Cytaty o wątpliwościach
strona 7

„Nadbiegł Adam, przystanął i przez dłuższy czas patrzył, nie mówiąc ani jednego słowa. Potem zapytał mnie, co to jest. Ach, wielka szkoda, że zadał tak bezpośrednie pytanie. Musiałam na nie odpowiedzieć. Powiedziałam, że to ogień. Jeśli było mu przykro, że znam coś, o co on musi dopiero pytać, to nie moja wina. Nie chciałam sprawić mu przykrości. Po chwili zapytał:
– Jak on powstał?
Znów proste pytanie, wymagające prostej odpowiedzi.
– To ja go zrobiłam”

Mark Twain (1835–1910) amerykański pisarz, satyryk, humorysta

Pamiętniki Adama i Ewy

O czasie

„Wiara ma wpływ na moje życie i podejmowane decyzje. Udziela odpowiedzi na podstawowe pytania. Wytycza mi właściwy kierunek, mówiąc o tym, że dla ludzi trzeba być dobrym. Jestem wierzący, dlatego nie zazdroszczę innym i nie jestem zawistny. Potrafię wybaczyć. Gdybym nie wierzył, musiałbym wszystko ogarnąć własnym umysłem i ze wszystkim sam sobie poradzić wyłącznie za pomocą intelektu.”

Krzysztof Pluskota (1978) polski aktor, artysta kabaretowy

Źródło: Izabela Górnicka-Zdziech, Z szaleństwem nam do twarzy, „Magazyn Familia”, 26 lutego 2010 http://www.magazynfamilia.pl/artykuly/Z_szalenstwem_nam_do_twarzy,2610,91.html

O życiu, O ludziach, O wierze, O decyzjach

„Niech wstydu się lęka – kto próżnią nadęty,
Niech strachu się wstydzi – kto mężny głupotą,
Niech pytań nie stawia – kto czuje się świętym,
Wyroki niech miota – kto schlebia miernotom.”

Jacek Kaczmarski (1957–2004) polski bard, poeta i prozaik

Źródło: Niech…, 1995

O głupocie, O strachu

„Teraz wybija godzina prawdy dla Wielkiej Brytanii, bo jeśli ostanie się strefa euro, dojdzie do unii fiskalnej, co oznacza unię polityczną eurolandu. (…) Za dwa, trzy albo cztery lata staniemy w Wielkiej Brytanii przed ostatecznym pytaniem: wchodzić do Unii, czy z niej wychodzić? (…) Będziecie zaskoczeni, ale może się ona okazać pozytywna i opowiemy się za integracją.”

Timothy Garton Ash (1955)

Źródło: rozmowa Christopha Schwennicke i Gerharda Sporla, Zbyt dużo do stracenia, „Der Spiegel”, tłum. „Forum”, 5 grudnia 2011.

„Ta reforma to antyintelektualny zwrot zgodny z logiką najbardziej prostackiej nomenklatury. Przypomina działania reżimu w byłej Jugosławii, gdy komuniści tracili już władzę. Ostatnim ich zrywem była próba kontrolowania szkolnictwa i podporządkowania go życiu społecznemu. Tak samo dzieje się dzisiaj. Uniwersytet staje się rynkiem. Słyszymy: „Nie potrzebujemy intelektualistów, którzy tworzą krytyczne sposoby widzenia świata. Potrzebujemy specjalistów, którzy rozwiążą problemy zwykłych ludzi”. Co to oznacza? Zredukowanie ludzi do roli ekspertów oznacza mierzenie się ze sformułowanymi już problemami. Prawdziwa refleksja zaś to nie rozwiązywanie cudzych problemów, ale pytanie o to, jak te problemy są formułowane.”

Slavoj Žižek (1949) słoweński socjolog, filozof, psychoanalityk i krytyk kulturalny

o systemie bolońskim wprowadzonym m. in. na polskich uczelniach.

O ludziach

„Filozofia kościelna nader często korzysta z tej właśnie argumentacji: kto dowiedzie, że boga nie ma. Jest to rzeczywiście pytanie zabójcze dla ateisty. W istocie: kto dowiedzie, że nad głową księdza Wettera nie unosi się milion szatanów, kto dowiedzie, że w jego głowie, nie żyje tuzin niewidzialnych i nieprzestrzennych duchów, kto dowiedzie, że nie ma krasnoludków, kto dowiedzie, że nie istnieje we wszechświecie takie ciało niebieskie, gdzie żyją gryfy, chimery i centaury, kto mógłby dowieść, że nie ma bytów absolutnie niepoznawalnych? I nie znajdzie się mąż taki, który dowiódłby tej rzeczy, albowiem mógłby dowieść jedynie własnego nieuctwa. Nie można oczywiście na serio, poza murami klasztorów, spierać się o istnienie i nieistnienie obiektów nieprzestrzennych i pozaczasowych i nauka od dawna nie troszczy się o nie.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Inne cytaty
Źródło: „Przekrój”, nr 26–52, 2009, Krakowskie Wydawnictwo Prasowe, 2009, s. 57.

O Bogu, O nauce

„Nie tylko odpowiedzi stają się przestarzałe, ale nawet same pytania.”

Ernest Hemingway (1899–1961) pisarz amerykański

„Jakiekolwiek nie padnie pytanie, nie ma przymusu na nie odpowiadać teraz. Odpowiedzi na wszystkie pytania staną się spontanicznie jasne we właściwym czasie.”

Dharma Sangha (1990)

Źródło: etapasvi.com http://www.etapasvi.com/pl/

O czasie

„Ciekawią mnie zjawiska, które naruszają koncepty i dyscyplinarne podziały, które każą zadawać pytanie: Czy to sztuka? Czy moda? Czy architektura?”

Dobrila Denegri (1970)

Źródło: Dobrila Denegri, culturecongress.eu http://www.culturecongress.eu/people/denegri_dobrila

O sztuce, O modzie

„Ujawniony niedawno fakt wieloletniej współpracy naszego kolegi, redaktora i publicysty Leszka Maleszki z peerelowską Służbą Bezpieczeństwa był ciosem dla całego zespołu i środowiska „Gazety Wyborczej”. (…)
Przez 25 lat nikomu nigdy nie powiedział, co robił. I żył z tym przez 25 lat. Jest to świadectwo człowieka złamanego i zakłamanego, ze wszystkimi straszliwymi tego konsekwencjami. I, niestety, jest to świadectwo wymuszone – gdyby fakt współpracy z SB nie wyszedł na jaw, Leszek Maleszka prawdopodobnie sam by się nie przyznał. Pogrzebałby w sobie tę prawdę. (…)
Zawsze uważaliśmy i nadal uważamy, że w wolnej Polsce więcej złego niż dobrego przynosi sądzenie i skazywanie takich ludzi, publiczne roztrząsanie jako dowodów w ich sprawie raportów, zeznań, SB-ckich fałszerstw – świadectw ludzkiej słabości, strachu i upodlenia. O tym wszystkim pamiętamy i będziemy pamiętać; o tym trzeba wiedzieć, to także budzi moralne obrzydzenie.
Nikt ze środowiska „Gazety” nie znał prawdziwej przeszłości Leszka Maleszki. Znaliśmy kogo innego. Dzisiaj musimy się zmierzyć z faktem, że przez wiele lat cieszył się w zespole autorytetem znakomitego redaktora i autora, ogłaszał na naszych łamach teksty, do których publikowania – dzisiaj już to wiemy – nie miał tytułu moralnego. Leszek Maleszka stracił w naszych oczach wiarygodność i szacunek. Jego nazwisko musi na długie lata zniknąć z łam „Gazety”, bo to nazwisko wprowadzało nas i Czytelników w błąd.
Czy można się podnieść z moralnego upadku? Czy człowiek może wrócić z tak dalekiej podróży? Czy możemy i powinniśmy mu w tym pomóc?
Nie wiemy. Ale byłoby okrutną pychą z naszej strony wykluczyć pozytywne odpowiedzi na te pytania.”

Adam Michnik (1946) polski dziennikarz i publicysta

Lesław Maleszka pracował dla „Gazety Wyborczej” adiustując teksty do emisji filmu Ewy Stankiewicz Trzech kumpli.
O Lesławie Maleszce

O ludziach, O strachu, O błędach, O przeszłości

„Nie dorobiłem się. Niektórzy moi koledzy ze studiów niewątpliwie dorobili się i nie zazdroszczę im. Wybrałem inną drogę. To jest odwieczne pytanie: mieć czy być? Czy też, nie rysując tak ostro tej alternatywy: więcej mieć czy więcej być? Mam najpopularniejszy polski samochód, no i trochę książek, które niestety muszę trzymać w większości w piwnicy, ponieważ w mieszkaniu się nie mieszczą. Dorobienie się nigdy nie było dla mnie celem. To, co zrobiłem, było dla mnie o wiele bardziej wartościowe. Zdobyłem ciekawe doświadczenia, których gdzie indziej bym nie zdobył, poznałem wielu mądrych i znakomitych ludzi. To, co robiłem i robię, lubię i sprawia mi to satysfakcję, a że nigdy nie łączyło się z wielkimi pieniędzmi – na to nie narzekam. Poza tym jestem nieskromnie przekonany, że gdybym chciał mieć pieniądze, tobym je umiał zarobić!”

