Cytaty o życiu
strona 14

„O, zaprawdę ciężki to chleb całe życie pocieszać niepocieszonych, bezradnych, zbłąkanych. Ciężki i jakże gorzki. Trzeba być samemu jednym z nich, może nawet najbiedniejszym spośród biednych, zagubionym w niepewności tego i tamtego świata, a może i grzesznym jak oni, aby ta twoja pociecha nie była słowami, aby wspólna była wasza pociecha, jak wspólny jest wasz los. Zastanawiam się nieraz, czy w tych wszystkich nadziejach, co je w ludzkich sercach budziłem (…) sam dla siebie nie szukałem pocieszenia. Tylko że im dłużej człowiek innych pociesza tym go mniej znajduje dla siebie, tym gorzej zwątpieniem nasiąka.”

Wiesław Myśliwski książka Kamień na kamieniu

Kamień na kamieniu (1984)

O losie, Serce

„Wygnać śmierć albo ukryć ją za nie wiedzieć jaką architekturą o ponadczasowej doskonałości: takim starczym zajęciom oddaje się większość filozofów i macherów od religii. Wcielić śmierć w życie, sprawić, by stała się w jakiś sposób rozkoszna: na tym powinna polegać działalność budowniczych luster – mam na myśli tych wszystkich, których najpilniejszym celem jest komponowanie owych faktów wydających się miejscami, gdzie czujemy, że przylegamy do świata i samych siebie, ponieważ dają nam one poczucie pełni, kryjącej w sobie własną mękę i własne pośmiewisko.”

Michel Leiris (1901–1990)

Źródło: Lustro tauromachii, Gdańsk 1999, tłum. M. Ochab, s. 52.

O śmierci, O religii, O myślach, O myśleniu

„Ten, kto urodził się w purpurze i nigdy nic nie pragnął (…) — nie wie, jakim szczęściem jest życie; tak samo jak nigdy nie docenił czystego błękitu ten, czyje życie nie było zdane na łaskę czterech desek miotanych falami wzburzonego morza.”

Alexandre Dumas książka Hrabia Monte Christo

Hrabia Monte Christo
Źródło: t. I, rozdział 50, Rodzina Morrelów, s. 492-493

O szczęściu, O rodzinie

„życie samo powoli powoli
otworzy przed wami drzwi
za którymi wszystko okaże się
o niebo mniej doskonałe
niż to wam się wydawało
przez tajemniczo uchyloną szparę”

Józef Baran (1947) polski poeta, dziennikarz

Źródło: *** Córkom, antologia Dlaczego zając?, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2006

„Wspinanie jest takim samym rodzajem działalności, jak robienie np. kina. Nie ma tutaj jakiejś zasadniczej różnicy. Jest kwestią umowną, co uznajemy za rzeczywistość. A idąc dalej, co w tej rzeczywistości uznajemy za naturalne. Moja teza jest taka – doskonała iluzja jest warta więcej niż zastana, naturalna rzeczywistość. Na tej samej zasadzie, że przygoda jest więcej warta niż codzienne życie… każdy z nas wspinając się dokonuje jakiejś autokreacji”

Piotr Korczak (1961)

Źródło: „Wała” pięknoduchom... - Szalony o „Deklaracji Nieśmiertelności”, wspinanie.pl, 1 czerwca 2010 http://wspinanie.pl/serwis/201006/01szalony-wywiad.php

O rzeczywostości

„Bo, kochani, kto na co dzień żyje w cyrku,
temu cyrkiem zdaje się normalne życie!”

Wojciech Młynarski (1941–2017) polski kompozytor i wykonawca piosenki autorskiej

Źródło: Mam zaśpiewać coś o cyrku

Kochać się

„Bóg pragnie być przez kobietę macierzyńsko dobry dla świata i dlatego ponosi ona większe konsekwencje, gdy staje się temu powołaniu nieposłuszna, gdy zabija poczęte w sobie życie. Kobieta zabijając poczęte życie niszczy własny wymiar życia!”

Antoni Jozafat Nowak (1935–2013) polski franciszkanin, antropolog i psycholog

Źródło: Kapłaństwo kobiety – tak i nie, Lublin 2000, s. 56–57.

O kobietach, O Bogu

„Wychodzimy z łona trzęsąc się ze straszliwą świadomością, że życie jest pewnym stałym dostosowywaniem się do bólu i cierpienia. Zaczynamy rozwijać narzędzie myśli i działania. Jesteśmy wykorzystani do pracy i robimy rzeczy. Staramy się być przydatni. To jest sposób społeczeństwa, aby skłonić mechanizm do pracy. To straszne. Wyjdźmy z tego mitu teraz i zacznijmy klaskać na rękach. Rzućmy piłką do koszykówki wokół placu zabaw. Odwiedźmy starszych ludzi w hospicjum. Zacznijmy robić rzeczy dla innych ludzi. To coś więcej dla życia.”

Sufjan Stevens (1975)

Źródło: Sounds Good, 10 listopada 2005 http://soundsgoodjj.blogspot.com/2005/11/interview-w-sufjan-stevens.html

O ludziach, O myślach, O cierpieniu, O myśleniu

„Po ulicach krążyła miłość, ale było to ulotne wrażenie i nie miał się z kim nim podzielić, bo żona akurat coś mówiła. Zawsze podejrzewał, że życie uczuciowe jest kwestią synchronizacji.”

Kacper Bartczak (1972)

Zdarzenie

O miłości, O wrażeniach

„Mówiąc o cierpieniu towarzyszącym poecie warto powołać się na „Notatkę o klęsce” Mariana Stali, w której można przeczytać, że: „wybierając literaturę ryzykujemy trzy spotkania z klęską. Najpierw jest ryzyko artystycznego niespełnienia (i niedocenienia przez odbiorców), potem – ryzyko cierpienia, jakie towarzyszy kreacji, wreszcie ryzyko zetknięcia się ze złem i bólem tkwiącym w świecie.””

