Rainer Maria Rilke cytaty

strona 6

„Czemu mielibyśmy chcieć zamienić mądre nierozumienie dziecka na niechęć i pogardę. Wszak nierozumienie oznacza bycie samemu, natomiast niechęć i pogarda - udział w tym, od czego człowiek chce się za ich pomocą odseparować.”

„Miłość to czuwanie nad cudzą samotnością.”

„Miłość to sprawa trudna, wzajemna miłość między dwojgiem ludzi to może najtrudniejsze, co na nas nałożono – to zadanie, wobec którego każde inne jest tylko przygotowaniem.”

„Wszystkie istnienia jedną przeniknięte przestrzenią:
świata wewnętrzną przestrzenią. Ptaków cichy sznur,
przelatuje na wskroś. A ja, który pragnę róść,
spoglądam na świat, i we mnie rośnie drzewo.

Troszczę się, a we mnie trwa dom i byt.”

„Lecz słyszę głosy, nawet życzliwe mi i oddane, i kroki tych, co się do mnie zbliżyć pragną, i moje drzwi się otwierają… A kiedy szukam ludzi, nie mogą nic poradzić i nie rozumieją moich myśli. I wobec książek staję się podobnie bezradny i nie znajduję w nich żadnej pomocy, jakby i one brały przykład z ludzi…”

„Poezje nie są bowiem, jak ludzie sądzą, uczuciami (uczucia miewa się dość wcześnie) – są doświadczeniami.”

„Inni jednak są samotnikami z charakteru i nie zostali stworzeni do życia we wspólnocie. Każdy związek kryje w sobie zagrożenie i wrogość, każdy dom jaki buduję sobie, przygniata ich, bowiem nie mają ojczyzny, która by go udźwignęła, najukochańsi zaś ludzie, którzy ich otaczają, wciągają ich w ciasny krąg codzienności, spoza której próżno sięgać dalekich przestrzeni.”

„W jednej chwili wszystko pociemniało. Sam nie wiem, gdzie jestem. Czuję jedynie, że znajduję się pośród obcych mi ludzi, że muszę jechać cały dzień i jeszcze jeden i trzeci, by w końcu znaleźć się przy Tobie – a może po to, by rozstać się z Tobą.”

„Nie napiszę też już żadnego listu. Po co mam komuś mówić, że się zmieniam? Jeżeli się zmieniam, to przecie i tak nie pozostanę tym, kim byłem, a skoro jestem czymś innym niż dotąd, wtedy rzecz jasna, że nie mam znajomych. A do ludzi obcych, do ludzi, którzy mnie nie znają, pod żadnym pozorem pisywać nie mogę.”

„Podczas tej niezapomnianej zimy rozmawialiśmy raz o tym, czy twórca istotnie różni się od innych ludzi. Pamiętasz? Dopiero dzisiaj znam odpowiedź. Twórca to człowiek o dalekim widzeniu, przed którym szeroko odsłania się przyszłość. Artysta nigdy nie będzie mógł żyć życiem ludzi przeciętnych. Gdy on staje się z biegiem lat ruchliwszy, głębszy, dojrzalszy, bardziej twórczy, gdy żyje nadając kształt swym marzeniom, zwykły człowiek ubożeje duchem i powoli, powoli zamiera. Artysta jest jak wieczność, co przenika w głąb dni.”

„Miłość to dwie samotności, które spotykają się i nawzajem wspierają.”

„Każda miłość wymaga zbyt wielkich trudów, to ciężar ponad siły, tylko w miłości do Boga odnajdujemy lekkość i wytchnienie.”

„Miłość polega na tym, że dwie samotności ochraniają się, dotykają i pozdrawiają.”

„Takie są smętne, wieczorowe dramaty:
Postaci zrodzone w jasne dni
Szukają gdzieś drogi donikąd,
I naraz ciężkie stają się wszelkie nazwy,
Pod ich balastem cierpią łagodne
I obłaskawione rzeczy.

Czujesz, jak trudno odnaleźć drogę
Od jednego istnienia do drugiego?
Oto słońca były jako pieśni…
I nagle góry stoją zasłuchane,
A tyś samotny został ze swym lękiem.”

„Kto mówi o zwycięstwie? Przetrwanie jest wszystkim.”

„Dać możliwość doskonalenia się każdemu wrażeniu i każdemu ziarnu uczucia całkowicie w środku, w ciemności, w tym co niewypowiedziane, w nieświadomym, w sferze, której nie sięga nasze rozumienie, i oczekiwać z głęboką pokorą i cierpliwością godziny nadejścia nowej jasności.”

„Kochać to najtrudniejsze z zadań człowieka (…)
najważniejszy jego egzamin.”

„Nikomu nie wpada na myśl żądać od kogoś, aby był „szczęśliwy” – jednak gdy ktoś wstępuje w związek małżeński, bywa potem zdumiony, iż nim nie jest.”

„Zgaś moje oczy: ja Cię widzieć mogę,
uszy zatrzaśnij: ja Ciebie usłyszę…”

„Uczę się patrzeć. Nie wiem, dlaczego wszystko głębiej wchodzi we mnie, a nie zatrzymuje się w tym miejscu, gdzie się dawniej zawsze kończyło. Posiadam wnętrze, o którym nie wiedziałem. Wszystko tam teraz wchodzi. Nie wiem, co się tam dzieje.”

„Lecz ja odtąd już w nią nie wierzyłem więcej. Byłem jak oślepiony, byłem zgorzkniały, bezsilny, pełen nienawistnych myśli, dzień po dniu dręczony lękiem (…). Kiedyś mnie przedtem pytała o przyszłość moją, całą noc leżałem bezsenny, bezradny, pogrążony w ponurych myślach (…).”

„Wielka jest śmierć.
Jesteśmy w jej mocy
z uśmiechem na ustach.”

„A ty czekasz, ty czekasz na jedno,
co twe życie wzniesie nieskończenie,
na wielkie, niezwykłe zdarzenie,
na kamieni nagłe przebudzenie,
na głębie, co u nóg twych legną.”

„I nie ma nikogo i nic, i jeździ się po świecie z walizką i z pudłem książek i właściwie bez ciekawości. Co to właściwie za życie: bez domu, bez odziedziczonych rzeczy, bez psów. Gdyby się miało przynajmniej wspomnienia. Ale kto je ma? Gdyby dzieciństwo było, ale jest jak pogrzebane…”

„Życie, a do tego kot, daje niewiarygodny wynik, przysięgam!”

„Zetknięcie nasze jest jak pociągnięcie
smyczka, oboje łączy nas ze sobą,
żeby dwie struny jednym brzmiały głosem.”

„Myślę, że prawdziwym „dziedzictwem” po śmierci ukochanej osoby jest większa odpowiedzialność. Czy odchodzący, nie zostawia swoich rzeczy, by mogli je kontynuować ci, którzy byli mu bliscy?”

„Bóg… kiedy skończył stwarzać psa, usiadł na chwilkę, by mu się przyjrzeć… żeby stwierdzić, że był doskonały, że nic mu nie brakowało i że nie można go było stworzyć lepiej.”

„Jednakże mimo wszystko czuję w sobie coś, co każe mi czekać. Tak wiele nowych rzeczy tłoczy się przede mną, nie umiem tego nawet nazwać i rozróżnić. Ach, o jakiejś chwili ogarnąć spojrzeniem las i morze, chłonąć tę wspaniałość natury i czekać: a jasność się stanie.”

„Czymże mógłbym być dla nich, skoro nie mam żadnego zawodu, żadnych praw w oczach tych ludzi?”

„(…) ponieważ sztukę swą zdobywał jak rzemieślnik: wtedy, gdy osiągał w swej sztuce ową nieskończenie subtelną niematerialność i prostotę, zdobywał sobie równocześnie najwyższe prawo przeciwstawienia się światu, nie korząc się przed żadną z jego potęg.”

„Sława jest sumą nieporozumień, jakie zbierają się wokół nowego nazwiska.”

„Współistność dwojga ludzi to rzecz niemożliwa, i tam gdzie się mimo to wydaje pojawiać, stanowi ograniczenie, które obrabowuje jedną lub obie strony z pełni ich swobody.”

„Kto teraz płacze gdziekolwiek na świecie,
bez powodu płacze na świecie,
płacze nade mną.”

“As bees gather honey, so we collect what is sweetest out of all things and build Him. Even with the trivial, with the insignificant (as long as it is done out of love) we begin, with work and with the repose that comes afterward, with a silence or with a small solitary joy, with everything that we do alone, without anyone to join or help us, we start Him whom we will not live to see, just as our ancestors could not live to see us. And yet they, who passed away long ago, still exist in us, as predisposition, as burden upon our fate, as murmuring blood, and as gesture that rises up from the depths of time. Is there anything that can deprive you of the hope that in this way you will someday exist in Him, who is the farthest, the outermost limit?”

“Death is the side of life which is turned away from us.”

“Ideally a painter (and, generally, an artist) should not become conscious of his insights: without taking the detour through his reflective processes, and incomprehensibly to himself, all his progress should enter so swiftly into the work that he is unable to recognise them in the moment of transition. Alas, the artist who waits in ambush there, watching, detaining them, will find them transformed like the beautiful gold in the fairy tale which cannot remain gold because some small detail was not taken care of.”

“He was a poet and hated the approximate.”

“How shall I hold on to my soul, so that
it does not touch yours? How shall I lift
it gently up over you on to other things?
I would so very much like to tuck it away
among long lost objects in the dark,
in some quiet, unknown place, somewhere
which remains motionless when your depths resound.
And yet everything which touches us, you and me,
takes us together like a single bow,
drawing out from two strings but one voice.
On which instrument are we strung?
And which violinist holds us in his hand?
O sweetest of songs.”

