„Nie wypieram ze świadomości katastrofalnych efektów, jakie przyniosła próba realizacji komunizmu. Moralne oburzenie w stosunku do zbrodni komunistycznych nie wystarcza jednak, abym za dobrą monetę mógł wziąć „teodyceę” kapitalizmu: przeświadczenie, że demokracja liberalna w stylu zachodnim dopuszcza akurat tyle zła (np. wynikającego z funkcjonowania wolnego rynku), ile jest niezbędne dla zachowania wolności. Za całe zło realnego socjalizmu odpowiadają ludzie – i dzięki temu można je zwalczać niejako wprost. Kapitalizm nie bierze odpowiedzialności za zło, jakie powoduje – odpowiedzialność zrzuca na anonimowy (czy też „naturalny”, albo nawet „boski”) rachunek wolności i sprawiedliwości. Jest w tym hipokryzja i gorzej: coś diabelskiego: uznanie zła za coś (w pewnym stopniu) dobrego – jakby świadomy wampiryzm, szczególnie rażący w przypadku ludzi broniących kapitalizmu z pozycji „cnoty”, starych dobrych obyczajów albo „chrześcijańskich wartości.””
Lukács, mimo że wiedział o zbrodniach leninizmu i stalinizmu: o rozstrzelaniu Kronsztadu, o hołodomorze, wielkiej czystce (w której sam mało nie zginął), gułagach; i je stanowczo potępiał, nigdy nie wyrzekł się ortodoksyjnego marksizmu.
Źródło: Gelebtes Denken. Eine Autobiographie im Dialog (Życiomyślenie), red. I. Eörsi, tłum.H.-H. Paetzke, Frankfurt 1981.
Tematy
ludzie, sprawiedliwość, zachowanie, demokracja, wolność, zło, dzięki, odpowiedzialność, świadomość, próba, stosunek, uznanie, wartość, styl, pozycja, efekt, funkcjonować, rachunek, dobry, szczególny, naturalny, niezbędny, odpowiadać, odpowiadać, kapitalizm, wzięcie, obyczaj, realizacja, brać, moneta, zwalczanie, socjalizm, komunizm, oburzenie, przypadek, hipokryzjaGyörgy Lukács5
węgierski filozof 1885–1971Podobne cytaty
Adam Ciołkosz (1902–1978) polski działacz socjalistyczny, instruktor harcerski
Źródło: Socjalizm a komunizm, 1954 http://lewicowo.pl/socjalizm-a-komunizm/.
„Najlepszym lekiem na większość zła, jeżeli nie na całe zło, jest wolność.”
Petko Karawełow (1843–1903) bułgarski polityk
Най-добрият лек за повечето, ако не за всички злини, е свободата. (bułg.)
Józef Tischner (1931–2000) filozof polski, ksiądz katolicki
„Odpowiadaj dobrem na zło, a zniszczysz w podłym człowieku zadowolenie ze zła.”
Lew Tołstoj (1828–1910) pisarz rosyjski
Pacyfizm