Krzysztof Niewrzęda (1964) polski prozaik, poeta i eseista

I taka jest odpowiedź na pytanie: czy cierpienie zawsze towarzyszy poecie?
Źródło: Najwięcej miejsca trzeba zostawić dla ciszy – rozmowa Marleny Cieślik w „Poezja światłem i mrokiem w rozgrywkach o życie” (UŚ, 2005)

O literaturze, O cierpieniu, Pytanie

„TV odebrała życie światu. Pozbawiła go wrażliwości, ograbiła z uczuć, zrobiła z nas ludzi bez oblicza, dokładnie takich samych jak wszyscy pozostali. Epatuje nas gestami niedorozwiniętego małolata (idioty, debila, imbecyla, kretyna), przemawia do nas jałowym szyfrem na zawsze utraconego i trwale nieobecnego znaczenia. Przymknijcie oczy. W tym jednym mgnieniu, wszystko jedno, z rana czy z wieczora, miliony ludzi w waszym mieście, na całym bożym świecie, bezmyślnie gapią się w tę otwartą puszkę Pandory – w ten prawdziwy symbol naszego stulecia. I toną wciąż głębiej i głębiej, w tępym oszołomieniu. W letargu tym przestaliśmy już rozróżniać dobro od zła, prawdę od fałszu – na wylot, bez najmniejszego oporu, przenikają nas błękitnawe, całkowicie sterylne obrazy. To, co przedstawiają, nie ma najmniejszego znaczenia: pustynia, ciało bez głowy, puszka gazowanego napoju, orkiestra symfoniczna, tłumy wrzeszczące na jakichś placach, seksualny stosunek antropoidów.”

Mihajlo Pantić (1957)

O ludziach, O świecie, O emocjach, O idiotach

„Trzeba przyznać, że żaden cudzoziemiec nie miał takiego wpływu na islandzkie życie muzyczne jak Bohdan Wodiczko.”

Ólafur Ragnar Grímsson (1943) polityk islandzki

Źródło: „Rzeczpospolita”, 3 czerwca 2010 http://www.rp.pl/artykul/488326.html

„Jakim ty życiem żyłaś, maleńka, skoro wszystko rozpatrujesz w kategoriach sprawiedliwe i niesprawiedliwe? Życie i śmierć po prostu są. Sprawiedliwość nie ma tu nic do rzeczy.”

Sherrilyn Kenyon (1965)

Seria Mroczny Łowca, Rozkosze nocy

O śmierci, O sprawiedliwości

„Wiemy aż nadto dobrze, że nie ma takiego osiągnięcia umysłu, takiego dzieła ludzkiego geniuszu, które nie dałoby się obrócić przeciwko człowiekowi i nie mogło być użyte w jakiś sposób jako narzędzie diabła. Wynalazczość nasza nigdy nie będzie tak wielka, byśmy mogli przechytrzyć diabła i przeszkodzić mu w zwracaniu przeciwko nam najszlachetniejszych wyników naszej twórczości. Wątpienie jest jednym z naturalnych zasobów, jakich możemy użyć przeciwko niemu, może ono osłabić nasze prometejskie zaufanie do siebie i dać nam środki mediacji między niezgodnymi wymaganiami, jakie nam życie narzuca.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Źródło: Czy diabeł może być zbawiony? (1972)

O zaufaniu

„(…) lecz sędzia przerwał jego wypowiedź i spytał: „Panie Hapgood, proszę bardzo, ukończył pan Harvard. Dlaczego ktoś z pana pozycją miałby wybrać takie życie, jakie pan prowadzi?”. Hapgood odpowiedział sędziemu: „Jak to? Ze względu na Kazanie na Górze, wysoki sądzie”.”

Kurt Vonnegut (1922–2007) amerykański pisarz i publicysta

Człowiek bez ojczyzny

„Sowietyzm buduje się jako właśnie taka sytuacja, w której wszyscy wiedzą, że nic nie jest i nic nie może być „naprawdę” w mowie publicznej, że wszystkie słowa utraciły pierwotny swój sens i że dziwić się temu nie należy, że można karalucha nazwać słowikiem, a pietruszkę nazwać symfonią, wówczas zaś zgrozę i osłupienie budzi odkrywca, który karalucha karaluchem nazwie, a pietruszkę pietruszką. Tam właśnie sowietyzacja zbiera żniwo, gdzie za wyczyn umysłowy i moralny albo za ekstrawagancję szaleńczą uchodzi publiczne użycie słów w ich zwykłym znaczeniu (…) Jeśli życie prawdziwe wyczerpuje się w powszedniej krzątaninie i powszedniej udręce, a rytualny frazes pozbawiony semantycznej wartości unieruchamia i zastępuje myśl wszelką i jeśli nikt się już temu nie dziwi, sowietyzacja jest spełniona.”

Leszek Kołakowski (1927–2009) polski filozof

Sprawa polska (1973)

O myślach, O myśleniu, Sens

„Dwumiesięczna walka powstańcza w Warszawie dowiodła, że Polacy potrafią się zorganizować i wykonać wysiłek budzący podziw całego świata. Walka wydobyła na wierzch pierwiastek dumy narodowej oraz bohaterstwo, które w dziejach naszych odmiennie od innych narodów doprowadziło nieraz do ocalenia państwa w warunkach, które mogły innym wydawać się beznadziejne. Walka przywróciła zaufanie społeczeństwa do dowództwa wojskowego, starła różnice między ludźmi o różnych zapatrywaniach na sprawy polityczne i społeczne, wykazała, że Polacy cenią prawdziwą wolność więcej niż życie i potrafią wziąć odwet za zbrodnie i gwałty popełniane względem Narodu nawet w warunkach tak nierównej walki, jak mogła być i była z przeciwnikiem silniejszym i bez porównania lepiej uzbrojonym. Gdy pomoc z zewnątrz okazała się zawodna – walka trwa dalej z coraz większą zaciekłością.”

Antoni Chruściel (1895–1960) generał polski

fragment oceny powstania warszawskiego w pierwszą rocznicę, 20 sierpnia 1945.
Źródło: Andrzej Krzysztof Kunert, Komendant Podziemnej Warszawy. Generał Monter Antoni Chruściel, Świat Książki, Warszawa 2012, s. 319–320

O książkach, O świecie, O zaufaniu, O wysiłku

„Gdy się całe życie poświęciło na szukanie prawdy, spostrzega się, że lepiej by było użyć je na czynienie dobrze.”

Henri Bergson (1859–1941) francuski filozof, noblista

„To walka o życie, tu nie można mówić o lataniu!”