Aleksander Kwaśniewski (1954) polski polityk, przezydent Polski

w wieku 31 lat, pełniąc funkcję ministra do spraw młodzieży.
Źródło: Optymista, wywiad Tomasza Niemierskiego i Franciszka Penczeka, tygodnik „ITD”, nr 52, 22–29 grudnia 1985.

O pieniądzach, O ludziach, O książkach, O młodzieży

„Słynne leibnizowskie pytanie: „dlaczego istnieje raczej coś niż nic?”, dlaczego musimy kierować się racjonalnością? Tego się nie da uzasadnić racjonalnie, bo to byłoby błędne koło. Czyli zasada, że powinniśmy postępować racjonalnie, jest wyborem. Kultura ludzka dokonała tego wyboru pierwszy raz w starożytności, gdy powstała filozofia, a drugi raz, gdy powstały nauki empiryczne.”

Michał Heller (1936) polski filozof, teolog, fizyk kosmolog

Wywiad Język Pana Boga

O nauce

„Po katastrofie pod Smoleńskiem cały świat zadaje sobie pytanie: dlaczego prezydent wraz z delegacją tam leciał? W ten sposób ukrywana, zapomniana prawda o Katyniu staje w centrum uwagi. Świat będzie domagał się jej wyjaśnienia i musi zainteresować się, dlaczego nadal są utajnione archiwa, nie tylko rosyjskie, ale także – wbrew wszelkim zasadom demokracji – archiwa brytyjskie i amerykańskie. Ujawnienie prawdy to warunek pojednania.”

Jan Szyszko (1944–2019) polski polityk, pracownik naukowy

Źródło: Pytajmy, dlaczego zamknięte są archiwa, naszdziennik.pl, 23 kwietnia 2010 http://www.naszdziennik.pl/index.php?typ=po&dat=20100423&id=po62.txt

O prawdzie, O świecie, O demokracji

„Znalazłem też taki wywiad z generałem Heinzem Reinefahrtem, który dowodził oddziałami SS podczas masakry na Woli. On tam odpowiada na pytanie „Strzelaliście do dzieci?”. Odpowiedź: „Tak, dzieci strzelały do nas, to my strzelaliśmy do dzieci”. Można powiedzieć, że to skrajny cynizm zbrodniarza, że było dokładnie odwrotnie. Ale to jest rzeczywistość naszego pomnika w Warszawie, dziecka w za dużym hełmie i z karabinem. Jak blisko to jest terroryzmu – namówienie jednego dziecka, które strzeli i uczyni zakładnikami wszystkie dzieci w tym mieście. Czy dla mnie to ma być fundament polskości, model, który ja powtórzę ze swoimi dziećmi? Rzeczywiście doprowadził mnie do tego pan Rymkiewicz, że ja przyznaję rację zbrodniarzowi. Strzelały do nich dzieci. Zatem teraz nasze własne dziecko wyślemy, żeby je zarżnęli, bo może wtedy nasze prawnuki przyjdą na Powązki i zapalą znicz, który pięknie płonie, i nie będą się mogły uwolnić od zapachu znicza. To jest wampiryczne, to są gusła jakieś.”

Jan Klata (1973) polski reżyser i dramaturg

Źródło: Wywiad udzielony Cezaremu Michalskiemu na temat „Kinderszenen” Jarosława Marka Rymkiewicza, „Dziennik”, 20 września 2008

O dzieciach, O rzeczywostości

„Chciałbym kiedyś pogadać z Kamilem (Kurantem), który skręcił w ulicę Foksal, zanosząc się typowym dla gruźlików suchym kaszlem. Przejeżdżający obok dorożkarz lekko odwrócił się i porozumiewawczo uśmiechnął do siedzącej z tyłu niezbyt młodej już kobiety, mocno siekając batem konia. Jadąca w dorożce panna Leopard pogardliwie spojrzała na niego, gdy zdjął z głowy kapelusz i przez lekkie skinienie głowy oddał jej należny honor jako damie, którą nie była… On zaś był coraz bardziej rozgorączkowany i gdyby nie spadały z nieba lodowate wręcz płatki śniegu, dawno by już spłonął i odszedł na wieki. Gdy myślę o Kamilu, zawsze zadaję pytanie, jak należy żyć, żeby nasze życie było coś warte i żeby nie trzeba było go żałować? Jakich dokonywać w nim wyborów i w oparciu o jakie wartości? A zresztą… czy jesteśmy w stanie przewidzieć wszystko, co zgotuje nam los?”

Jarosław Hebel (1974) dziennikarz polski

Jeszcze będzie pięknie

O życiu, O kobietach, O losie, O myślach

„Polski inteligent jest wyjątkowym konformistą. Owszem, uwielbia mieć własne zdanie, ale pod warunkiem, że jest to zdanie podzielane przez wszystkich innych. Z przejęciem powtarza więc obiegowe banały i nawet nie przyjdzie mu do głowy, aby zadać jakieś pytanie. Uwielbia chodzić w nogę, być w masie, po słusznej stronie i śpiewać w chórze.”

Rafał A. Ziemkiewicz książka Polactwo

Źródło: Polactwo, Lublin 2004

O śpiewie

„Najważniejsze jest zadanie sobie pytania: „Co we mnie wzbudziło daną reakcję, czyli w jaki sposób stwarzam to czego doświadczam i po co?””

Maciej Bennewicz (1961)

Coaching. Czyli restauracja osobowości (2013)

„Dlaczego człowiek popełnia samobójstwo? Możemy doszukiwać się różnych powodów, ale prawda jest taka, że nie znamy odpowiedzi na to pytanie. I nigdy jej nie poznamy. Nigdy tego nie zrozumiemy. Patrzymy na swoje życie i mówimy sobie: „Wszystko się ułoży. Jakoś to będzie.””

Tess Gerritsen (1953)

Dawca

O życiu, O prawdzie, O samobójstwie

„Dziennikarze zadają mi zwykle pytania w stylu: „Musi ci być ciężko samej z trójką nastolatków, pewnie masz z nimi kłopoty wychowawcze” albo: „Co tam u Aanisah? Kończy 17 lat, oglądają się już za nią chłopcy?”. Za każdym razem mam ochotę wykrzyczeć im w twarz, że to nie ich sprawa.”

Macy Gray (1967)

Źródło: „Pani” nr 7/2007

„Film zawsze jest formą kompromisu. Kompromis jest wpisany w zawód reżysera. Pytanie tylko, jak dalece ten kompromis idzie.”

Tomasz Wiszniewski (1958–2016) polski reżyser

Źródło: wywiad, 2003 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=17410

„W naszej tradycji europejskiej zawsze leży dzielenie włosa na czworo. Na tym polega nasza kultura, że zadajemy pytania moralne, etyczne oraz o to, jakie prawa w takich sytuacjach powinny działać. Ja popieram decyzję Obamy. Uważam, że ten morderca, na zasadach działania wojennego, miał prawo być zabity. I został zabity. Kropka. Niemniej szanuję inne poglądy.”

Wiesław Władyka (1947) polski historyk i dziennikarz

Źródło: gazeta.pl, 6 maja 2011 http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80269,9549087,Lis___Jesli_torturowanie_zapobieglo_chociaz_jednemu.html

O decyzjach

„Jezus stwierdza wprost, że to z naszego kraju wyjdzie iskra Boża, która przygotuje świat na powtórne jego przyjście. (…)Jeśli Bóg dopuszcza taki dramat, to nie robi tego po nic, ale po to, by niezwykle mocno wezwać nas do działania, przemiany i zaangażowania… Odczytanie tego zadania – w perspektywie symboliki smoleńskiej tragedii – jest dla nas zadaniem. Z odrzucenia go, z odmowy zaangażowania będziemy rozliczeni na sądzie ostatecznym. I biada nam, jeśli – po takim znaku – udamy, że nic się nie stało. Wtedy pozostanie nam tylko bojaźń i drżenie. (…) Trudno nie zadać sobie pytania, czy nie próbowaliśmy uciec od misji, jaką stawiał przed nami Bóg, w „normalność” Zachodu. Jeśli tak było, to ta tragedia jest wyraźnym przypomnieniem, że nie będzie nam dane bycie „normalnym” narodem, który może żyć w świętym spokoju, że od nas Pan Bóg wymaga co jakiś czas daniny krwi, ofiary (czasem boleśnie absurdalnej) z najlepszych synów.”

Tomasz Terlikowski (1974) polski dziennikarz i publicysta

Źródło: Bojaźń i drżenie, „Gazeta Polska”, 15 kwietnia 2010.

O Bogu, O świecie, O czasie

„Niczego się nie boję. Odmawiam tylko odpowiedzi na pytania dotyczące mojego życia prywatnego. Nie muszę niczego udowadniać, to Pańskie zadanie. Jeżeli jakiś mężczyzna lub kobieta nie łamią prawa, ani nie zaniedbują swoich obowiązków wobec społeczeństwa, to ich życie prywatne nie powinno nikogo obchodzić. Jakaś kobieta sprzedaje mi meble, a ja za nie płacę. Na tym kończy się dla mnie cała historia.”

