Charles-Maurice de Talleyrand cytaty

„Ja nie pochwalam ani nie potępiam, ja tylko opowiadam.”

„Uprzejmość tak mało kosztuje, a tak wiele można nią kupić.”

„Kawa musi być gorąca jak piekło, czarna jak diabeł, czysta jak anioł, słodka jak miłość.”

„Z Polakami organizuje się tylko bałagan.”

„Nie pozwalaj podniecać się swoją pracą.”

Źródło: Jean Orieux, Talleyrand, czyli niezrozumiały sfinks, PIW, Warszawa 1989, s. 419.

„Nigdy nie jesteś równie daleko od celu, jak wtedy, kiedy nie wiesz dokąd zmierzasz.”

jedna z uwag udzielanych przyszłym ambasadorom Francji.
Źródło: Harold Nicolson, Diplomacy: a Basic Guide to the Conduct of Contemporary Foreign Affairs, Londyn 1939.

Charles-Maurice de Talleyrand cytaty

„(…) miejsce honorowe jest zawsze tam, gdzie ja siedzę.”

„Człowiek obdarowany został mową po to, aby ukryć swoje myśli.”

Źródło: Jerzy Michałowski, Noty i anegdoty dyplomatyczne, red. Maria Błaszczykowa, wyd. Iskry, Warszawa 1977, s. 21.

„Ważną sztuką polityków jest wynajdowanie nowych nazw dla instytucji, które pod starymi nazwami stały się dla opinii publicznej odrażające.”

Le langage a été donné à l’homme pour dissimuler sa pensée. (fr.)

„Pewnego razu powiedziano Talleyrandowi, iż jego odwieczny rywal – napoleoński minister policji Joseph Fouché – gardzi ludźmi.
– Nic dziwnego – odparł – ten człowiek zna samego siebie.”

„Deficyt: to, co się ma, mając mniej, niż gdyby się nie miało nic.”

Źródło: Waldemar Łysiak, Empirowy pasjans, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1977, s. 16.

„Miłość: rzeczywistość w krainie fantazji.”

„Nie mówcie nigdy źle o sobie; wasi przyjaciele powiedzą zawsze wystarczająco dużo.”

„Połączenie elegancji z prostotą stanowi o szlachectwie każdej rzeczy i persony.”

Ne dites jamais du mal de vous; vos amis en diront toujours assez. (fr.)

„Jest broń straszniejsza niż oszczerstwo: to prawda.”

„Podejmujemy kogoś stosownie do nazwiska lub ubrania, jakie nosi, lecz odprowadzamy ku drzwiom stosownie do dowcipu, jakim się wykazał.”

„Książę de Ligne: Mówią, że od siedmiu lat zdradzam cesarza!
Talleyrand: Dopiero od siedmiu?”

„Jego niewielebna przewielebność biskup Autun.”

minister Talleyrand do księcia de Ligne.

„Strzeż się swych pierwszych odruchów – zwykle są szlachetne.”

przedstawiając się

„To gorzej niż zbrodnia – to błąd.”

standardowa rada dawana przez Talleyranda początkującym dyplomatom.
Źródło: Waldemar Łysiak, Empirowy pasjans, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1977, s. 16.

„Żenić należy się w każdym wypadku. Jeśli ktoś dostanie dobrą żonę, będzie szczęśliwy; gdy dostanie złą, może stać się filozofem.”

o egzekucji Ludwika, księcia Enghien.

„Spotkanie ze mną dało mu dużą satysfakcję. Nie ma już na świecie prawdziwych Francuzów, prócz niego oraz pana i mnie, którzy nimi nie jesteśmy.”

„O mnie mówią zawsze albo zbyt źle, albo zbyt dobrze”

Źródło: fragment listu księcia de Ligne (Belga) do księcia d’Arenberga (Austriaka) o Talleyrandzie.

„Zobaczycie, iż będę bardzo złym kapłanem!”

fragment listu Talleyranda do księżnej Lambek.
Źródło: Waldemar Łysiak, Cesarski poker, Warszawa 1978, s. 210.

„Nie czynię sobie bynajmniej wyrzutów, że służyłem wszystkim reżymom począwszy od Dyrektoriatu aż do chwili, kiedy piszę te słowa, gdyż postanowiłem służyć Francji, a nie jej reżymom.”

podczas święceń subdiakońskich.

„Małżeństwo to tak piękna rzecz, że trzeba o niej myśleć całe życie.”

fragment testamentu politycznego Talleyranda.
Źródło: Waldemar Łysiak, Cesarski poker, Warszawa 1978, s. 211.