Włodzimierz Szaranowicz (1949) polski dziennikarz sportowy

o skoku Iwana Karaułowa.
Skoki narciarskie, Oberstdorf 2004

O walce

„I w półśnie marzę
Przenika mnie pył
rozdartych gwiazd
przedartych poprzez mgły
wzniecone pracy podmuchem”

Tadeusz Szaja (1925–1993)

Źródło: W półśnie, „Życie Literackie” 1956, nr 8 (19 lutego), s. 6 http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=14793

„(…) pokory uczymy się całe życie.”

Agnieszka Włodarczyk (1980) polska aktorka

Źródło: Nago? Już to mam za sobą, „Tele Tydzień”, nr 12, 21 marca 2005 http://www.plebania.pl/roznosci/wywiady/471-agnieszka-wodarczyk

„Życie trenera jest jak tramwaj: jeden wsiada, drugi wysiada. Ja właśnie wysiadam.”

Wojciech Łazarek (1937) polski trener piłkarski

zapowiedź dymisji ze stanowiska selekcjonera reprezentacji Polski po rozegranym 3 czerwca 1989 meczu eliminacji mistrzostw świata z reprezentacją Anglii, przegranym 0–3.

„Kiedy patrzę na niektórych spośród moich współbraci, widzę, jak dają swoje życie w Taizé czy w surowych warunkach tych biednych regionów, wtedy mówię sobie: zapomnienie o sobie, bezinteresowność to według Ewangelii, najmocniejszy wyraz miłości.”

Roger Louis Schütz-Marsauche (1915–2005) szwajcarski duchowny ewangelicki, przywódca wspólnoty ekumenicznej w Taizé

„Prawa nigdy wszystkich na raz nie zadowalają, co nie znaczy, że są złe. Kiedy na przykład tygrys zjada małpę, jest to niedobre dla małpy, ale dobre dla tygrysa. Po prostu takie jest życie.”

Winston Groom Forrest Gump

Forrest Gump, Porucznik Dan

„W Gadu – Gadu jest całe życie, także jego ciemna strona.”

Łukasz Foltyn (1974) informatyk polski

Źródło: Duży Format, 21 listopada 2006

„Życie jest dzieckiem, które trzeba kołysać, dopóki nie uśnie.”

Voltaire (1694–1778) francuski pisarz epoki Oświecenia, filozof, dramaturg i historyk

O dzieciach

„Siatkówka to moje życie i jeżeli przegrywam przez jeden wielbłąd arbitra, to nie chodzę cały w skowronkach. Ten sport idzie do przodu, piłki latają ponad 100 kilometrów na godzinę. Sędziowie muszą o tym pamiętać.”

Łukasz Kadziewicz (1980) siatkarz polski

Źródło: wywiad, 2009 http://aves.lksdwernicki.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=87:ukasz-kadziewicz&catid=3:newsflash&Itemid=75

O sporcie

„Im głębiej idziem w życie, coraz większa troska,
Coraz większa nas nęka obawa tej chwili,
Gdy wreszcie się ostatnia zasłona rozchyli:
Biedna ludzka komedia – okaże się boska.”

Jan Lechoń (1899–1956) poeta polski

Źródło: Na „Boskiej Komedii” dedykacja

„Kapitalizm sprawia, iż całe życie pracujesz, głodując, a i tak możesz skończyć w przytułku, gdy będziesz stary i nie będziesz mógł dalej pracować.”

Errico Malatesta (1853–1932) włoski myśliciel polityczny, anarchista

Kapitalizm

„Zgoda, życie nie zawsze jest fajne i cudowne, ale co to za różnica, czy serwetki są poskładane jak trzeba, a stół należycie nakryty? Kogo to obchodzi?”

Fannie Flagg (1944) pisarka i aktorka amerykańska

Wciąż o tobie śnię

„Zakładam, że wszyscy uważacie kobiety za istoty ludzkie. Jeśli kobieta ma prawo do życia, to ma również prawo do zarabiania na to życie. Jeśli jest istotą ludzką, to ma prawo jako człowiek rozwijać swoje zdolności i umiejętności. Jeśli je rozwinęła, ma prawo czynić z nich użytek.”

Ernestine Rose (1810–1892) amerykańska działaczka społeczna

fragment wystąpienia na konwencji w Nowym Jorku (1853).
Źródło: Carol A. Kolmerten, The American Life of Ernestine L. Rose, Syracuse University Press, 1999, s. 129–130.

O kobietach

„Hałas to życie. Cisza to śmierć.”

Matt Haig (1975)

Radleyowie

O śmierci, O ciszy

„Uzależniłem się od wspinaczki. Daje mi ona siłę i zarazem jest moim wentylem bezpieczeństwa. Prowadzę takie życie, jakie chcę i jestem szczęśliwy. Nie muszę wegetować, czuję, że żyję i sprawia mi to nieopisaną przyjemność. Wspinaczka jest dla mnie wielkim prezentem.”

Beat Kammerlander (1959)

Źródło: wywiad dla czasopisma „Góry”, cyt. za: Cytaty o górach, alpinistyczne, wspinaczkowe, drytooling.com.pl, 9 stycznia 2013 http://drytooling.com.pl/serwis/art/artykuly/2136-cytaty-o-gorach-alpinizmie-himalaizmie-wspinaczce-wspinaczach?showall=&start=2

O przyjemności, O sile, O uzależnieniu

„Moje poszukiwania tajemnicy życia zakończyłem na atomach i elektronach, które są całkowicie jego pozbawione. Gdzieś po drodze życie przelało mi się przez palce.”

Albert Szent-Györgyi (1893–1986) biochemik węgierski, noblista

O poszukiwaniu

„Życie nasze polega na dążeniu do Boga.”

Lew Tołstoj (1828–1910) pisarz rosyjski

Religia

O Bogu

„Z grafomanią jest jak z onanizmem: wszyscy muszą przejść przez ten okres, ale w skrajnych przypadkach to zostaje na całe życie.”

Wojciech Kuczok (1972) pisarz polski

Źródło: wywiad dla „Magazynu Książki”, gazeta.pl, 22 listopada 2011 http://wyborcza.pl/1,75475,10689494,Kuczok__Grafomania_jest_jak_onanizm.html

O książkach

„Kiedy odchodzi człowiek, razem z nim odchodzi świat jego pamięci. Przedwojenny świat polskich Żydów został zamordowany; ostatecznie i bezpowrotnie odejdzie on w przeszłość wtedy, kiedy umrą ostatni jego świadkowie.”

Henryk Halkowski (1951–2009) polski historyk, publicysta i tłumacz

Źródło: Żydowskie życie

O świecie, O odejściu, O przeszłości

„Mnie też dawano minimalne szanse na przeżycie operacji. Pierwsza się nie powiodła i kiedy przed drugą odwiedziła mnie żona z trzema córkami, wiedziałem, że one nie przyszły mnie odwiedzić, ale pożegnać się ze mną. Ale widocznie Bóg uznał, że jeszcze jestem im potrzebny tu, na Ziemi. Zostawił mnie przy nich, a ja dowiedziałem się, że życie to nie żarty i że każdy moment jest ważny.”

Robert Friedrich (1968) polski gitarzysta, pseud. Litza (Acid Drinkers, Arka Noego)

o swoich operacjach serca. Źródło: wywiad, „Gala” nr 35/2005 http://uroda.onet.pl/plotki/gwiazdy/robert-litza-friedrich,2,4970543,artykul.html

O Bogu, O pożegnaniu

„Od zawsze jestem związany z zawodem aktora. Nie wiem, w jaki sposób osoby nienależące do tego środowiska wyobrażają sobie taką sytuację, w której aktor odmawia zagrania tak znaczącej roli. Nie znajduję odpowiedzi na pytanie, dlaczego ktoś miałby odmówić. Dla mnie jest to naprawdę ogromne wyróżnienie i doświadczenie. Czas spędzony na próbach i na ostatnich przygotowaniach to dla mnie całe życie. Ta praca jest moim życiem.”

Mateusz Damięcki (1981) aktor polski

o roli w spektaklu Skazani na Shawshan. Źródło: Magdalena Kowalewska, Damięcki: „Skazani na Shawshank” pulsują we mnie, każda próba daje mi coś nowego, naszemiasto.pl, 11 stycznia 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/109019.html

O czasie, Pytanie

„Ludzie straszliwie komplikują sobie życie do wszystkiego włączając arytmetykę.”

Krecia P. (1934–2010) dziennikarka, tłumaczka

O ludziach

„Ludzie dzisiaj po prostu urządzają sobie życie bez Boga. Nie wierzę, że jak zniesiemy celibat albo zaczniemy wyświęcać kobiety, to zacznie się sielanka z pełnymi kościołami.”

Józef Życiński (1948–2011) polski duchowny katolicki, arcybiskup lubelski

Źródło: wywiad Aleksandry Klich, Rozmowa, którą przerwała śmierć, „Gazeta Wyborcza”, 12–13 lutego 2011

O śmierci, O kobietach, O Bogu, O ludziach

„Wszystkie nasze decyzje rodzą konsekwencje, Pietra. Wszyscy codziennie bawimy się w Boga. Kiedy kobieta kupuje sobie nową parę drogich butów, nie daje tych pieniędzy na jedzenie dla kogoś, kto umiera z głodu. W pewnym sensie te buty są dla niej ważniejsze niż ludzkie życie. Wszyscy zabijamy, żeby uczynić nasze życie wygodniejszym. Nie przedstawiamy tego w taki sposób, jednak to właśnie robimy.”

Harlan Coben Zachowaj spokój

Zachowaj spokój (2008)
Źródło: rozdział 24

O kobietach, O głodzie, O Bogu, O jedzeniu

„To film (…) o miłości, przyjaźni, wolności, buncie i muzyce. O ucieczce, o marzeniach, o tym, że życie jest nieprzewidywalne i zaskakujące. To kameralna i ponadczasowa opowieść, która pokazuje to, co w ludziach najciekawsze.”

Mateusz Banasiuk (1985) polski aktor

o filmie Wszystko, co kocham. Źródło: Mateusz Banasiuk o filmie „Wszystko, co kocham”, „ITI Cinema”, 22 grudnia 2009 http://www.kinomaniak.pl/katalog/wywiad/105,1

O przyjaźni, O wolności

„Ci ludzie co biorą ci mamę i mnie
Ci ludzie co biorą ci dom
Ci ludzie co biorą całą twoją pracę
Ci ludzie co dają ci broń
Ci ludzie co biorą ci mamę i mnie
Ci ludzie co biorą twój dom
Ci ludzie co biorą całe twoje życie
Chcą podać ci swoją dłoń”

Kazimierz Staszewski (1963) polski muzyk rockowy

Kult
Źródło: utwór Generał Ferreira z płyty Your Eyes

O ludziach, O domu

„W 1989 r. miałem 18 lat, wkraczałem w dorosłe życie i tak jak tysiące moich rówieśników byłem szczęśliwy, że otwiera się przed nami szansa na życie w Wolnej Polsce. Wolnej nie tylko politycznie, ale i gospodarczo. Takiej, w której pracując można utrzymać rodzinę, rozwijać się i szczęśliwie żyć. Takie nadzieje miały wtedy miliony Polaków. Zakładali firmy, próbowali się bogacić, tak by swym dorobkiem budować bogactwo i siłę Wolnej Polski. Wkrótce okazało się jednak, że mimo obiecywanej wolności, rządzi znów biurokracja i postkomuna.”

Wojciech Popiela (1971)

Źródło: przemówienie na konwencji wyborczej, 15 września 2007

O rodzinie, O wolności, O sile, O szansie

„To prawda, nie mam potrzeby opowiadania o swoim życiu. Fakt, że jestem skryta, nie znaczy, że mam coś na sumieniu. Nie dręczy mnie też smutek ani depresja. Po prostu jest we mnie melancholia. Dobrze mi z tym.”

Sade Adu (1959) brytyjska piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów i producentka muzyczna

Źródło: Sade. Po raz pierwszy wystąpi w Polsce, „Życie na Gorąco” nr 40, 6 października 2011, s. 29.

O prawdzie, O smutku

„Dziś jeszcze ciąży na nas pierworodny grzech szlachetczyzny. Dziś jeszcze, gdy wzbogacony niepomiernie ziemianin wyjdzie o poranku wiosennym na ganek dworu i spostrzeże, że, dajmy na to, słońce zbyt silnie przygrzewa, a w łanach pszenicy i żyta tworzą się łysiny w miejscach przypalonych, postanawia stante pede podnieść cenę „pary” zboża. Gbur wzbogacony idzie w tym wypadku ręka w rękę z dziedzicem i skwapliwie go naśladuje. Gdy tylko ta koncepcja w czyn wchodzi, co prędzej piekarz podnosi cenę chleba. Robotnik fabryczny, wskutek podwyższenia ceny chleba, żąda podwyższenia swej płacy dziennej, a skoro mu nie podwyższają, musi strajkować, ażeby mieć za co chleba kupić. Skoro zaś fabrykant, czy przedsiębiorca płacę za dzień roboczy podwyższył, natychmiast skacze cena cegły z dwudziestu tysięcy na trzydzieści tysięcy za tysiąc – i wyżej. Ktokolwiek zamierzał wznosić budowle, staje i na czas nieograniczony odkłada swój zamiar. Pęka Warszawa od nadmiaru mieszkańców, walą się stare domostwa. A ziemianin poczciwy, zgarnąwszy papierków bez liku i bez miary, nic nie buduje. W starym swym dworze, urąga na żydów i czytuje kiedy niekiedy gazetkę co reakcyjniejszą, co soczystszą w wymyślaniu na strajkujących parobków, pisaną przez najemnych chwalców starego porządku rzeczy.”

Stefan Żeromski (1864–1925) powieściopisarz polski

Snobizm i postęp Źródło: rozdz. IV, s. 40 http://www.biblioteka.vilo.bialystok.pl/lektury/Dwudziestolecie_miedzywojenne/Stefan_Zeromski_Snobizm_i_postep.pdf

O czasie, O słońcu

„Musicie przyzwyczaić się do skromnego pożywienia, do niewyszukanych ubrań, do znajdowania schronienia w namiocie, gdzieś poza domem – musicie znać smak radości pochodzącej z takiego sposobu życia (…) nawet jeśli twoje życie będzie krótkie, ale będziesz ciężko pracował, zostaniesz rozpoznany przez Boga (…) podstawową kwestią w tym życiu jest, jak ciężko pracujesz i jak wiele owoców przynosisz. Musisz pracować z narażeniem i kosztem swojego życia.”

Sun Myung Moon (1920–2012)

Źródło: przemówienie z 1973; cyt. za Dariusz Kuncewicz, Kościół Zjednoczenia – charakterystyka i przekrój doktrynalno-socjologiczny organizacji, psychomanipulacja.pl http://www.psychomanipulacja.pl/art/kosciol-zjednoczenia-charakterystyka-i-przekroj.htm

O Bogu, O domu

„Nigdy nie pisałem listów z myślą o niedyskretnej potomności i włosy mi stają na głowie, kiedy pomyślę o szperaczach. Ale życie z pozowaniem do portretu w ramach byłoby nie do zniesienia, niechby przynajmniej tyle swobody, że après nous le déluge.”

Czesław Miłosz (1911–2004) polski poeta, prozaik, eseista, tłumacz i krytyk literacki, noblista

Źródło: list do Jana Błońskiego (prawdop. 1979), cyt. za: Urszula Klatka, Małgorzata Kusak, Katarzyna Maślanka, Portret złożony, „Alma Mater” nr 137, lipiec-wrzesień 2011, s. 64.

O myślach, O myśleniu

„Dowiesz się, że twoje życie jest cudowne, gdy przy porannym czesaniu wysypie ci się z włosów konfetti.”

Katy Perry (1984)

Źródło: Zabójcze puenty, „Forum”, nr 13, 26 czerwca-9 lipca 2015, s. 82.

„Życie z pieniędzmi – to nie sztuka. Sztuką jest życie bez nich.”

Stefan Pacek (1938)

O sztuce

„Każdy ma swoją własną drogę, która zaczęła się w momencie naszych narodzin. I to każdy jest najwspanialszym artystą – to co ja i Wy tworzymy na co dzień to wzajemne życie, miłość. To jak najwyższy wymiar szczęścia, jak uśmiech dziecka, jedynej istoty ludzkiej w pełni szczerej i naturalnej.”

Jarosław Pijarowski (1971) Polski twórca awangardowy, wykładowca, założyciel Teatru Tworzenia. Zajmuje się muzyką współczesną, poezją, foto…

Źródło: Marlena Przybył, jest naszym wielkim szczęściem, „Gazeta Pomorska” http://www.pomorska.pl/wiadomosci/golub-dobrzyn/art/7236522,zamek-dzwieku-jarek-pijarowski-tworzenie-jest-naszym-wielkim-szczesciem,id,t.htmlTworzenie, 20 lipca 2011.

O miłości, O szczęściu, O dzieciach, O uśmiechu

„Uznałam, że to najpiękniejsza droga, którą mogę iść przez życie – poprzez muzykę dawać ludziom coś nienamacalnego. I otrzymywać to od nich.”

Edyta Górniak (1972) polska piosenkarka

„Gala”, 13 listopada 2006

„Znacznie łatwiej zachować przez całe życie wierność sercu niż rozsądkowi.”

Georges Braque (1882–1963) francuski malarz

O zachowaniu, O wierności, Serce

„Wielu uratowanych mówi o instynkcie przetrwania. Mamy go wszyscy, ale nie każdy potrafi go w sobie odnaleźć. Czasem życie, które prowadzimy jest zbyt wygodne, nie czujemy potrzeby walki o przetrwanie. Ale wola życia jest w każdym z nas, to coś co nie pozwala nam zrezygnować. Mnie w tej chwili utrzymuje w ruchu chęć ponownego ujrzenia rodziny.”

Edward Michael Grylls (1974) brytyjski podróżnik, pisarz, prezenter telewizyjny

Sezon 1, Odcinek 1, Szkoła przetrwania: Góry Skaliste w USA

O woli, O czasie, O walce

„Nie ma prostej recepty na życie. Gdybyśmy ją znali to byśmy ją sobie przesyłali SMS-em.”

Krzysztof Zanussi (1939) polski reżyser i scenarzysta filmowy

Źródło: Krzysztof Zanussi. Sylwetka artysty, Warszawa 2008, s. 103.

„Wysocki, będący w ZSRR pod uważną obserwacją, stale obawiający się utraty paszportu, stanowczo prosił, by nie nagrywać tych w pełni improwizowanych występów. Jedynym z naszych gości, który nie dostosował się do tej znanej wszystkim prośby artysty, był właśnie kilkunastoletni wówczas Jacek Kaczmarski. Wysocki zauważył jego magnetofon, przerwał recital i w ostrych słowach zrugał chłopaka. Mnie zaś nie pozostało nic innego jak wyprosić przyszłego barda z mieszkania.”

Jerzy Hoffman (1932) polski reżyser filmowy

Źródło: „Życie Warszawy”, 23 lipca 2005 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/wolodiam.htm

Chłopak

„Gdy słyszę na przykład, że istnieje istotna różnica między matematyką a naukami przyrodnicznymi, moją pierwszą reakcją jest przeciwstawić się takiej opinii.”

Alfred Tarski (1901–1983) polski matematyk

Źródło: Anita Burdman Feferman, Solomon Feferman, Alfred Tarski. Życie i logika, przeł. Joanna Golińska-Pilarek, Marian Srebrny, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009, s. 279.

O nauce, O matematyce

„Jak się ma 22 lata, to tak naprawdę zaczyna się życie. I wszystko chwyta się dosyć łapczywie. Człowiek nie ma czasu na refleksję, na oglądanie się do tyłu i znajdowanie dystansu do zdarzeń.”

Marek Kondrat (1950) aktor polski

Źródło: Gdy wszystko jest pozytywnym rozczarowaniem, „Śląsk” nr 1, 11 stycznia 2011 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/110231.html

O rozczarowaniu, O czasie

„Nie widzę w tym niczego złego pytać dziecko czy pamięta swe poprzednie życie.”

Ian Stevenson (1918–2007) psychiatra kanadyjski

Źródło: wywiad dla magazynu „Omnia” http://reluctant-messenger.com/reincarnation-proof.htm

O dzieciach

„Nie jest tak prosto wymarzyć życie nawet w marzeniach. Bo musielibyśmy pooddzielać to, co było w nim dobre, od tego co było smutne.”

Jan Grzegorczyk (1959)

Źródło: Chaszcze (2009)

„Jestem jednym z okazów w rzędzie. Nienawidzi mnie wtedy, kiedy próbuję wymknąć się z szeregu. Mam być martwa, przyszpilona, zawsze taka sama, zawsze piękna. On wie, że częścią mojego piękna jest życie, ale chce mnie martwą. Chce mnie żywą-ale martwą”

John Fowles książka Kolekcjoner

Kolekcjoner

„Generał Kiszczak przez całe swoje polityczne i wojskowe życie był oddanym funkcjonariuszem służb. Tuż po wojnie, jako bardzo młody człowiek, w Londynie razem z Reichem-Ranickim, późniejszym sławnym niemieckim krytykiem, zachęcał żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie do powrotu do kraju, mimo że z pewnością wiedział, iż jakiś czas po przyjeździe zostają aresztowani. Miał świetne kontakty z Moskwą, zwłaszcza z generałem Pawłowem, rezydentem KGB, który był przyjacielem Andropowa, wieloletniego szefa KGB, późniejszego sekretarza generalnego KPZR. To Kiszczak z Jaruzelskim decydowali, komu z opozycji przekażą władzę, a więc mieli ogromny wpływ na kształt dzisiejszej Polski.”

Henryk Piecuch (1939) polski oficer służb granicznych, pisarz i dziennikarz

Źródło: Krzysztof Różycki, Generał, który się kadrom nie kłaniał, „Angora” nr 46 (1326), 15 listopada 2015, s. 7.

O wojnie, O czasie

„Wszystko się sprowadza do pytania, czy państwo zechce nareszcie zrozumieć, że naród żyje w rzeczywistości wspaniałym życiem tylko wtedy, gdy ma intensywne życie urojone.”

Jean Giraudoux (1882–1944) francuski powieściopisarz i dramaturg

O rzeczywostości, Pytanie

„Są tacy, którzy oddaliby życie za bycie liderem, nawet jeśli mają do wygłoszenia najgłupszy dialog świata. Ja wolę mieć mniejsza rolę, ale za to mówić tekst, z którego jestem dumna, tak jak w przypadku Bezdroży czy Między światami.”

Sandra Oh (1971) aktorka kanadyjska

Źródło: Magdalena Lankosz-Michalska, Sandra Oh dla WP: Nie mam ambicji grać pierwszoplanowych ról, Wirtualna Polska, 29 kwietnia 2011 http://film.wp.pl/id,117909,title,Sandra-Oh-dla-WP-Nie-mam-ambicji-grac-pierwszoplanowych-rol,wiadomosc.html?ticaid=1107dd

„Życie nie jest ani długie, ani krótkie – składa się po prostu z dłużyzn.”

Julian Barnes (1946) angielski pisarz

Nie ma się czego bać

„(…) weszłam już, że tak powiem, w „fazę” ról matek. I jeśli nie będę grała matek, to kogo innego?”

Bożena Dykiel (1948) aktorka polska

Źródło: Małgorzata Karnaszewska, Bożena Dykiel – Chwytać życie za rogi http://archiwum.nadobre.tvp.pl/18886/bozena-dykiel-chwytac-zycie-za-rogi.html

O matce

„Bunt to życie, uległość to śmierć!”

Camilo Torres Restrepo (1929–1966)

Źródło: Artur Domosławski, Gorączka latynoamerykańska, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, s. 348.

O śmierci, O książkach, O świecie

„Chodzi, uśmiecha się, a oczy jak u tygrysa.”

Michaił Szołochow (1905–1984) rosyjski pisarz

o Józefie Stalinie.
Źródło: Jurij Boriew, Prywatne życie Józefa Stalina, Oficyna Literatów Rój, Warszawa 1989, tłum. i oprac. Darima i Dionizy Sidorscy, ISBN 8385049134, s. 13.

O uśmiechu

„Jednego dnia jesteśmy cacy, a dwa dni później be, a nie zmieniliśmy ani myśli, ani poglądów.”

Jan Englert (1943) aktor polski

Źródło: „Życie Warszawy”, 2 września 2003 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/bylya.htm

O myślach, O myśleniu

„Życie jest krótkie… Więc po cholerę być przeciętnym człowiekiem?”

Kazimierz Kutz (1929–2018) polski reżyser filmowy, teatralny i telewizyjny; działacz polityczny i senator RP

„Tempo wprowadzenia w życie tworzenia wojska będzie zależeć przede wszystkim od pracowitości Komisji Wojskowej i jej podkomisji, a także od możliwości władz polskich, w porozumieniu z którymi na podstawie rozkazów Naczelnika Państwa Polskiego, przyjdzie pracować Wojskowej Komisji i dowodzić białoruskimi oddziałami.”