“Love is at first not anything that means merging, giving over and uniting with another (for what would a union be of something unclarified and unfinished, still subordinate?), it is a high inducement to the individual to ripen, to become world, to become world for himself for another's sake. It is a great exacting claim upon him, something that chooses him out and calls him to vast things.”

“Just as the creative artist is not allowed to choose, neither is he permitted to turn his back on anything: a single refusal, and he is cast out of the state of grace and becomes sinful all the way through.”

“Extinguish my sight, and I can still see you;
plug up my ears, and I can still hear;
even without feet I can walk toward you,
and without mouth I can still implore.
Break off my arms, and I will hold you
with my heart as if it were a hand;
strangle my heart, and my brain will still throb;
and should you set fire to my brain,
I still can carry you with my blood.”

“If only we arrange our life according to that principle which counsels us that we must hold to the difficult, then that which now still seems to us the most alien will become what we most trust and find most faithful.”

“His tired gaze - from passing endless bars -
has turned into a vacant stare which nothing holds.
To him there seem to be a thousand bars,
and out beyond these bars exists no world. His supple gait, the smoothness of strong strides
that gently turn in ever smaller circles
perform a dance of strength, centered deep within
a will, stunned, but untamed, indomitable. But sometimes the curtains of his eyelids part,
the pupils of his eyes dilate as images
of past encounters enter while through his limbs
a tension strains in silence
only to cease to be, to die within his heart.”

“I am so afraid of people's words.
They describe so distinctly everything:
And this they call dog and that they call house,
here the start and there the end.I worry about their mockery with words,
they know everything, what will be, what was;
no mountain is still miraculous;
and their house and yard lead right up to God.I want to warn and object: Let the things be!
I enjoy listening to the sound they are making.
But you always touch: and they hush and stand still.
That's how you kill.”

“Young people -it is obvious -cannot achieve such a relationship, but they can, if they understand their life properly, grow up slowly to such happiness and prepare themselves for it. They must not forget, when they love, that they are beginners, bunglers of life, apprentices in love- must learn love, and that like all learning wants peace, patience, and composure.”

“He [Cézanne] reproduced himself with so much humble objectivity, with the unquestioning, matter of fact interest of a dog who sees himself in a mirror and thinks: there’s another dog.”

“Through such impressions one gathers oneself, wins oneself back from the exacting multiplicity, which speaks and chatters there (and how talkative it is!), and one slowly learns to recognize the very few Things in which something eternal endures that one can love and something solitary that one can gently take part in.”

“Read as little as possible of literary criticism - such things are either partisan opinions, which have become petrified and meaningless, hardened and empty of life, or else they are just clever word-games, in which one view wins today, and tomorrow the opposite view. Works of art are of an infinite solitude, and no means of approach is so useless as criticism.”

“If you trust in Nature, in the small Things that hardly anyone sees and that can so suddenly become huge, immeasurable; if you have this love for what is humble and try very simply, as someone who serves, to win the confidence of what seems poor: then everything will become easier for you, more coherent and somehow more reconciling, not in your conscious mind perhaps, which stays behind, astonished, but in your innermost awareness, awakeness, and knowledge.”

“It must be immense, this silence, in which sounds and movements have room, and if one thinks that along with all this the presence of the distant sea also resounds, perhaps as the innermost note in this prehistoric harmony, then one can only wish that you are trustingly and patiently letting the magnificent solitude work upon you, this solitude which can no longer be erased from your life; which, in everything that is in store for you to experience and to do, will act as an anonymous influence, continuously and gently decisive, rather as the blood of our ancestors incessantly moves in us and combines with our own to form the unique, unrepeatable being that we are at every turning of our life.”

“Surely all art is the result of one’s having been in danger, of having gone through an experience all the way to the end, where no one can go any further.”

“I could give you no advice but this: to go into yourself and to explore the depths where your life wells forth.”

“They more adeptly bend the willow's branches
who have experience of the willow's roots.”

“Lord: it is time. The summer was immense.
Let thine shadows upon the sundials fall,
and unleash the winds upon the open fields.”

“Everywhere I am folded, there I am a lie.”

“No one can advise or help you — no one. There is only one thing you should do. Go into yourself. Find out the reason that commands you to write; see whether it has spread its roots into the very depths of your heart; confess to yourself whether you would have to die if you were forbidden to write.”

“A thought struck me abruptly: My God, you do exist, then. There are proofs of Your existence. I had forgotten them all, and never demanded any either, for what an overwhelming obligation would come with this certainty. And yet that is what is now being shown to me.”

“Don’t search for the answers, which could not be given to you now, because you would not be able to live them … the point is, to live everything. Live the questions now. Perhaps then, someday far in the future, you will gradually, without even noticing it, live your way into the answer.”