„Kim jesteście, miły człowieku?
– Powoźnikiem, wasza miłość.
– I czegóż ode mnie chcecie?
– Zapłaty, wasza miłość.
– Jestem wam coś winien?
– Tak, wasza miłość. Chcę wypłacenia mi należności za karocę, którą zrobiłem dla wielmożnego pana.
– Ależ oczywiście, że będziecie spłaceni dobry człowieku.
– Kiedy, wasza miłość?
– Ojojojoj, ależ jesteście ciekawscy, dobry człowieku!”

„Podczas pewnej dyskusji starano się przekonać Talleyranda o pożytkach płynących z instytucji Izby Parów, używając argumentu, iż „są tam sumienia”.
– Tak – odparł – sumienia! Dużo, dużo sumień. Na przykład Sémonville ma dwa!”

kareta nie została spłacona.

„Jaka szkoda, że tak wielki człowiek jest tak źle wychowany.”

Źródło: Waldemar Łysiak, Empirowy pasjans, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1977, s. 269.

„Moje poglądy zależą od pogody.”

słowa wypowiedziane przez Talleyranda po tym, jak Napoleon nazwał go „łajnem w jedwabnych pończochach”.
Źródło: Waldemar Łysiak, Cesarski poker, Warszawa 1978, s. 15.

„Najlepszymi dyplomatami są ludzie leniwi i inteligentni.”

„To [już] początek końca.”

Źródło: Harold Nicolson, Diplomacy: a Basic Guide to the Conduct of Contemporary Foreign Affairs, Londyn 1939.

„Uroda przyśpiesza wszystko o 15 dni.”

C’est le commencement de la fin (fr.)
komentarz do stu dni Napoleona I. Cytat przypisywany.
Źródło: Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1989, s. 88.

“They have learned nothing, and forgotten nothing.”

Charles-Maurice de Talleyrand: Cytaty po angielsku

“Whoever did not live in the years neighboring 1789 does not know what the pleasure of living means.”

and variations
Recognized since the 19th century as a borrowing, possibly used by Talleyrand, from a 1796 letter to Mallet du Pan by French naval officer Charles Louis Etienne, Chevalier de Panat: Personne n'est corrigé; personne n'a su ni rien oublier ni rien apprendre. "Nobody has been corrected; no one has known to forget, nor yet to learn anything."
Sources: Craufurd Tate Ramage Ll.D.Beautiful thoughts from French and Italian authors, E. Howell (1866)
Misattributed

“It is not an event, it is a piece of news.”

Qui n'a pas vécu dans les années voisines de 1789 ne sait pas ce que c'est le plaisir de vivre.
Reported in Memoirs pour Servir a l'histoire de nous Temps by François Guizot, Volume I, p. 6.

“To succeed in the world, it is much more necessary to possess the penetration to discern who is a fool than to discover who is a clever man.”

Ce n'est pas un événement, c'est une nouvelle.
On hearing of Napoleon's death; reported in Hoyt's New Cyclopedia Of Practical Quotations (1922).

“Financiers flourish only when nations decline.”

Reported in, C.N. Douglas, comp. Forty Thousand Quotations: Prose and Poetical. (1917).

“Accessibility on the part of rulers ends by inspiring love rather than respect, and love evaporates at first sign of trouble.”

Reported in, Bernard, J. F., Talleyrand: A Biography. (1973), p. 592

“I know where there is more wisdom than is found in Napoleon, Voltaire, or all the ministers present and to come — in public opinion.”

Reported in, Bernard, J. F., Talleyrand: A Biography. (1973), p. 592

“It is the beginning of the end.”

“You do not play then at whist, sir! Alas, what a sad old age you are preparing for yourself!”

C'est le commencement de la fin.
Ascribed to Talleyrand in The Hundred Days (1815); reported in Hoyt's New Cyclopedia Of Practical Quotations (1922), p. 66. Also attributed to General Augereau.

“Black as the devil, hot as hell, pure as an angel, sweet as love.”

Vous ne jouez donc pas le whist, monsieur? Hélas! quelle triste vieilesse vous vous préparez!
Reported in Hoyt's New Cyclopedia Of Practical Quotations (1922), p. 90.

“It is worse than a crime, it is a mistake.”

Noir comme le diable, chaud comme l'enfer, pur comme un ange, doux comme l'amour.
frequently misattributed to Talleyrand, no primary source exists, its not his style of speech, and he famously drank tea not coffee.
Misattributed

Cytat jest błędnie przypisywany autorowi.

“There is no sentiment less aristocratic than that of nonbelief.”

C'est pire qu'un crime, c'est une faute.
Reaction to the 1804 drumhead trial and execution of Louis Antoine de Bourbon, Duke of Enghien, on orders of Napoleon. Actually said by either Antoine Boulay de la Meurthe, legislative deputy from Meurthe (according to the Oxford Dictionary of Quotations) or Joseph Fouché, Napoleon's chief of police (according to John Bartlett, Familiar Quotations, 10th ed. (1919), http://www.bartleby.com/100/758.1.html).
Misattributed