Henri Landru (1869–1922)

Źródło: Curt Riess, Procesy…, op. cit., s. 185–186.

O życiu, O kobietach, O historii

„Pytanie: Co to znaczy: „zrozumieć głębię swojego ducha”?
Pierwsza reakcja: O, piernika.”

Jan Góra (1948–2015) polski duchowny katolicki, duszpasterz akademicki, dominikanin

Źródło: nauki rekolekcyjne dla młodzieży w tarnowskiej katedrze, 22 marca 2010 r.

O młodzieży, O nauce

„W czasie mego pobytu w Butyrkach od początku lipca 1945 r. (dnia nie zapamiętałem) do połowy listopada tegoż roku nie byłem wzywany na śledztwo ani razu. Pewnego dnia wezwano mnie do jakiejś pracowni, gdzie starszy mężczyzna w białym fartuchu spytał mnie o zdrowie i nic więcej. Któregoś dnia strażnik podoficer zapytał mnie dyskretnie, za co osadzono mnie w areszcie, a gdy mu odpowiedziałem, że za walkę o niepodległość Polski, zrobił zdziwioną minę i uśmiechnął się życzliwie. W lipcu lub w początkach sierpnia 45 r. weszła do celi kobieta około trzydziestu lat w białym fartuchu z dziewczyną jako tłumaczką, która miała w ustach dziwną brzydką protezę. Zapytała po rosyjsku, jak mi się powodzi. Tłumaczka przetłumaczyła pytanie na język polski, a ja odpowiedziałem: „jak w sowieckim raju.””

Antoni Pajdak (1894–1988) polityk polski

Dziewczyna przetłumaczyła odpowiedź, kobieta po dłuższej chwili zaczęła się śmiać serdecznie, bo widocznie słowo raj już dawno zapomniała. fragment wspomnień z pobytu w moskiewskim więzieniu spisany w 1986 r. Źródło: Marian Romaniuk, Antoni Mikołaj Pajdak (1894-1988), lewicowo.pl, 17 września 2010 http://lewicowo.pl/varia/viewpub/tid/2/pid/304

O kobietach, O zdrowiu, O czasie, O walce

„Bo chciałem, żeby pan zadał to pytanie mnie, a nie im.”

Doc Holliday (1851–1887) amerykański hazardzista i rewolwerowiec

odpowiadając szeryfowi, dlaczego zastrzelił podczas gry w pokera trzech ludzi.
Źródło: Przemysław Słowiński, Sławni ludzie w anegdocie, Videograf II, Katowice 2009, ISBN 9788371837272, s. 339.

O ludziach

„Chętnie słucham argumentów, nawet gdy się stykam z poglądami, które wydają mi się obrzydliwe. Zaciskam zęby i w miarę spokojnie zadaję pytania.”

Joanna Szczepkowska (1953) aktorka polska

Inne wypowiedzi
Źródło: „Existence” nr 3, jesień 2009.

„Moje zachowanie nie powinno być traktowane jako próba uniknięcia odpowiedzialności za czyny, jakie popełniłem. Nawet po moim zatrzymaniu nie zdawałem sobie sprawy jak poważnie groźne były czyny, których się dopuściłem. Ta sprawa jest związana tylko ze mną. To nie jest obawa przed odpowiedzialnością, ale moje nerwowe i psychiczne napięcie. Jestem gotowy opowiedzieć o wszystkich zbrodniach, ale proszę mnie nie zamęczać pytaniami o ich szczegóły. Moja psychika mogłaby tego nie wytrzymać. Nie mam zamiaru niczego ukrywać. Wszystko, co zrobiłem przyprawia mnie o dreszcze. Jestem wdzięczny detektywom, że mnie złapali.”

Andriej Czikatiło (1936–1994) ukraiński seryjny morderca

Źródło: Michał Filipczak, Czikatiło Andriej http://killer.radom.net/~sermord/New/zbrodnia.php-dzial=mordercy&dane=CzikatiloAndrej.htm, www.zbrodnia.of.pl

O zachowaniu

„Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Chciałbym skierować słowa do posła sprawozdawcy i zadać pytanie, ale panowie z PiS-u, naprawdę, nie lękajcie się. Przed wyborami mówiliście, że jesteście otwarci na powołanie komisji śledczej. Naszym zdaniem art. 95 ust. 2 konstytucji, powtarzam, art. 95 ust. 2 konstytucji, jak i art. 111 konstytucji jest przez nas pedantycznie przestrzegany. Mam takie wrażenie, szanowni państwo z PiS-u, że za duży power na palnik poszedł i ta pokrywka za mocno się rusza tutaj i za bardzo się denerwujecie. Naprawdę, nie lękajcie się, szanowni państwo, dopuśćcie prawdę. Dopuśćcie prawdę w tej Izbie, powołajmy wspólnie tę komisję.”

Sebastian Karpiniuk (1972–2010) polski polityk

debata sejmowa nad powołaniem komisji śledczej ds. nacisków na służby, 11 stycznia 2008. Źródło: stenogram z posiedzenia Sejmu http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/cf6cd6bc70d259a4c125738c004d6617/5f80885acc7cb741c12573cd0057d881?OpenDocument

O wrażeniach

„(…) ja nigdy w życiu nie starałem się planować czegoś bardzo na przyszłość. Każdy dzień przynosi nowe wyzwania, nowe niespodzianki. Nie jestem teraz w stanie odpowiedzieć na to pytanie.”

Rafał Mroczek (1982) aktor polski

Źródło: Wywiad, 2006 http://czateria.interia.pl/goscie-czaterii,czat,1681,Rafa%C5%82%20Mroczek

O przyszłości

„Nigdy nie siedziałem za kółkiem, choć często podróżuję samochodem i przejechałem wiele tysięcy kilometrów jako pilot. Ale nigdy nie chciałem mieć samochodu. Dzięki temu nigdy nie miałem kłopotów z kontrolą podatkową, bo przy wypełnianiu deklaracji jest pytanie o samochód. Jak ktoś pisze, że nie ma, to się nim nikt już nie interesuje, bo czy warto interesować się majątkiem kogoś, kto nie ma nawet samochodu?”

Jurij Andruchowycz (1960) ukraiński pisarz

Źródło: Anna Dziewit, Agnieszka Drotkiewicz, Jurij Andruchowycz. Wywiad, „Playboy” nr 8, 2005

O samochodach, O podróżowaniu

„Dziennikarz: Ale ten podręcznik tylko zachęcał do tolerancji i stawiał pytania, i…
Orzechowski: Ale czy może istnieć takie pytanie? Nie może! Ja reprezentuję pogląd cywilizacji, w której zostałem ukształtowany. Musimy dbać, żeby ta cywilizacja przetrwała.
Dziennikarz: A gdzie miejsce na tolerancję światopoglądową?
Orzechowski: O, świat sobie już radził bez tolerancji i poradzi sobie dalej. Nie może być tak, że kilku maniaków będzie decydowało o losach cywilizacji…”

Mirosław Orzechowski (1957) polityk polski

Źródło: „Gazeta Wyborcza”, 14 października 2006 http://serwisy.gazeta.pl/wyborcza/1,34513,3684136.html

O losie, O świecie

„Na każde pytanie można udzielić odpowiedzi ogólnikowej i wyczerpującej.”

Robert Ludlum (1927–2001) pisarz amerykański

Protokół Sigmy

„Można uznać, że w państwie demokratycznym partii nie można rozwiązać. Tylko wtedy partie będą tworzyć gangsterzy jako znakomity wehikuł do swojej działalności. Jeśli zaś uznać, że można, to powstaje pytanie, czy SLD zrobił już wystarczająco dużo, by zasłużyć na delegalizację. Ja uważam, że tak. (…) Suma powiązań ze światem przestępczym jest tak duża, że nie można uznać jej za przypadek. Rozdzielić ich od partii się nie da.”

Jarosław Kaczyński (1949) polski polityk, premier RP

Źródło: wywiad Jarosława Kurskiego, „Gazeta Wyborcza”, 20 listopada 2004

O świecie

„Aktualne dla współczesnego widza są pytania dotyczące tożsamości, wolności, odwagi i poświęcenia dla idei – oraz ceny tego poświęcenia, pytania dotyczące tchórzostwa, tego, co jest bohaterstwem, kiedy bohater uznany jest przez społeczność, czy ludzie niepoddani totalitarnej presji równie łatwo decydują się na kompromisy.”

Agnieszka Holland (1948) polska reżyserka i scenarzystka

Źródło: Agnieszka Holland ekranizuje kryminał Tokarczuk, culture.pl, 2 lutego 2013 http://culture.pl/pl/artykul/agnieszka-holland-ekranizuje-kryminal-tokarczuk

O ludziach, O wolności

„Stado żyrafie
gnieździ się w szafie
na koralowej rafie.
Pytanie nader
istotne: Czemu?
Dromader
ze strusiem emu
depeszują odpowiedź z Rzymu:
Jest zwyczajem wyraf-
inowanych żyraf robić takie rzeczy dla rymu.”

Christian Morgenstern (1871–1914) poeta i pisarz niemiecki

Źródło: Żyrafy-estetki, tłum. Stanisław Barańczak

„To wielkie pytanie o to, czym jest umysł. Niewątpliwie wytworem mózgu.”

Jerzy Vetulani (1936–2017) profesor nauk przyrodniczych, psychofarmakolog, neurobiolog, biochemik

Źródło: Olga Woźniak: Stań się dobrym. To się opłaca, „Gazeta Wyborcza” nr 299, 24–26 grudnia 2011

„Palikot może zadawać pytania. To wolny kraj. Wszystkie osoby publiczne stoją pod pręgierzem krytyki. To część naszej pracy i trzeba sobie z tego zdawać sprawę.”

Grzegorz Schetyna (1963) polski polityk

o oskarżeniach Palikota. Źródło: dziennik.pl http://www.dziennik.pl/polityka/article363770/PO_nie_kwapi_sie_do_ukarania_Palikota.html, 20 kwietnia 2009

„Trzeba zdefiniować na nowo fundamenty swojego człowieczeństwa. Dziś nie jest nam potrzebny europejski czy zachodni humanizm, tylko uniwersalny. Odnoszę wrażenie, że zachodni humanizm się zaciął. Jak postrzega Innego? Czy to zwierzę, czy człowiek? Identyczne pytanie zadawał sobie Robinson na temat Piętaszka. Jesteśmy w tej samej sytuacji: jak zdefiniować uchodźcę? Jeśli to zwierzę – trzeba je odgrodzić albo zabić. Jeśli człowiek – przesunąć się i zrobić mu trochę miejsca.”

Kamel Daoud (1970)

Źródło: Krzysztof Umiński, Jak odkrywałem język. Rozmowa z Kamelem Daoudem http://www.dwutygodnik.com/artykul/6197-jak-odkrywalem-jezyk.html, „Dwutygodnik” nr 171/2015.

O wrażeniach, O zwierzętach

„Gdyby nawet znalazł się człowiek, który zna odpowiedzi na wszystkie pytania, jego odpowiedz na pytanie „Czy Bóg istnieje?” nie miałaby żadnego znaczenia.”

Paulo Coelho książka Zwycięzca jest sam

Zwycięzca jest sam (2009)

O Bogu

„Po pierwsze: to nieprawda. Po drugie: to jaskrawa i skandaliczna hipokryzja… Po trzecie: bardzo mnie dziwi, dlaczego właśnie teraz polski biskup ujawnia to, co miało być ukryte przez 25 lat. Pojawia się pytanie, czy nie ujawnia tego, by odciągnąć za wszelką cenę uwagę opinii publicznej w jego kraju od szoku, jaki rok temu spowodowało ujawnienie, że wysocy członkowie hierarchii kościelnej w Polsce służyli komunistycznej Służbie Bezpieczeństwa.”

Juan Fernández Krohn (1950)

zaprzeczenie, że zranił papieża. Źródło: Katarzyna Wiśniewska, Tajemnica zamachu w Fatimie, wyborcza.pl http://wyborcza.pl/1,76842,5820952,Tajemnica_zamachu_w_Fatimie.html, 17 października 2008.

O tajemnicy

„Gdybyś wiedział, co tutaj cię czeka,
może byłbyś jak ja,
zaplątany w pytania i lęki
i też nie mógłbyś spać,
chociaż jeszcze nie chodzisz po ziemi,
powiem cicho ci, że
długo czekam już tutaj na ciebie.”

Skubas (1981)

Brzask
Źródło: utwór Kołysanka

O czekaniu

„Niestety, zamiast się modlić, niektórzy katolicy uciekają z Kościoła, idą do zielonoświątkowych, do świadków Jehowy. Ty zadajesz im pytanie: „Czemu?” Oni odpowiadają: „Ponieważ Kościół katolicki nie ma Biblii, a protestanci mają”. Jak to? A skąd dostałeś Biblię? Kim był Luter? Księdzem katolickim, prawda? Bracie i siostro, problemem nie jest więc Kościół katolicki, ale ty i ja.”

John Baptist Bashobora (1946) ksiądz katolicki, teolog, psycholog

Źródło: Jesteś obrazem Boga, Pomoc, Częstochowa 2014, s. 110.

O Bogu, O prawdzie, O siostrze, O pomocy

„Jeżeli chodzi o kwestię degradacji Wojciecha Jaruzelskiego i awansu pułkownika Kuklińskiego, bo było szereg pytań o to, to rzeczywiście jest to ważna sprawa. Degradacja Wojciecha Jaruzelskiego byłaby przywróceniem podstawowego porządku w Polsce, zamknięciem okresu PRL i jasnym przekazem, kto jest bohaterem, a kto jest zdrajcą. (…) Sprawa jest oczywista: bohaterem jest pułkownik Ryszard Kukliński, a zdrajcami są Wojciech Jaruzelski i Czesław Kiszczak. To jest sprawa oczywista i ewidentna.”

Piotr Babinetz (1969) polski polityk

podczas debaty o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia pułkownika Ryszarda Kuklińskiego. Źródło: www.sejm.gov.pl, 20 lutego 2014 http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/wypowiedz.xsp?posiedzenie=61&dzien=2&wyp=88&view=1

„Państwa gazeta to jedno z bardzo nielicznych mediów, które pisze prawdę. „Nasz Dziennik” informuje o sprawach trudnych, ignorowanych przez innych żurnalistów. Nie boicie się stawiać trudnych pytań, często niewygodnych dla rządzących. A w sprawie tragedii smoleńskiej to bardzo ważne.”

Janusz Wojciechowski (1954) polityk polski

Źródło: Inwersja ról została zaplanowana, naszdziennik.pl, 27 października 2010 http://www.naszdziennik.pl/index.php?dat=20101027&typ=po&id=po61.txt

„'Dziennikarz:' Czym jest właściwie POEE?
'Malakalipsa:' Jest taka opowieść zen o uczniu, który zapytał swego Mistrza: „Czym jest Budda?” Mistrz odrzekł: „Trzema funtami lnu”.
'Dziennikarz:' Czy to jest odpowiedź na moje pytanie?
'Malakalipsa:' Nie, ależ skąd. To był tylko przykład. Odpowiedź na twoje pytanie brzmi: POEE TO PIĘĆ TON LNU!”

Malaklipsa Młodszy (1941–2000)

Źródło: Wywiad z Malakalipsą Młodszym

„Nie wiem, czy był szczęśliwy, i sądzę, że również nie rozumiałby takiego pytania, gdyby mu je zadano. Ale wiem z całą pewnością, że jako dziecko bardzo lubiłem z nim przebywać. Gdyby był nieszczęśliwy, nie miałby takiego, ale stałego światełka, które sprawiało, że dobrze było, kiedy on był.”

Sławomir Mrożek (1930–2013) polski dramatopisarz, prozaik i rysownik

Małe listy

O dzieciach

„Kiedy rządy przestaną torturować i zabijać ludzi, a korporacje naginać prawo, nadejdzie czas na pytania, czy walczący o wolność słowa aktywiści też powinni podlegać kontroli.”

Julian Assange (1971) australijski aktywista, dziennikarz, wydawca

Źródło: „Rzeczpospolita”, 14 sierpnia 2010 http://www.rp.pl/artykul/522168_Broni_prawdy_czy_szkodzi_.html

O ludziach, O wolności, O czasie

„Będę z wami szczery, zagrałem ręką. Ale to nie ja jestem sędzią. Grałem, bo sędzia na to pozwolił. Wszelkie pytania należy kierować do niego.”

Thierry Henry (1977) piłkarz francuski

Źródło: To nie ja jestem sędzią. http://www.sport.pl/MS2010/1,97763,7269138,El__MS__Thierry_Henry_sie_przyznal__To_nie_ja_jestem.html

O sporcie

„Nie można kłócić się z kobietami, Dorrin. Nie odpowiadają na zadane pytania, za to odpowiadają na te, których nigdy nie zadałeś. – Nie można się kłócić z mężczyznami, Dorrin – odcięła się Reisa. – Nie słuchają, co mówisz, za to słyszą to, co chcą usłyszeć.”

L.E. Modesitt, Jr. (1943)

Magiczny inżynier (1994)

O kobietach

„Czy po takim zreasumowaniu postaw i motywów decyzji można się ograniczać tylko do krytyki ówczesnych decydentów? Czy kiedy patrzymy retrospektywnie na bieg wydarzeń lat 1945-1947, 1956, 1970, 1980–1981 możemy odrzucić koncepcję ratowania polskiej niepodległości zagrożonej przez Stalina, przy jednoczesnej obojętności naszych aliantów? Sądzę, że jest to dylemat niezwykle bolesny. Znamy z jednej strony cenę, jaką Polska – Warszawa zapłaciła za swój zryw niepodległościowy, z drugiej zaś możemy ubolewać nad nieprawidłowościami czy nerwowością decyzji ściśle militarnej. Czy jednak sama koncepcja wyboru między kapitulacją wobec Stalina a próbą ratowania niepodległości może być oceniana krytycznie? Zdaję sobie sprawę, że istnieją przesłanki do udzielenia różnych odpowiedzi na to pytanie. Osobiście usiłowałem przybliżyć dramat decyzji o bitwie o Warszawę, dramat ludzi postawionych biegiem wydarzeń w sytuacji, w której nie dysponowali szansami na sukces.”

Stanisław Salmonowicz (1931) polski historyk

Powstanie warszawskie z perspektywy półwiecza
Źródło: s. 41.

O ludziach, O historii, O decyzjach, O sukcesie

„Ja za utopiami nie tęsknię. Dla mnie dobre społeczeństwo to takie, które wie, że nie jest dość dobre. Więcej mi nie potrzeba. Potrzebne są wizje rysujące odpowiedź na proste pytanie, jakie społeczeństwo mogłoby być lepsze. Natomiast utopie zawsze ginęły w detalu, popadając w dogmatyzm, a stąd już krok do totalitaryzmu. (…) Wyobrażano sobie dobre społeczeństwo jako twór skończony, dookreślony w najmniejszym detalu, doskonały. Taki, w którym niczego nie trzeba już zmieniać i każda zmiana musi być zmianą na gorsze. Ostatecznym szczęściem miał być bezruch i monotonne samoodtwarzanie.”

Zygmunt Bauman (1925–2017) polski socjolog, filozof, eseista

Źródło: polityka.pl, 22 grudnia 2010 http://www.polityka.pl/spoleczenstwo/artykuly/1511368,2,rozmowa-z-zygmuntem-baumanem-socjologiem.read

O szczęściu, O zmianach

„Fascynuje mnie moment, kiedy instynkt samozachowawczy kapituluje przed agresją, płynącą również z nas samych. Śmierć czy raczej zbrodnia jest swoistym „deadlinem”, który zmienia perspektywę, każe zastanowić się na ile człowiek jest wolny w swoich wyborach. To było moje główne pytanie do Medei.”

Grzegorz Jarzyna (1968) polski reżyser teatralny

Źródło: „Dziennik”, 8 października 2007

O śmierci

„Czasami nie mam już dalszych pytań. Czasami nie ma o czym dyskutować. Jeśli w ogolę mamy jakiś wybór, to chyba jest prosty: możemy zginać w walce albo umrzeć jako tchórze.”

John Marsden (1950) Pisarz australijski

Seria Jutro, Jutro 5: Gorączka

O walce

„Społeczna teoria spisku… jest konsekwencją braku odniesienia do Boga i wynikającego stąd pytania: „Kto jest na jego miejscu?””

Karl Popper (1902–1994) filozof austriacki

O Bogu

„Niestety ze smutkiem muszę stwierdzić, że ani prośba, ani błaganie nic nie pomogły, bo trudno uznać za pytania poselskie pytania: Czyż nie? A teraz, jaka jest melodia? Dlaczego naciski, naciski? Dziękuję serdecznie, panie pośle.”

Bronisław Komorowski (1952) polski polityk, prezydent Polski

komentarz do wypowiedzi Tadeusza Cymańskiego podczas debaty nad powołaniem komisji śledczej ds. nacisków na służby dnia 11 stycznia 2008. Źródło: tvn24.pl http://www.tvn24.pl/12690,1535100,wiadomosc.html i stenogram z posiedzenia Sejmu http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/228A410A

„Nie stajesz się dla kogoś wzorem, bo znasz odpowiedzi na wszystkie pytania – odpowiadam z wolna. Myślę o Reidzie i o tym, dlaczego zawsze go podziwiałem. – Stajesz się wzorem, bo zadajesz właściwe pytania.”

Jodi Picoult (1966)

Tam, gdzie ty (2012)

O myślach, O myśleniu

„Z jakim zdumieniem Marsjanin, który przybyłby na naszą planetę, obserwowałby, że ludzie wielkim nakładem sił wydobywają złoto z głębin ziemi w Afryce Południowej tylko po to, by po jego oczyszczeniu, ostemplowaniu i zarejestrowaniu umieścić je znowu w głębokich, podziemnych komorach i skarbcach. Kosmita zadałby sobie pytanie, o co tu właściwie chodzi.”

Christina von Braun (1944)

Źródło: rozmowa Romaina Leicka, Choroba wielkich zer, „Der Spiegel”, tłum. „Forum”, 23 lipca 2012.

O ludziach, O chorobach

„Milczenie jest przekazem wieloznacznym. Milczący zdaje sobie z tego sprawę i wybiera milczenie zamiast wypowiedzi słownej, licząc na to, że przez swą naturalną wieloznaczność jest pragmatycznie wygodniejsze: milczenie studenta trudniej ocenić niż odpowiedź błędną, dodatkowo go kompromitującą. Polityk, który nie odpowiada na zadane mu pytanie, liczy na to, że może przynajmniej niektórzy słuchacze wytłumaczą pominięcie pytania jakiejś „małpy w czerwonym” brakiem czasu czy zapomnieniem.”

Walery Pisarek (1931–2017) językoznawca polski

Wstęp do nauki o komunikowaniu
Źródło: s. 60

O czasie

„Świat jest jak przejażdżka w wesołym miasteczku i kiedy się na nią zdecydujesz, to myślisz, że jedziesz naprawdę, bo tak potężne są nasze umysły. I przejażdżka leci do góry i na dół, i wszędzie dookoła, chwilami jest przerażająco, chwilami spokojnie i jest bardzo kolorowo, i jest bardzo głośno, i jest zabawnie… przez jakiś czas. Niektórzy są na przejażdżce już od dłuższego czasu i zaczynają zadawać pytanie: „ To się dzieje naprawdę czy to tylko przejażdżka?” A inni ludzie, którzy pamiętają, przychodzą do nas i mówią: „Hej, nie przejmuj się, nie bądź wystraszony. Nigdy. Ponieważ… to tylko przejażdżka.”
Ale my… zabijamy tych ludzi.
„ – Uciszyć go! Dużo zainwestowaliśmy w tę przejażdżkę. Uciszyć go! Popatrzcie, jakie mam zmarszczki od zmartwień, popatrzcie na moje grube konto w banku i na moją rodzinę. To musi być prawdziwe.”
– To tylko przejażdżka.
Ale my zawsze zabijamy tych dobrych ludzi, którzy próbują nam to powiedzieć. Zauważyliście to? I pozwalamy demonom rządzić w amoku. Ale to i tak nie ma znaczenia, ponieważ… to tylko przejażdżka. I możemy ją zmienić, kiedy tylko chcemy. To tylko kwestia wyboru. Żadnego wysiłku, żadnej pracy, żadnych oszczędności… Wystarczy wybrać. Teraz. Pomiędzy strachem a miłością. Oczy strachu chcą, abyś założył sobie większy zamek w drzwiach, kupił broń, zamknął się w domu. Oczy miłości zamiast tego postrzegają nas wszystkich jako jedność. Więc oto co możemy teraz zrobić, żeby zmienić świat. Żeby mieć lepszą przejażdżkę. Wziąć całą kasę, którą każdego roku wydajemy na zbrojenia… i przeznaczyć ją na ubranie, wyżywienie i edukowanie biednych tego świata, co zwróciłoby się wielokrotnie. Żadna osoba nie czułaby się wykluczona. A my moglibyśmy podbić wszechświat. Razem. Zarówno ten wewnętrzny, jak i zewnętrzny… na zawsze. W pokoju.”

Bill Hicks (1961–1994) amerykański komik i satyryk

Występ w Queens Theatre w Londynie (1992)

O ludziach, O świecie, O strachu, O rodzinie

„Czuję się zażenowany, kiedy słucham artystów znających odpowiedź na każde pytanie. Wydaje mi się, że stan, w którym człowiek wie wszystko, to wewnętrzna martwota. Przecież urok życia polega również na tym, że ciągle coś się zmienia. Stale pojawiają się nowe pytania. Szukam odpowiedzi w literaturze, teatrze, kinie. Nie noszę ich gotowych w sobie, dlatego nie lubię wywiadów. Całą swoją pracę traktuję jako formę dialogu. Teatr jest rozmową z widzem, podczas której największym twardzielom zdarza się płakać, chociaż nikomu się do tego nie przyznają. Jeżeli nie nawiążę kontaktu z drugim człowiekiem podczas spektaklu, to nie ma sensu potem tłumaczyć przyczyn tego niepowodzenia. Aktorstwo nie jest zawodem, który można uprawiać teoretycznie.”

Mariusz Benoit (1950) polski aktor

Źródło: „Rzeczpospolita”, 2 grudnia 2006 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/wsnm.htm

O literaturze, O płaczu, Niepowodzenie, Sens

„Kontrast między spokojnym Śródmieściem a tym co się tu [na Starym Mieście] działo był przytłaczający. Kiedy czekałam na resztę patrolu, otoczyli mnie chłopcy i zaczęli zarzucać pytaniami.
– Co w Śródmieściu?
– Jak tam żyjecie?
– Czy to prawda, że PAST-a wzięta?
Na zawiadomienia, że u nas jest zupełnie spokojnie, a PAST-a po długich walkach wczoraj została zdobyta, jeden z chłopców powiedział:
– Co za szczęście, że to całe piekło na nas się zwaliło. Żeby tylko jak najdłużej udało się nam to u nas zatrzymać.
Spojrzałam na niego. W spokojnych, smutnych oczach nie było brawury. Zrobiło mi się głupio. Byłam tu zaledwie parę minut, a już marzyłam, żeby wrócić do kanału, do Śródmieścia. Bałam się. Znowu się bałam, Starówka załamała mnie. A oni byli szczęśliwi, że to wszystko skupia się na nich, że gdzie indziej ludzie żyją spokojnie.”

Teresa Wilska (1926)

Notatka dotycząca 22 sierpnia 1944
Oszczędzajcie filipinki

O szczęściu, O ludziach, O prawdzie, O piekle

„Pomieszanie marksistowskiego samozbawienia ze zbawieniem oferowanym przez Boga należy odrzucić. Ale musimy sobie zadać szczere pytanie: Jak mamy mówić o miłości i miłosierdziu Bożym tak wielu cierpiącym ludziom, którzy nie mają co jeść, co pić, nie mają opieki lekarskiej, nie umieją zapewnić przyszłości swoim dzieciom, brak im ludzkiej godności, a ich prawa ludzkie są deptane przez możnych?”

Gerhard Ludwig Müller (1947)

Źródło: Maciej Stasiński, Pan Bóg ma serce po lewej stronie, „Gazeta Wyborcza”, 16–17 sierpnia 2014.

O Bogu, O dzieciach, O piciu, O przyszłości

„Można zadać pytanie, czy KOR przyniósł Polsce więcej szkód, czy korzyści? Czy ci postkomuniści, którzy włączyli się wówczas w inicjatywy środowisk niepodległościowych, nie użyli zdobytego dzięki współdziałaniu z nami kapitału do działania na szkodę Polski? Tak oceniam działania Jacka Kuronia czy Adama Michnika, których symbolem jest nazwanie Wojciecha Jaruzelskiego i Czesława Kiszczaka ludźmi honoru i nawoływanie dzisiaj przez ludzi tej formacji do rezygnacji z niepodległości.”

Antoni Macierewicz (1948) polityk polski, historyk

Źródło: Alfabet Antoniego Macierewicza, „Nowe Państwo” nr 12/2011

O ludziach

„Szukam inspiracji w przeróżnych miejscach. Większość rekordów już została ustanowiona, ale teraz jestem bardziej otwarty, a więc wszystko jest możliwe. Podoba mi się, gdy wiele osób konkuruje ze sobą w ustanawianiu tego samego rekordu. Sprowadza się to do pytania: "Czy ja zrobię to lepiej?" Zabawne jest ustanawianie własnych kategorii, ale prawdziwe wyzwanie to pobicie aktualnego rekordu - istnieje wówczas pułap, który trzeba osiągnąć.”

Ashrita Furman (1954) Amerykański rekordzista świata

z wywiadu udzielonego Guiness World Records

„Stawiam jako prawnik pytanie fundamentalne – która z zasad obowiązuje dziś w Polsce: nadrzędności Konstytucji RP czy też przypomniana nam kolejny raz w traktacie z Lizbony zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed polską ustawą zasadniczą?”

Krystyna Pawłowicz (1952) polska polityczka, prawniczka

Źródło: Czy polska konstytucja jest jeszcze ważna?, rp.pl, 25 marca 2008 http://www.rp.pl/artykul/111309.html

O ustawie

„Według tej nauki, histeria jest jedynie następstwem doznanych urazów na tle seksualnym (lub tylko psychicznych) w najwcześniejszym dzieciństwie, i proponuje psychoanalizę jako metodę jej leczenia. Ta składa się z trwających tygodniami prywatnych rozmów, podczas których lekarz zadaje pacjentowi nietaktowne, dręczące i nieprzyzwoite pytania. Tak długo jak ci uczeni piszą tylko senniki (a robią to!) nie powinniśmy sprawy brać na poważnie, jednak metoda ta stanowi dla młodych dziewcząt duże zagrożenie.”

Ernő Jendrassik (1858–1921) węgierski lekarz neurolog

wypowiedź na temat psychoanalizy.
Źródło: Martin Weimer, Psychoanalytische Tugenden: Pastoralpsychologie in Seelsorge Ferenchi, Vandenhoeck & Ruprecht, 2001, s. 53.

O nauce, O dzieciństwie

„Młody indyk to nie dziecko, ale ból odczuwa podobnie. Nigdy nie słyszałem, by ktokolwiek, czy to weterynarz, czy pracownik, czy ktoś z zarządu ubojni, twierdził, że zwierzęta nie cierpią. Na ile cierpienia możemy się godzić? To jest właśnie pytanie, które każdy powinien sam sobie zadać. Ile cierpienia zwierząt może kosztować produkcja żywności?”

Jonathan Safran Foer książka Jedzenie zwierząt

Źródło: Eating Animals, Back Bay Books, 2009.

O bólu, O dzieciach, O cierpieniu, O zwierzętach

„Nie możemy mówić, że te gremia, popierają wszystko, co dzieje się w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. Dość jasno te wszystkie organizacje opowiedziały się po stronie Trybunału Konstytucyjnego, ale poparcie to dotyczyło tego, co stało się 9 marca. (…) Grono sędziów wydało orzeczenie, nie stosując się do tzw. noweli grudniowej, ustawy naprawczej. Ja nie krytykuję, nie oceniam działań TK, ale sformułowałem pewne wątpliwości, to nie jest krytyka, jest to pokazanie tego, że istnieją pewne pytania, na które Trybunał Konstytucyjny nie odpowiedział.”

Kamil Zaradkiewicz (1972) polski prawnik

odpowiedź na pytanie, dlaczego prezes Trybunału Konstytucyjnego prof. Andrzej Rzepliński w toku trwającego w I połowie 2016 kryzysu konstytucyjnego popierany jest przez wiodące polskie gremia prawnicze. Źródło: Dr hab. Zaradkiewicz: Cała sztuka polega na tym, żeby sędziowie oderwali się od swoich poglądów, zwłaszcza politycznych, telewizjarepublika.pl, 13 czerwca 2016 http://telewizjarepublika.pl/dr-hab-zaradkiewicz-cala-sztuka-polega-na-tym-zeby-sedziowie-oderwali-sie-od-swoich-pogladow-zwlaszcza-politycznych,34580.html

O sztuce

„Jej pierwsze pytanie było skandaliczne. Na kilometr było widać, kogo wspiera w tej debacie. Złamała wszelkie zasady bezstronnego dziennikarstwa.(…) Byłem jej wystąpieniem tak wstrząśnięty, że zastanawiałem się, czy nie wyjść ze studia, by nie firmować swoją twarzą takich zagrywek.”

Jarosław Gugała (1959) polski dziennikarz i dyplomata

o pytaniach zadawanych przez Joannę Lichocką w debacie prezydenckiej 2010. Źródło: Tyrada Lichockiej była skandalem http://wyborcza.pl/1,75248,8095378.html, „Gazeta Wyborcza”, 3 lipca 2010

O studiach

„Często jest również i tak, że filozofia nie stawia nam pytań wprost, że są one mniej lub bardziej wyraźniej przez nią sugerowane. Złudne jest przekonanie, że w filozofii można uzyskać odpowiedzi ostateczne – mimo że usilnie ich szukamy.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Inne cytaty

„Chciałbym, by technologie sieciowe pozwalały rozliczać polityków z ich działań. Gdyby któryś z nich cokolwiek powiedział, zawsze można byłoby znaleźć wyważoną specjalistyczną analizę i włączyć się do dyskusji. Oczywiście od razu pojawiają się pytania, kogo nazywamy ekspertem, komu możemy zaufać i skąd wziąć pewność, że tekstu nie pisał właśnie jakiś idiota.”

Tim Berners-Lee (1955) brytyjski informatyk

Źródło: Parlament Europejski, 2 grudnia 2009 http://www.europarl.europa.eu/news/public/story_page/058-65476-327-11-48-909-20091127STO65455-2009-23-11-2009/default_pl.htm

O zaufaniu

„Świat jest miejscem, w którym nikogo nie obchodzą twoje pytania, i że gdy jesteś sam, nic złego ci się nie stanie.”

Bret Easton Ellis (1964)

Źródło: Cesarskie sypialnie, tłum. Marcin Barski

O świecie

„Od dwóch lat odmawiam udzielania odpowiedzi na potrzebne pytania. Na przykład: (…) z którymi bohaterami się utożsamiasz? Mój Boże, z kimże utożsami się autor? Z przysłówkami, to jasne.”

Umberto Eco książka Imię róży

Imię róży, Dopiski na marginesie „Imienia róży”

O Bogu

„Proszę nie zadawać głupich pytań albo całkowicie stracę dla pana szacunek.
– To by mi złamało serce.”

Ross Macdonald (1915–1983) pisarz amerykański

Śpiewający gołąbek

Serce

„Dziecko, gdy zadaje pytanie, jest tym naprawdę zainteresowane. Nie stoi za nim zazwyczaj żadna kultura, posługuje się ono tylko i wyłącznie własnym intelektem. Nie jest również pod wpływem żadnej retoryki ani sofistyki. Dopytuje z pasją i zaangażowaniem. Dziecka nie można spławić, odwołując się do jakiejś zagmatwanej kultury czy filozofii. Ja wierzę więc, że najbardziej filozoficznymi osobami jesteśmy, będąc dziećmi.”

Éric-Emmanuel Schmitt (1960) pisarz francuski

Wywiad, „Dziennik Polski”, 16 września 2005

O dzieciach

„Pośpiech, stan rozproszenia wewnętrznego, zmęczenie trudnymi warunkami życia, nie zadawanie sobie głębszych pytań, sprzyjają funkcjonowaniu mitów.”

Maria Szyszkowska (1937) polska działaczka polityczna, filozof

„(…) nigdy nie byłam skandalistką i nie potrzebowałam niczyjego wsparcia! Gdybym go potrzebowała, wykorzystałabym je trzy lata temu, gdy ukazywała się moja pierwsza płyta po odejściu z Ich Troje. Miałam wtedy dziesiątki propozycji za bardzo duże pieniądze, by powiedzieć coś o Wiśniewskim. Nigdy w życiu tego nie zrobiłam. Gdy teraz Michał mnie zaatakował, pytanie polegało na tym, czy mam wejść do tego samego szamba i oblewać się za przeproszeniem gównem, czy nie. Ja nie chciałam.”

Magda Femme (1971) wokalistka polska (pseud. Magda Femme)

o konflikcie z Michałem Wiśniewskim. Źródło: Krzysztof Szwałek, Femme fatale, Onet, 15 czerwca 2004 http://muzyka.onet.pl/publikacje/wywiady/femme-fatale,1,4559975,wiadomosc.html

O pieniądzach, O muzyce, O odejściu, O wsparciu

„(…) najgorsze jest to, że człowiek przez te 35 lat dochodzi dopiero do wniosku, że aktorstwo jest coraz trudniejszym wyzwaniem. Zdaje sobie sprawę z tego, jak mało umie, jak mało wie i ile mu brakuje do doskonałości. Odkrywa, że coraz mniej mu się podoba to, co robi. I rzeczywiście wydaje mi się, że jest coraz mniej ról, które mogłyby mi się podobać. Rośnie we mnie świadomość tego, jakie wymagania przede mną stawia zawód. Częściej zadaję sobie pytanie: czy moje umiejętności aktorskie pozwolą mi na rozgrzebanie postaci, którą mam zagrać?”

Mieczysław Banasik (1940) polski aktor

Źródło: 35 lat na scenie, „Gazeta Wyborcza” Toruń, 23 września 2005 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/35lat.htm

„Ja jestem radnym Białegostoku… Ze mną może pan porozmawiać cały czas. Proszę wykorzystywać obecność pana posła! Ale jakby były jakieś pytania dotyczące miasta, to chętnie odpowiem… W każdym razie dziękuję za zainteresowanie.”

Jan Dobrzyński (1958) polski działacz państwowy

marzec 2003, odpowiedź na pytanie: co jest większym zagrożeniem, Stany Zjednoczone, Irak czy Korea Północna, zadane przez ucznia Technikum Elektrycznego w trakcie debaty w posłem PiS-u Markiem Jurkiem.

O czasie

„Człowiek jest w życiu tak bardzo samotny, że zadaje sobie pytanie, czy samotność agonii nie jest symbolem ludzkiej egzystencji.”

Emil Cioran (1911–1995) pisarz pochodzenia rumuńskiego

Na szczytach rozpaczy

O samotności

„Całe nasze życie to jedna wielka głupota, a po co, to pytanie do Pana Boga, on pewnie wie, a ja nie mam pojęcia.”

Tatiana Polakowa (1959)

Postać: Olga Riazancewa
Hasta la vista, Baby

O życiu, O Bogu, O głupocie

„Kapitalizm jest złem, a zła nie da się regulować przepisami. Trzeba je wyeliminować i zastąpić czymś, co będzie służyło wszystkim. Tym czymś jest demokracja.(…)Po pierwsze gospodarka powinna być kierowana demokratycznie. Innymi słowy, o działaniu systemu decydują wszyscy, nie tylko jeden procent ludności. Po drugie potrzebny jest etyczny i moralny rdzeń. Nie wolno niczego robić bez uwzględnienia aspektu etycznego, żadne decyzje biznesowe nie powinny być podejmowane bez pytania o dobro wspólne.”

Michael Moore (1954) amerykański filmowiec, dokumentalista

Źródło: Kapitalizm. Historia miłosna, 2009.

O demokracji, O historii, O decyzjach

„Jak ktoś po raz piąty zadaje mi pytanie, kiedy zacząłem jeździć, to się dziwię, bo kto jak kto, ale dziennikarze powinni to wiedzieć, skoro przychodzą na wywiad.”

Robert Kubica (1984) polski kierowca wyścigowy, mistrz Formuły Renault

Źródło: „Pani” nr 1 (196), styczeń 2007

„Na pytanie, czy jestem optymistą czy pesymistą, odpowiadam, że moje poznanie jest pesymistyczne, a moje pragnienia i nadzieje – optymistyczne.”

Albert Schweitzer (1875–1965) niemiecki teolog luterański, noblista w dziedzinie pokoju

Źródło: Leksykon złotych myśli, wyboru dokonał Krzysztof Nowak, Warszawa 1998.

O myślach, O myśleniu

„Witaj w moim domu przyjacielu, la la la la la la
szukałeś dróg, wciąż gnałeś gdzieś po świecie, la la la la la la
by ot tak na wszystkie swe pytania, odpowiedź znaleźć dziś w naszej rozmowie.”

Edyta Bartosiewicz (1965) polska piosenkarka, autorka piosenek, producentka muzyczna

Źródło: utwór Witaj w moim świecie

O domu

„Każdy film opowiada o jakimś wycinku świata. Istotne jest jednak pytanie, czy ten wycinek jest na tyle reprezentatywny żeby móc nim zainteresować ludzi, czy wydarzenia opowiedziane w moim filmie mają jakiś szerszy przekaz.”

Mariusz Treliński (1962) polski reżyser operowy, filmowy i teatralny.

Źródło: Wywiad, 2001 http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=2212

O ludziach

„Nawet kiedy umrzemy, prawdopodobnie nie otrzymamy odpowiedzi na pytanie, dlaczego i po co właściwie żyliśmy. Nawet zaprzysiężony ateista myśli prawdopodobnie, że w chwili śmierci uzyska jakąś odpowiedź. Mam na myśli to, że albo spotka się z Bogiem, albo po prostu niczego więcej nie będzie.”

Anne Rice książka Wampir Lestat

Wampir Lestat

O śmierci, O Bogu, O myślach, O myśleniu

„Możemy się wreszcie zająć pytaniem: co byłoby bez biurokracji? Przestałoby państwu grozić bankructwo. Utrzymanie biurokracji przekracza od dawna siły finansowe wszystkich państw kontynentu europejskiego. Obcina się pensje urzędnikom, a za to przybywa ich całymi hufcami. Z nieuchronnego bankructwa państw wyłania się widmo anarchii na kilka pokoleń. Wspomnijmy tylko o tzw. „klasie średniej”, wieszającej się klamki państwowej. Jednocześnie mniej więcej bankructwo kilku państw europejskich toć bankructwo urzędników, oficerów, nauczycieli wszelkich rodzajów i stopni, sędziów policji, dostawców przemysłowych i handlowych, tudzież upadek mnóstwa drobnych „kapitalistów” i znacznej większości towarzystw akcyjnych. Nie zapobiegnie się temu inaczej, jak obcięciem radykalnym wszystkich budżetów w ogóle i zmniejszeniem podatków. Bez biurokracji żyłoby się w atmosferze wzajemnej życzliwości państwa wobec społeczeństwa. Zniknęłyby powody do starć, gdyby urzędy państwowe ograniczyły się do spraw państwowych, a przestały mieszać się w sprawy społeczne. Zniknęłoby schorzenie organizmu polskiego, pochodzące stąd, że niemal cała inteligencja nasza siedzi na publicznych urzędach. Wszyscy są niewolnikami „pierwszego”, zawiśli materialnie od władzy urzędowej. Jakżeż wobec tego ma ta inteligencja tworzyć „opinie publiczne”, skoro nie może wypowiadać swej myśli? Inaczej byłoby, gdyby się rzucili do handlu i przemysłu. Gdyby młodzież nie mogła liczyć na posady urzędowe, zmieniłaby się struktura społeczna w Polsce na korzyść narodu polskiego. Przestalibyśmy być najuboższym w Europie narodem. A my nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, żeśmy tacy ubodzy! My zatraciliśmy wszelki miernik bytu materialnego i nie wiemy nawet, jak wygląda zamożność. Ubóstwo nasze stanowi ciężką kulę u nogi dla wszystkich kategorii naszego bytu, od polityki do literatury.”

Feliks Koneczny (1862–1949) historyk polski, historiozof

O biurokracji
Źródło: Państwo i Prawo, Wydawnictwo WAM, Kraków 1997, s. 92–93.

O młodzieży, O inteligencji, O literaturze, O myślach

„Chcesz wiedzieć, czy kocha? Otóż nie kocha. Gdyby kochała, nie zadawałbyś takich pytań.”

Lech M. Jakób (1953)

Kochać się

„Z jednej strony – Brytyjczycy importują niemal 50 milionów węgla, przy zużyciu rocznym na poziomie 64 mln ton, choć ich własne pokłady obliczane są na 3,2 miliarda. Z drugiej, likwidacja kopalń nie tylko pozbawiła środków do życia dziesiątki tysięcy ludzi, nie tylko zamordowała całą kulturę górniczej working-class, gdzie z 230 tysięcy górników zostało koło 6 tysięcy, nie tylko stworzyła miasta-widma, wypełnione bezrobotnymi w trzecim pokoleniu – ale także stała się zaczątkiem tego, co dziś wielbiciele pani Thatcher uważają za największą brytyjską bolączkę: wielkiej zależności od socjalu. W ciągu dekady jej rządów – które poza walką z górnikami, oznaczały generalną dezindustrializację – zwalniani masowo uciekali na rentę, toteż liczba Brytów niezdolnych do pracy z powodu choroby wzrosła z 770 tysięcy do 1,6 miliona. I to mimo, iż w szczycie rządów Thatcher bezrobocie wynosiło 12 procent – ponad dwa razy więcej, niż kiedy obejmowała władzę. W dniach po śmierci „Żelaznej Damy” najpopularniejszą piosenką w brytyjskim internecie była „Ding-dong, the witch is dead” („Dzyń dzyń, wiedźma nie żyje”). Inaczej mówiąc pytanie o to, czy jakiś polityk będzie dla Polski „prawdziwą Thatcher” to trochę jakby zapytać, czy daje nadzieję na bycie prawdziwą epidemią syfilisu.”

Margaret Thatcher (1925–2013) premier Wielkiej Brytanii

Autorka: Agnieszka Wołk-Łaniewska, Thatcher lepsza niż prawdziwa, strajk.eu, 14 stycznia 2015 http://strajk.eu/index.php?article=580

O śmierci, O ludziach, O chorobach, O walce

„Jako krytyk wiary religijnej, często jestem pytany, co zastąpi religię zorganizowaną. Odpowiedzią na to pytanie jest: wiele rzeczy i nic. Nic nie musi zastępować jej absurdalności i elementów tworzących podziały. Nic nie musi zastępować przekonania, że Jezus wróci na ziemię władając magicznymi mocami i wrzuci niewierzących w jezioro ognia. Nic nie musi zastępować poglądu, że śmierć w obronie islamu jest najwyższym dobrem. To bezpodstawne, niebezpieczne i poniżające idee.”

Sam Harris (1967) pisarz amerykański, filozof, autor książek

Źródło: Bezjaźniowa świadomość bez religijnej wiary, racjonalista.pl http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,520

O śmierci, O wierze, O religii

„Czasami zastanawiam się nad tym, czy jest to możliwe, żeby istniało kilka równoległych do siebie światów? Sam nie potrafię udzielić odpowiedzi na to pytanie, więc trzeba by pytać mądrych ludzi. Wiem jednak, że chętnie przeniósłbym się do czasów XIX-wiecznej Warszawy, w której żyli bohaterowie najpiękniejszych i najbardziej wzruszających powieści. Sam na pewno mógłbym wtedy być spiskowcem, bojownikiem o niepodległość w szeregach PPS. Całkiem możliwe, że byłbym wtedy romantycznie zakochany w jakiejś pannie z dobrego domu, z którą spacerowałbym w niedzielne popołudnia po Krakowskim Przedmieściu przy melodii Fal Dunaju i przesiadywał z nią w cukierni u „Bliklego.””

Jarosław Hebel (1974) dziennikarz polski

Wszyscy byli odwróceni

O ludziach, O świecie, O domu

„Moim zdaniem, środki antykoncepcyjne powinny być dostępne za darmo do pewnego wieku, np. do 24 roku życia, dopóki człowiek nie usamodzielni się finansowo. Jeśli jednak wprowadzimy refundację środków antykoncepcyjnych, to zaraz w Polsce podniesie się alarm i zaczną pojawiać się pytania: Czy można młodocianej dziewczynie przepisać tabletki antykoncepcyjne bez wiedzy rodziców? Jeżeli bierzemy pod uwagę współżycie młodych ludzi i jego częstotliwość to musimy wyobrazić sobie, że dla młodego chłopaka/dziewczyny zakup środków antykoncepcyjnych stanowi znaczny wydatek w ich budżecie.”

Zbigniew Izdebski (1956) seksuolog polski

Źródło: Prof. Izdebski: seks jest wciąż tematem tabu, 20 lipca 2010 http://naszymzdaniem.dlastudenta.pl/artykul/Prof_Izdebski_seks_jest_wciaz_tematem_tabu,54292.html

O ludziach, O seksie, O dziewczynach, O wiedzę

„W zielonej głowie wysoko pod koroną
Rodzą się pytania o których
Zielonego pojęcia nie mamy --”

Stefan Szczygłowski (1952)

Źródło: Dąb w tomie Zasłony (1981)

„W naszej naturze leży przetrwanie. Wiara jest instynktowną odpowiedzią na te aspekty egzystencji, których nie potrafimy wyjaśnić w inny sposób, może to być moralna pustka, którą znajdujemy we wszechświecie, pewność śmierci, pozostające bez odpowiedzi pytanie o początek wszystkiego, o sens naszego życia lub jego brak. To aspekty zupełnie podstawowe, niezwykle proste, ale nasze własne ograniczenia nie pozwalają nam rozstrzygnąć tych kwestii w sposób jednoznaczny, dlatego, w akcie samoobrony, wytwarzamy odpowiedź emocjonalną. Dzieje się tak tylko i wyłącznie za sprawą biologii.”

Carlos Ruiz Zafón (1964)

Postać: Andreas Corelli
Cykl Cmentarz zapomnianych książek, Gra anioła (2008)
Źródło: akt drugi – Lux Aeterna

O śmierci, O wierze, O naturze, Sens

„Nie lubię arogancji. Nie lubię kłamstwa. Nie lubię postaci puszących się, pouczających, udających kogoś innego. Nie lubię przesady, absurdalnych oskarżeń, łatwej świętości na cudzy rachunek, krótko mówiąc, nie lubię żenady. A skąd wiem, że piszący kłamie? No przecież nie zawsze wiem. Drażni mnie tylko wtedy, kiedy akurat wiem. No, drażni też, kiedy się domyślam. A w jaki sposób się domyślam? Intuicja, doświadczenie życiowe. Ale też fakty. Zdarza mi się znać jakieś fakty z innego źródła, które jest dla mnie bardziej wiarygodne. A dlaczego inne źródło jest dla mnie bardziej wiarygodne? Wydaje mi się, że wiem, to znaczy emocje wiedzą, ale wyjaśnić nie potrafię. To ważne pytanie, być może cała Polska powinna je sobie teraz zadawać. Być może zadawanie sobie tego pytania jest nawet ważniejsze niż odpowiedź. Tego, co mogę czytać bez przykrości, kto inny unika z tych samych powodów, z jakich ja unikam tego, co on lubi czytać. Te źródła, które dla mnie są wiarygodne, on nazwie zakłamanymi. Wszyscy nie lubią tego samego co ja: arogancji, kłamstwa, puszenia się, pouczania i tak dalej. To, co sprawia, że patrzymy inaczej i widzimy co innego, to emocje. Emocje się spolaryzowały i stale przybierają na sile. Więc teraz przyglądam się emocjom, zwłaszcza swoim. Wytrzymuję ich natężenie. Można im się tak przyglądać, to je nawet trochę stabilizuje.”

Magdalena Tulli (1955) polska pisarka i tłumaczka

Źródło: Agnieszka Sowińska, Czytelnia: Rozlazłość mi wyszła uszami http://www.dwutygodnik.com/artykul/4729-czytelnia-rozlazlosc-mi-wyszla-uszami.html, dwutygodnik.com nr 115/2013.

O kłamstwie, O sile, O czytaniu

„Umieranie to doprowadzanie do końca naszych wątpliwości, wszystkich naszych pytań i tylko bycie tutaj z obecną rzeczywistością.”

Ajahn Chah (1918–1992) mnich buddyjski

Źródło: str. 5

O rzeczywostości

„Powstawało zasadnicze pytanie: Jak mamy się bić gdy będziemy najechani przez niemieckie dywizje pancerne, wyposażone w masy czołgów i wsparte silnym lotnictwem?”

Tadeusz Kutrzeba (1886–1947) generał polski

Bitwa nad Bzurą

„Gdy próba ma miejsce publicznie, staje się spektaklem, sposobem komunikowania swoich poszukiwań, a to osłabia moje doświadczenie. Gubię pytanie i zaczynam przekazywać. Moje najmocniejsze przeżycia są poza sztuką, poza kreowaniem, to zupełnie spontaniczne doświadczenia.”

Paweł Althamer (1967) polski artysta

Źródło: wywiad udzielony Arturowi Żmijewskiemu, 1993, cyt. za: culture.pl http://www.culture.pl/baza-sztuki-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/eAN5/content/pawel-althamer

O poszukiwaniu

Cytaty o wątpliwościach strona 7

Cytaty o wątpliwościach
strona 7