Hassan Konopacki (1879–1953) białoruski, polski i rosyjski wojskowy i polityk narodowości tatarskiej

w wywiadzie dla czasopisma „Biełaruskaje żyćcjo”, 7 listopada 1920 roku, nr 20.
Źródło: Helena Głogowska, Hassan Konopacki – tatarski dowódca białoruskiego wojska, „Białoruskie Zeszyty Historyczne”, 1, s. 164, 1994. Białystok: Białoruskie Towarzystwo Historyczne. ISSN 1232–7468.

„Zamierzam opowiadać nie tyle o swoich własnych losach, ile o losach całego pokolenia współczesnej mi generacji, tak obarczonej brzemieniem historycznych przeznaczeń jak mało która w dziejach świata… O jedno tylko pierwszeństwo mógłbym się ubiegać: jako Austriak, jako Żyd, jako pisarz, jako humanista i pacyfista byłem zawsze tam, gdzie wstrząsy wywoływały najgroźniejsze skutki.”

Stefan Zweig (1881–1942) austriacki poeta, prozaik i dramaturg

Źródło: Europa, XX wiek http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=14910, rubryka Wśród książek, „Życie Literackie” nr 12, 23 marca 1958, s. 10.

O losie, O książkach, O wieku

„Czasami trudno jest pieniążki
swoje odebrać od bliźniego.
Ale po stokroć trudniej książki.
Dlaczego??????????”

Ludwik Jerzy Kern (1920–2010) polski poeta i satyryk

Źródło: Moja biblioteka, „Życie Literackie” 1951, nr 5 (1 kwietnia), s. 15 http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=14096

O książkach

„Przez resztę mojego życia byłbym tylko ciężarem dla innych. Nic nie mogę zrobić, bo jestem chory. Nie mogę czytać ani pisać. Nie smućcie się. Czyż życie i śmierć nie są częścią natury? Proszę, skremujcie mnie.”

Roh Moo-hyun (1946–2009) Dziewiąty prezydent Korei Południowej

wiadomość napisana przed popełnieniem samobójstwa. Źródło: Rafał Kostrzyński, Kraj samobójców, rp.pl, 11 września 2011 http://www.rp.pl/artykul/123162,715126-Kraj-samobojcow---Korea-Poludniowa.html

O śmierci, O naturze, O samobójstwie, O czytaniu

„Życie erotyczne, to życie, w którym wchodzimy w grę nie jako psychika, lecz jako wytwarzający tę psychikę żywioł.”

Stanisław Brzozowski (1878–1911) polski pisarz i filozof

Legenda Młodej Polski (1909)
Źródło: VIII, Rozbrojenie duszy

O duszy

„Śmierć jest nam potrzebna. Nie powinniśmy żyć wiecznie! Nie takimi nas stworzono! Jesteśmy zbyt głupi na wieczność. Zbyt egoistyczni. Zbyt zadufani w sobie. Nie jesteśmy gotowi na życie bez końca. Potrzebujemy śmierci, Jacob. Bez śmierci nie potrafimy żyć.”

Dmitrij Głuchowski (1979) rosyjski dziennikarz i pisarz

Futu.re
Źródło: rozdział 28, Wybawienie

O śmierci

„Zwykłe życie kapłańskie niesie ze sobą ukrytą pokusę odseparowania się od ludzi po to, by wznieść się ponad. Taka postawa może powoli doprowadzić do powstania barier między nim a ludem, zaś dusze mniej czujne i głębokie sprowadzić do stanu „wspaniałej izolacji.””

Carlo Gnocchi (1902–1956)

Chrystus wśród Strzelców Alpejskich
Źródło: s. 118.

O ludziach, O duszy

„Na tej fali markowej manii wypłynął nowy gatunek biznesmena, ktoś, kto poinformuje cię z dumą, że Marka X to nie produkt, lecz sposób na życie, światopogląd, zespół wartości, wizja, idea. Brzmi to naprawdę wspaniale – o wiele lepiej, niż gdyby powiedzieć, że Marka X to śrubokręty, hamburgery albo para dżinsów, czy nawet szczególnie udanych butów do biegania.”

Naomi Klein książka No Logo

No Logo

O butach

„Socjalizmu nie wprowadza się i nie podobna wprowadzić za pomocą dekretów; nie zrobi tego nawet rząd jak najbardziej socjalistyczny. Socjalizm muszą wprowadzać w życie same masy, każdy proletariusz.”

Róża Luksemburg (1871–1919) niemiecka polityk

fragment referatu programowego z 30 grudnia 1918 r.
Źródło: Adam Ciołkosz, Róża Luksemburg a rewolucja rosyjska, Instytut Literacki, Paryż 1961, Biblioteka „Kultury” tom LXII, s. 139–140.

O pomocy

„Czytam, więc jestem człowiekiem. Bo nawet jeżeli gdzieś nie możesz być, to czytając, tam jesteś.”

Roberto Skolmowski (1957)

Źródło: Urszula Krutul, Całe życie czytałem, „Gazeta Współczesna” nr 102, 28 maja 2012 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/140042.html

O czytaniu

„Zadaniem elit jest zmiana ustroju gospodarczego, a to wymaga siły, bo ta przemiana godzi w interesy większości społeczeństwa.”

Donald Tusk (1957) polski polityk

Źródło: „Życie Gospodarcze” nr 23, 1992

O sile, O zmianach

„Życie jest krótkie, ale miłość wieczna.”

Alfred Tennyson (1809–1892) poeta angielski

O miłości

„Konflikty między pokoleniami są nieuniknione, każda generacja żyje przecież w innej atmosferze i sytuacji życiowej.”

Wacław Taranczewski (1903–1987)

Źródło: Janusz Bogucki, Z Taranczewskim wśród obrazów Taranczewskiego, „Życie Literackie” nr 13, 30 marca 1958, s. 5 http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=14911.

„Komuniści ciągle mówili, że „będziemy tworzyć raj na ziemi” – to ich cecha charakterystyczna. Dziś też próbuje się to robić, obiecując „cuda” albo sielankowe życie na emeryturze po wydłużonym okresie pracy. Ale my wiemy, czym się kończyły bolszewickie „raje na ziemi”. Wszędzie, gdzie wszczynano rewolucje i walczono z religią w imię ich rzekomo „lepszego świata”, tam lała się krew, tam były barbarzyńskie mordy i płacz narodów. Doświadczyła przecież tego również nasza Ojczyzna, bo jej ziemia została zroszona najcenniejszą polską krwią, także ludzi Kościoła. Ksiądz Jerzy Popiełuszko jest tego symbolem.”

Stanisław Nagy (1921–2013) polski teolog, kardynał

Źródło: Nowa komuna nabiera rozpędu, naszdziennik. pl, 24 marca 2012 http://naszdziennik.pl/index.php?dat=20120324&typ=wi&id=wi03.txt

O ludziach, O religii, O płaczu, O ojczyźnie

„Trzeba oddzielić życie osobiste od zawodowego. Aktor musi umieć zagrać miłość do człowieka, którego nie zna, albo nawet nie lubi i na odwrót – pokazać na scenie autentyczną nienawiść do kogoś, kogo tak naprawdę kocha.”

Dorota Androsz (1979)

Źródło: „Gazeta Wyborcza”, Bydgoszcz, 10 października 2005 http://www.teatry.art.pl/!rozmowy/zalezymin.htm

O miłości, O nienawiści, Kochać się

„Lecz życie nie wie, dokąd podąża. Nie ma żadnego długoterminowego planu. Nie myśli o końcu. W ogóle nie myśli. Nie istnieje umysł, w którym odbywałby się proces myślenia. Ewolucja stanowi przeciwieństwo teleologii. Życie jest rozrzutne i ślepe. Nie zna pojęcia sprawiedliwości. Może sobie pozwolić na marnotrawstwo.”

Carl Sagan (1934–1996) astronom amerykański, popularyzator muzyki

Źródło: Cienie zapomnianych przodków

O sprawiedliwości, O myślach, O myśleniu

„Gdyby rozwój gospodarki i życie ludzi zależało od wykrzyczanych słów i obelg, to Rzeczpospolita byłaby najbogatszym państwem na świecie, a Polacy pełni byliby poczucia szczęścia i nadziei. Gdyby tę złość i nienawiść można było przerobić na węglowodory, to ropę i gaz eksportowalibyśmy do Rosji.”

Waldemar Pawlak (1959) polski polityk ludowy, premier RP

Źródło: przemówienie w debacie nad samorozwiązaniem Sejmu V kadencji, 7 września 2007

O nienawiści, O ludziach

„Spotkanie z Grzegorzewskim – przy mojej niewiedzy, ale za to przy ogromnej chęci poznania i zrozumienia wszystkiego, to było najpiękniejsze, co mogło mi się przytrafić. Nic mądrzejszego nie powiem.”

Łukasz Lewandowski (1974) polski aktor

Źródło: Agnieszka Michalak, Kto dzisiaj odda życie za teatr?, „Dziennik Gazeta Prawna” nr 227, 20 listopada 2009 http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/83052.html

O zrozumieniu

„Po co płakać, gdy się umiera, jeśli się wierzy w wieczystą szczęśliwość w przyszłym życiu? Dlaczego opłakiwać utratę kogoś bliskiego, jeśli ta osoba jest teraz w lepszym świecie? Czyż niepozwalanie ukochanej osobie na przejście do lepszego świata nie jest okropnie samolubne? I jeśli wierzysz, że spędzisz wieczność w raju z tą ukochaną osobą, nie musisz się już niczego bać – życie jest zaledwie krótkim tchnieniem w porównaniu z wiecznością.
Nash wiedział, że człowiek rozpacza i płacze, ponieważ w głębi serca wie, że to bujda.”

Harlan Coben Zachowaj spokój

Zachowaj spokój (2008)
Źródło: rozdział 24

O płaczu, Serce

„Stalina zabili. Kiedy upadł po wylewie, Beria przysłał nowych wartowników, i oni workami z piaskiem bili go po głowie, by wzmóc wylew krwi do mózgu.”

Aleksandr Poskriobyszew (1891–1965) sekretarz Stalina

wypowiedziane podczas pobytu w sanatorium na rok przed własną śmiercią
Źródło: Jurij Boriew, Prywatne życie Józefa Stalina, Oficyna Literatów "Rój", Warszawa 1989, tłum. i oprac. Darima i Dionizy Sidorscy, ISBN 83-85049-13-4, s. 175.

O śmierci

„Obiecywało serce, że pęknie.
Nie pękło.
Groziło życie, że zwiędnie,
– nie zwiędło.”

Kazimiera Iłłakowiczówna (1892–1983) polska poetka, prozaik, dramaturg, tłumaczka

Źródło: Złudzenie i rzeczywistość

O rzeczywostości, Serce

„We Francji mamy do czynienia z 300 lokalnymi sieciami wymiany, zwanymi Grain de Sel, dosłownie „Ziarna soli”. Te systemy – które pojawiły się na pewnych obszarach w momencie, kiedy stopa bezrobocia sięgnęła około 12% – ułatwiają wymianę wszystkiego poczynając od czynszu, na płodach rolnych kończąc, ale to nie wszystko. Co dwa tygodnie w południowo-zachodniej Francji, w Ariege, odbywa się wielkie przyjęcie. Ludzie zjeżdżają się, aby handlować nie tylko serami, owocami i ciastami, jak w zwykłe dni, ale również godzinami usług hydraulicznych i fryzjerskich, lekcjami żeglarstwa i języka angielskiego. Akceptowane są tylko waluty miejscowe! Pieniądz miejscowy tworzy pracę, a ja odróżniam pojęcie „praca” (work) od pojęcia „posada” (jobs). Dzięki posadzie zarabiasz na życie, natomiast praca to coś co robisz, ponieważ sprawia ci to przyjemność. Posady będą się coraz bardziej dezaktualizować, podczas gdy pozostaje prawie nieskończona ilość fascynującej pracy od wykonania.”

Bernard Lietaer (1942–2019)

Źródło: rozmowa Sary van Gelder, Ponad chciwością i niedostatkiem, „Zielone Brygady. Pismo ekologów” nr 5 (185), lipiec 2003 http://zb.eco.pl/publication/ponad-chciwoscia-i-niedostatkiem-p1630l1

O pieniądzach, O ludziach, O przyjemności