Thomas Carlyle cytaty
strona 8

Thomas Carlyle , szkocki pisarz społeczny, historyk i filozof historii, propagator i współtwórca specyficznej historiozofii zwanej heroizmem. Bardzo wpływowy w czasach wiktoriańskich, oddziałał też szeroko na myśl prawicową.

Poślubił Jane Baillie Welsh , od r. 1865 był rektorem uniwersytetu w Edynburgu. Rewolucyjnym i zgorzkniałym nastrojom epoki Byrona przeciwstawił ewangelię wypełniania swego obowiązku, opowiadając się za reformami społecznymi i organizacją pracy. Niwelacyjnej sile tendencji demokratycznych przeciwstawił kult herosów. W walce przeciwko mechanicznemu poglądowi na świat, uwielbieniu większości i utylitaryzmowi wysuwał jako istotną treść życia rozwój najwyższych, ponadindywidualnych wartości człowieka. W społeczeństwie i państwie ci tylko rządzić powinni, którzy czują w sobie przemożny pęd do władzy. Carlyle jednak powodzenie woli zmierzającej do potęgi utożsamiał z jej usprawiedliwieniem, brał je za dowód idealizmu zwróconego stale ku celom ponad osobowym, i w tym leży słabość i niebezpieczeństwo jego nauki, wywodzącej się ze szkockiego purytanizmu i idealizmu niemieckiego. Politycznie odegrał dużą rolę jako teoretyk imperializmu, podejmujący ideę misji dziejowej narodu angielskiego, która objąć ma świat cały. Z pism Carlyle wymienić należy przede wszystkim rozważania filozoficzno-historyczne „Bohaterowie. Cześć dla bohaterów i pierwiastek bohaterstwa w historii” , dzieła o rewolucji francuskiej, o Fryderyku II. pruskim. Jego „Sartora Resartusa, życie i zdania Pana Teufelsdröckha” przeł. Sygurd Wiśniowski .

Pod wpływem fascynacji niemieckim romantyzmem porzucił kalwinizm. Jego dług wobec filozofii romantycznej widoczny jest w tłumaczeniu Lat nauki Wilhelma Meistra Goethego i książce Life of Schiller. Z romantyzmu Carlyle czerpie przede wszystkim daleko posunięty indywidualizm .

Podstawowym tematem myśli Carlyle'a jest heros, jednostka wybitna, górująca nad masami siłą aktywności życiowej, przede wszystkim moralnej. W podkreśleniu właśnie przewagi moralnej a nie np. intelektualnej herosa widoczny jest wpływ purytanizmu. Mimo to Carlyle antycypuje antropologię Nietzschego.

Germanofil. Zagorzały miłośnik Fryderyka Wielkiego, a także autor jego historii .

Wydaje się, że specyficzna maniera jego umysłowości wywarła znaczny wpływ na formy współczesnej kultury masowej, np. powieść fantasy czy kino akcji. Jego wpływ na myśl prawicową to przede wszystkim widoczny w niej opór wobec myśli Karola Marksa, że byt określa świadomość, jako że heros Carlyle'a może i musi walczyć z naporem generowanych przez naturę i poddany jej motłoch treści, w heroistycznym języku określanych jako potwory.

Stąd historiozofia Carlyle'a nie uznaje żadnych praw dziejowych, w szczególności deterministycznych praw ekonomii, a historię przedstawia na płaszczyślie kosmologicznej jako sekwencję powtarzalnych walk wybitnych jednostek ze złem .

Zobacz też: heroizm, elitaryzm, filozofia historii, antydemokratyzm, kontrrewolucja.



✵ 4. Grudzień 1795 – 5. Luty 1881   •   Natępne imiona Томас Карлайл
Thomas Carlyle Fotografia
Thomas Carlyle: 494   Cytaty 6   Polubień

Thomas Carlyle słynne cytaty

„Staraj się zostać uczciwym człowiekiem – zyskasz dzięki temu pewność, że na świecie jest o jednego drania mniej.”

Źródło: Wielka księga mądrości, wybór Jacek i Tomasz Ilga

Thomas Carlyle cytaty

„Kapitanowie przemysłu.”

Captains of Industry. (ang.)
Źródło: Przeszłość i teraźniejszość (ang. Past and Present) 4, 4

„Szczęśliwi ludzie, których dzieje nie wypełniają podręczników historii.”

Happy the people whose annals are blank in history books! (ang.)

Thomas Carlyle: Cytaty po angielsku

“A poet without love were a physical and metaphysical impossibility.”

Burns (1828).
1820s, Critical and Miscellaneous Essays (1827–1855)

“A healthy hatred of scoundrels.”

Latter Day Pamphlets, No. 12.
1850s

“Even in the meanest sorts of Labor, the whole soul of a man is composed into a kind of real harmony the instant he sets himself to work.”

Thomas Carlyle książka Past and Present

Past and Present.
1820s, Critical and Miscellaneous Essays (1827–1855)

“Be not the slave of Words.”

Bk. I, ch. 8.
1830s, Sartor Resartus (1833–1834)

“Blessed is he who has found his work; let him ask no other blessedness.”

Bk. III, ch. 11.
1840s, Past and Present (1843)

Podobni autorzy

Robert Louis Stevenson Fotografia
Robert Louis Stevenson 11
pisarz szkocki
Henry David Thoreau Fotografia
Henry David Thoreau 94
amerykański pisarz, poeta i filozof
William James Fotografia
William James 26
filozof i psycholog amerykański
Mark Twain Fotografia
Mark Twain 128
amerykański pisarz, satyryk, humorysta
Arthur Schopenhauer Fotografia
Arthur Schopenhauer 97
filozof niemiecki
John Henry Newman Fotografia
John Henry Newman 10
angielski teolog katolicki, filozof, kardynał
Karol Marks Fotografia
Karol Marks 136
niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny