaruzelskiego, młodego Polaka na „nieludzkiej ziemi”, zrobiła sowieckiego janczara.”

Wojciech Reszczyński (1953) polski dziennikarz

Źródło: W cieniu Moskwy, „Nasza Polska”, 15 maja 2012 http://naszapolska.pl/index.php/component/content/article/42-gowne/3057-w-cieniu-moskwy

O strachu, O sile

„Upadek komunizmu położył kres rządom Ceaușescu i innych władców Europy Środkowej. Wygląda na to, że demokracja zwycięża nawet w Ameryce Południowej. Jednakże na Bliskim Wschodzie potężni dyktatorzy, jak choćby szach Iranu, upadają po to tylko, by ustąpić miejsce fundamentalistom religijnym, takim jak ajatollah Homeini. Ale w niniejszej książce nie odnajdziecie krwawych tyranów islamu. Mogę także zagwarantować, że w naszej serii nie ukażą się Życiorysy seksualne mułłów.”

Nigel Cawthorne (1951)

Cóż, nie przepadam za nieustannym towarzystwem chłopców ze Służb Specjalnych.
Życie erotyczne wielkich dyktatorów
Źródło: s. 9

O demokracji

„Wszelako jakkolwiek na to patrzeć, nie ulega wątpliwości, iż legenda o symbiozie Żydów i stanowionej przez komunistów władzy jest właśnie tylko legendą. (…) Co już wielokrotnie podkreślali różni autorzy, wystarczał jeden Żyd, aby instytucja w opinii potocznej stawała się „żydowska”. A jeśli instytucja owa została wcześniej napiętnowana tą etykietką (jak np. komunizm czy masoneria). Żydem stać się mogła dowolna osoba. I tak Bierut postrzegany był albo jako figurant, gdy osobę nr l we władzy upatrywano w Bermanie, albo był zwyczajnie Żydem.”

Krystyna Kersten (1931–2008) polski historyk

Polacy-Żydzi-Komunizm. Anatomia półprawd 1939–1968
Źródło: s. 84.

„On się dostosował po 1989 roku do postkomunizmu. Uznał, że z komunizmem trzeba walczyć, a postkomunizm jest w porządku.”

Marek Jan Chodakiewicz (1962) amerykański historyk polskiego pochodzenia

o Bronisławie Komorowskim. Źródło: Bo wolnych ludzi nic nie złamie!, blogpress.pl, 3 lipca 2012 http://www.blogpress.pl/node/13488

O ludziach

„Osoby takie jak Stefan Niesiołowski to symbol walki z komunizmem. Z kolei sama historia walki z komunizmem w wydaniu Jarosława Kaczyńskiego to karykatura.”

Grzegorz Schetyna (1963) polski polityk

o zarzutach Jarosława Kaczyńskiego wobec Stefana Niesiołowskiego. Źródło: onet.pl http://wiadomosci.onet.pl/1875187,11,item.html, 5 grudnia 2008

O historii, O walce

„[Ludzie spoza Polski] mogą pojąć treść w sposób intelektualny, ale nie będą się śmiać. Nie doświadczyli surrealistycznego i ciężkiego życia w Polsce komunistycznej. Czy Misia pojmą młodzi odbiorcy, którzy nie doświadczyli absurdów PRL-u? Nie sądzę. Komunizm był specyficzny. Był zły, bezlitosny, niszczący i oparty na kłamstwie. Każdy o tym kłamstwie wiedział, a jednak ono trwało.”

Christine Paul-Podlasky (1948) polska aktorka

Źródło: Christine Paul-Podlasky, Trzeba nakręcić „Euromisia”, „Dziennik Polski”, 6 maja 2011 http://www.dziennikpolski24.pl/pl/aktualnosci/kultura/1140406-trzeba-nakrecic-euromisia.html

O ludziach, O kłamstwie

„Klęska „Solidarności” nastąpiła dlatego, że wyłonione z niej władze państwowe, zamiast stanąć na czele masowego ruchu przebudowy, działały ponad społeczeństwem. Ponad jego głowami realizowano program etatystyczno-technokratyczny, co spychało większość w roszczeniową lewicowość, tym bardziej radykalną, im dotkliwiej odczuwano koszta upadku komunizmu.”

Jacek Kuroń (1934–2004) polski historyk, pisarz, polityk, działacz społeczny i polityczny

Źródło: Nadzieja i rozczarowanie. Pisma polityczne 1989–2004, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2010.

O nadziei, O rozczarowaniu

„Chrońmy nasz kraj przed ideami komunizmu. Kiedyś nasze dzieci nam za to podziękują.”

Alfredo Stroessner (1912–2006) polityk paragwajski, wojskowy

Źródło: Cytaty sławnych dyktatorów, „Świat na dłoni Extra”, nr 2/2016, s. 98.

O dzieciach, O świecie

„Przed aksamitną rewolucją każdy Czech myślał, że kiedy uwolnimy się od Moskwy i komunizmu, będziemy mistrzami świata. Ideału nie osiągnęliśmy, ale nareszcie jest normalnie. Zażarcie polemizuję z młodymi ludźmi zawiedzionymi demokracją. Mówię im, że nie wiedzą, jak źle było za komuny. Niestety, kapitalizm znowu popełnia stare błędy. Jest tak egoistyczny i okrutny, że na swoją zgubę hoduje socjalistów i komunistów.”

Pavel Kohout (1928) czeski prozaik, poeta i dramaturg, działacz opozycji demokratycznej

Źródło: „Rzeczpospolita”, 13 marca 2008 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/czhn.html

O demokracji, O myślach, O myśleniu

„Komunizm był szary – truizm, który zatruł umysły. Więc gdy się bohatersko wyzwolilyśmy, pierwszym odruchem była wizyta w sklepie z farbami. I tak teraz wygląda moja ojczyzna: jakby małpa bawiła się pędzlem. Mnie jednak to imponuje. Ta sobiepańskość, to warcholostwo, ta wolność od reguł, od estetycznej poprawności, od napomnień znawców, czasami wręcz od rozumu: bo jak na przykład nazwać świetlne reklamy przy jednej z głównych szos w kraju, które nocą migają to na zielono, to na czerwono niczym znerwicowana sygnalizacja?”

Andrzej Stasiuk (1960) pisarz polski

Nie ma ekspresów przy żółtych drogach

O ojczyźnie, O wolności

„Ta cała psychiatria to nic innego, jak tylko swoisty mikrokosmos komunizmu […]. Lepiej by zostawili ludziom ich kłopoty osobiste. Nasuwa się bowiem pytanie, czy kłopoty nie są jedyną rzeczą na świecie, którą ludzie mogą mieć na własność?”

Vladimir Nabokov książka Pnin

Pnin

O ludziach, Pytanie

„W przedwojennej Polsce działo się mnóstwo złych rzeczy, które powodowały, że młodzi Żydzi zwracali się ku komunizmowi. Wielu tę przedwojenną Polskę dziś idealizuje, ale przecież wtedy narastały postawy faszystowskie i antysemickie. I to nie tylko ze strony skrajnych organizacji, jak ONR, zresztą wówczas zdelegalizowanego w przeciwieństwie do dzisiaj, ale również ze strony władz państwowych. Było więc zupełnie logiczne, że tacy ludzie jak mój ojciec wstępowali do komunistycznej partii, bo komunizm ze swoimi hasłami równości, równych szans dla wszystkich bez względu na wyznanie czy pochodzenie wydawał im się szansą na lepszą ludzkość.”

Agnieszka Holland (1948) polska reżyserka i scenarzystka

Źródło: Krystyna Naszkowska, My, dzieci komunistów, rozmowa z Agnieszką Holland, Czerwone i Czarne, Warszawa 2019.

O ludziach

„Etykietka antykomunizmu dzisiaj nic nie znaczy. To jest po prostu jakaś fraza, ludzie, którzy szermują takimi hasłami, nie rozumieją korzeni komunizmu, nie znają historii, nie są w stanie wyobrazić sobie motywacji tych, którzy po wojnie przystąpili do tego zbrodniczego systemu, będąc jego heroldami, jak Jacek Kuroń chociażby. Cały spór ideologiczny jest zupełnie pozbawiony kontekstu, jest czysto politycznie utylitarny i zamiast próby zrozumienia historii, szermuje moralistycznymi banałami. Z powodu tego zakłamywania pojęć, pomieszania przyczyn i skutków, nie jesteśmy w stanie komunizmu uczciwie opowiedzieć. I dlatego też jego zbrodnie są nieopisane do końca.”

Agnieszka Holland (1948) polska reżyserka i scenarzystka

Źródło: Krystyna Naszkowska, My, dzieci komunistów, rozmowa z Agnieszką Holland, Czerwone i Czarne, Warszawa 2019.

O motywacji, O zrozumieniu, O wojnie, O ludziach

„Wy, ekonomiści, ulegacie ekonomizmowi, podczas gdy najważniejsze jest dokonanie ewolucji politycznej, przejście Polski od komunizmu do demokracji.”

Tadeusz Mazowiecki (1927–2013) polski polityk, premier RP

w rozmowie z Waldemarem Kuczyńskim, szefem doradców premiera. Źródło: wyborcza.pl https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,25260438,zniknelo-pare-miliardow-dolarow-zostaly-tylko-zapisy-w-1989.html, 2 października 2019

O demokracji

Cytaty na temat komunizm strona 3

Cytaty na temat komunizm
strona 3